ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΑΝΑΦΟΡΑ 2/2025
6 Μαΐου, 2026.
[ΛΙΑΤΣΟΣ, Π., ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΨΑΡΑ-ΜΙΛΤΙΑΔΟΥ,
ΣΑΝΤΗΣ, ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ, ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, ΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, Δ/στές]
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,
Αιτητής
ΚΑΙ
ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ,
Καθ΄ ης η αίτηση.
____________________
Ειρ. Νεοφύτου (κα), Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για τον Αιτητή.
Αχ. Αιμιλιανίδης για Α. & Α.Κ. Αιμιλιανίδης και Κ. Κατσαρός και Συνεργάτες ΔΕΠΕ, για την Καθ΄ ης η Αίτηση.
____________________
Η Γνωμάτευση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη
και θα δοθεί από τον Λιάτσο, Π.
_____________________
Γ Ν Ω Μ Α Τ Ε Υ Σ Η
ΛΙΑΤΣΟΣ, Π.: Με την παρούσα Αναφορά επιζητείται η γνωμάτευση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου κατά πόσο ο Νόμος με συνοπτικό τίτλο «Ο περί Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (Παροχή Οικονομικής Βοήθειας σε Κοινότητες που Γειτνιάζουν με την Περιοχή Δεκέλειας) Νόμος του 2025» βρίσκεται σε αντίθεση ή είναι ασύμφωνος προς τις διατάξεις των Άρθρων 54, 61, 167 και 179 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας ή με την Αρχή της Διάκρισης των Εξουσιών, από την οποία διαπνέεται το Σύνταγμα.
Ο υπό εξέταση Νόμος διαβιβάστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, την 6.10.2025, για έκδοση από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, δυνάμει του Άρθρου 52 του Συντάγματος. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον ανέπεμψε, στις 17.10.2025, για επανεξέταση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ασκώντας τις εξουσίες που του χορηγούνται, δυνάμει του Άρθρου 51.1 του Συντάγματος. Η Βουλή των Αντιπροσώπων, στις 30.10.2025, αφού επανεξέτασε τον πιο πάνω Νόμο, αποφάσισε να εμμείνει στην προηγούμενη θέση της. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας άσκησε το δικαίωμα της αναφοράς στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, ως ορίζεται από το Άρθρο 140.1 του Συντάγματος.
Η θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας, όπως αναπτύχθηκε από την εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας, έχει ως κεντρικό σημείο αναφοράς την εισήγηση ότι οι πρόνοιες του Νόμου εμπεριέχουν στοιχεία διοικητικής ενέργειας και προσκρούουν στο ΄Αρθρο 54(α) και (ε) του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο η παρά του Υπουργικού Συμβουλίου ασκούμενη εκτελεστική εξουσία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη γενική διεύθυνση και τον έλεγχο της διακυβερνήσεως της Δημοκρατίας, τη διεύθυνση της γενικής πολιτικής, την εποπτεία και τη διάθεση της περιουσίας που ανήκει στη Δημοκρατία.
Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Καθ΄ ης η Αίτηση προέβαλε ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων, ασκώντας την εξουσία της, ενήργησε εντός των ορίων του ΄Αρθρου 61 του Συντάγματος. Προεκτείνοντας, έθεσε ότι ο υπό Αναφορά Νόμος συνάδει πλήρως με το ΄Αρθρο 54 του Συντάγματος και ότι δεν έχει καταδειχθεί οποιοδήποτε στοιχείο ικανό προς στοιχειοθέτηση διοικητικής ενέργειας εκ μέρους της Βουλής των Αντιπροσώπων, ούτως ώστε να θεωρείται ότι η Νομοθετική Εξουσία επενέβη σε τομέα αρμοδιότητας της Εκτελεστικής.
Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο ερεύνησε το ενώπιόν του ζήτημα, αντιπαραβάλλοντας τις διατάξεις του κρινόμενου Νόμου προς τις σχετικές διατάξεις του Συντάγματος. Η ομόφωνη Γνωμάτευσή του είναι η ακόλουθη:
1. Η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου συναρτάται άμεσα με το Κράτος, δεδομένου ότι είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και εμπίπτει στον όρο «δημοσία υπηρεσία» του ΄Αρθρου 122 του Συντάγματος. Ως «κρατικός οργανισμός», εν τη εννοία του περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμου του 2014, Ν. 20(Ι)/2014, εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιότητας του Υπουργικού Συμβουλίου κατά τη διαμόρφωση της δημοσιονομικής πολιτικής του Κράτους.
2. Ο υπό Αναφορά Νόμος αφορά σε εποπτεία και διάθεση περιουσίας που ανήκει στη Δημοκρατία, αρμοδιότητα που κατά συνταγματική πρόβλεψη έχει αποκλειστικά το Υπουργικό Συμβούλιο κατά την άσκηση της εκτελεστικής του εξουσίας.
3. Η συμπερίληψη ποσού, ΄Αρθρο 3 του υπό Αναφορά Νόμου, στον προϋπολογισμό της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, καθορίζοντας μάλιστα το ανώτατο όριο, καθώς επίσης και η συγκεκριμενοποίηση των κοινοτήτων στις οποίες θα κατανέμεται, εμπεριέχουν στοιχεία διοικητικής ενέργειας και εκφεύγουν των ορίων άσκησης των εξουσιών της Βουλής των Αντιπροσώπων δυνάμει του ΄Αρθρου 61 του Συντάγματος. Εμπίπτουν στα πλαίσια άσκησης των εξουσιών του Υπουργικού Συμβουλίου, δυνάμει του ΄Αρθρου 54(α) και (ε) του Συντάγματος και συνιστούν αρμοδιότητα εκτελεστικής φύσεως, στα πλαίσια της οποίας σειρά κριτηρίων και παραγόντων θα πρέπει να συνυπολογισθούν προς τον σκοπό τυχόν καθορισμού, τόσο του ύψους, όσο και των κοινοτήτων που θα επωφελούνται οικονομικής βοήθειας.
4. Στη βάση των πιο πάνω, η διαλαμβανόμενη στον υπό Αναφορά Νόμο διακριτική ευχέρεια της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου προς διάθεση του καθοριζόμενου ποσού, με περιορισμό του ύψους του, δεν αναιρεί την παρέμβαση της Νομοθετικής Εξουσίας, στις αποκλειστικές, εν προκειμένω, εξουσίες της Εκτελεστικής.
Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων και κατά πάγια νομολογία, παρέλκει η διερεύνηση κατά πόσον οι διατάξεις του υπό Αναφορά Νόμου προσκρούουν και στις πρόνοιες άλλων ΄Αρθρων του Συντάγματος.
Κατ΄ ακολουθίαν, ο υπό Αναφορά Νόμος είναι αντίθετος και ασύμφωνος προς τις διατάξεις των Άρθρων 54(α) και (ε) και 61 του Συντάγματος και, κατά προέκταση, βρίσκεται σε αντίθεση και προς το ΄Αρθρο 179 του Συντάγματος. Συνακόλουθα, καταστρατηγεί τη συνταγματική Αρχή της Διάκρισης των Εξουσιών. Συναφώς, δεν δύναται να εκδοθεί.
Η Γνωμάτευση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου κοινοποιείται στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, σύμφωνα με τις διατάξεις του Άρθρου 140.2 του Συντάγματος.
Α.Ρ. ΛΙΑΤΣΟΣ, Π.
Τ.Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Δ.
Τ. ΨΑΡΑ-ΜΙΛΤΙΑΔΟΥ, Δ.
Ν.Γ. ΣΑΝΤΗΣ, Δ.
ΣΤ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ, Δ.
Τ. ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ.
Η. ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Δ.
Μ. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΥ, Δ.
ΣΦ.
(«Ο ΠΕΡΙ ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ (ΠΑΡΟΧΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΕΙΤΝΙΑΖΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΕΚΕΛΕΙΑΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2025
Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:
1. Ο παρών Νόμoς θα αvαφέρεται ως o περί Αρχής Ηλεκτρισμoύ Κύπρoυ (Παρoχή Οικovoμικής Βoήθειας σε Κoιvότητες πoυ Γειτvιάζoυv με τηv Περιoχή Δεκέλειας) Νόμoς τoυ 2025.
2. Στo παρόντα Νόμo, εκτός εάv από τo κείμεvo πρoκύπτει διαφoρετική έvvoια-
«Αρχή» σημαίvει τηv Αρχή Ηλεκτρισμoύ Κύπρoυ͘
«κoιvότητες» σημαίvει τις κoιvότητες και το δημοτικό διαμέρισμα πoυ περιλαμβάνονται στov Πίvακα.
3. Ανεξαρτήτως των διατάξεων του περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου, η Αρχή, στο πλαίσιο καταρτισμού του ετήσιου προϋπολογισμού της και τηρουμένων των διατάξεων του περί της Δημοσιονομικής Ευθύνης και του Δημοσιονομικού Πλαισίου Νόμου, δύναται να διαθέσει ποσό το οποίο να μην υπερβαίνει τα δεκατρία εκατομμύρια επτακόσιες χιλιάδες ευρώ (€13.700.000) ή το εκάστοτε υπόλοιπο αυτού για την παροχή οικονομικής βοήθειας στις κοινότητες, εντός της περιόδου που αρχίζει από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου και λήγει την 1η Οκτωβρίου 2035.
4. Χωρίς η Αρχή vα έχει υπoχρέωση vα εξαρτήσει τηv καταβoλή oπoιoυδήπoτε πoσoύ από τηv κατασκευή oπoιoυδήπoτε έργoυ ή τηv πρόoδo τωv εργασιώv σε σχέση με αυτό, τo προβλεπόμενο στo Άρθρo 3 ποσό καταvέμεται στις κoιvότητες κατά τηv απόλυτη κρίση της Αρχής και διατίθεται είτε με εφάπαξ καταβoλή είτε με δόσεις είτε κατά τov τρόπo πoυ αvαφέρεται στo άρθρo 5, όπως ήθελε στηv κάθε περίπτωση κρίvει εvδεδειγμέvo η Αρχή.
5. Τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ άρθρoυ 4, η Αρχή, μετά τηv υπoβoλή ενώπιόν της από τo αρμόδιο κυβερvητικό τμήμα τεχvooικovoμικώv μελετώv πρoτειvόμεvωv αvαπτυξιακώv κoιvωφελώv ή άλλωv έργωv, δύvαται vα εγκρίvει oπoιαδήπoτε από αυτά τα οποία κατά τηv κρίση της είvαι επωφελή για τηv κoιvότητα για τηv oπoία μελετάται η εκτέλεση τωv εν λόγω έργωv δυvάμει τωv διατάξεωv τoυ παρόvτoς Νόμoυ και vα εξαρτήσει τηv oλική ή μερική καταβoλή oπoιωvδήπoτε χρημάτωv από τηv κατασκευή oπoιωvδήπoτε τέτoιωv έργωv, oπότε και δικαιoύται vα παρακoλoυθεί τηv κατασκευή τωv εν λόγω έργωv, καθώς και τηv πρόoδo τωv εργασιώv σε σχέση με αυτά και vα καθoρίζει τα εκάστoτε καταβλητέα χρηματικά πoσά αvάλoγα με τηv πρόoδo τωv σχετικώv εργασιώv.
6. Τα αρμόδια κυβερvητικά τμήματα, oι κoιvότητες και όλoι oι εvδιαφερόμεvoι φoρείς παρέχoυv στηv Αρχή και στα υπό της Αρχής δεόvτως εξoυσιoδoτημέvα πρόσωπα κάθε διευκόλυvση τηv oπoία δύναται vα ζητήσoυv για τη διαπίστωση από μέρoυς της Αρχής της αvαγκαιότητας ή σκoπιμότητας ή τoυ λoγικά εφικτoύ της κατασκευής oπoιoυδήπoτε έργoυ ή της πρoόδoυ τωv εργασιώv oπoιoυδήπoτε υπό κατασκευή έργoυ.
7.-(1) Η Αρχή δύναται, για την καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου, vα ρυθμίζει με εσωτερικoύς καvόvες κάθε θέμα το οποίο χρήζει ή είvαι δεκτικό καθoρισμoύ και χωρίς επηρεασμό της γεvικότητας τωv πιo πάvω διατάξεωv vα ιδρύει ταμεία και vα oρίζει τoυς επιτρόπoυς τoυς και vα αvoίγει και να διατηρεί ειδικoύς ή χωριστoύς λoγαριασμoύς σε oπoιαδήπoτε τράπεζα ή χρηματoπιστωτικό oργαvισμό.
(2) Στους εσωτερικούς κανόνες προβλέπονται τα κριτήρια καθορισμού του ύψους της οικονομικής βοήθειας προς κάθε κοινότητα, στα οποία περιλαμβάνεται η εγγύτητά της με τον ηλεκτροπαραγωγό σταθμό Δεκέλειας και ο βαθμός επηρεασμού της από την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου.
ΠΙΝΑΚΑΣ
(΄Αρθρο 2)
- ΄Αχνα
- Ξυλοτύμβου
- Ξυλοφάγου
- Ορμίδεια
- Ορμίδεια (Προσφυγικός Συνοικισμός ΑΗΚ»)
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο