|
Προσφυγή Αρ. 25/2025
|
Μεταξύ:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΤΑΚΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΛΤΔ
Αιτητών
ν.
ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΜΕΤΡΙΑΣ Αναθέτουσας Αρχής
Αναθεωρητική Αρχή
Προσφορών: Ανδρούλα Πούγιουρου, Πρόεδρος
Κάριν Γεωργιάδου, Μέλος
Ανδρέας Καρύδης, Μέλος
Πάρις Κωνσταντινίδης, Μέλος
Αιτητές: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΤΑΚΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΛΤΔ
Αντιπροσωπεύθηκαν από την:
1. Ειρήνη Μπριάνα, Δικηγόρο διά Πύργου Βάκης ΔΕΠΕ
Αναθέτουσα Αρχή: ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΜΕΤΡΙΑΣ
Αντιπροσωπεύθηκε από τους:
1. Μαρία Βασιλείου, Δικηγόρο της Δημοκρατίας
2. Σάββα Γεωργιάδη, Τεχνικό Επιθεωρητή
3. Γιώργο Κωνσταντίνου, Κτηματολογικό Λειτουργό Α’
4. Παναγιώτη Σάββα, Κτηματολογικό Γραφέα
Ημερομηνία έκδοσης Απόφασης: 14 Ιανουαρίου 2026
ΑΠΟΦΑΣΗ
Αντικείμενο της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής είναι η απόφαση του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (στο εξής «η Αναθέτουσα Αρχή») ημερ. 23.09.2025 με την οποίαν απέρριψε την προσφορά των Αιτητών και κατακύρωσε το Διαγωνισμό με αρ. 3/2025 και τίτλο «Προμήθεια γραφειακού εξοπλισμού για το κτίριο των Νέων Κεντρικών Γραφείων του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας» (στο εξής «ο Διαγωνισμός») στην εταιρεία NORA FURNISHINGS LTD (στο εξής «ο Επιτυχών Προσφοροδότης») για το ποσό των €162.433,00 πλέον Φ.Π.Α.
Σύμφωνα με την Έκθεση Γεγονότων και όπως αυτά συμπληρώνονται από το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων, η Αναθέτουσα Αρχή στις 11.07.2025 προκήρυξε τον πιο πάνω Διαγωνισμό, μέσω του e-PPs, τη διαλειτουργική διαδικτυακή εφαρμογή της Κυπριακής Δημοκρατίας για την εφαρμογή των ηλεκτρονικών διαδικασιών στη διεξαγωγή των Διαγωνισμών Δημοσίων Συμβάσεων στην Κύπρο. Καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών καθορίστηκε η 18.08.2025, ενώ κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής. Κατά τη διάρκεια του Διαγωνισμού και συγκεκριμένα στις 06.08.2025 δημοσιοποιήθηκε αναθεωρημένο το Έντυπο 8 των Εγγράφων του Διαγωνισμού (Πίνακας Προσφοράς και Συμμόρφωσης με τις Τεχνικές Προδιαγραφές) κατόπιν διευκρινιστικών ερωτημάτων που υποβλήθηκαν από τους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς. Επίσης απαντήθηκαν/διευκρινίστηκαν αριθμός ερωτημάτων στις 17.07.2025, 18.07.2025, 25.07.2025, 31.07.2025, 01.08.2025, 04.08.2025, 05.08.2025 και 06.08.2025.
Υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα συνολικά τρεις προσφορές, αυτή των Αιτητών, του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και της εταιρείας TITAN OFFICE FURNITURE LTD (στο εξής «η ΤΙΤΑΝ»), οι οποίες ανοίχθηκαν στις 18.08.2025 μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής τους.
Κατόπιν τεσσάρων (4) συνεδριάσεων της Επιτροπής Αξιολόγησης στις 18.08.2025, 21.08.2025, 26.08.2025 και 01.09.2025 η Επιτροπή ετοίμασε την Έκθεσή της ημερ. 01.09.2025, με την οποία εισηγείτο την ανάθεση της Σύμβασης στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη του οποίου η προσφορά ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη, βάσει τιμής, την οποία προώθησε στη συνέχεια στο Συμβούλιο Προσφορών. Κατά τη συνεδρία του ημερ. 23.09.2025 το Συμβούλιο Προσφορών, υιοθετώντας την εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης, αποφάσισε την ανάθεση της Σύμβασης στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη για το ποσό των €162.433,00 πλέον Φ.Π.Α. ως την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά.
Οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς έλαβαν γνώση της απόφασης της Αναθέτουσας Αρχής με την επιστολή της τελευταίας ημερ. 25.09.2025, με αποτέλεσμα την καταχώριση της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής από πλευράς Αιτητών, με την οποία βάλλουν κατά της κατακύρωσης του Διαγωνισμού προβάλλοντας διάφορους λόγους ακύρωσης, τους οποίους ενέταξαν σε τέσσερις (4) ενότητες.
Συγκεκριμένα με τη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου τους εισηγούνται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα παραβίασης προνοιών του περί της Ρύθμισης των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων και για Συναφή Θέματα Νόμου του 2016 (Ν. 73(Ι)/2016), των περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων Προμηθειών, Έργων και Υπηρεσιών (Γενικών) Κανονισμών του 2007 (ΚΔΠ 201/2007) (Κανονισμό 34(4)) και όρων του Διαγωνισμού (όροι 8.3.1., 8.3.2.2(α), 9.3 και 9.5) και είναι προϊόν μη δέουσας έρευνας (πρώτη ενότητα), είναι προϊόν πλάνης περί το Νόμο και/ή περί τα πράγματα (δεύτερη ενότητα), στερείται επαρκούς αιτιολογίας (τρίτη ενότητα) και τέλος, παραβιάζει τον Κανονισμό 7(1) και (2) της ΚΔΠ 201/2007 και αρχές του Διοικητικού Δικαίου (τέταρτη ενότητα).
Από την άλλη, η Αναθέτουσα Αρχή, μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της, υποστήριξε πλήρως την προσβαλλόμενη απόφαση σε όλες τις πτυχές της, δίνοντας τη δική της εκδοχή ως προς τα εγερθέντα θέματα από πλευράς Αιτητών. Ιδιαίτερη αναφορά στις επιμέρους εισηγήσεις των δικηγόρων των δύο πλευρών, τις οποίες ανέπτυξαν και προφορικά κατά την ακρόαση, θα γίνει αμέσως κατωτέρω με τη σειρά που προβλήθηκαν με τη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου των Αιτητών.
Η πρώτη ενότητα των λόγων ακύρωσης αποτελείται από δύο σκέλη που άπτονται της εγκυρότητας της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη από την μια και της εταιρείας TITAN από την άλλη, που είχε καταταγεί δεύτερη κατά την οικονομική αξιολόγηση ενώ των Αιτητών τρίτη, μαζί με την εισήγηση για έλλειψη δέουσας έρευνας.
Βασικοί πυλώνες υποστήριξης των εισηγήσεων που βάλλουν κατά της εγκυρότητας της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη συνιστούν αφενός η ανεπίτρεπτη, κατά την άποψη των Αιτητών, αναζήτηση διευκρινίσεων σε σχέση με το μήκος του γραφείου και αφετέρου η παραβίαση της προσφοράς τεχνικών όρων των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Συγκεκριμένα εισηγούνται ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν πληρούσε τον όρο 8.3.2.2(α) εφόσον δεν υπήρξε πλήρης και ορθή συμπλήρωση του Εντύπου 8, που αναφέρετο στην αναλυτική παρουσίαση και στα τεχνικά χαρακτηριστικά των προσφερόμενων προϊόντων. Εξηγούν ότι, ενώ με τον όρο 2.1 του προϊόντος με κωδικό Α.6(Α) απαιτείτο μήκος γραφείου 140εκ, τα τεχνικά φυλλάδια που υπέβαλε ο Επιτυχών Προσφοροδότης προνοούσαν ρητά ότι το μήκος του ήταν 150εκ.
Το μήκος του γραφείου, κατά την άποψη τους, αφορούσε σε ουσιώδη τεχνικό όρο, παραβίαση του οποίου καθιστούσε την προσφορά απορριπτέα, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Εντύπου 8. Αντίθετα, όπως ισχυρίζονται, η Αναθέτουσα Αρχή αντί να επιβάλει την ποινή αποκλεισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, ζήτησε διευκρίνιση κατά παράβαση του όρου 9.5 του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού και του άρθρου 51 της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ καθώς και της αρχής της ίσης μεταχείρισης και διαφάνειας, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη να τροποποιήσει και να διορθώσει την προσφορά του.
Η διευκρίνιση, εισηγούνται, δεν αφορούσε σε τυπικό σφάλμα αλλά σε αντικατάσταση του τεχνικού χαρακτηριστικού του προϊόντος από 150εκ. μήκος σε 140εκ, μεταβάλλοντας έτσι την ουσία της προσφοράς.
Όπως ισχυρίζονται περαιτέρω, η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν συμμορφώνετο με ουσιώδεις τεχνικούς όρους εφόσον παρουσίαζε ελλείψεις, όπως αναφορά ελάχιστου Πάχους Μετάλλου στα γραφεία και ενσωματωμένο κανάλι καλωδίων. Απόκλιση παρουσίαζε επίσης και σε σχέση με το ύφασμα των καθισμάτων, τη διάταξη συρταριών στη συρταριέρα και το υλικό της καρέκλας καφετέριας (απουσία fiberglass), καθώς και αποκλίσεις από άλλους τεχνικούς όρους. Περαιτέρω, το Πιστοποιητικού Κατηγορίας ΕΟ.5 για μοριοσανίδες ήταν ανεπαρκές, ενώ εκείνο στο γραφείο εκπαιδευτηρίου ήταν ληγμένο.
Παραπέμποντας σε νομολογία (βλ. Ράφτης – v – Δημοκρατίας (2002) 3 ΑΑΔ 345 κ.ά.) προβάλλουν θέμα παράλειψης διεξαγωγής δέουσας έρευνας από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής κατά πόσο η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη πληρούσε τους όρους του Διαγωνισμού, παρά μόνο περιορίστηκε σε εντελώς επιφανειακή εξέταση των όσων διευκρίνισε ο Επιτυχών Προσφοροδότης, θεωρώντας τα ως αδιαμφισβήτητα γεγονότα. Η έλλειψη δέουσας έρευνας, συνεχίζουν, οφείλετο και στις ανεπαρκείς τεχνικές γνώσεις και ανεπαρκή κατάρτιση των μελών της Επιτροπής Αξιολόγησης.
Σε σχέση με το δεύτερο σκέλος που βάλλει κατά της προσφοράς της TITAN ισχυρίζονται ότι και αυτή επίσης παρουσίαζε ουσιώδεις αποκλίσεις από τις τεχνικές προδιαγραφές του Εντύπου 8.
Ιδιαίτερα τονίζουν την μη δήλωση ελάχιστου πάχους μετάλλου (1.8mm) και διατομής των ποδιών του γραφείου, την απόκλιση πάχους 25mm αντί 28-30mm στα ράφια βιβλιοθηκών, την έλλειψη πιστοποιητικού ΕΝ527 ΕΝ14073 και ΕΝ14074 και Trevira CS (βραδυφλεγές ύφασμα) και fiberglass που, κατά την άποψη τους, συνιστούν απαράβατους όρους του Διαγωνισμού. Σ΄ ό,τι αφορά τις διευκρινίσεις που ζητήθηκαν για τον όρο 2.5 των προϊόντων με κωδικούς Α.1, Α.2, Α.3, Α.4 και Α.5 του Εντύπου 8, εισηγούνται ότι δόθηκε επίσης ευκαιρία τροποποίησης ουσιαστικά της προσφοράς της TITAN κατά παράβαση της νομοθεσίας και νομολογίας. Προβάλλουν, τέλος, θέμα ανεπίτρεπτης διόρθωσης από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής της τιμής της προσφοράς της TITAN με το πρόσχημα των διευκρινίσεων.
Αντίθετη ήταν η προσέγγιση της Αναθέτουσας Αρχής υπεραμυνόμενη της εγκυρότητας των προσφορών του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και της ΤΙΤΑΝ, τονίζοντας από την μια τη δέουσα συμπλήρωση από πλευράς τους του Εντύπου 8 και από την άλλη την μη εξειδίκευση από τους Αιτητές της κατ’ ισχυρισμό ελλιπούς συμπλήρωσης του Εντύπου. Ισχυρίζεται ότι όλα τα θέματα που εγείρουν οι Αιτητές είναι τεχνικής φύσης για τα οποία η κρίση της διοίκησης είναι ανέλεγκτη. Παραπέμποντας στον όρο 3.2.3 των Εγγράφων του Διαγωνισμού εισηγείται ότι οι ελάχιστες αποκλίσεις που επισήμανε η Αναθέτουσα Αρχή κατά την αξιολόγηση των προσφορών κρίθηκαν ασήμαντες, εξ ου και έκανε αποδεκτές τις δύο προσφορές. Σ’ ό,τι αφορά την αναζήτηση από πλευράς της διευκρινίσεων, υποστηρίζει ότι ήταν επιτρεπτή στη βάση των όρων 9.5.1 και 9.5.2 των Εγγράφων του Διαγωνισμού, οι δε απαντήσεις που δόθηκαν δεν επέφεραν τροποποίηση της προσφοράς τους αλλ’ ούτε και μπορούν να θεωρηθούν ως υποβολή νέων στοιχείων. Όπως ισχυρίζεται, αναφέροντο σε διασαφήνιση προδήλων εκ παραδρομής λαθών όπως με το θέμα του μήκους των γραφείων όπου στο αρχικό Έντυπο 8, προτού αναθεωρηθεί και επαναδημοσιευθεί, καθορίζετο σε 150εκ. ενώ στο Έντυπο 11 της Οικονομικής Προσφοράς σε 140εκ. Αρνείται περαιτέρω ότι υπήρξε παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχείρισης και διαφάνειας τονίζοντας τη διακριτική ευχέρεια της Αναθέτουσας Αρχής αναζήτησης διευκρινίσεων στη βάση του όρου 3.2.3.
Απορρίπτει περαιτέρω την εισήγηση που αναφέρεται στην κακή συγκρότηση της Επιτροπής Αξιολόγησης ότι δήθεν δεν αποτελείτο από εμπειρογνώμονες, εξ ου και δεν προέβησαν σε δέουσα έρευνα αφενός γιατί δεν προβλήθηκε ως λόγος ακύρωσης στο Έντυπο της Προσφυγής και αφετέρου γιατί ο ισχυρισμός τέθηκε γενικά και αόριστα. Ειδικά για την TITAN προβάλλει ότι η τιμή της προσφοράς της με το Έντυπο 11 ήταν σαφής, ενώ το αριθμητικό λάθος που έγινε αντιληπτό από την Αναθέτουσα Αρχή κατά την οικονομική αξιολόγηση της προσφοράς της ήταν επουσιώδες. Προσθέτει ότι η διαφορά που προέκυψε μεταξύ της τιμής μονάδας και της συνολικής τιμής οφείλετο στον λανθασμένο πολλαπλασιασμό της τιμής μονάδας των ζητούμενων ποσοτήτων των προϊόντων με αρ. 6Α, 6Β και 26. Η διόρθωση που έγινε από την Αναθέτουσα Αρχή, όπως ισχυρίζεται, ήταν επιτρεπτή σύμφωνα με τον όρο 8.3.3.2(β) και δεν επηρέασε καθόλου τα δικαιώματα των Αιτητών.
Εξετάσαμε τις εκατέρωθεν εισηγήσεις ως προς την πρώτη ενότητα των λόγων ακύρωσης υπό το φως της νομολογίας που μας παρέπεμψαν οι δικηγόροι και άλλης που εντοπίσαμε κατόπιν δικής μας έρευνας, σε συνάρτηση με τα γεγονότα της υπόθεσης όπως εξάγονται από τους Διοικητικούς Φακέλους, στους οποίους έχουμε ανατρέξει.
Σημειώνουμε ότι αν και οι Αιτητές εισηγούνται παραβίαση από πλευράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και της TITAN των όρων 8.3.1 και 8.3.2 του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού με τη μη συμπλήρωση του Εντύπου 8, εντούτοις παραλείπουν να καθορίσουν με ακρίβεια σε τι συνίσταται η παραβίαση. Σημειώνουμε ότι ο μεν όρος 8.3.1 είναι η Ενότητα «Προϋποθέσεις Συμμετοχής» που προνοεί για την υποβολή στοιχείων μαζί με την προσφορά όπως και Εντύπων, ο δε 8.3.2 είναι η ενότητα «Τεχνική Προσφορά» που αναφέρεται επίσης στα στοιχεία που απαιτούνται να υποβληθούν σε σχέση με την τεχνική προσφορά των οικονομικών φορέων.
Από τα γεγονότα, όπως εξάγονται από τους Διοικητικούς Φακέλους, τόσο ο Επιτυχών Προσφοροδότης όσο και η TITAN υπέβαλαν όλα τα Έντυπα που απαιτούντο, περιλαμβανομένου και του Εντύπου 8 συμπληρωμένου, που προνοεί ο όρος 8.3.2.2(α), τον οποίο παραθέτουμε αυτούσιο κατωτέρω:
«8.3.2 Ενότητα «Τεχνική Προσφορά»
1. Την Τεχνική Προσφορά (Έντυπο 1)
2. Ανάλυση της Τεχνικής Προσφοράς η οποία περιλαμβάνει:
(α) Αναλυτική παρουσίαση των προσφερόμενων προϊόντων και των τεχνικών τους χαρακτηριστικών, με τη συμπλήρωση του Πίνακα Προσφοράς και Συμμόρφωσης με τις τεχνικές προδιαγραφές (Έντυπο 8).».
Συνεπώς δεν τίθεται θέμα παράλειψης υποβολής του Εντύπου 8 ή μη συμπλήρωσής του ή, τέλος, παραβίασης του πιο πάνω όρου, όπως εισηγούνται οι Αιτητές. Όπως έχουμε αντιληφθεί, τα παράπονα των Αιτητών εστιάζονται σε αποκλίσεις των προσφορών του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και της ΤΙΤΑΝ από τεχνικούς όρους των Εγγράφων του Διαγωνισμού που προέκυπταν από τα τεχνικά φυλλάδια και τα στοιχεία που υποβλήθηκαν, όπου η Αναθέτουσα Αρχή αντί να απορρίψει τις προσφορές, με το πρόσχημα των διευκρινίσεων τους έδωσε την ευκαιρία να τις διορθώσουν. Συγκεκριμένα για τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη ζήτησε διευκρίνιση για το μήκος του γραφείου όπου το τεχνικό φυλλάδιο που υπέβαλε το καθορίζει σε 150εκ. ενώ η τεχνική προδιαγραφή 2.1 σε 140εκ με αποτέλεσμα να καθιστά, κατά την άποψη τους, απορριπτέα την προσφορά του εφόσον επρόκειτο για ουσιώδη όρο.
Η εισήγηση αυτή των Αιτητών δεν μας βρίσκει σύμφωνους και εξηγούμε. Κατ’ αρχάς θα πρέπει να σημειωθεί ότι από την έρευνά μας εντοπίσαμε στους Διοικητικούς Φακέλους το αρχικό Έντυπο 8, προτού αναθεωρηθεί, το οποίο καθόριζε το μήκος του γραφείου σε 150εκ. ενώ μετά την αναθεώρηση του σε 140εκ. Το ζήτημα με το μήκος του γραφείου φαίνεται να διευθετήθηκε, κατόπιν ερωτήματος ενδιαφερόμενου οικονομικού φορέα πριν την καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών, όπου διευκρινίστηκε από την Αναθέτουσα Αρχή ότι το μήκος του προϊόντος με κωδικό Α.6(Α) Γραφείο Εκπαιδευτηρίου στο ισόγειο του όρου 2.1 είναι 140 εκ.
Η ανάγκη για διευκρινίσεις προέκυψε όταν η Επιτροπή Αξιολόγησης, κατά την αξιολόγηση της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη (βλ. πρακτικά δεύτερης συνεδρίας της ημερ. 21.08.25) σ’ ό,τι αφορά τον όρο 2.1 του Εντύπου 8 για το προϊόν με κωδικό Α.6(Α) που προνοούσε μήκος γραφείου 140εκ., αντιλήφθηκε ότι η Απάντηση του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ήταν μεν «ΝΑΙ», αλλά στα Τεχνικά Φυλλάδια που υπέβαλε αναγράφετο 150εκ. Ως αποτέλεσμα, με την επιστολή της ημερ. 22.08.2025 αναζήτησε διευκρινίσεις τις οποίες έδωσε ο Επιτυχών Προσφοροδότης με την επιστολή του ημερ. 25.08.2025. Στο σημείο αυτό παραθέτουμε το περιεχόμενο των δύο επιστολών για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
Επιστολή Αναθέτουσας Αρχής
«Στον όρο 2.1 του προϊόντος με αρ. 6(Α) Γραφείο εκπαιδευτηρίου στο ισόγειο – Α.6, του Εντύπου 8 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ, στην στήλη Χαρακτηριστικά – Προδιαγραφές το απαιτούμενο μήκος γραφείου είναι 140εκ. Αν και στην στήλη Απάντηση του ίδιου Εντύπου 8 αναγράφεται ΝΑΙ για το συγκεκριμένο όρο, στην παραπομπή που επισυνάψατε (1.4 Κατάλογοι και Τεχνικά φυλλάδια) αναφέρει ότι το μήκος του γραφείου είναι 150εκ. Παρακαλώ διευκρινίστε».
Απαντητική Επιστολή
«Αναφορικά με το πιο πάνω θέμα και σε συνέχεια της επιστολής σας με αρ. φακ. 13.25.001.002.005.003 και ημερομηνίας 22 Αυγούστου, επιθυμούμε να σας αναφέρουμε ότι εκ παραδρομής στην παραπομπή που έχουμε επισυνάψει (1.4 Κατάλογοι και Τεχνικά Φυλλάδια) αναφέραμε ότι το μήκος του γραφείου είναι 150εκ.
Με την παρούσα επιστολή επιβεβαιώνουμε ότι το μήκος για το γραφείο Α.6Α (Γραφείο Εκπαιδευτηρίου στο Ισόγειο) που έχουμε υποβάλει στην προσφορά μας έχει μήκος 140εκ και είναι σύμφωνα με τις ζητούμενες προδιαγραφές και απαιτήσεις».
Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η αναζήτηση διευκρινίσεων συνιστούσε δικαίωμα της Αναθέτουσας Αρχής στη βάση των όρων 9.5.1 και 9.5.2 των Εγγράφων του Διαγωνισμού που προβλέπουν τα εξής:
«9.5 Διευκρινίσεις και Διασαφηνίσεις Προσφορών
1. Η Αναθέτουσα Αρχή καθ’ όλη την διάρκεια της αξιολόγησης έχει το δικαίωμα, εφ’ όσον κριθεί αναγκαίο, να ζητήσει από Προσφέροντα την παροχή διευκρινίσεων σχετικά με το περιεχόμενο της Προσφοράς του. Στην περίπτωση αυτή η παροχή διευκρινίσεων είναι υποχρεωτική για τον Προσφέροντα και δεν θεωρείται αντιπροσφορά.
2. Όταν οι πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά που πρέπει να υποβάλλονται από τους Προσφέροντες είναι ή εμφανίζονται ελλιπείς ή λανθασμένες ή όταν λείπουν συγκεκριμένα έγγραφα, οι Αναθέτουσες Αρχές δύνανται να ζητούν από τους Προσφέροντες να υποβάλλουν, να συμπληρώνουν, να αποσαφηνίζουν ή να ολοκληρώνουν τις σχετικές πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά υπό την προϋπόθεση ότι τα σχετικά αιτήματα υποβάλλονται τηρουμένων των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας. Οι Προσφέροντες στην περίπτωση αυτή υποχρεούνται, με ποινή αποκλεισμού εάν δεν το πράξουν, τέτοιου είδους πληροφορίες ή δικαιολογητικά να τα υποβάλλουν στην Αναθέτουσα Αρχή, μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα που αυτή θα ορίζει κατά περίπτωση, το οποίο δεν θα είναι μικρότερο των πέντε (5) εργάσιμων ημερών».
Όπως έχει νομολογηθεί, η διοίκηση δεν μπορεί να επεμβαίνει για να διορθώνει λάθη ή παραλείψεις ενός προσφοροδότη όταν μια τέτοια ενέργεια δεν δικαιολογείται από τους όρους της προσφοράς (βλ. Medcon Construction and Others -v- The Republic (1968) 3 ΑΑΔ 535). Η υποβολή στοιχείων εκ των υστέρων παραβιάζει την αρχή της χρηστής διοίκησης και την αρχή της ισότητας (βλ. ΑΗΚ -v- Hydrotech Water and Environmental Eng. Ltd (1999) 3 AAΔ 333). Δεν είναι επομένως εφικτή η υποβολή εγγράφων ή η τροποποίηση των υποβληθέντων εγγράφων ώστε να θεραπεύεται η απόκλιση από ουσιώδη όρο, μέσα από την άσκηση του δικαιώματος της διοίκησης για παροχή διευκρινίσεων (βλ. σύγγραμμα «Κυπριακό Δίκαιο των Δημοσίων Συμβάσεων» του Αχιλλέα Κ. Αιμιλιανίδη, σελ. 299).
Ως προς το θέμα των διευκρινίσεων και την εμβέλεια του δικαιώματος της Αναθέτουσας Αρχής αναζήτησης τους, σχετικά είναι και τα εξής αποσπάσματα από το σύγγραμμα του Δημήτριου Ράικου, «Δίκαιο Δημοσίων Συμβάσεων», 2019, Γ’ Έκδοση):
Σελ. 395-396
«Ο κανόνας που θέτει η νομολογία του Δικαστηρίου, συνίσταται στην απαγόρευση τροποποίησης (λ.χ. βελτίωσης) της προσφοράς ή διόρθωσης των λαθών της. Ειδικότερα, εφόσον έχουν υποβληθεί οι σχετικές προσφορές, αυτές, καταρχήν, δεν μπορούν πλέον να τροποποιηθούν ούτε κατόπιν πρωτοβουλίας της αναθέτουσας αρχής ούτε κατόπιν πρωτοβουλίας του υποψηφίου. «Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων και η εξ αυτής απορρέουσα υποχρέωση διαφάνειας απαγορεύουν, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, οποιαδήποτε διαπραγμάτευση μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και μεμονωμένων υποψηφίων. Αν γινόταν δεκτό ότι η αναθέτουσα αρχή έχει την εξουσία να ζητεί διευκρινίσεις από συγκεκριμένο υποψήφιο, την προσφορά του οποίου κρίνει ανακριβή ή μη σύμφωνη με τις τεχνικές προδιαγραφές της συγγραφής υποχρεώσεων, η εν λόγω αρχή θα κινδύνευε στην πραγματικότητα να θεωρηθεί ύποπτη, σε περίπτωση που τελικώς επέλεγε την επίμαχη προσφορά, ότι διεξήγαγε μυστικές διαπραγματεύσεις με τον οικείο υποψήφιο, εις βάρος των λοιπών υποψηφίων και κατά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης».
[…]
Επομένως, δεν αντιβαίνει προς τις διατάξεις της οδηγίας 2014/24/ΕΕ το γεγονός ότι η εθνική νομοθεσία δεν προβλέπει διάταξη που να επιβάλλει στην αναθέτουσα αρχή την υποχρέωση, αλλά τη δυνατότητα, να ζητεί από τους υποψήφιους, στο πλαίσιο κλειστού διαγωνισμού, να διευκρινίσουν τις προσφορές τους υπό το πρίσμα των τεχνικών προδιαγραφών της συγγραφής υποχρεώσεων, προτού απορρίψει τις προσφορές αυτές ως ανακριβείς ή μη σύμφωνες προς τις εν λόγω προδιαγραφές».
Σελ. 396-397
Περαιτέρω, το Δικαστήριο στην ίδια απόφαση κατέστησε σαφές ότι, δεν αντιβαίνει στο ενωσιακό δίκαιο (στην κριθείσα υπόθεση προς το εν λόγω άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18), ειδικότερα η κατεξαίρεση διόρθωση ή κατά περίπτωση συμπλήρωση των δεδομένων της προσφοράς, μεταξύ άλλων, επειδή απαιτείται προφανώς η απλή διευκρίνιση τους ή η διόρθωση πρόδηλων εκ παραδρομής λαθών, υπό τον όρο ότι η τροποποίηση αυτή δεν συνεπάγεται στην πράξη την υποβολή νέας προσφοράς.
Η δυνατότητα αυτή εξυπηρετεί και την ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού μεταξύ των ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων και διασφαλίζει ότι οι προσφορές των υποψηφίων δεν θα απορρίπτονται για ήσσονος σημασίας πλημμέλειες. Διαφορετική προσέγγιση θα είχε ως αποτέλεσμα να αποκλείονται υποψήφιοι οι οποίοι έχουν την ικανότητα να εκτελέσουν τη σύμβαση, εξαιτίας τυχόν σφαλμάτων που εκ παραδρομής εμφιλοχώρησαν κατά τη σύνταξη της προσφοράς τους.
[…]
Εξάλλου, το αίτημα παροχής διευκρινίσεων πρέπει να αφορά όλα τα σημεία της προσφοράς που είναι ανακριβή ή μη σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές της συγγραφής υποχρεώσεων, πράγμα που σημαίνει ότι η αναθέτουσα αρχή δεν έχει τη δυνατότητα να απορρίψει την προσφορά λόγω ενδεχόμενης ασάφειας τμήματος της που δεν αποτέλεσε αντικείμενο του εν λόγω αιτήματος.
Σελίδα 400
Η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, πάντως έκανε δεκτό ότι (σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, ερμηνευομένες ενόψει της αρχής της χρηστής διοίκησης), είναι δυνατή μετά την κατάθεση των προσφορών και η υποβολή στοιχείων διορθωτικών τυχόν γραφικών ή αριθμητικών σφαλμάτων της προσφοράς που οφείλονται σε παραδρομή. Όμως, παροχή διευκρινήσεων νοείται αποκλειστικά και μόνο όταν γεννάται αμφιβολία ως προς το περιεχόμενο της προσφοράς και όχι όταν αυτό είναι σαφές, δοθέντος ότι στην περίπτωση αυτή θα επρόκειτο για αθέμιτη τροποποίηση του περιεχομένου της προσφοράς των διαγωνιζόμενων».
Στην υπόθεση του ΔΕΕ Esaprojekt sp.zo.o -v- Wojewόdztwo Lόdzkie, C-387/14, ημερ. 04.05.2017, αναφέρονται τα εξής ως προς το δικαίωμα της Αναθέτουσας Αρχής να ζητήσει διευκρινίσεις:
«37. Εξάλλου, κατά τη νομολογία, τόσο οι αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της απαγορεύσεως των διακρίσεων όσο και η υποχρέωση διαφάνειας απαγορεύουν κάθε διαπραγμάτευση μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και προσφέροντος στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, όπερ σημαίνει ότι, κατ’ αρχήν, είναι αδύνατο να τροποποιηθεί προσφορά μετά την κατάθεσή της, κατόπιν πρωτοβουλίας είτε της αναθέτουσας αρχής είτε του προσφέροντος. […]
38. Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει, ωστόσο, ότι το άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18 δεν αποκλείει τη διόρθωση ή τη συμπλήρωση των στοιχείων της προσφοράς ως προς επιμέρους μόνο σημεία, ιδίως όταν αυτά χρήζουν προφανώς απλής διευκρινίσεως, ή για να απαλειφθούν πρόδηλα εκ παραδρομής σφάλματα (απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Partner Apelski Dariusz, C-324/14, EU:C:2016:214, σκέψη 63 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
39. Για τον λόγο αυτό, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να διασφαλίσει, ειδικότερα, ότι τυχόν αίτημά της για διευκρίνιση μιας προσφοράς δεν θα καταλήξει στο να υποβάλει, στην πραγματικότητα, ο αντίστοιχος υποψήφιος νέα προσφορά (απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Partner Apelski Dariusz, C-324/14, EU:C:2016:214, σκέψη 64 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
40. Επιπλέον, η αναθέτουσα αρχή, κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει όσον αφορά τη δυνατότητα να ζητήσει από τους υποψηφίους να διευκρινίσουν την προσφορά τους, πρέπει να αντιμετωπίζει τους υποψηφίους ισότιμα και με ειλικρίνεια, ώστε να μην μπορεί να θεωρηθεί, κατά το πέρας της διαδικασίας επιλογής των προσφορών και λαμβανομένου υπόψη του αποτελέσματός της, ότι το αίτημα διευκρινίσεως είχε αδικαιολόγητα ευνοϊκές ή δυσμενείς συνέπειες για τον υποψήφιο ή τους υποψηφίους τους οποίους αφορούσε (απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Partner Apelski Dariusz, C-324/14, EU:C:2016:214, σκέψη 65 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).».
Υπό το φως της πιο πάνω νομολογίας και των γεγονότων της υπόθεσης ιδιαίτερα ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης είχε δηλώσει «ΝΑΙ» στη στήλη Χαρακτηριστικά – Προδιαγραφές που απαιτούσε το μήκος γραφείου να είναι 140εκ. όπως αναγράφετο και στον Πίνακα Ανάλυσης του Εντύπου 11, ενώ στους Καταλόγους και στα Τεχνικά Φυλλάδια που υπέβαλε καθορίζετο σε 150εκ., η αναζήτηση διευκρινίσεων και συγκεκριμένα να εξηγήσει τη διαφορά ως προς το μήκος του γραφείου ήταν ευλόγως επιτρεπτή δυνάμει και σύμφωνα με τον όρο 9.5.2 (ανωτέρω). Δεν συμφωνούμε με τους Αιτητές ότι η αναζήτηση της συγκεκριμένης διευκρίνισης οδήγησε στην πραγματικότητα σε διόρθωση ή υποβολή στην πραγματικότητα νέας προσφοράς. Η εξήγηση δε που έδωσε ο Επιτυχών Προσφοροδότης ότι δηλ. η αναφορά σε 150εκ οφείλετο σε εκ παραδρομής λάθος δεν βρίσκουμε να ήταν παράλογη ή εκτός πραγματικότητας ενόψει των γεγονότων της υπόθεσης όπου το αρχικό Έντυπο 8 προέβλεπε 150εκ. Από τα πρακτικά της συνεδρίας της Επιτροπής Αξιολόγησης ημερ. 21.08.2025 είναι φανερό ότι είχε γίνει αντιληπτή η διαφορά γι’ αυτό και αποφασίστηκε η αναζήτηση της σχετικής διευκρίνισης χωρίς να θεωρηθεί ότι προέκυπτε θέμα παραβίασης ουσιώδους όρου.
Ενόψει της πιο πάνω διαπίστωσης μας δεν τίθεται θέμα απόρριψης της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη λόγω παραβίασης ουσιώδους όρου του Διαγωνισμού αλλ’ ούτε και η απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής αναζήτησης διευκρινίσεων ήταν καθ΄ οιονδήποτε τρόπο μεμπτή. Συνακόλουθα και η εισήγηση των Αιτητών για παραβίαση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ή της διαφάνειας, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.
Οι Αιτητές παραπονούνται επίσης ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν πληρούσε ουσιώδους τεχνικούς όρους του Διαγωνισμού, που καθιστούσαν επίσης απορριπτέα την προσφορά του. Ενδεικτικά αναφέρουμε ορισμένες από τις κατ’ ισχυρισμό αποκλίσεις της προσφοράς από τεχνικούς όρους του Διαγωνισμού, όπως καταγράφονται στη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου των Αιτητών, που καταδεικνύουν ότι πρόκειται περί τεχνικών θεμάτων για τα οποία απαιτούνται ειδικές γνώσεις:
«Η προσφορά δεν αναφέρει το υποχρεωτικό ελάχιστο πάχος 1.8mm του μεταλλικού σκελετού.
Η προδιαγραφή ζητούσε ελάχιστο βάρος 380gr/m2 (με απόκλιση ±5%). Το φυλλάδιο του NORA αναφέρει 378gr ανά τρεχούμενο μέτρο για πλάτος 1.4m δηλαδή ανά 1.4 τετραγωνικά μέτρα και όχι ανά 1.
Υπολογισμός: Μετατρεπόμενο, το βάρος του προσφερόμενου υφάσματος είναι 270gr/m2 (±5%).
Συμπέρασμα: Η προσφερόμενη τιμή βρίσκεται σημαντικά εκτός του ελάχιστου αποδεκτού ελάχιστου ορίου που είναι 360gr/m2). Οι προδιαγραφές ζητούν 100% Polyester Trevira CS (ύφασμα με εγγενή βραδυφλεγία).
Η NORA υποβάλλει κατασκευαστικό φυλλάδιο που αναφέρει απλώς 100% Polyester, παραλείποντας την αναφορά στη σύνθεση Trevira CS. Πρόκειται για διαφορετικό προϊόν, χαμηλότερης ποιότητας και τιμής, καθώς το Trevira CS υποδηλώνει την απαιτούμενη εγγενή βραδυφλεγία».
Τα ίδια ισχυρίζονται και για την προσφορά της TITAN ότι δηλ. παρουσίαζε και αυτή ουσιώδεις αποκλίσεις από τις τεχνικές προδιαγραφές του Εντύπου 8, που καταγράφουν αναλυτικά στη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου τους και αναφέρονται στο πάχος των ραφιών των βιβλιοθηκών, στο πάχος μετάλλου διατομής των γραφείων, στο πάχος μελανίνης και στα πιστοποιητικά άλλων προϊόντων. Δεν κρίνουμε σκόπιμο να τις καταγράψουμε αναλυτικά λόγω της μεγάλης έκτασης που καταλαμβάνουν αλλά και λόγω της φύσης τους ως καθαρά τεχνικών θεμάτων. Περιοριζόμαστε μόνο στην καταγραφή αμέσως κατωτέρω της σύνοψης των αποκλίσεων, που προβαίνει ο δικηγόρος των Αιτητών στη γραπτή του αγόρευση:
«Όπως και στην περίπτωση της εταιρείας NORA, οι ανωτέρω αποκλίσεις αφορούν υποχρεωτικές τεχνικές απαιτήσεις, οι οποίες καθορίζονται ρητά στο Έντυπο 8 και χαρακτηρίζονται ως απαράβατοι όροι. Επομένως:
· Η μη δήλωση ελάχιστου πάχους μετάλλου (1.8 mm) και διατομής των ποδιών των γραφείων συνιστά ουσιώδη απόκλιση, όπως προβλέπεται στη Γενική Απαίτηση 1.8 και στα άρθρα 2.5 των ενοτήτων Α.1–Α.5.
· Η απόκλιση πάχους 25 mm αντί 28–30 mm στα ράφια βιβλιοθηκών αφορά δομικό χαρακτηριστικό που επηρεάζει τη μηχανική αντοχή και συνεπώς δεν είναι επουσιώδης.
· Η έλλειψη πιστοποιητικών EN 527, EN 14073 και EN 14074 συνιστά έλλειψη αποδεικτικών συμμόρφωσης με ευρωπαϊκά πρότυπα, παραβιάζοντας τη ρητή υποχρέωση των άρθρων 2.14, 2.17 και 2.18.
· Η απουσία Trevira CS (βραδυφλεγές ύφασμα) και Fiber Glass (ενίσχυση πλαστικού) αντιβαίνει στις τεχνικές απαιτήσεις για πυρασφάλεια και αντοχή αντίστοιχα.».
Υιοθετούμε όσα αναφέρουμε ανωτέρω σε σχέση με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη ότι δηλ. οι κατ’ ισχυρισμό αποκλίσεις αναφέρονται σε αμιγώς τεχνικά θέματα για τα οποία η κρίση της διοίκησης είναι ανέλεγκτη. Προσθέτουμε μόνο ότι για να αποφασίσουμε κατά πόσο η προσφορά της ΤΙΤΑΝ ή του Επιτυχόντα Προσφοροδότη παραβιάζει τους κατ’ ισχυρισμόν τεχνικούς όρους των Εγγράφων του Διαγωνισμού, θα πρέπει να εξετάσουμε και να αναλύσουμε τον κάθε όρο ξεχωριστά, να τον αντιπαραλάβουμε στη συνέχεια με όσα προνοεί η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και εκείνη της TITAN για τον κάθε όρο μαζί με τα τεχνικά φυλλάδια και καταλόγους που υπέβαλαν και τέλος να κρίνουμε κατά πόσο πρόκειται περί ουσιωδών αποκλίσεων, ως η εισήγηση των Αιτητών ή ασήμαντων αποκλίσεων, που δεν έχουμε ειδικές γνώσεις για τέτοιο εγχείρημα. Σημειώνουμε ότι η Επιτροπή Αξιολόγησης ζήτησε και από την TITAN διευκρινίσεις για την τεχνική προσφορά της οι οποίες δόθηκαν με την επιστολή της τελευταίας ημερ. 25.08.2025.
Στη δε Έκθεση Αξιολόγησής της που υπέβαλε στη συνέχεια στο Συμβούλιο Προσφορών αντιμετώπισε ως εξής το θέμα με την ΤΙΤΑΝ:
«Αρ. 1 TITAN OFFICE FURNITURE LTD
Η εταιρεία για τον όρο 2.4 των προϊόντων με κωδικούς Β.1., Β.2, Β.3, Β.4 του Εντύπου 8 (Πίνακας προσφοράς και συμμόρφωσης με τις τεχνικές προδιαγραφές) πρόσφερε πατό πάχους 25χιλ. αντί 28-30χιλ. που απαιτείτο μεταξύ άλλων στην στήλη με τα Χαρακτηριστικά – Προδιαγραφές. Η Επιτροπή κατά την διάρκεια της συνεδρίας στις 21.08.2025 έκρινε ότι η διαφορά είναι επουσιώδης στο συγκεκριμένο όρο.
Επίσης κατά την διάρκεια της συνεδρίας στις 21.08.2025 αποφασίστηκε όπως σταλεί επιστολή για διευκρίνιση (Παράρτημα 5) για τον όρο 2.5 των προϊόντων με κωδικούς Α.1, Α.2, Α.3, Α.4, Α.5 του εντύπου 8 (Πίνακας προσφοράς και συμμόρφωσης με τις τεχνικές προδιαγραφές (Παράρτημα 12). Στο συγκεκριμένο όρο στην στήλη Χαρακτηριστικά – Προδιαγραφές απαιτείται μεταξύ άλλων τα 4 μεταλλικά πόδια ορθογώνιου σχήματος να έχουν διατομή 70-80Χ20-30χιλ. ή 50Χ30χιλ. Στην στήλη Απάντηση αναγράφεται ΝΑΙ αλλά στην παραπομπή που επισύναψε η εταιρεία (Σημείο 4 στην σελ. 144) δεν αναφέρεται οτιδήποτε για τον συγκεκριμένο όρο.
Η εταιρεία απάντησε στη διευκρίνιση στις 25.08.2025. Παράρτημα 6.
Η Επιτροπή στις 26.08.2025 εξέτασε την απάντηση στη διευκρίνιση και έκρινε ότι πληρούνται όλες οι απαιτούμενες προδιαγραφές του Τεχνικού Φακέλου του Διαγωνισμού».
Θα πρέπει να τονιστεί ότι από τις διευκρινίσεις που έδωσαν οι δύο προσφοροδότες, η Επιτροπή Αξιολόγησης κατά την τρίτη συνεδρία της ημερ. 28.05.2025 έκρινε ότι και οι δύο Προσφοροδότες «καλύπτουν τις Τεχνικές Προδιαγραφές».
Συνιστά πάγια νομολογία ότι η Διοίκηση τεκμαίρεται πως λειτουργεί σύμφωνα με το Νόμο, εκτός όπου καθαρά αποδεικνύεται πως τούτο δεν συμβαίνει. Έχει δε περαιτέρω αποφασιστεί κατ’ επανάληψη, ότι η κρίση της διοίκησης επί θεμάτων τεχνικής φύσης ή ειδικών γνώσεων «χαρακτηρίζεται ως ανέλεγκτος» εφόσον δεν συντρέχει πλάνη περί τα πράγματα, κακή χρήση διακριτικής εξουσίας ή δεν προκύπτει έλλειψη αιτιολογίας (βλ. Ράφτης -v- Δημοκρατίας (ανωτέρω) και Ρ.Ι.Κ. -v- Κεντρικής Ασφαλιστικής Εταιρείας Λτδ (2017) 3 ΑΑΔ 353).
Η εξουσία του δικαστηρίου περιορίζεται σε έλεγχο της νομιμότητας της διοικητικής πράξης, ως εύλογα επιτρεπτής υπό τις περιστάσεις, και δεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση του διοικητικού οργάνου, έστω και εάν το ίδιο θα μπορούσε εύλογα να καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα (βλ. Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών -v- Π.Κ. Ιωάννου & Υιοί Λτδ κ.ά. (2016) 3 ΑΑΔ 727 και First Elements Euroconsultants Ltd -v- Δημοκρατίας (2017) 3(Β) ΑΑΔ 936). Στην τελευταία υπόθεση τονίστηκαν τα εξής για το θέμα στη σελίδα 944:
«Η αξιολόγηση του υλικού όμως, όχι μόνο δεν υποχρεώνει το διοικητικό Δικαστή να λάβει θέση επί των τεχνικών διχογνωμιών, αλλά, όπως σχολιάζεται στο σύγγραμμα της καθηγήτριας Ευαγγελίας Κουτούπα-Ρεγκάκου, Αόριστες και Τεχνικές Έννοιες στο Δημόσιο Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 1997, σ. 116: «…δεν είναι και σε θέση να προβαίνει σε ιδίαν κρίση. Λόγω συνεπώς του προβαδίσματος της διοίκησης σε ειδικές τεχνικές γνώσεις, ο δικαστής θεωρεί τις τεχνικές κρίσεις καταρχήν αποδεκτές. Ο στόχος αυτού του δικαστικού αυτοπεριορισμού είναι να μην παρεμποδίζεται η διαδικασία έγκρισης τεχνικών εγκαταστάσεων αφενός και αφετέρου να μην καθίσταται ο διοικητικός δικαστής ιεραρχικός προϊστάμενος της εγκρίνουσας διοικητικής αρχής».
Ούτε και βεβαίως το δικαστήριο υποκαθιστά τις αποφάσεις της διοίκησης ή προβαίνει σε επανεκτίμηση πρωτογενών γεγονότων, εφόσον κρίνει ότι η έρευνα ήταν επαρκής (βλ. Χατζηαράπης -v- Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 64, 69). Όπως τονίστηκε από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο στην πολύ πρόσφατη υπόθεση Κυπριακή Δημοκρατία -v- Iceline (Cyprus) Ltd, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 103/17, ημερ. 22.04.2024, το Διοικητικό Δικαστήριο δεν μπορεί να επέμβει με δικές του πράξεις και υπολογισμούς σε ζητήματα τεχνικά, αλλά ελέγχει αν όντως πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος των εμπειρογνωμόνων που κατέληξε στα συμπεράσματα της Αναθέτουσας Αρχής, καθώς και αν καταγράφηκαν τα στοιχεία που κατέληξαν στο συμπέρασμα του ελέγχου αυτού και αν η καταγραφή τους αποτελεί μέρος του Διοικητικού Φακέλου.
Εν πάση περιπτώσει σύμφωνα με τον όρο 3.2.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού η Αναθέτουσα Αρχή έχει δικαίωμα να θεωρήσει αποδεκτή μια προσφορά που παρουσιάζει ασήμαντες αποκλίσεις, όπως και έπραξε στην παρούσα περίπτωση (βλ. Elincou Diagnostics Ltd – v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 15/18 ημερ. 19.12.2023).
Ως προς την εισήγηση για παράλειψη διεξαγωγής δέουσας έρευνας από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής ούτε αυτή μας βρίσκει σύμφωνους. Εδώ η Αναθέτουσα Αρχή κατά την αξιολόγηση των προσφορών εντοπίζοντας στοιχεία από τις τεχνικές προδιαγραφές των προσφορών τους που, κατά την κρίση της, έχρηζαν διευκρίνισης ζήτησε με επιστολές της την παροχή τους από τους προσφοροδότες. Αφού μελέτησε τις διευκρινίσεις αποφάσισε ότι και οι τρεις προσφοροδότες ικανοποιούσαν όλες τις απαιτούμενες τεχνικές προδιαγραφές και έκανε αποδεκτές τις προσφορές τους.
Συνεπώς, βρίσκουμε ότι η Αναθέτουσα Αρχή και στη δέουσα έρευνα προέβη, αλλά έδωσε και σαφή αιτιολογία ως προς τους λόγους της κρίσης της, ότι δηλ. οι τεχνικές προσφορές του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και της TITAN ήταν σύμφωνες με τους όρους του Διαγωνισμού και ότι αυτή του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ήταν η πλέον οικονομικά συμφέρουσα βάσει τιμής. Δεν παρουσιάστηκε κανένα ικανό στοιχείο από πλευράς Αιτητών που να καθιστά την κρίση αυτή της Αναθέτουσας Αρχής με οποιοδήποτε τρόπο τρωτή, ώστε να καθίσταται αναγκαία η επέμβασή μας.
Ως προς την εισήγηση που βάλλει κατά της εμπειρογνωμοσύνης και των γνώσεων των μελών της Επιτροπής Αξιολόγησης τέθηκε γενικά και αόριστα, χωρίς την παράθεση συγκεκριμένων στοιχείων που να την υποστηρίζουν, οπότε δεν γίνεται δεκτή.
Σ΄ ό,τι αφορά την ΤΙΤΑΝ οι Αιτητές προβάλλουν ακόμα ένα λόγο που κατ’ ισχυρισμό καθιστούσε απορριπτέα την προσφορά της που αναφέρεται στη σαφήνεια της τιμής της προσφοράς της.
Εξετάζοντας την εισήγηση, είναι φανερό ότι κατά την αξιολόγηση της οικονομικής προσφοράς της ΤΙΤΑΝ, διαπιστώθηκε από την Επιτροπή Αξιολόγησης ότι παρουσίαζε λογιστική ασυμφωνία μεταξύ της συνολικής τιμής και της τιμής μονάδας με τον εντοπισμό λάθους κατά τον πολλαπλασιασμό της τιμής μονάδος επί των ζητούμενων ποσοτήτων των προϊόντων με αρ. 6Α, 6Β, και 26. Ως αποτέλεσμα, ακολουθώντας τις πρόνοιες του όρου 8.3.3.2(β) προέβη στη σχετική διόρθωση. Παραθέτουμε αυτούσιο τον όρο που προβλέπει τα εξής:
«8.3.3. Ενότητα «Οικονομική Προσφορά»
[…]
2. Κατά την ετοιμασία της Οικονομικής Προσφοράς θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα παρακάτω:
α. […]
β. Σε περίπτωση λογιστικής ασυμφωνίας μεταξύ της τιμής μονάδας και της συνολικής τιμής, υπερισχύει η τιμή μονάδας.
[…]».
Συγκεκριμένα η εισήγηση των Αιτητών αναφέρεται στο ότι η τιμή της προσφοράς της TITAN είναι ασαφής και παραβιάζει τον όρο 8.3.3.4 των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Ούτε με αυτή την εισήγηση συμφωνούμε. Η ασυμφωνία προέκυψε μεταξύ της τιμής μονάδας και της συνολικής τιμής, οπότε η υιοθέτηση της τιμής μονάδας στην παρούσα περίπτωση από την Αναθέτουσα Αρχή ήταν ευλόγως επιτρεπτή στη βάση του όρου 8.3.3.2(β). Δεν τέθηκε εξάλλου κανένα στοιχείο που να κατατείνει σε αντίθετη διαπίστωση, ότι δηλ. η διαφορά που προέκυψε δεν οφειλόταν σε λογιστική ασυμφωνία μεταξύ της τιμής μονάδας και της συνολικής τιμής της προσφοράς της TITAN.
Ενόψει όλων των πιο πάνω η πρώτη ενότητα των λόγων ακύρωσης θα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη και ατεκμηρίωτη.
Σ΄ ό,τι αφορά τη δεύτερη ενότητα των λόγων ακύρωσης ότι δηλ. η απόφαση κατακύρωσης του Διαγωνισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη ήταν προϊόν πλάνης περί τον Νόμο και τα πράγματα είναι απόλυτα συναφής με την πρώτη ενότητα, τα δε επιχειρήματα προς υποστήριξη της κοινά. Συνεπώς ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων μας και αυτή η ενότητα είναι έκθετη σε απόρριψη.
Τα ίδια ισχύουν και για την τρίτη ενότητα των λόγων ακύρωσης για έλλειψη αιτιολογίας. Βρίσκουμε ότι η αιτιολογία είναι εμφανής από την ίδια την προσβαλλόμενη απόφαση και συμπληρώνεται από το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων, ιδιαίτερα των πρακτικών των συνεδριάσεων της Επιτροπής Αξιολόγησης και την Έκθεση Αξιολόγησής της. Συνεπώς και αυτή η ενότητα των λόγων ακύρωσης θα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
Με τον τέταρτο λόγο ακύρωσης προβάλλεται θέμα απουσίας πρακτικών της συνεδρίας του Συμβουλίου Προσφορών κατά παράβαση του άρθρου 7(Ι) και (2) της ΚΔΠ 201/2007. Δεν θα μας απασχολήσει το θέμα, εφόσον η δικηγόρος των Αιτητών κατά την ακρόαση απέσυρε τη συγκεκριμένη ενότητα των λόγων ακύρωσης, μετά την επισύναψη των σχετικών πρακτικών στη γραπτή αγόρευση της δικηγόρου της Αναθέτουσας Αρχής.
Ενόψει όλων των πιο πάνω οι λόγοι ακύρωσης δεν μπορούν να πετύχουν και απορρίπτονται. Η προσβαλλόμενη απόφαση βρίσκουμε ότι ήταν ευλόγως επιτρεπτή και εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της Αναθέτουσας Αρχής. Δεν παραβιάζει δε οποιαδήποτε αρχή του Διοικητικού Δικαίου.
Η Προσφυγή απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
........................................... ............................................
Ανδρούλα Πούγιουρου Κάριν Γεωργιάδου
Πρόεδρος Μέλος
............................................. ...........................................
Ανδρέας Καρύδης Πάρις Κωνσταντινίδης
Μέλος Μέλος