|
Προσφυγή Αρ. 28/2025
|
Μεταξύ:
CYFIELD ASPHALT CO LIMITED
Αιτητών
ν.
ΔΗΜΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ
Αναθέτουσας Αρχής
Αναθεωρητική Αρχή
Προσφορών: Ανδρούλα Πούγιουρου, Πρόεδρος
Κάριν Γεωργιάδου, Μέλος
Ανδρέας Καρύδης, Μέλος
Χριστίνα Σαββίδου, Μέλος
Αιτητές: CYFIELD ASPHALT CO LIMITED
Αντιπροσωπεύθηκε από τους:
1. Γιώργο Χατζηγιώργη, Δικηγόρο δια Τάσσος Παπαδόπουλος & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.
2. Κωνσταντίνα Χαραλάμπους, Δικηγόρο, δια Τάσσος Παπαδόπουλος & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.
3. Ανδριανό Τζιωνή, Εκπρόσωπο Αιτήτριας Εταιρείας
Αναθέτουσα Αρχή: ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ
Αντιπροσωπεύθηκε από τους:
1. Αγγελική Παπαευσταθίου, Δικηγόρο δια Μιχάλης Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε.
2. Κατερίνα Μολέσκη, Δικηγόρο δια Μιχάλης Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε.
3. Ελένη Χωματένου, Ανώτερη Λειτουργό Τ.Υ.
Ημερομηνία έκδοσης Απόφασης: 02 Φεβρουαρίου 2026
ΑΠΟΦΑΣΗ
Αντικείμενο της παρούσας Προσφυγής είναι η απόφαση του Δήμου Λάρνακας (στο εξής «η Αναθέτουσα Αρχή») ημερ. 13.10.2025 με την οποία απέρριψε την προσφορά της εταιρείας CYFIELD ASPHALT CO LIMITED (στο εξής «οι Αιτητές») και κατακύρωσε το Διαγωνισμό με αρ. 90/2025 και τίτλο «Συντήρηση Δρόμων του Δήμου Λάρνακας» (στο εξής «ο Διαγωνισμός») στην εταιρεία ΠΕΨΗΣ & ΥΙΟΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΛΤΔ (στο εξής «Ο Επιτυχών Προσφοροδότης») για το ποσό των €627.005,99 πλέον Φ.Π.Α.
Σύμφωνα με την Έκθεση Γεγονότων και όπως αυτά συμπληρώνονται από τους Διοικητικούς Φακέλους, στις 18.09.2025 ο Δήμος Λάρνακας προκήρυξε τον πιο πάνω Ανοικτό Διαγωνισμό μέσω του e-PPs, τη διαλειτουργική διαδικτυακή εφαρμογή της Κυπριακής Δημοκρατίας για την εφαρμογή ηλεκτρονικών διαδικασιών στη διεξαγωγή των διαγωνισμών Δημοσίων Συμβάσεων στην Κύπρο.
Κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, βάσει της τιμής της, η οποία προκύπτει από το άθροισμα των γινομένων των τιμών μονάδας της προσφοράς κάθε προσφοροδότη (χωρίς Φ.Π.Α.) μετά τον σχετικό έλεγχο από το αρμόδιο όργανο.
Καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών καθορίστηκε η 02.10.2025 και ως εκτιμώμενη αξία του Διαγωνισμού το ποσό των €621.848,00 πλέον Φ.Π.Α.
Υποβλήθησαν εμπρόθεσμα τρεις προσφορές από ισάριθμους προσφοροδότες δηλ. αυτή των Αιτητών για €629.000,89 πλέον Φ.Π.Α., του Επιτυχόντα Προσφοροδότη για €627.005,99 πλέον Φ.Π.Α. και της εταιρείας IACOVOU CONSTRUCTION LIMITED για €638.416,40 πλέον Φ.Π.Α., οι οποίες ανοίχθηκαν στις 03.10.2025.
Κατά τη συνεδρία της ημερομηνίας 09.10.2025 η Επιτροπή Αξιολόγησης προέβη σε έλεγχο των προϋποθέσεων συμμετοχής και διαπιστώνοντας ότι και οι τρεις προσφοροδότες πληρούσαν τις απαιτήσεις του Μέρους Ι του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού προχώρησε στην αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών τους.
Με τη διαπίστωση περαιτέρω ότι και οι τρεις τεχνικές προσφορές πληρούσαν τους σχετικούς όρους προέβη στον έλεγχο των οικονομικών προσφορών συγκρίνοντας τις προτεινόμενες τιμές μονάδας με τις εκτιμώμενες τιμές μονάδας της Αναθέτουσας Αρχής και παράλληλα προέβη σε ποσοστιαία σύγκριση των τιμών τους με την εκτιμημένη αξία του Διαγωνισμού. Η Επιτροπή Αξιολόγησης ετοίμασε την Έκθεση Αξιολόγησης της ημερ. 09.10.2025, την οποία προώθησε στη συνέχεια στην Επιτροπή Προσφορών. Η τελευταία υιοθετώντας την εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης αποφάσισε στις 13.10.2025 να εισηγηθεί στο Συμβούλιο Προσφορών την κατακύρωση του Διαγωνισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, η προσφορά του οποίου κρίθηκε ως η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής άποψης, για το συνολικό ποσό των €746.137,13 (δηλ. €627.005,99 + Φ.Π.Α.), εισήγηση που υιοθέτησε το Συμβούλιο Προσφορών κατά τη συνεδρία του ημερ. 13.10.2025 και αποφάσισε την κατακύρωση του Διαγωνισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη.
Οι προσφοροδότες ενημερώθηκαν σχετικά για την απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής με την επιστολή της τελευταίας ημερ. 15.10.2025 με αποτέλεσμα την καταχώρηση από πλευράς Αιτητών της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής με την οποία βάλλουν κατά της κατακύρωσης του Διαγωνισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη προβάλλοντας τρεις λόγους ακύρωσης που άπτονται της εγκυρότητας της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου τους, οι Αιτητές εισηγούνται ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν έπρεπε να γίνει αποδεκτή εφόσον παραβιάζει ουσιώδους όρους και παραγράφους του Μέρους Ι του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού και συγκεκριμένα τον όρο 6.5.1 και παράγραφο 2.15 που αφορούν στην Eγγύηση Συμμετοχής (πρώτος λόγος), του όρου 6.4.1(α) σε σχέση με τα προτεινόμενα τεχνικά έργα παρόμοιας φύσης με αυτό του παρόντα Διαγωνισμού (δεύτερος λόγος) και του όρου 6.4.1(β) που αφορά στον Υπεύθυνο Εργοταξίου και στον Επιστάτη (τρίτος λόγος ακύρωσης).
Από την άλλη η Αναθέτουσα Αρχή μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της υποστήριξε πλήρως την προσβαλλόμενη απόφαση σε όλες τις πτυχές της δίνοντας τη δική της εκδοχή ως προς τα εγερθέντα θέματα από πλευράς Αιτητών παραπέμποντας σε σχετική νομολογία και στοιχεία των Διοικητικών Φακέλων.
Ιδιαίτερη αναφορά στις επί μέρους εισηγήσεις των δύο πλευρών στις οποίες δόθηκε η ευκαιρία να αναπτύξουν και προφορικά κατά την ακρόαση, θα γίνει αμέσως κατωτέρω με την σειρά που τέθηκαν από τον δικηγόρο των Αιτητών.
Κύριος άξονας υποστήριξης του πρώτου λόγου ακύρωσης συνιστά η κατ’ ισχυρισμό άκυρη Εγγύηση Συμμετοχής που υπέβαλε ο Επιτυχών Προσφοροδότης λόγω απόκλισης της από τον όρο 6.5.1 και την παράγραφο 2.15 των Βασικών Στοιχείων του Διαγωνισμού, του Μέρους Ι του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, ως προς τη διάρκεια ισχύος της.
Η θέση των Αιτητών για άκυρη Εγγύηση Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη αποτελείται από δύο σκέλη εισηγήσεων δηλ. α) με την ημερομηνία λήξης που δηλώθηκε, 01.02.2025, δεν συμπληρώνετο ένας μήνας μετά την 01.01.2025 που έληγε η ισχύς των προσφορών και β) ακόμη και στην περίπτωση που θεωρηθεί ότι συμπληρώνετο ο μήνας την 01.02.2026, λόγω του ότι η ημέρα αυτή είναι Τραπεζική Αργία (Κυριακή) η Εγγύηση Συμμετοχής μπορεί να ρευστοποιηθεί μόνο μέχρι τις 30.01.2026, που είναι εργάσιμη ημέρα, οπότε για τις δύο επόμενες μέρες μέχρι και την 01.02.2026 η Εγγυητική καθίσταται ανίσχυρη και ατελέσφορη αφήνοντας εκτεθειμένη την Αναθέτουσα Αρχή.
Στα πλαίσια ανάπτυξης του πρώτου σκέλους του συγκεκριμένου λόγου ακύρωσης οι Αιτητές προβάλλουν ότι όπως είναι διαμορφωμένη η παράγραφος 2.15 των Βασικών Στοιχείων του Διαγωνισμού που αφορά στην Εγγύηση Συμμετοχής και προβλέπει «Περίοδος Ισχύος: Ένα (1) μήνα μετά τη λήξη της Περιόδου Ισχύος των Προσφορών» ιδωμένη σε συνάρτηση με την περίοδο της ισχύος των προσφορών που καθορίστηκε στην παρούσα περίπτωση μέχρι την 01.01.2026 και προφανώς μέχρι την ώρα 23.59, τότε ο μήνας κανονικά πρέπει να ξεκινά στις 02.01.2026 και ώρα 00.00πμ και όχι την 01.02.2026 που προνοεί η Εγγύηση Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Συνεχίζουν ότι θα ήταν διαφορετικά τα πράγματα αν η πρόνοια στον όρο ήταν όπως η Εγγύηση Συμμετοχής να λήγει ένα (1) μήνα από την ημερομηνία λήξης της ισχύος των προσφορών, όπως προνοείτο στην παράγραφο 2.16 για την περίοδο ισχύος των προσφορών.
Καταλήγουν δε ότι η περίοδος του ενός μηνός που προβλέπει η παράγραφος 2.15 λήγει στις 02.02.2026, εφόσον αφετηρία είναι η 02.01.2026.
Όπως ισχυρίζονται περαιτέρω, αυτή είναι η ερμηνεία που μπορεί να δοθεί στην παράγραφο 2.15 στη βάση της νομολογίας (βλ. LOGICOM SOLUTIONS LTD-v – ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 23/18 ημερ. 11.01.2024 κ.α.).
Προσθέτουν δε με το δεύτερο σκέλος της εισήγησης τους περί άκυρης Εγγύησης Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη, ότι ακόμη και να θεωρηθεί ότι η Εγγύηση Συμμετοχής ισχύει μέχρι και την 01.02.2026 πάλι είναι εκτός προδιαγραφών λόγω της πρόνοιας στην Εγγύηση Συμμετοχής στην παράγραφο 2 ότι «Η παρούσα Εγγύηση θα έχει ισχύ μέχρι και συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας λήξης που αναγράφεται πιο πάνω και μέχρι την ημερομηνία αυτή (ή εάν η ημερομηνία αυτή είναι τραπεζική αργία, μέχρι και συμπεριλαμβανομένης της αμέσως προηγούμενης ημέρας που δεν είναι τραπεζική αργία) θα πρέπει να έχουμε λάβει την οποιαδήποτε απαίτηση σας» όπου ο χρόνος ανατρέχει στις 30.01.2026. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εγγυητική να καθίσταται ανίσχυρη και ατελέσφορη για τις δύο επόμενες ημέρες δηλ. 31.01.2026 και 01.02.2026. Συνοψίζουν ότι με την πάροδο της ημερομηνίας 30.01.2026 η εγγύηση δεν μπορεί να ρευστοποιηθεί αφήνοντας εκτεθειμένη την Αναθέτουσα Αρχή. Όπως εξήγησε κατά την ακρόαση ο δικηγόρος των Αιτητών ενόψει του γεγονότος ότι υπολείπονται δύο ημέρες περίπου η Εγγύηση Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν εκπληρώνει ουσιαστικά τον σκοπό της.
Παραπέμπουν δε σε νομολογία (βλ. Δημοκρατία v. C.H. Heat-Flow Mechanical Contractors Ltd (2005) 3 Α.Α.Δ. 363, Υπ. 1801/2019 του Διοικητικού Δικαστηρίου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΑΦΟΥ (Ο.ΣΥ.ΠΑ) ΛΤΔ – v – ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ημερ. 11.05.2020 κ.α.) προς υποστήριξη αφενός της ουσιώδους φύσης της Εγγύησης Συμμετοχής και αφετέρου τη σημασία που ενέχει η συμμόρφωση της με την καθορισθείσα διάρκεια ισχύος της.
Αντίθετη ήταν η προσέγγιση της Αναθέτουσας Αρχής μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της, η οποία χωρίς να αμφισβητεί άμεσα το ουσιώδες του όρου σε σχέση με την υποβολή της Εγγύησης Συμμετοχής, προτάσσει ότι η Εγγύηση Συμμετοχής που υπέβαλε ο Επιτυχών Προσφοροδότης με ημερομηνία λήξης την 01.02.2026, συμπεριλαμβανομένης, ήταν καθόλα σύμφωνη τόσο με την ορθή ερμηνεία των παραγράφων 2.15 και 2.16 σε συνάρτηση με την 2.13 όσο και με τη σχετική Νομοθεσία δηλ. τον περί Ερμηνείας Νόμο, ΚΕΦ. 1, που καθορίζει με το ερμηνευτικό άρθρο 2 τον ορισμό του «μήνα».
Εξηγεί ότι εφόσον δεν υπάρχει οποιαδήποτε πρόνοια που να καθορίζει ή να επεξηγεί την έννοια του όρου «μήνας» στα Έγγραφα του Διαγωνισμού τότε ισχύουν τα όσα προβλέπει το άρθρο 2 του ΚΕΦ. 1 ότι δηλ. «μήνας σημαίνει ημερολογιακό μήνα». Συνεπώς, κατά την άποψη της, εφόσον η περίοδος ισχύος των προσφορών καθορίζετο «μέχρι τις 01.01.2026» τότε στη βάση του ΚΕΦ. 1 και του ορισμού του «μήνα», η ισχύς της Εγγύησης Συμμετοχής λήγει την 01.02.2026 δηλ. με την πάροδο ενός ημερολογιακού μήνα. Αυτή ήταν, συνεχίζει, και η πρόθεση του συντάξαντα των όρων του Διαγωνισμού ότι πρόκειται περί ημερολογιακού μήνα, στη βάση των όσων προβλέπονται στις παραγράφους 2.16, 2.19 και 2.20. Προσθέτει ότι η χρήση της φράσης «μετά τη λήξη» και όχι «από τη λήξη» δεν διαφοροποιεί την κατάσταση, εφόσον ως σημείο έναρξης του υπολογισμού του μήνα ο συντάξας των όρων καθορίζει τις 02.10.2025 ως προθεσμία υποβολής προσφορών και καταλήγει κάθε φορά στην πρώτη ημέρα κάθε μήνα που αφορά η προθεσμία.
Η σαφήνεια των όρων δεν αφήνει περιθώριο, κατά την άποψη της, διαφορετικής ερμηνείας, όπως αυτής που εισηγούνται οι Αιτητές.
Σ’ ό,τι αφορά το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακύρωσης περί Τραπεζικής Αργίας, ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει καμία διασύνδεση της πρόνοιας αυτής στην Εγγύηση Συμμετοχής με την παράγραφο 2.15. Ούτε επίσης υπάρχει περίπτωση να μείνει εκτεθειμένη η Αναθέτουσα Αρχή με την συμπερίληψη της πρόνοιας αυτής ενόψει του όρου 10.4 των Όρων του Διαγωνισμού ότι ο Ανάδοχος υποχρεούται να προσέλθει εντός 28 ημερών από την έκδοση της Επιστολής Αποδοχής για την υπογραφή της Σύμβασης, οπότε εάν παρέλθει η προθεσμία τότε η Εγγύηση Συμμετοχής καταπίπτει υπέρ της Αναθέτουσας Αρχής.
Εξετάσαμε με προσοχή τις εκατέρωθεν εισηγήσεις ως προς τον πρώτο λόγο ακύρωσης, τις οποίες οι δικηγόροι είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν και κατά την ακρόαση, υπό το φως της σχετικής νομολογίας και νομοθεσίας σε συνάρτηση με τα γεγονότα της υπόθεσης, όπως εξάγονται από τους Διοικητικούς Φακέλους στους οποίους έχουμε ανατρέξει.
Είναι φανερό ότι βασικό ζήτημα προς εξέταση, ενόψει των εισηγήσεων των δύο πλευρών, συνιστά το κατά πόσο η Εγγύηση Συμμετοχής, που δόθηκε από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη είναι σύμφωνη με τη διάρκεια ισχύος που καθορίζει η παράγραφος 2.15, θέμα για το οποίο υποβλήθηκαν εκ διαμέτρου αντίθετες εκδοχές.
Η ανάγκη υποβολής Εγγύησης Συμμετοχής με συγκεκριμένο περιεχόμενο προκύπτει από τον όρο 6.5 που προβλέπει τα εξής:
«6.5. Εγγύηση Συμμετοχής
1. Για τη συμμετοχή τους στο Διαγωνισμό, οι Οικονομικοί Φορείς πρέπει να υποβάλουν υποχρεωτικά Εγγύηση Συμμετοχής, η οποία πρέπει να συνταχθεί σύμφωνα με το Παράρτημα 3, του Μέρους ΙΙ, του Τόμου Α, για το Ποσό και για την Περίοδο Ισχύος που καθορίζονται στην παράγραφο 2.15.
[…]
Συνιστά πάγια νομολογία ότι οι όροι προκήρυξης δημοσίου διαγωνισμού συνιστούν πράξεις κανονιστικού περιεχομένου, η παράβαση των οποίων επιφέρει ακυρότητα. Στην Papaetis Medical Co Ltd v. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 97 καταγράφονται στη σελ. 99:
«Είναι πάγια η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι η προκήρυξη δημοσίου διαγωνισμού συνιστά πράξη κανονιστικού περιεχομένου, η οποία διέπει τη διεξαγωγή του. Και η οποία δε δεσμεύει μόνο τους προσφοροδότες, αλλά και την ίδια αρχή που προσφεύγει στο μέτρο αυτό: Β. Χαράκης & Υιοί Λτδ. v. Δημοκρατίας (Αρ. 1) (1994) 3 Α.Α.Δ. 10 και προσφ. Αρ. 455/92 Colakides & Associates κ.α. v. Δημοκρατίας, ημερ. 15.09.95. Η παράβαση ουσιαστικών όρων του διαγωνισμού οδηγεί σε ακυρότητα της απόφασης με την οποία κατακυρώθηκε συγκεκριμένη προσφορά: Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ. v. Δημοκρατίας (1992) 3 Α.Α.Δ. 80 και προσφ. Αρ. 71/95 C.N.C.P Boat and Car Park Ltd. κ.α. v. Κ.Ο.Τ., ημερ. 07.05.96. Ακόμη οι τεχνικές προδιαγραφές που έθεσε η προκήρυξη είναι αναπόσπαστο μέρος των όρων του διαγωνισμού. Μόνο η πιστή τήρηση των θεμελιακών αυτών κανόνων μπορεί να διασφαλίσει το δημόσιο συμφέρον στο νευραλγικό αυτό τομέα των προμηθειών για ικανοποίηση κρατικών αναγκών».
Επίσης βλ. Λουκής Π. Λουκαϊδης Λτδ v. Δημοκρατίας (1990) 3 Α.Α.Δ. 862 και Δημοκρατία v. S. Kyriakos Euromarket Ltd (2000) 3 A.A.Δ. 692.
Η παροχή εγγύησης είναι ουσιώδης όρος των Εγγράφων ενός Διαγωνισμού και σύμφωνα με τη νομολογία δεν χωρεί διαφοροποίηση σε ουσιώδη και επουσιώδη απόκλιση από ουσιώδη όρο.
Στην υπόθεση Δημοκρατία v. C.H. Heat-Flow Mechanical Contractors Ltd (ανωτέρω) στη σελ. 368 αναφέρονται τα εξής:
«Κατά τη γνώμη μας, σαφέστατα, δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα από το πιο πάνω απόσπασμα, ότι η Ολομέλεια προέβη σε διάκριση ουσιώδους και επουσιώδους απόκλισης από ουσιώδη όρο. Και ως εκ τούτου επουσιώδης απόκλιση ουσιώδους όρου δεν επιφέρει ακυρότητα της προσφοράς. Στην παρούσα υπόθεση η απόκλιση ήταν ουσιώδης αφού η Τραπεζική εγγύηση δεν εκάλυπτε το 5% της προσφοράς της εφεσίβλητης εταιρείας, όπως προέβλεπε ουσιώδης όρος του διαγωνισμού. Δεν χωρεί η διαφοροποίηση σε ουσιώδη ή επουσιώδη απόκλιση από ουσιώδη όρο. Από τη στιγμή που το πρωτόδικο Δικαστήριο θεώρησε, και ορθά σύμφωνα με τη νομολογία, ότι ο όρος για την εγγύηση ήταν ουσιώδης οποιαδήποτε παρέκκλιση από αυτόν επιφέρει ακυρότητα της προσφοράς. Όπως στην παρούσα υπόθεση που η υποδεέστερη σε μέγεθος εγγύηση άφηνε ακάλυπτους τους εφεσείοντες.
Θεωρούμε, κατά συνέπεια, ως λανθασμένη την προσέγγιση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ότι το έλλειμμα στην εγγύηση ήταν επουσιώδης απόκλιση από ουσιώδη όρο της προκήρυξης των προσφορών. Η πιστή συμμόρφωση του προσφοροδότη στους ουσιώδεις όρους της προκήρυξης είναι απόλυτα αναγκαία για να θεωρηθεί η προσφορά του έγκυρη».
Οι πιο πάνω αρχές υιοθετήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο στην πρόσφατη απόφαση του στην Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου αρ. 21/2016, ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ «ΑΘΩΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε. – ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Χ.Π.Θ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΛΤΔ - ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Α.Ε.» -v – ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ, ημερ. 18.03.2022.
Στο σημείο αυτό παραθέτουμε αυτούσιες τις παραγράφους 2.13, 2.15, 2.16, 2.19 και 2.20 των Βασικών Στοιχείων Διαγωνισμού του Τόμου Α, Μέρους 1 των Εγγράφων του Διαγωνισμού που είναι οι Οδηγίες προς Οικονομικούς Φορείς, για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«2.13 Προθεσμία Υποβολής Προσφορών Μέχρι τις 02.10.2025, η ώρα 11.00π.μ.
[…]
2.15 Εγγύηση Συμμετοχής Τριάντα μία χιλιάδες, ενενήντα δύο ευρώ και σαράντα σεντς (31.092,40), δηλαδή ποσό ίσο με το 5% της Εκτιμώμενης Αξίας του Διαγωνισμού
Περίοδος Ισχύος: Ένα (1) μήνα μετά τη λήξη της Περιόδου Ισχύος των Προσφορών.
2.16 Περίοδος Ισχύος Προσφορών Μέχρι τις 01.01.2026, δηλαδή μέχρι τρεις (3) μήνες από την ημερομηνία λήξης της Προθεσμίας Υποβολής των Προσφορών
[…]
2.19 Εκτιμημένη ημερομηνία
γνωστοποίησης αποτελεσμάτων
διαγωνισμού Μέχρι τις 01.11.2025, δηλαδή μέχρι ένα (1) μήνα από την ημερομηνία λήξης της Προθεσμίας Υποβολής των Προσφορών
2.20 Εκτιμημένη Ημερομηνία
Υπογραφής Σύμβασης Μέχρι 01.12.2025, δηλαδή μέχρι δύο (2) μήνες από την ημερομηνία λήξης της Προθεσμίας Υποβολής των Προσφορών»
Σημειώνουμε κατ’ αρχάς ότι από το περιεχόμενο της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της διαφαίνεται ότι δεν αμφισβητείται από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής ότι οι όροι που αναφέρονται στην αναγκαιότητα υποβολής Εγγύησης Συμμετοχής συγκεκριμένου περιεχομένου και διάρκειας είναι ουσιώδεις. Το θέμα που προκύπτει, κατά την άποψη της, περιστρέφεται γύρω από την ερμηνεία του όρου «μήνας».
Είναι νομολογιακά γνωστή η αρχή ότι οι κανόνες ερμηνείας εγγράφων στόχο έχουν τη γραμματική ερμηνεία συμπληρωμένη από την αντίληψη που δημιουργείται σ’ ένα κοινό άνθρωπο, η δε πρόθεση των μερών εξάγεται από τη γλωσσική διατύπωση (βλ. Transnatco Ltd -v- Superclima Engineering Ltd (2010) 1(Α) ΑΑΔ 643, Καρατσιώλης -v- Royal Sports Betting Ltd (2008) 1(Α) ΑΑΔ 669 και Αλκιβιάδη -v- The Philips College Ltd (2017) 1 (A) ΑΑΔ 564). Ειδικά σ’ ό,τι αφορά τους όρους προσφορών, αυτοί ερμηνεύονται στενά και αυστηρά χωρίς να επιτρέπονται παρεκκλίσεις, ώστε όλοι οι προσφοροδότες να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης (βλ. Χαράλαμπος Νικόλας -v- Δημοκρατίας (2011) 3 (Β) ΑΑΔ 583).
Στην πρόσφατη υπόθεση Logicom Solutions Ltd -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, (ανωτέρω), το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο τόνισε τα εξής ως προς την ερμηνεία όρων διαγωνισμού:
«Όπου επιχειρείται η ερμηνεία όρου διαγωνισμού, όπως και στην περίπτωση όπου επιχειρείται ερμηνεία όρων της σύμβασης, το κριτήριο είναι η έννοια την οποία μεταδίδει το κείμενο του διαγωνισμού ή και της σύμβασης, ανάλογα με την περίπτωση, στον μέσο λογικό άνθρωπο (βλ. Amethyst Distributors – v – Ιεράς Μονής Κύκκου (2011) 1 ΑΑΔ 199). Συνεπώς είναι η εξεύρεση της πραγματικής πρόθεσης του συντάξαντα των όρων του διαγωνισμού ή των συμβαλλόμενων.
Αποτελεί βασική ερμηνευτική αρχή ότι όπου το λεκτικό του όρου του διαγωνισμού είναι καθαρό και σαφές, πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με τη φυσική και συνηθισμένη του έννοια γιατί αυτό το λεκτικό εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο την αληθινή βούληση του συντάξαντα. Όπως έχει υποδειχθεί στην Αντωνίου – v- Συμβουλίου Κεντρικού Σφαγείου Κοφίνου (2001) 3 ΑΑΔ 164 «το Δικαστήριο έχει υποχρέωση να αναζητήσει το νόημα των όρων του διαγωνισμού χωρίς απόλυτη και δογματική προσήλωση στις λέξεις. Αλλά να δώσει «ερμηνεία – όπου γεννιέται αμφιβολία και υπάρχουν ανοικτές δύο ερμηνείες – η οποία συνάδει με τη λογική».».
Ενόψει των εισηγήσεων των δύο πλευρών κρίνουμε ότι προέχει η εξέταση της έννοιας του «μήνα» που προβλέπεται στην παράγραφο 2.15.
Ο ορισμός του «μήνα» δίνεται από το άρθρο 2 του περί Ερμηνείας Νόμου, ΚΕΦ. 1, ότι σημαίνει «ημερολογιακό μήνα». Ο ορισμός αυτός όμως τελεί υπό την εξής αίρεση, όπως προβλέπεται στην αρχή του άρθρου 2 του ΚΕΦ. 1:
«Ερμηνεία ορισμένων λέξεων και εκφράσεων
[…]
2. Στο Νόμο αυτό και σε κάθε άλλο Νόμο, και σε όλα τα δημόσια έγγραφα, που θεσπίστηκαν, έγιναν, εκδόθηκαν, τηρήθηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν πριν από ή μετά την έναρξη του Νόμου αυτού, οι ακόλουθες λέξεις και εκφράσεις θα έχουν την έννοια που αποδίδεται σε αυτές αντίστοιχα, εκτός αν υπάρχει κάτι στο αντικείμενο ή το κείμενο που είναι ασυμβίβαστο με τέτοια ερμηνεία ή εκτός αν προνοείται σε αυτό διαφορετικά-
[…]».
Στην παρούσα περίπτωση δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι ο μήνας που αναφέρεται στην παράγραφο 2.15 τυγχάνει της ερμηνείας που του αποδίδεται από τον Περί Ερμηνείας Νόμο ΚΕΦ. 1 ότι δηλ. πρόκειται για ημερολογιακό μήνα αφού λάβαμε υπόψη αφενός ότι από τα Έγγραφα του Διαγωνισμού ο μήνας δεν εξειδικεύεται σε αριθμό ημερών και αφετέρου ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε διαφορετική επεξήγηση ή ρύθμιση στους Όρους του Διαγωνισμού ως προς την ερμηνεία του όρου «μήνας».
Η πιο πάνω διαπίστωση μας είναι επίσης σύμφωνη και με την πρόθεση του συντάξαντα των όρων όπως εξάγεται από τα στοιχεία που προκύπτουν από τις παραγράφους 2.13, 2.16, 2.19 και 2.20 των Βασικών Στοιχείων δηλαδή τα εξής:
Ως προθεσμία υποβολής προσφορών καθορίστηκε η 02.10.2025 και ώρα 11.00πμ που είναι και η αφετηρία για υπολογισμό των προθεσμιών που τέθηκαν καταλήγοντας στην 01.01.2026 ότι είναι η περίοδος ισχύος των προσφορών προσθέτοντας «δηλ. μέχρι τρεις μήνες από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής των προσφορών», στην 01.11.2025 ως εκτιμημένη ημερομηνία γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων του Διαγωνισμού «δηλ. μέχρι ένα μήνα από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής προσφορών και στην 01.12.2025 ως εκτιμημένη ημερομηνία υπογραφής της Σύμβασης προσθέτοντας και εδώ «δηλ. μέχρι δύο μήνες από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής των προσφορών».
Ως αποτέλεσμα της διαπίστωσης μας αυτής θα προχωρήσουμε στην εξέταση του θέματος που ηγέρθηκε ως προς την συμμόρφωση ή όχι της Εγγύησης Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη με τους όρους του Διαγωνισμού στη βάση της θεώρησης ότι «μήνας» στην παράγραφο 2.15 σημαίνει «ημερολογιακός μήνας».
Ο ορισμός του «ημερολογιακού μήνα», σύμφωνα με το σύγγραμμα WORDS AND PHRASES legally defined, Γ Έκδοση, Τόμος 3, 1989 σελ. 173 είναι «The term a calendar month is a legal and technical term… The meaning of the phrase is that, in computing time by calendar months, the time must be reckoned by looking at the calendar and not by computing days; and that one calendar month’s imprisonment is to be calculated from the day of imprisonment to the day numerically corresponding to that day in the following month less one» Migotti v Calvill (1879), 4 CPD. 233, AT 238, C.A., per Brett, L.J.».
Συνεπώς βρίσκουμε ότι η ημερομηνία λήξης της εγγύησης που δηλώθηκε στην Εγγύηση Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δηλ. 01.02.2026, συμπεριλαμβανομένης, είναι ένας ημερολογιακός μήνας από την παρέλευση της 01.01.2026 και συναφώς είναι σύμφωνη με τους όρους του Διαγωνισμού. Σημειώνουμε ότι δεν περιλαμβάνεται στον υπολογισμό του «μήνα» η ημέρα 01.01.2026. Η φράση «μετά τη λήξη» και εκείνη «από τη λήξη», στις οποίες έδωσε έμφαση ο δικηγόρος των Αιτητών για υποστήριξη των εισηγήσεων του, ουσιαστικά σημαίνουν το ίδιο για σκοπούς υπολογισμού του ημερολογιακού μήνα.
Η διαφορά μας με τον δικηγόρο των Αιτητών έγκειται στο ότι προς υπολογισμό του μήνα από πλευράς του παραγνωρίζει ότι εδώ πρόκειται περί ημερολογιακού μήνα ο οποίος ξεκινά από τα μεσάνυχτα της 01.01.2026 και ολοκληρώνεται την αντίστοιχη ημέρα του επόμενου μήνα δηλ. 01.02.2026 τα μεσάνυχτα.
Επαναλαμβάνουμε ότι δεν εντοπίσαμε στους Όρους του Διαγωνισμού οποιαδήποτε ειδική πρόνοια ως προς τον ορισμό του «μήνα». Ούτε εξάλλου υποβλήθηκε από πλευράς Αιτητών αντίθετη εισήγηση.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι υποθέσεις που παραπέμπουν οι Αιτητές προς υποστήριξη των εισηγήσεων τους τονίζουν μεν την ουσιώδη φύση της Εγγύησης Συμμετοχής αλλά τα γεγονότα τους είναι διαφορετικά της παρούσας, όπου σ’ αυτές δεν ετίθετο θέμα ορισμού του «ημερολογιακού μήνα».
Από δική μας έρευνα σε νομολογία εντοπίσαμε την υπόθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Εργοληπτική Εταιρεία Αδελφοί Παντελίδη Λτδ – v – Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών Αρ. 900/2010 ημερ. 22.09.2014 στην οποία αντικείμενο εξέτασης, μεταξύ άλλων, ήταν η εγκυρότητα της εγγυητικής ενόψει απόκλισης της διάρκειας της κατά μόλις μία (1) μέρα. Αποφασίστηκε ότι «οποιαδήποτε παραπομπή στον ημερολογιακό μήνα του περί Ερμηνείας Νόμου υποχωρεί μπροστά σε οτιδήποτε υπάρχει εντός των Εγγράφων του Διαγωνισμού προς εξειδίκευση του όρου «μήνας» στον όρο 2.17». Σημειώνουμε ότι ο όρος 2.17 στην υπόθεση αυτή προνοούσε ότι η Εγγύηση Συμμετοχής θα έπρεπε να έχει ισχύ ένα μήνα μετά τη λήξη της περιόδου ισχύος των προσφορών χωρίς να καθορίζεται αν πρόκειται για ημερολογιακό. Εξειδικεύετο όμως ο μήνας με σαφήνεια στο Υπόδειγμα του Παραρτήματος 3 των Εγγράφων του Διαγωνισμού σε 30 ημέρες.
Εν προκειμένω σημειώνουμε ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης υπέβαλε την Εγγύηση Συμμετοχής στον Τύπο που προέβλεπαν οι όροι του Διαγωνισμού με το ορθό ποσό της εγγύησης και περιεχόμενο που προβλέπετο στην παράγραφο 2.15.
Επίσης η Εγγύηση Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη μπορούσε να ερμηνευθεί με σαφήνεια ότι ισχύει μέχρι τα μεσάνυχτα της 01.02.2026 δηλ. μεσολαβεί ένας ημερολογιακός μήνας από την παρέλευση της 01.01.2026.
Ενόψει των πιο πάνω βρίσκουμε ότι το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακύρωσης δεν μπορεί να πετύχει.
Σ’ ό,τι αφορά το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακύρωσης ούτε αυτό μας βρίσκει σύμφωνους. Και εξηγούμε.
Το θέμα προέκυψε από την παράγραφο 2 της Εγγυητικής Επιστολής (Παράρτημα 3) που αναφέρει τα εξής:
«2. Η παρούσα Εγγύηση, θα έχει ισχύ μέχρι και συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας λήξης που αναγράφεται πιο πάνω και μέχρι την ημερομηνία αυτή (ή εάν η ημερομηνία αυτή είναι τραπεζική αργία, μέχρι και συμπεριλαμβανομένης της αμέσως προηγούμενης ημέρας που δεν είναι τραπεζική αργία) θα πρέπει να έχουμε λάβει οποιαδήποτε απαίτηση σας. Μετά την παρέλευση της πιο πάνω ημερομηνίας λήξης και νοουμένου ότι μέχρι τότε δεν θα έχει ληφθεί από εμάς οποιαδήποτε γραπτή απαίτηση σας, η Εγγυητική Επιστολή θα θεωρείται άκυρη, είτε έχει επιστραφεί σε εμάς, είτε όχι».
Στην παρούσα περίπτωση έχουμε ήδη αποφασίσει στα πλαίσια εξέτασης του πρώτου σκέλους ότι η Εγγύηση Συμμετοχής του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ήταν καθόλα νόμιμη από άποψης διάρκειας ισχύος της, λαμβάνοντας ως βάση τον «ημερολογιακό μήνα» δηλ. ισχύει μέχρι την 01.02.2026, συμπεριλαμβανομένης. Είναι γεγονός ότι η ημερομηνία 01.02.2026 είναι Κυριακή που σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Τραπεζικών Αργιών Νόμου του 1996 (Ν.13(Ι)/1996) είναι Τραπεζική Αργία. Η πρόνοια αυτή στο Παράρτημα 3 δεν βλέπουμε όμως με ποιό τρόπο μπορεί να συσχετιστεί με τη διάρκεια ισχύος της Εγγυητικής που προβλέπει η παράγραφος 2.15, εφόσον αναφέρεται στο χρόνο υποβολής απαίτησης στην περίπτωση που η ημερομηνία λήξης της Εγγυητικής είναι Τραπεζική Αργία. Πρόκειται σαφώς για δύο διαφορετικά θέματα. Ούτε εξάλλου υπάρχει οποιαδήποτε πρόνοια στα Έγγραφα του Διαγωνισμού ότι στην περίπτωση που είναι Τραπεζική Αργία το γεγονός αυτό επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο την διάρκεια ισχύος της Εγγυητικής και συνακόλουθα την εγκυρότητα της.
Συνεπώς ούτε το δεύτερο σκέλος μας βρίσκει σύμφωνους. Η διαπίστωση μας αυτή οδηγεί αναπόφευκτα στην απόρριψη του πρώτου λόγου ακύρωσης ως αβάσιμου και ατεκμηρίωτου.
Θα προχωρήσουμε στη συνέχεια στην εξέταση των άλλων δύο λόγων ακύρωσης που είναι συναφείς και αναφέρονται στις τεχνικές και επαγγελματικές ικανότητες του Επιτυχόντα Προσφοροδότη γι’ αυτό θα εξεταστούν μαζί. Οι λόγοι αυτοί έχουν ως βασικό πυλώνα υποστήριξης ότι τα δύο έργα που πρότεινε ο Επιτυχών Προσφοροδότης προς ικανοποίηση του όρου 6.4.1 δεν είναι παρόμοιας φύσης με αυτό του παρόντος Διαγωνισμού.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να λεχθεί ότι από την αναδρομή μας στους Διοικητικούς Φακέλους εντοπίσαμε το Παράρτημα 6 της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη, που καταχωρήθηκε σύμφωνα με τον όρο 6.4.1, στο οποίο ο Επιτυχών Προσφοροδότης δηλώνει δύο έργα για ικανοποίηση του όρου 6.4.1(α) και δύο φυσικά πρόσωπα για ικανοποίηση του όρου 6.4.1(β).
Παραθέτουμε αυτούσιο τον όρο 6.4.1 για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«6.4. Τεχνικές και Επαγγελματικές Ικανότητες
1. Για τη συμμετοχή τους στο Διαγωνισμό, οι Οικονομικοί Φορείς πρέπει να πληρούν υποχρεωτικά και τις πιο κάτω προϋποθέσεις, που αφορούν τις τεχνικές και επαγγελματικές ικανότητες:
(α) Να έχουν συμπληρώσει, κατά τα πέντε (5) τελευταία χρόνια, δύο (2) τεχνικά έργα τουλάχιστον, παρόμοιας φύσης με το παρόν Έργο και αξίας €625.000,00 έκαστο τουλάχιστον, μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. και με ποσοστό συμμετοχής του 80% τουλάχιστον, σε περίπτωση κοινοπραξίας.
Τονίζεται ότι στο πιο πάνω ποσό δεν περιλαμβάνεται ο Φ.Π.Α. και ότι η έννοια του όρου «συμπλήρωση» σημαίνει κατά 80% επιτυχής υλοποίηση του έργου, καθώς και ότι ως ημερομηνία συμπλήρωσης του έργου πρέπει να δηλώνεται η ημερομηνία παραλαβής του και όχι η ημερομηνία λήξης της περιόδου συντήρησης του.
(β) Να έχουν συμπεριλάβει στην προτεινόμενη Ομάδα Εργοταξίου του παρόντος Έργου, δύο (2) φυσικά πρόσωπα τουλάχιστον, τα οποία να έχουν τα πιο κάτω ελάχιστα προσόντα:
(i) Υπεύθυνη Εργοταξίου: να είναι αδειούχος Πολιτικός Μηχανικός, εγγεγραμμένος στο Ε.Τ.Ε.Κ. ή σε αντίστοιχο επαγγελματικό μητρώο της χώρας από την οποία προέρχεται, να έχει πενταετή επαγγελματική εμπειρία τουλάχιστον, σε δύο (2) τεχνικά έργα τουλάχιστον, παρόμοιας φύσης με το παρόν Έργο, αξίας €625.000,00 έκαστο τουλάχιστον, μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. και να είχε αντίστοιχη θέση σε αυτά.
(ii) Επιστάτης Εργοταξίου: να έχει πενταετή επαγγελματική εμπειρία τουλάχιστον, σε δύο (2) τεχνικά έργα τουλάχιστον, παρόμοιας φύσης με το παρόν Έργο, αξίας €625.000,00 έκαστο τουλάχιστον, μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. και να είχε αντίστοιχη θέση σε αυτά.
Επιπρόσθετα, ο Επιστάτης Εργοταξίου πρέπει να βρίσκεται συνεχώς στο Εργοτάξιο, κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των εργασιών του Έργου.
Προς υποστήριξη του δεύτερου λόγου ακύρωσης οι Αιτητές προβάλλουν ότι το έργο «Συντήρηση Δρόμων του Δήμου Λάρνακας», αντικείμενο του παρόντος Διαγωνισμού, δεν είναι παρόμοιας φύσης με έργο που έχει ως αντικείμενο τη διαίρεση γης σε οικόπεδα που αφορούσαν τα δύο έργα που δήλωσε ο Επιτυχών Προσφοροδότης για ικανοποίηση του όρου 6.4.1(α) και αυτό είναι εμφανές από την Οικονομική Προσφορά στην οποία δίνονται οι τιμές μονάδος για τις επί μέρους εργασίες.
Εξηγεί ότι στην Οικονομική Προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δίνονται τιμές μονάδας για εργασίες απόξεσης του ασφαλτικού οδοστρώματος, τοποθέτησης νέου ασφάλτου και θερμοπλαστικής μπογιάς στο ασφαλτικό οδόστρωμα δηλαδή, κατά την άποψη τους, διαφορετικές από εκείνες που απαιτούνται για διαίρεση γης σε οικόπεδα.
Όπως υποστήριξε κατά την ακρόαση ο δικηγόρος τους, μόνο οι εργασίες ασφαλτόστρωσης που περιλαμβάνονται στα έργα που δήλωσε ως παρόμοια και προβλέπονται επίσης και στο παρόν έργο μπορούν να θεωρηθούν παρόμοιες αλλά εδώ δεν μπορεί να ήταν αξίας τουλάχιστον €625.000,00 όπως απαιτούσε ο όρος.
Ο όρος 6.4.1(α), κατά την εισήγηση τους, είναι ουσιώδης, παραβίαση του οποίου καθιστά άκυρη την προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και συνακόλουθα την προσβαλλόμενη απόφαση ακυρωτέα λόγω πλάνης και/ή εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του όρου του Διαγωνισμού.
Τα ίδια ισχύουν, συνεχίζουν, και για τα δύο πρόσωπα που δηλώθηκαν, ο μεν ένας ως Υπεύθυνος Εργοταξίου και ο άλλος ως Επιστάτης Εργοταξίου για ικανοποίηση του όρου 6.4.1(β) οι οποίοι θα έπρεπε να είχαν εμπειρία σε δύο έργα τουλάχιστον, παρόμοιας φύσης με το παρόν έργο αξίας €625.000,00 έκαστο τουλάχιστον. Η εμπειρία τους προέκυπτε, όπως εξηγούν, από τα δύο έργα που δηλώθηκαν για ικανοποίηση του όρου 6.4.1(α) που δεν ήταν παρόμοιας φύσης με αυτό του παρόντος Διαγωνισμού, αλλ’ ούτε και η αξία ορισμένων κοινών εργασιών, όπως η ασφαλτόστρωση, ανέρχετο σε €625.000,00.
Από την άλλη, η Αναθέτουσα Αρχή προτάσσει με παραπομπή σε νομολογία (βλ. First Elements Euroconsultants ltd – v –Δημοκρατίας, (2017) 3 (Β) ΑΑΔ 936 κ.α.) ότι τα θέματα που εγείρουν οι Αιτητές είναι τεχνικά για τα οποία η κρίση της Αναθέτουσας Αρχής είναι ανέλεγκτη και για τα οποία απαιτούνται ειδικές γνώσεις.
Όπως ισχυρίζεται, η αξιολόγηση των στοιχείων των προσφορών και η πρωτογενής κρίση αποτελεί έργο της διοίκησης, ιδιαίτερα εδώ που καλείται η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών να αποφασίσει κατά πόσο ένα έργο διαίρεσης γης σε οικόπεδα που περιλαμβάνει και εργασίες κατασκευής οδικού δικτύου είναι παρόμοιας φύσης με το έργο συντήρησης οδικού δικτύου, που αφορά ο παρών Διαγωνισμός. Τονίζει δε ότι πρόθεση του συντάξαντα των όρων ήταν όπως τα προτεινόμενα έργα να είναι παρόμοιας φύσης με το παρόν εξού και δεν αναφέρεται σε «ταυτόσημα» έργα. Καταλήγοντας, εισηγείται ότι αντίστοιχες τεχνικές εργασίες του παρόντος έργου περιλαμβάνονται και στα έργα διαίρεσης γης, που ο Επιτυχών Προσφοροδότης περιγράφει ως «κατασκευή οδικού δικτύου».
Συνιστά πάγια νομολογία ότι η Διοίκηση τεκμαίρεται πως λειτουργεί σύμφωνα με το Νόμο, εκτός όπου καθαρά αποδεικνύεται πως τούτο δεν συμβαίνει. Έχει δε περαιτέρω αποφασιστεί κατ’ επανάληψη, ότι η κρίση της διοίκησης επί θεμάτων τεχνικής φύσης ή ειδικών γνώσεων «χαρακτηρίζεται ως ανέλεγκτος» εφόσον δεν συντρέχει πλάνη περί τα πράγματα, κακή χρήση διακριτικής εξουσίας ή δεν προκύπτει έλλειψη αιτιολογίας (βλ. Ράφτης -v- Δημοκρατίας κ.α. (2002) 3 ΑΑΔ 345 και Ρ.Ι.Κ. -v- Κεντρικής Ασφαλιστικής Εταιρείας Λτδ (2017) 3 ΑΑΔ 353).
Η εξουσία της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών περιορίζεται σε έλεγχο της νομιμότητας της διοικητικής πράξης, ως εύλογα επιτρεπτής υπό τις περιστάσεις, και δεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση του διοικητικού οργάνου, έστω και εάν η ίδια θα μπορούσε εύλογα να καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα (βλ. Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών -v- Π.Κ. Ιωάννου & Υιοί Λτδ κ.α. (2016) 3 ΑΑΔ 727 και First Elements Euroconsultants Ltd -v- Δημοκρατίας (ανωτέρω). Στην τελευταία υπόθεση τονίστηκαν τα εξής για το θέμα στη σελίδα 944: «Η αξιολόγηση του υλικού όμως, όχι μόνο δεν υποχρεώνει το διοικητικό Δικαστή να λάβει θέση επί των τεχνικών διχογνωμιών, αλλά, όπως σχολιάζεται στο σύγγραμμα της καθηγήτριας Ευαγγελίας Κουτούπα-Ρεγκάκου, Αόριστες και Τεχνικές Έννοιες στο Δημόσιο Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 1997, σ. 116: «…δεν είναι και σε θέση να προβαίνει σε ιδίαν κρίση. Λόγω συνεπώς του προβαδίσματος της διοίκησης σε ειδικές τεχνικές γνώσεις, ο δικαστής θεωρεί τις τεχνικές κρίσεις καταρχήν αποδεκτές. Ο στόχος αυτού του δικαστικού αυτοπεριορισμού είναι να μην παρεμποδίζεται η διαδικασία έγκρισης τεχνικών εγκαταστάσεων αφενός και αφετέρου να μην καθίσταται ο διοικητικός δικαστής ιεραρχικός προϊστάμενος της εγκρίνουσας διοικητικής αρχής».
Στην παρούσα περίπτωση εκείνο που καθίσταται σαφές από το λεκτικό του όρου 6.4.1(α) και (β) είναι ότι τόσο τα προτεινόμενα τεχνικά έργα προς ικανοποίηση της υποπαραγράφου (α) όσο και η εμπειρία και τα προσόντα των δύο προτεινόμενων φυσικών προσώπων προς ικανοποίηση της υποπαραγράφου (β) του όρου 6.4.1 θα πρέπει να αναφέρονται σε δύο τεχνικά έργα παρόμοιας φύσης με αυτό του παρόντος Διαγωνισμού αξίας τουλάχιστον €625.000,00.
Σημασία ενέχει ότι όλες οι εισηγήσεις των Αιτητών περιστρέφονται γύρω από τεχνικά θέματα που δεν μπορούμε να εκφέρουμε πρωτογενή κρίση. Και εξηγούμε. Για να μπορέσουμε να εξετάσουμε και να αποφασίσουμε κατά πόσο τα έργα διαίρεσης γης σε οικόπεδα που δήλωσε ο Επιτυχών Προσφοροδότης προς τεκμηρίωση της Τεχνικής Ικανότητας του είναι παρόμοιας φύσης με αυτό της Συντήρησης του Οδικού Δικτύου σύμφωνα με την περιγραφή που δίνει η Οικονομική Προσφορά, θα πρέπει να εξετάσουμε κατ’ αρχάς σε τι συνίσταντο οι επιμέρους εργασίες που αφορούσαν τα έργα διαίρεσης γης σε οικόπεδα και σε τι αυτές για τη Συντήρηση του Οδικού Δικτύου. Στη συνέχεια να τις συγκρίνουμε ώστε να είμαστε σε θέση να αποφασίσουμε εάν πρόκειται περί παρόμοιων εργασιών και κατ’ επέκταση παρόμοιων έργων. Εδώ με το Παράρτημα 6 ο Επιτυχών Προσφοροδότης δήλωσε δύο έργα Διαίρεσης Γης σε οικόπεδα, 74 το ένα και 22 το άλλο, για τα ποσά των €1.460.000,00 και €800.000,00 αντίστοιχα όπου στην περιληπτική περιγραφή τους αναφέρει «Κατασκευή Οδικού Δικτύου», «Ασφαλτοστρώσεις», Πλακοστρώσεις Πεζοδρομίων» κ.α. Στην Οικονομική του Προσφορά δίνει τις τιμές μονάδας για τις εργασίες του έργου του παρόντος Διαγωνισμού δηλ. για απόξεση/φρεζάρισμα του ασφαλτικού οδοστρώματος (εργασία milling), τοποθέτηση νέου πρέμιξ στο ασφαλτικό οδόστρωμα και τοποθέτηση αντανακλαστικής θερμοπλαστικής μπογιάς στο ασφαλτικό οδόστρωμα (εργασία σήμανσης) των δρόμων.
Σαφώς πρόκειται για τεχνικό θέμα για το οποίο απαιτούνται ειδικές γνώσεις ειδικά εδώ όπου καλούμαστε από τους Αιτητές, μεταξύ άλλων, να απομονώσουμε τις εργασίες της ασφαλτόστρωσης στα δύο έργα που δηλώθηκαν και που θεωρούν ως κοινή εργασία και να τις κοστολογήσουμε ώστε να διαφανεί κατά πόσο η αξία τους είναι τουλάχιστον €625.000,00 σύμφωνα με τον όρο.
Σίγουρα η πρόθεση του συντάξαντα των όρων με την πρόνοια όπως τα παρόμοια έργα να είναι τουλάχιστον αξίας €625.000,00 δεν είναι αυτή που εισηγούνται οι Αιτητές. Το ποσό αυτό αναφέρεται στην αξία του όλου έργου και όχι στις επί μέρους εργασίες για εκτέλεση του.
Αν η πρόνοια στον όρο 6.4.1 αναφέρετο σε ταυτόσημα ή ίδια έργα και όχι σε παρόμοια έργα τότε το θέμα είναι απλό χωρίς να χρειάζονται ειδικές γνώσεις για απόφαση. Εδώ όμως ο συντάξας των όρων του Διαγωνισμού χρησιμοποίησε τη διατύπωση «παρόμοιας φύσης» και όχι «ταυτόσημης» ή «ίδιας φύσης».
Σύμφωνα με το ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ του Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Ε’ ΕΚΔΟΣΗ στη σελίδα 1583 η λέξη «παρόμοιος» σημαίνει «… αυτός που είναι σχεδόν όμοιος με (κάποιον/κάτι): … παρεμφερής, παραπλήσιος». Επίσης στο THE READER’ S DIGEST GREAT ENCYCLOPAEDIC DICTIONARY, Τόμος 2, στη σελ. 827 η λέξη «similar» σημαίνει «Like, alike, having mutual resemblance or resemblance to, of the same kind…».
Στη βάση όλων των ενώπιον μας δεδομένων βρίσκουμε ότι η εν προκειμένω τεχνική κρίση της Επιτροπής Αξιολόγησης ως προς τις Τεχνικές και Επαγγελματικές Ικανότητες του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και η υπ’ αυτής αξιολόγηση των στοιχείων που τις συνέθεταν, εκφεύγει του αναθεωρητικού ελέγχου (βλ. Ρ.Ι.Κ. -v- Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ (2017) 3(Α) ΑΑΔ 353).
Σημειώνουμε ότι στην περιληπτική περιγραφή των δύο έργων που παρουσίασε ο Επιτυχών Προσφοροδότης με το Παράρτημα 6, προς τεκμηρίωση της Τεχνικής Ικανότητας του, περιλαμβάνεται και η κατασκευή οδικού δικτύου, ασφαλτοστρώσεις και άλλες εργασίες που μπορούμε να πούμε ότι δεν αφίστανται ουσιωδώς απ’ εκείνες του παρόντος έργου. Τονίζουμε ότι τόσο το παρόν έργο όσο και τα προτεινόμενα αναφέρονται σε τεχνικές εργασίες σε σχέση με το οδικό δίκτυο τα μεν προτεινόμενα έργα στην κατασκευή του και το παρόν στη συντήρηση του.
Εν προκειμένω σημειώνουμε ότι η Επιτροπή Αξιολόγησης κατά τον έλεγχο ικανοποίησης των προϋποθέσεων συμμετοχής των προσφοροδοτών έκρινε ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη πληρούσε τις προϋποθέσεις αυτές όπως και οι άλλοι δύο προσφοροδότες γι’ αυτό και προχώρησε στην περαιτέρω αξιολόγηση τους συντάσσοντας το Παράρτημα Δ που είναι επισυνημμένο στην Έκθεση Αξιολόγησης της.
Ανατρέχοντας στο Παράρτημα Δ είναι εμφανής στους Πίνακες 1(Α) και 1(Β) η κρίση ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη πληρούσε τον όρο 6.4.1(α) και (β) με τα δύο έργα που πρότεινε με το Παράρτημα 6 και αφορούσαν σε διαίρεση γης σε οικόπεδα που περιλάμβαναν την κατασκευή οδικού δικτύου και άλλες παρεμφερείς εργασίες, γι’ αυτό και έθεσε το συμβολισμό (√) θεωρώντας προφανώς ότι πρόκειται περί έργων παρόμοιας φύσης με αυτό της συντήρησης του οδικού δικτύου.
Η κρίση αυτή της Επιτροπής Αξιολόγησης εξάγεται από τους Διοικητικούς Φακέλους και ιδιαίτερα την Έκθεση της και δεν βρίσκουμε να ενέχει οτιδήποτε το μεμπτό. Συνεπώς, ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων μας, η εισήγηση των Αιτητών ότι η κρίση αυτή της Αναθέτουσας Αρχής ήταν προϊόν πλάνης ή εσφαλμένης ερμηνείας των όρων του Διαγωνισμού δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Δεν παρουσιάστηκε εξάλλου κανένα ικανό στοιχείο που να υποστηρίζει την εισήγηση αυτή των Αιτητών. Ως εκ τούτου και ο δεύτερος λόγος ακύρωσης είναι έκθετος σε απόρριψη.
Ενόψει όλων των πιο πάνω βρίσκουμε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν ευλόγως επιτρεπτή και εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της Αναθέτουσας Αρχής.
Όλοι οι λόγοι ακύρωσης αποτυγχάνουν και απορρίπτονται ως αβάσιμοι και ατεκμηρίωτοι.
Η Προσφυγή απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
........................................... ............................................
Ανδρούλα Πούγιουρου Κάριν Γεωργιάδου
Πρόεδρος Μέλος
............................................. .............................................
Ανδρέας Καρύδης Χριστίνα Σαββίδου
Μέλος Μέλος