|
Προσφυγή Αρ. 04/2026
|
Μεταξύ:
POLYECO S.A.
Αιτητών
ν.
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΜΥΝΑΣ
Αναθέτουσας Αρχής
Αναθεωρητική Αρχή
Προσφορών: Ανδρούλα Πούγιουρου, Πρόεδρος
Ανδρέας Καρύδης, Μέλος
Πάρις Κωνσταντινίδης, Μέλος
Αιτητές: POLYECO S.A.
Αντιπροσωπεύθηκαν από:
1. Δημήτρη Καΐλη, Δικηγόρο διά Ιωαννίδης Δημητρίου ΔΕΠΕ
2. Άννα Χρίστου, Δικηγόρο διά Ιωαννίδης Δημητρίου ΔΕΠΕ
3. Σίμο Γεωργιάδη, Γενικό Διευθυντή Αιτήτριας Εταιρείας
4. Ιωάννα Κόμπου, Νομική Σύμβουλο
Αναθέτουσα Αρχή: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΜΥΝΑΣ
Αντιπροσωπεύθηκε από:
1. Μαρία Βασιλείου, Δικηγόρο της Δημοκρατίας
2. Αυγουστίνο Ιωάννου, Ταγματάρχη Πυροβολικού
3. Δημήτριο Παυλή, Υπολοχαγό Υλικού Πολέμου
4. Μαρίνο Κύρου, Επισμηναγό, Ελεγκτή Αεράμυνας
Ημερομηνία έκδοσης Απόφασης: 28 Μαΐου 2026
ΑΠΟΦΑΣΗ
Αντικείμενο της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής είναι η απόφαση του Υπουργείου Άμυνας (στο εξής «η Αναθέτουσα Αρχή») ημερομηνίας 21.01.2026 με την οποία δεν επέλεξε τους Αιτητές, αλλά κατακύρωσε το Διαγωνισμό με αρ. Κ0Υ215 και τίτλο «Provision of Services for the Destruction of Conventional Ammunition, Parts and other Related Explosive Materials» (στο εξής «ο Διαγωνισμός») στην εταιρεία UZINA MECANICA BABENI (UMB) SA (στο εξής «ο Επιτυχών Προσφοροδότης») για το ποσό των €2.985.743,47 πλέον Φ.Π.Α.
Σύμφωνα με την Έκθεση Γεγονότων και όπως αυτά συμπληρώνονται από τους Διοικητικούς Φακέλους, η διαδικασία του Διαγωνισμού ήταν κλειστή και δύο Σταδίων και διεξήχθηκε στη βάση του περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Ορισμένων Συμβάσεων Έργων, Προμηθειών και Παροχής Υπηρεσιών που Συνάπτονται από Αναθέτουσες Αρχές ή Αναθέτοντες Φορείς στους Τομείς της Άμυνας και της Ασφάλειας και για Συναφή Θέματα Νόμου του 2011 (Ν. 173(I)/2011) και των περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων στους Τομείς της Άμυνας και της Ασφάλειας Κανονισμών του 2012 (ΚΔΠ 257/2012). Στις 06.08.2025 προκηρύχθηκε το δεύτερο Στάδιο του πιο πάνω Διαγωνισμού μέσω του e-PPS τη διαλειτουργική διαδικτυακή εφαρμογή της Κυπριακής Δημοκρατίας για την εφαρμογή ηλεκτρονικών διαδικασιών στη διεξαγωγή των Διαγωνισμών Δημοσίων Συμβάσεων στην Κύπρο. Το εκτιμώμενο κόστος του Διαγωνισμού καθορίστηκε στα €3.000.000,00 μη συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, ενώ κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής. Καταληκτική δε ημερομηνία υποβολής προσφορών στο δεύτερο Στάδιο καθορίστηκε η 21.10.2025 κατόπιν παράτασης.
Από τις έξι (6) υποβληθείσες προσφορές στο πρώτο Στάδιο κρίθηκε ότι μόνο τέσσερις (4) προσφορές, δηλαδή του Επιτυχόντα Προσφοροδότη, των Αιτητών, της 4M DEFENSE LTD και της DEMIL TECH D.O.O. πληρούσαν τις προϋποθέσεις των Εγγράφων του Διαγωνισμού, εξ ου και θα συνέχιζαν στο επόμενο Στάδιο.
Η αξιολόγηση των προσφορών στο δεύτερο Στάδιο πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις συνεδρίες της Επιτροπής Αξιολόγησης δηλ. στις 29.10.2025, 28.11.2025, 01.12.2025 και 17.12.2025. Κατά τη συνεδρία της ημερ. 29.10.2025 η Επιτροπή Αξιολόγησης αφού μελέτησε με λεπτομέρεια τις προσφορές κατά πόσο πληρούσαν τις τεχνικές απαιτήσεις του Διαγωνισμού διαπίστωσε ότι ο προσφοροδότης 4Μ DEFENSE LTD είχε ενημερώσει την Αναθέτουσα Αρχή ότι δεν θα συμμετείχε στο δεύτερο Στάδιο του Διαγωνισμού και ως εκ τούτου δεν αξιολογήθηκε η προσφορά του. Με τη διαπίστωση ότι οι υπόλοιποι τρεις προσφοροδότες πληρούσαν τις τεχνικές απαιτήσεις του Διαγωνισμού η Επιτροπή Αξιολόγησης προχώρησε στον έλεγχο των Οικονομικών Προσφορών κατά την συνεδρία της ημερ. 01.12.2025. Διαπιστώνοντας από τη μία ότι η οικονομική προσφορά του οικονομικού φορέα DEMIL TECH D.O.O υπερέβαινε το μέγιστο όριο του προϋπολογισμού του Διαγωνισμού κατά 37,78% και από την άλλη ότι υπήρχε ασυμφωνία μεταξύ των υπολογισθέντων τιμών μονάδας και των συνολικών ποσών της προσφοράς των Αιτητών, αποφασίστηκε για μεν τους τελευταίους η αναζήτηση διευκρινίσεων, για δε τον οικονομικό φορέα DEMIL TECH D.O.O να μην αξιολογηθεί περαιτέρω.
Με την Έκθεση Αξιολόγησής της ημερ. 17.12.2025, την οποίαν προώθησε στη συνέχεια στο Συμβούλιο Προσφορών Άμυνας και Ασφάλειας, η Επιτροπή εισηγείτο την ανάθεση της Σύμβασης στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη του οποίου η προσφορά είχε αναδειχθεί ως η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη βάσει τιμής. Η προσφορά των Αιτητών που μετά τις διευκρινίσεις που δόθηκαν αναπροσαρμόστηκε στα €2.995.454,26 κατετάγη δεύτερη.
Το Συμβούλιο Προσφορών κατά τη συνεδρία του ημερ. 21.01.2026, μετά από διαβούλευση, υιοθετώντας την εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης αποφάσισε την κατακύρωση του Διαγωνισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη για το ποσό των €2.985.743,47 πλέον ΦΠΑ.
Με την επιστολή της ημερ. 02.02.2026 η Αναθέτουσα Αρχή ενημέρωσε τους Αιτητές για την απόφασή της αυτή με αποτέλεσμα την καταχώριση από πλευράς τους στις 16.02.2026 της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής με την οποίαν βάλλουν κατά της κατακύρωσης του Διαγωνισμού στον Επιτυχόντα Προσφοροδότη προβάλλοντας τέσσερις λόγους ακύρωσης που υποδιαιρούνται σε άλλους επιμέρους λόγους ακύρωσης. Οι μεν δυο πρώτοι λόγοι ακύρωσης αναφέρονται σε παραβιάσεις της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη όρων του Διαγωνισμού, ο τρίτος σε ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και ο τέταρτος σε παραβίαση των αρχών της διαφάνειας, χρηστής διοίκησης και ίσης μεταχείρισης από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής. Από την άλλη, η Αναθέτουσα Αρχή με τη γραπτή αγόρευση της δικηγόρου της υποστήριξε πλήρως την προσβαλλόμενη απόφαση σε όλες τις πτυχές της δίνοντας τη δική της εκδοχή ως προς τα εγερθέντα θέματα από πλευράς Αιτητών. Ιδιαίτερη αναφορά στις επιμέρους εισηγήσεις των δικηγόρων των δύο πλευρών, που είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν και προφορικά παραπέμποντας σε σχετική νομολογία, θα γίνει αμέσως κατωτέρω με τη σειρά που υποβλήθηκαν από τους Αιτητές και ακολούθησε και η Αναθέτουσα Αρχή.
Συγκεκριμένα μέσω της γραπτής αγόρευσης του δικηγόρου τους οι Αιτητές εισηγούνται με τον πρώτο λόγο ακύρωσης που αποτελείται από τέσσερεις ενότητες εισηγήσεων, οι οποίες ως επί το πλείστον συμπλέκονται, ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη έπρεπε να απορριφθεί από την Αναθέτουσα Αρχή ενόψει παραβίασής της ουσιωδών όρων του Διαγωνισμού και παραβίασης από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής της αρχής της ίσης μεταχείρισης με το να κάνει αποδεκτή την προσφορά. Ειδικά με την πρώτη ενότητα που αναφέρεται στο ζήτημα των υπεργολάβων προβάλλεται η θέση ότι η παραβίαση αφορούσε τόσο κατά το πρώτο όσο και κατά το δεύτερο Στάδιο του Διαγωνισμού.
Συγκεκριμένα σ’ ό,τι αφορά την παραβίαση κατά το πρώτο Στάδιο (Στάδιο Προεπιλογής) οι Αιτητές ισχυρίζονται ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης, μέσω του Εντύπου 9 που υπέβαλε στη βάση του όρου 7.3.10(a)(ii) του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, δήλωσε τρεις υπεργολάβους, δηλ. τους ΟΧΟ NETWORK CORPORATION SRL, TEMPUS LINK και DEFSECO LTD, χωρίς καμιά αναφορά στο αντικείμενο του Διαγωνισμού που θα αναλάμβαναν, το ποσοστό εκτέλεσής του ή αποδεικτικά στοιχεία σε σχέση με τη συμβατική τους σχέση με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος αφενός κατά πόσο εμπίπτουν στα κριτήρια του όρου 6.5.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού και της συμμόρφωσής τους ή όχι με το National Security Policy αφετέρου.
Σε σχέση δε με το δεύτερο Στάδιο (Στάδιο Ανάθεσης) προβάλλουν την ανεπίτρεπτη, κατά την άποψή τους, μεταβολή της Ομάδας Έργου με την προσθήκη δύο νέων υπεργολάβων, δηλ. των INTERCOMEX RECYCLING SRL και BIOPROJECT WASTE SOLUTIONS BWS SRL, οι οποίοι δεν περιλαμβάνοντο στο Έντυπο 9 και δεν αξιολογήθηκαν ποτέ ως προς τα αυστηρά κριτήρια της εθνικής ασφάλειας στο πρώτο Στάδιο, καθιστώντας έτσι τη συμμετοχή τους παράνομη και υπό καθεστώς παραβίασης των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας. Εξηγούν ότι σύμφωνα με τον όρο 7.3.10(a)(ii) οι οικονομικοί φορείς έπρεπε με το Έντυπο 9 να δηλώσουν τους υπεργολάβους τους προκειμένου να ελεγχθούν ως προς τη συμμόρφωσή τους με την πολιτική εθνικής ασφάλειας,
Προβάλλεται περαιτέρω με τη δεύτερη ενότητα εισηγήσεων του πρώτου λόγου ακύρωσης θέμα παράλειψης συμπλήρωσης από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη του Εντύπου 3 σε σχέση με το προσωπικό που θα αξιοποιούσε και παράλειψης της υποβολής του Εντύπου 7 σε σχέση με τη στήριξη σε άλλους φορείς, σύμφωνα με τους ουσιώδεις όρους 7.3.3 και 7.3.5 αντίστοιχα του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού κατά το στάδιο ελέγχου των προϋποθέσεων συμμετοχής (πρώτο Στάδιο). Η παράλειψη αυτή, προσθέτουν, δεν θεραπεύεται με την αναζήτηση διευκρινίσεων που, τελικά, ούτε αυτές αναζητήθηκαν από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής. Πρόκειται, τονίζουν, για ουσιώδη έγγραφα που έπρεπε να υποβληθούν εξ αρχής, εφόσον ο Επιτυχών Προσφοροδότης στηρίζετο, σύμφωνα με το Έντυπο 9, στις ικανότητες τρίτων φορέων για την εκτέλεση της Σύμβασης. Θα έπρεπε, προσθέτουν, ενόψει των δεδομένων αυτών της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη η Αναθέτουσα Αρχή να επαληθεύσει επαρκώς για σκοπούς ίσης μεταχείρισης τα υποβληθέντα από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη στοιχεία.
Εισηγούνται επίσης, στα πλαίσια ανάπτυξης του πρώτου λόγου ακύρωσης με την τρίτη ενότητα εισηγήσεων που αναφέρεται στο δεύτερο Στάδιο, παραβίαση της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη του όρου 8.3.1(3) Section B του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού με την παράλειψη υποβολής Δηλώσεων από τα δύο πρόσωπα που δήλωσε ως εμπειρογνώμονες, δηλ. τους Nicolae Mateescu και Ion Marculescu, που να βεβαιώνουν ότι υπάρχει συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των ιδίων και του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και ότι αποδέχονται τους όρους του Διαγωνισμού. Τέτοιες Δηλώσεις υποβλήθηκαν μόνο για τους Rares Rosu και Ionel Bacanu που δηλώθηκαν ως Key Experts στην Ομάδα Έργου.
Τέλος, προβάλλουν με την τέταρτη ενότητα ισχυρισμούς για εμφιλοχώρηση πλάνης, έλλειψη δέουσας έρευνας και παραβίαση των αρχών του Διοικητικού Δικαίου, δηλ. της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης κατά τον έλεγχο της χρηματοοικονομικής επάρκειας του Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Όπως ισχυρίζονται, οι παραβιάσεις αυτές προκύπτουν από το Έντυπο 2 όπου για ικανοποίηση του όρου 6.3.1 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού στο πρώτο Στάδιο υποβλήθηκαν στοιχεία για τον μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών του Επιτυχόντα Προσφοροδότη για τα έτη 2021-2023 και όχι για το 2024, έχοντας κατά νου ότι ο Διαγωνισμός προκηρύχθηκε το 2025 και ότι ο όρος προνοούσε για οικονομικά στοιχεία για τα τελευταία τρία χρόνια. Η παράλειψη αυτή εντοπίστηκε, συνεχίζουν, από την Επιτροπή Αξιολόγησης κατά τη συνεδρία της ημερ. 07.05.2025 εξ ου και ζήτησε διευκρινίσεις τις οποίες έδωσε ο Επιτυχών Προσφοροδότης με Δήλωσή του ότι ο κύκλος των εργασιών του για το 2024 ανέρχετο σε €5.492.681,00 αντί να προσκομίσει Ελεγμένες Οικονομικές Καταστάσεις.
Προς αντίκρουση των ισχυρισμών των Αιτητών που αφορούν στην πρώτη ενότητα εισηγήσεων του πρώτου λόγου ακύρωσης σε σχέση με το πρώτο Στάδιο, η Αναθέτουσα Αρχή προτάσσει για το θέμα των υπεργολάβων ότι το Έντυπο 9 σύμφωνα με τον όρο 7.3.10(a)(ii) υποβάλλεται μεν κατά το πρώτο Στάδιο της Προεπιλογής, αλλά δεν αφορά σε υποχρέωση εξέτασης από το Στάδιο αυτό του θέματος συμμόρφωσης ή όχι των υπεργολάβων με την Εθνική Πολιτική Ασφάλειας, ως η εισήγηση των Αιτητών. Συνεχίζει ότι, ούτε ο όρος αυτός αλλ’ ούτε και ο 6.1.5 που επιτρέπει για σκοπούς εκτέλεσης της Σύμβασης, εξαιρουμένης της αποστρατικοποίησης, τη χρήση υπεργολάβων που θα καθοριστούν στο δεύτερο Στάδιο, προνοούν για υποχρέωση καθορισμού του ακριβούς μέρους της Σύμβασης που θα αναλάβει ο κάθε υπεργολάβος από το πρώτο Στάδιο. Απλά, κατά την εισήγησή της, με τον όρο 7.3.10(a) καθορίζεται η υποχρέωση του οικονομικού φορέα να κατονομάσει τους υπεργολάβους του με το Έντυπο 9. Σ’ ό,τι αφορά την κατ’ ισχυρισμό παράνομη προσθήκη δυο νέων υπεργολάβων κατά το δεύτερο Στάδιο, η Αναθέτουσα Αρχή ισχυρίζεται ότι τα πρόσωπα αυτά δεν δηλώθηκαν και ούτε συνιστούν υπεργολάβους του κύριου αντικειμένου της σύμβασης σύμφωνα με τον όρο 6.5.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, αλλά φορείς που ασχολούνται με τη συλλογή και διαχείριση αποβλήτων ή υλικών που προκύπτουν μετά την επιβεβαιωμένη καταστροφή των πυρομαχικών. Συνεπώς, κατά την άποψή της, δεν τίθεται θέμα παραβίασης του ισχυριζόμενου ή οποιουδήποτε σχετικού όρου του Διαγωνισμού.
Σε σχέση με τη δεύτερη ενότητα που αφορά στην εισήγηση για παράλειψη υποβολής από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη των Εντύπων 3 και 7 σύμφωνα με τους όρους 7.3.3 και 7.3.5 αντίστοιχα στο πρώτο Στάδιο της διαδικασίας, η Αναθέτουσα Αρχή προβάλλει ότι το Έντυπο 7 έπρεπε να υποβληθεί μόνο στην περίπτωση που ο προσφοροδότης στηρίζεται στις ικανότητες τρίτων φορέων για απόδειξη της οικονομικής ή τεχνικής του επάρκειας, που δεν είναι η παρούσα περίπτωση. Η Επιτροπή Αξιολόγησης δε στην Έκθεσή της για το πρώτο Στάδιο, στον Πίνακα 2.4 – Έλεγχος Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων, στη Στήλη 18 που αφορά σε «Δήλωση σε περίπτωση που ο Υποψήφιος βασίζεται σε ικανότητες άλλων οντοτήτων» και δίπλα αναγράφονται το Έντυπο 7 και ο όρος 7.3.5, σε σχέση με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, έθεσε το στοιχείο «ΔΕ» που σύμφωνα με το Υπόμνημα σημαίνει «ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ». Εξηγεί περαιτέρω ότι στο Έντυπο 3 καταγράφεται το προσωπικό του Ανάδοχου που θα απασχοληθεί στο έργο και με το οποίο υπάρχει μόνιμη υπαλληλική σχέση, στο Έντυπο 4 καταγράφονται τα πρόσωπα που δεν τελούν σε μόνιμη σχέση εργοδότησης με τον Ανάδοχο και στο Έντυπο 6 η Ομάδα Έργου. Προσθέτει ότι ενώ η Επιτροπή Αξιολόγησης κατά τη συνεδρία της ημερ. 07.05.2025 εντόπισε ελλείψεις σε σχέση με τους Πίνακες Α και Β, εντούτοις στη συνέχεια έκρινε ότι η παρουσίαση της στελέχωσης τεκμηριώνετο από τα υποβληθέντα Έντυπα και στοιχεία και συγκεκριμένα από τα Έντυπα 4 και 6. Κατά την προφορική της αγόρευση η δικηγόρος της Αναθέτουσας Αρχής έδωσε έμφαση στο γεγονός ότι στο δείγμα του Εντύπου 3 που δημοσιεύθηκε αναγράφετο στην παράγραφο «2. PERSONNEL OF THE CANDIDATE» για τους Πίνακες Α και Β με κόκκινα γράμματα «Not applicable» εξ ου και δεν χρειάζετο η συμπλήρωσή τους. Ούτε η θέση των Αιτητών περί παραβίασης του όρου 8.3.1(3) Section B που αφορά στην τρίτη ενότητα ευσταθεί, κατά την άποψή της, εφόσον για τους Rares Rosu και Ionel Bacanu που αποτελούν μέλη της Ομάδας Έργου και δεν ανήκουν στο μόνιμο προσωπικό του Αναδόχου υποβλήθηκαν οι σχετικές δηλώσεις ότι συμφωνούν με τους όρους του Διαγωνισμού και ότι υπάρχει συμφωνία συνεργασίας μεταξύ τους και του Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Οι δε Nicolae Mateescu και Ion Marculescu ανήκουν στο μόνιμο προσωπικό εξ ου και δεν υποβλήθηκαν δηλώσεις.
Σ’ ό,τι αφορά, τέλος, το θέμα των οικονομικών στοιχείων για τον μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών των τριών τελευταίων οικονομικών ετών που αναφέρεται στην τέταρτη ενότητα, η Αναθέτουσα Αρχή εξήγησε ότι τόσο ο Επιτυχών Προσφοροδότης όσο και οι Αιτητές υπέβαλαν οικονομικά στοιχεία για τα έτη 2021-2023 εφόσον από παραδρομή τα έτη αυτά αναγράφοντο στο δείγμα του Εντύπου 2, λάθος που εντοπίστηκε από την Επιτροπή Αξιολόγησης και ζήτησε διευκρινίσεις, όχι μόνο από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη αλλά και τους Αιτητές.
Θα προχωρήσουμε να εξετάσουμε τις εκατέρωθεν εισηγήσεις σε σχέση με τον πρώτο λόγο ακύρωσης υπό το φως της νομολογίας και νομοθεσίας σε συνάρτηση με τα γεγονότα της υπόθεσης, όπως εξάγονται από τους Διοικητικούς Φακέλους στους οποίους έχουμε ανατρέξει, ξεκινώντας από την πρώτη ενότητα.
Βασικός πυλώνας εισηγήσεων προς υποστήριξη του πρώτου λόγου ακύρωσης συνιστά η παράλειψη του Επιτυχόντα Προσφοροδότη να υποβάλει τα αναγκαία στοιχεία στο πρώτο Στάδιο που να κατατείνουν στο ότι υπάρχει συμμόρφωση των υπεργολάβων με την Εθνική Πολιτική Ασφάλειας (National Security Policy), εισήγηση που συνδέουν με το Έντυπο 9 και τον όρο 7.3.10(a) του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού.
Η υποβολή του Εντύπου 9 προβλέπεται από τον όρο 7.3.10(a) του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που είναι ο εξής:
«7.3 Contents of Request for Participation
[…]
10. For certifying compliance with National Security Policy of the Candidate, the following:
a. A written declaration, duly signed and stamped, by the executive director designating:
i. The country of establishment and the location of executive management structures using Form 9.
ii. Subcontractors as defined in paragraph 6.5(3), using Form 9.».
Ο δε όρος 6.5.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού στο πρώτο Στάδιο που βρίσκεται στην ενότητα «6. ELIGIBILITY AND REQUIREMENTS FOR PARTICIPATION» προνοεί τα εξής:
«6.5. National Security Policy
1. The Contracting Authority reserves the right to disqualify any interested economic operator at any stage of the tender procedure if deemed necessary to safeguard national security and the defence interests of the Republic of Cyprus.
2. […]
3. The infrastructure, facilities, assets, and resources of the economic operator and any subcontractors engaged in the execution of the contract shall not be situated in the territory of a third country where such control may compromise the national security interests of the Republic of Cyprus. For the purposes of this provision, an economic operator shall include:
· Subcontractors with a direct contractual relationship with the contractor.
· Subcontractors responsible for at least 10% of the total work share.
· Subcontractors requiring access to classified information to perform contractual obligations.
4. […]».
Συγκεκριμένα το παράπονο των Αιτητών εστιάζεται στην παράλειψη από πλευράς Επιτυχόντα Προσφοροδότη, στο πρώτο Στάδιο της διαδικασίας, καθορισμού του ακριβούς μέρους της Σύμβασης που θα αναλάμβανε ο κάθε υπεργολάβος, το ποσοστό εκτέλεσης ή στοιχείων αποδεικτικών της συμβατικής τους σχέσης με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη για σκοπούς ελέγχου κατά πόσο αυτοί πληρούσαν τα κριτήρια του όρου 6.5.3 και κατ’ επέκταση της συμμόρφωσής τους ή όχι με το National Security Policy.
Συνεπώς η υποχρέωση που θέτει ο όρος 7.3.10(a) στο πρώτο Στάδιο της διαδικασίας του Διαγωνισμού ως προς την πιστοποίηση συμμόρφωσης των οικονομικών φορέων με την Εθνική Πολιτική Ασφάλειας είναι σαφώς η κατονομασία των υπεργολάβων, όπως αυτοί καθορίζονται στον όρο 6.5.3, στο Έντυπο 9.
Το λεκτικό των όρων είναι σαφές και δεν επιδέχεται διαφορετικής ερμηνείας (βλ.
Logicom Solutions Ltd -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 23/2018, ημερ. 11.01.2024).
Πρόνοια για τους υπεργολάβους υπάρχει και στον όρο 6.1.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού του πρώτου Σταδίου που προνοεί ότι για την εκτέλεση της Σύμβασης, εξαιρουμένου του μέρους που αφορά στην αποστρατικοποίηση που είναι το αντικείμενο του παρόντος Διαγωνισμού, οι οικονομικοί φορείς μπορούν να χρησιμοποιήσουν υπεργολάβους που υποχρεούνται να κατονομάσουν στην Τεχνική Προσφορά τους κατά το δεύτερο Στάδιο. Καταγράφουμε κατωτέρω τον όρο για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«6. ELIGIBILITY AND REQUIREMENTS FOR PARTICIPATION
6.1 Eligibility for participation
1. […]
2. […]
3. […]
4. […]
5. To implement the Contract Scope, excluding the demilitarization operation or service, the Candidates may use subcontractors, whom it is obliged to name in its Technical Offer during the Award Stage.
6. […]
7. […].».
Ενόψει των πιο πάνω είναι φανερό ότι ούτε ο όρος 7.3.10(a) αλλ’ ούτε και ο όρος 6.1.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού προνοούν για υποχρέωση του κάθε ενδιαφερόμενου προσφοροδότη στο πρώτο Στάδιο της διαδικασίας του Διαγωνισμού να καθορίσει με το Έντυπο 9 τα στοιχεία στα οποία αναφέρονται οι Αιτητές.
Σημειώνουμε ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης στη βάση των Διοικητικών Φακέλων στους οποίους έχουμε ανατρέξει υπέβαλε δεόντως το Έντυπο 9 συμπληρωμένο με τα στοιχεία που απαιτούντο στην παράγραφο 3 του Εντύπου, List of Subcontractors, που περιλάμβανε τρεις στήλες για συμπλήρωση: «Legal Name of Subcontractor», «Location of global headquarters (full address)» και «Place of establishment of the Executive Management Structure». Παραθέτουμε το σχετικό μέρος από το Έντυπο 9 όπως συμπληρώθηκε και υποβλήθηκε από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη στο πρώτο Στάδιο:
«FORM 9
DECLARATION OF ESTABLISHMENT, OWNERSHIP AND CONTROL
[…]
3. List of Subcontractors
|
Legal Name of Subcontractor |
Location of global headquarters (full address) |
Place of establishment of the Executive Management Structure |
|
OXO NETWORK CORPORATION SRL |
11 Pictor Barbu Iscovescu, Sector 1, Bucharest, 011935 ROMANIA |
11 Pictor Barbu Iscovescu, Sector 1, Bucharest, 011935 ROMANIA |
|
DEFSECO LTD. |
22 Grigori Afxentiou, 2643 Ergates Nicosia, CYPRUS |
22 Grigori Afxentiou, 2643 Ergates Nicosia, CYPRUS |
|
TEMPUS LINK |
29 Hristo Botev, Fl 9, Ap.36, 5300 Gabrovo, BULGARIA |
29 Hristo Botev, Fl 9, Ap.36, 5300 Gabrovo, BULGARIA |
[…]».
Το Έντυπο 9 δεν περιλάμβανε τίποτε περισσότερο προς συμπλήρωση σε σχέση με τους υπεργολάβους και σίγουρα όχι εκείνα τα στοιχεία που ισχυρίζονται οι Αιτητές, δηλ. το ποσοστό του αντικειμένου του Διαγωνισμού που θα αναλαμβάναν οι υπεργολάβοι ή αποδεικτικά στοιχεία για τη συμβατική σχέση του προσφοροδότη με τον υπεργολάβο.
Συνεπώς οι εισηγήσεις των Αιτητών για πλημμέλειες της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη στο πρώτο Στάδιο σε σχέση με παραλείψεις σ’ ό,τι αφορά τους υπεργολάβους ώστε καθιστούσαν αδύνατο τον έλεγχο των κριτηρίων του όρου 6.5.3 και κατ’ επέκταση της συμμόρφωσης των υπεργολάβων με την Εθνική Πολιτική Ασφάλειας από το πρώτο Στάδιο, δεν ευσταθεί.
Οι Αιτητές παραπονούνται επίσης για το θέμα των υπεργολάβων ότι κατά το δεύτερο Στάδιο, δηλ. της Ανάθεσης, προστέθηκαν παράνομα άλλοι δύο υπεργολάβοι οι οποίοι δεν περιλαμβάνοντο στο Έντυπο 9 και για τους οποίους δεν έγινε έλεγχος από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής κατά πόσο συμμορφώνοντο με την Εθνική Πολιτική Ασφάλειας στο πρώτο Στάδιο.
Ανατρέχοντας στους Διοικητικούς Φακέλους διαπιστώνουμε ότι σύμφωνα με το περιεχόμενο της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη τα ονόματα των δύο νομικών προσώπων, δηλ. των INTERCOMEX RECYCLING SRL και BIOPROJECT WASTE SOLUTIONS BWS SRL, που κατ’ ισχυρισμό προστέθηκαν παράνομα, εντοπίζονται στην Τεχνική Προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη κατά το δεύτερο Στάδιο σε συγκεκριμένο Πίνακα με τον τίτλο «D. STATEMENT REGARDING THE SUBCONTRACTORS» ως εξής:
«D. STATEMENT REGARDING THE SUBCONTRACTORS
To implement the Contract Scope, excluding the demilitarization operation or service, UMB will use subcontractors, as follows:
|
Company Name |
Address |
ISO/EN Certifications |
ADR and Waste Operation |
|
INTERCOMEX RECYCLING SRL |
9 Stolniceni, Rȃmnicu Vȃlcea, Vȃlcea County, Romania |
ISO 9001:2015 ISO 14001:2015 ISO 45001:2018 |
Waste Management, Collection, transport, storage, treatment and sale of non-hazardous and/or hazardous waste. Freight transport by road and warehousing |
|
BIOPROJECT WASTE SOLUTIONS BWS SRL |
58 Calea Vitan, Et.2, Ap.18. Sect. 3, Bucharest, Romania |
ISO 9001:2015 ISO 14001:2015
|
Collection of hazardous and non-hazardous, Road transport of goods, Handling. Disposal of PCP treated wood |
|
OXO NETWORK CORPORATION SRL |
11 Pictor Barbu Iscovescu, Cam.1, Et.1, Sect.1, Bucharest, Romania |
ISO 9001:2015 ISO 45001:2018 AQAP 2131 |
Commercial operations of import, export and intermediation with military products: ammunition, explosives and means of combat. Recycling explosives for civilian use (If applicable). |
|
TEMPUS LINK |
29 Hristo Botev Fl 9, Ap 36 5300 Gabrovo, Bulgaria |
ISO 9001:2015 ISO 39001:2012 |
National and international transport, forwarding and logistic services for general cargo and defense related products. Collecting, Transportation-ADR |
|
DEFSECO LTD. CYPRUS (HE 405140) |
Grigori Afxentiou, 22 Ergates 2643, Nicosia Cyprus |
|
Logistic support in Cyprus |
[…]».
Είναι φανερό ότι τα ονόματα των νομικών αυτών προσώπων δεν περιλήφθηκαν στο Έντυπο 9 του πρώτου Σταδίου ως υπεργολάβοι εν τη εννοία του όρου 6.5.3 και η δραστηριότητά τους δεν αφορούσε στο κύριο αντικείμενο της Σύμβασης αλλά ήταν παρεπόμενη, δηλ. η συλλογή και διαχείριση αποβλήτων. Συνεπώς η εισήγηση ότι τα πρόσωπα αυτά εμπίπτουν στον ορισμό του «υπεργολάβου» σύμφωνα με τον όρο 6.5.3 του πρώτου Σταδίου και έπρεπε να περιλαμβάνοντο στο Έντυπο 9 προς τον σκοπό ελέγχου κατά το πρώτο Στάδιο του National Policy Security παραμένει μετέωρη και έκθετη σε απόρριψη.
Σ’ ό,τι αφορά τη δεύτερη ενότητα εισηγήσεων προς υποστήριξη του πρώτου λόγου ακύρωσης που αναφέρεται στο πρώτο Στάδιο ούτε αυτή μας βρίσκει σύμφωνους. Και εξηγούμε.
Οι όροι 7.3.3 και 7.3.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού στο πρώτο Στάδιο προνοούν τα εξής που καταγράφουμε αυτούσια για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«7.3 Contents of Request for Participation
[…]
3. For certifying the technical and professional ability of the Candidate, the following:
a. A list of the personnel employed by the Candidate under a permanent employment relationship, using Form 3.
b. A list of a maximum of ten (10) contracts, using Form 3.
c. Documentation for the successful implementation of the contracts, as follows:
· If the Employer is a Public Entity, a relevant certificate issued by the competent Public Authority.
· If the Employer is a private entity, a certificate from that private entity or, failing this, a simple declaration by the Candidate in which contact details are given of a person at the entity where the contract was executed.
d. Detailed CVs of the key experts (Form 4).
e. A certificate issued by an independent organisation, attesting the compliance of the Candidate with a quality assurance standard based on the CYS EN ISO 9000:2015 and CYS EN ISO 14001:2015 series of Cyprus standards, or other equivalent certification issued by bodies established in other Member States of the European Union, or other organisations establish in Countries specified in paragraph 6.1(1) hereof. It is understood that if the interested economic operator is a consortium of persons, the above requirements must be met by all consortium members.
4. […]
5. If the Candidate relies on the capacities of other entities within the meaning of related items in paragraphs 6.3 and/or 6.4, submission of declarations by these entities, whereby they guarantee to the Contracting Authority that, should the Candidate be appointed Contractor, they shall place at its disposal the necessary resources as appropriate (Form 7).
It is understood that in such a case, the supporting documents of items (3) and (4) should also include the information/documents concerning these entities, depending on the resources made available. In addition, the supporting document of item (2)(a) above should also be included.
In the event that the candidate relies on the capacities of other entities and the Project Team includes key experts that are in the permanent employment of these other entities, then the declarations by these experts are not required.».
Κατ’ αρχάς θα πρέπει να λεχθεί ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης από τα ενώπιον μας στοιχεία δεν βασίζετο με την προσφορά του στις ικανότητες τρίτων φορέων ώστε να καθίστατο υποχρεωτική η υποβολή του Εντύπου 7 στη βάση του όρου 7.3.5. του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού προς τεκμηρίωση της χρηματοοικονομικής του επάρκειας ή των τεχνικών απαιτήσεων του Διαγωνισμού. Η ίδια η Επιτροπή Αξιολόγησης στην Έκθεσή της του πρώτου Σταδίου στην παράγραφο 2.4 με τίτλο «Έλεγχος Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων» αναφέρει τα εξής για τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη που είναι ο ΟΦ5:
«2.4 Έλεγχος Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων
Κατά το στάδιο αυτό έγινε έλεγχος των τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων σύμφωνα με τα έγγραφα διαγωνισμού και τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στον πιο κάτω πίνακα.
|
ΠΙΝΑΚΑΣ 2.4 - ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ |
|||||||||
|
Α/Α |
ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ |
Ε- ΝΤΥΠΟ |
ΣΧΕΤ. ΠΑΡ. |
Ο Φ 1 |
Ο Φ 2 |
Ο Φ 3 |
Ο Φ 4 |
Ο Φ 5 |
Ο Φ 6 |
|
12. |
Πιστοποίηση Τεχνικής και Επαγγελματικής Ικανότητας |
3 |
7.3.3.a 7.3.3.b |
√Δ |
√Δ |
√ |
√ |
√ |
√ |
|
13. |
Τεκμηρίωση Επιτυχούς Υλοποίησης των Συμβάσεων |
- |
7.3.3.c |
ΧΔ |
√Δ |
√ |
√Δ |
√Δ |
√ |
|
14. |
Αναλυτικά Βιογραφικά των Βασικών Ειδικών |
4 |
7.3.3.d |
ΧΔ |
ΧΔ |
√ |
√Δ |
√ |
√ |
|
15. |
Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης του Υποψηφίου με Πρότυπα Ποιότητας |
- |
7.3.3.e |
ΧΔ |
√ |
√Δ |
√ |
√ |
√Δ |
|
16. |
Παρουσίαση της Ομάδας Έργου |
6 |
7.3.8 |
√ |
√Δ |
√ |
√ |
√ |
√ |
|
17. |
Δηλώσεις από βασικούς ειδικούς που δεν είναι μόνιμοι υπάλληλοι του Υποψηφίου |
- |
7.3.4 |
ΧΔ |
ΧΔ |
√ |
√ |
√ |
ΔΕ |
|
18. |
Δήλωση σε περίπτωση που ο Υποψήφιος βασίζεται σε ικανότητες άλλων οντοτήτων |
7 |
7.3.5 |
√ |
ΧΔ |
√ |
ΔΕ |
ΔΕ |
ΔΕ |
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
|
√ |
ΠΛΗΡΟΙ |
|
√Δ |
ΠΛΗΡΟΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ |
|
ΔΕ |
ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ |
|
ΧΔ |
ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ |
|
Χ |
ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΙ/ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΤΑΙ |
Από τον έλεγχο που διενεργήθηκε διαπιστώθηκε ότι οι ΟΦ 1 και 2 παρεκκλίνουν από τις απαιτήσεις που καθορίστηκαν στα έγγραφα του Διαγωνισμού και ως εκ τούτου προτείνονται για αποκλεισμό από το Στάδιο της Προεπιλογής. Οι ΟΦ 3 έως 6 κρίθηκαν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις συμμετοχής έπειτα από παροχή διευκρινίσεων. Λεπτομέρειες ως Παράρτημα Ε.».
Τα ίδια αναφέρει και στην παράγραφο 2.3 της ίδιας Έκθεσης που αφορά στον Έλεγχο Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Επάρκειας θέτοντας το στοιχείο «ΔΕ» στη στήλη που αφορά τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, το Έντυπο 7 και τον όρο 7.3.5.
Για τη δε κατ’ ισχυρισμό μη ορθή συμπλήρωση του Εντύπου 3 το οποίο σύμφωνα με τον όρο 7.3.3 ανωτέρω θα πρέπει να περιέχει τα ονόματα του προσωπικού που θα απασχοληθεί στο έργο και με το οποίο υπάρχει μόνιμη υπαλληλική σχέση, από την αναδρομή μας στους Διοικητικούς Φακέλους προκύπτει ότι ο Επιτυχών Προσφοροδότης υπέβαλε στο πρώτο Στάδιο το Έντυπο 3 που η Επιτροπή Αξιολόγησης κατά τη συνεδρία της ημερ. 07.05.2025 θεώρησε ότι παρουσιάζοντο ελλείψεις στους Πίνακες Α και Β του Εντύπου. Παραθέτουμε το σχετικό απόσπασμα από τα πρακτικά της συγκεκριμένης συνεδρίας για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«ε. UZINA MECANIA BABENI S.A
[…]
(2) Τεχνική και Επαγγελματική Ικανότητα
[…]
Επιπλέον, οι πίνακες Α και Β του εντύπου 3, που αφορούν σε προσωπικό που εργάζεται μόνιμα στην εταιρεία του υποψηφίου, ή προσωπικό που εργάζεται σε τρίτους οικονομικούς φορείς, στους οποίους στηρίζεται ο υποψήφιος, δεν είναι συμπληρωμένοι. Συνεπώς, η επιτροπή αξιολόγησης θα ζητήσει την εκ νέου υποβολή του εντύπου 3, δεόντως συμπληρωμένου, σύμφωνα με τις παρ. 7.3.3 και 7.3.5.».
Στη συνέχεια δεν φαίνεται να ζήτησε διευκρινίσεις. Η παράλειψη συμπλήρωσης των Εντύπων Α και Β βρίσκουμε ότι δεν ήταν ουσιώδης εφόσον το κενό καλύπτετο από τα στοιχεία των Εντύπων 6 (PROJECT TEAM PRESENTATION TABLE) και 4 (CV) που αφορούν στην Ομάδα Έργου και στα βιογραφικά των βασικών εμπειρογνωμόνων που δεν τελούν σε σχέση μόνιμης εργοδότησης. Εξάλλου σύμφωνα με το δείγμα του Εντύπου 3 δεν ήταν απαραίτητη η συμπλήρωση των Πινάκων Α και Β ενόψει της σημείωσης με κόκκινα γράμματα «Not applicable».
Για τους πιο πάνω λόγους βρίσκουμε την παράλειψη συμπλήρωσης των Πινάκων του Εντύπου 3 στο πρώτο Στάδιο ότι δεν είναι ουσιώδης όπως προφανώς έκρινε και η Επιτροπή Αξιολόγησης κατά τη συνεδρία της ημερ. 28.05.2025 με την εισήγησή της για πρόκριση του Επιτυχόντα Προσφοροδότη στο Στάδιο Β (Ανάθεσης) του Διαγωνισμού. Παραθέτουμε το σχετικό απόσπασμα των πρακτικών της συνεδρίας για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«ε. UZINA MECANICA BABENI S.A (UMB)
Με τις υποβληθείσες διευκρινίσεις και δικαιολογητικά ημερομηνίας 22 Μαΐου 2025, η εταιρεία UZINA MECANICA BABENI S.A. (UMB) επιβεβαιώνει ότι η σύμβαση με τον Οργανισμό Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA), που αφορά την αποστρατικοποίηση πυρομαχικών για το Υπουργείο Άμυνας της Ελλάδας, είχε ολοκληρωθεί σε ποσοστό 100% την 1η Μαΐου 2025, ημερομηνία υποβολής της Αίτησης Συμμετοχής.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πληροφόρηση που παρασχέθηκε είναι επαρκής, αξιόπιστη και συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις της παραγράφου 6.4 του Διαγωνισμού αναφορικά με την τεχνική και επαγγελματική ικανότητα του Υποψηφίου.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή Αξιολόγησης εισηγείται ομόφωνα την αποδοχή των διευκρινίσεων που υποβλήθηκαν από την UMB και την πρόκρισή της στο Στάδιο Β (Ανάθεσης) του Διαγωνισμού Κ0Υ2015.».
Ούτε η τρίτη ενότητα του πρώτου λόγου ακύρωσης μας βρίσκει σύμφωνους. Συγκεκριμένα προβάλλεται από πλευράς Αιτητών θέμα παραβίασης στο δεύτερο Στάδιο του όρου 8.3.1(3) Section B του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού από πλευράς Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Ο όρος αυτός προβλέπει τα εξής:
«8.3 Contents of Sub-folders
8.3.1 Contents of “Technical Part” Sub-folder
The Technical Part comprises of:
1. The “Commitment not to Withdraw the Tender” (Form 1).
2. Technical Offer Form (Form 2).
3. Analysis of the technical Part as following:
Section A:
[…]
Section B: Project Team
· A detailed description of the organisational structure of the Project Team and of the roles/duties of its members, including the Project team Experts.
· Presentation of the Project Team in Form 3 including the Project team Experts.
· CVs of the other experts participating in the Project Team, using Form 4.
· If the Project Team includes other experts who are not in the permanent employment of the Tenderer, declarations by these persons should be submitted, stating that a relevant cooperation agreement with the Tenderer exists and that they accept the terms of the tender procedure.».
Από την αναδρομή μας στους Διοικητικούς Φακέλους και ιδιαίτερα στην Τεχνική Προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη στο δεύτερο Στάδιο εντοπίζουμε στην παράγραφο «3. PRESENTATION OF THE PROJECT TEAM» τα ονόματα των δύο προσώπων, δηλ. των Rares Rosu και Ionel Bacanu, ως Key Experts, μαζί με τα βιογραφικά τους στο Έντυπο 4. Εντοπίζονται επίσης οι Δηλώσεις και των δύο Key Experts ημερ. 15.04.2025 ότι συμφωνούν με τους όρους του Διαγωνισμού και ότι υπάρχει συμφωνία συνεργασίας τους με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, εφόσον δεν ανήκουν στο μόνιμο προσωπικό. Τα ίδια στοιχεία εντοπίζονται και κατά το πρώτο Στάδιο της διαδικασίας. Τα άλλα δύο πρόσωπα που εμφανίζονται στην Ομάδα Έργου, δηλ. ο Nicolae Mateescu και ο Ion Marculescu, ανήκουν στο μόνιμο προσωπικό του Επιτυχόντα Προσφοροδότη, εξ ου και δεν απαιτείτο η υποβολή Δηλώσεων Συνεργασίας. Συνεπώς βρίσκουμε ότι δεν τίθεται θέμα στην παρούσα περίπτωση παραβίασης της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη του πιο πάνω όρου, όπως εισηγούνται οι Αιτητές.
Παρέμεινε να εξεταστεί η τέταρτη ενότητα του πρώτου λόγου ακύρωσης που αναφέρεται στο πρώτο Στάδιο της διαδικασίας (Προεπιλογής) και την παράλειψη υποβολής από πλευράς Επιτυχόντα Προσφοροδότη Οικονομικών Καταστάσεων και μάλιστα Ελεγμένων για το 2024, εξ ου και αναζητήθηκαν διευκρινίσεις. Σημειώνουμε ότι η ίδια διευκρίνιση ζητήθηκε από όλους τους οικονομικούς φορείς συμπεριλαμβανομένων και των Αιτητών εφόσον η μη υποβολή των Καταστάσεων για το 2024, σύμφωνα με την Αναθέτουσα Αρχή, οφείλετο σε λάθος από πλευράς της με την αναγραφή στο Έντυπο 2 των ετών 2021-2023, γεγονός που επιβεβαιώσαμε και εμείς από την αναδρομή μας στους Φακέλους, αντί 2022-2024. Το λάθος αυτό εντοπίστηκε έγκαιρα από την Επιτροπή Αξιολόγησης, η οποία ζήτησε υπό τύπο διευκρινίσεων από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη να υποβάλει οικονομικά στοιχεία για το 2024 τα οποία ο Επιτυχών Προσφοροδότης παρέδωσε και η Επιτροπή έκρινε ότι η προσφορά του πληρούσε τον όρο 6.3.1 που αφορούσε στον μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών των τελευταίων τριών οικονομικών ετών.
Ως προς την εισήγηση ότι θα έπρεπε ο Επιτυχών Προσφοροδότης να προσκομίσει Ελεγμένες Οικονομικές Καταστάσεις για το 2024 και όχι απλά Δήλωση, δεν μας βρίσκει σύμφωνους εφόσον σύμφωνα με το άρθρο 42(1)(γ) του Ν. 173(Ι)/2011 είναι δυνατή προς απόδειξη της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής επάρκειας ενός προσφοροδότη «δήλωση περί του ολικού ύψους του κύκλου εργασιών … ».
Συνεπώς με τα δεδομένα αυτά η εισήγηση των Αιτητών με την τρίτη ενότητα περί έλλειψης δέουσας έρευνας και παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης ή λήψης απόφασης υπό καθεστώς πλάνης απορρίπτεται ως αβάσιμη.
Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεών μας βρίσκουμε ότι ο πρώτος λόγος ακύρωσης δεν μπορεί να πετύχει αλλά θα πρέπει να απορριφθεί.
Με το δεύτερο λόγο ακύρωσης οι Αιτητές προβάλλουν με παραπομπή σε νομολογία του ΔΕΕ (βλ. C-176/98, Holst Italia SpA και Comune di Cagliari, ημερ. 02.12.1999 κ.ά.) θέμα παραβίασης της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη του όρου 6.1.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού στο δεύτερο Στάδιο του Διαγωνισμού. Δεν αμφισβητούν ότι στη βάση του όρου 6.1.5 ο προσφοροδότης μπορεί να χρησιμοποιήσει υπεργολάβους, με εξαίρεση όμως τη λειτουργία ή την υπηρεσία αποστρατικοποίησης («demilitarization operation or service»). Τονίζουν ότι εδώ, όπως συνάγεται από την παράλειψη συμπλήρωσης των Πινάκων του προσωπικού, ο Επιτυχών Προσφοροδότης δήλωσε στην Ομάδα Έργου δεκαοκτώ (18) πρόσωπα που αποτελούν εξωτερικούς συνεργάτες, που δεν συνδέονται μαζί του με υπαλληλική ή οργανική σχέση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, κατά την άποψή τους, η Ομάδα Έργου να αποτελείται από τρίτους και όχι από τον ίδιο τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη, κατά παράβαση του όρου 6.1.5 του Μέρους Α του πρώτου Σταδίου και του 6.1.5 του δεύτερου Σταδίου του Διαγωνισμού. Το να δηλωθούν, εισηγούνται, τα δεκαοκτώ πρόσωπα ως εξωτερικοί συνεργάτες συνιστά στην πραγματικότητα «κεκαλυμμένη υπεργολαβία» που απαγορεύεται σύμφωνα με τους όρους του Διαγωνισμού. Η παράλειψη δε διεξαγωγής δέουσας έρευνας για εξακρίβωση των πραγματικών γεγονότων έχει ως περαιτέρω αποτέλεσμα την εμφιλοχώρηση πλάνης στην κρίση της Αναθέτουσας Αρχής.
Αντίθετη ήταν η προσέγγιση της Αναθέτουσας Αρχής η οποία προτάσσει τη λανθασμένη θεώρηση από πλευράς Αιτητών ότι όλα τα πρόσωπα που δηλώθηκαν από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη ως Ομάδα Έργου αποτελούν εξωτερικούς συνεργάτες που δεν συνδέονται μαζί του με υπαλληλική σχέση. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική, προσθέτει, εφόσον μόνο οι Rares Rosu και Ionel Bacanu από την Ομάδα Έργου δηλώθηκαν ως εξωτερικοί συνεργάτες, οι οποίοι υπέβαλαν και τις σχετικές Δηλώσεις σύμφωνα με τον όρο 8.3.1 Section B του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, στο δεύτερο Στάδιο. Τονίζει τέλος ότι η συμμετοχή των δύο ως εξωτερικών συνεργατών στην Ομάδα Έργου δεν συνεπάγεται ότι καθίστανται και υπεργολάβοι του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ώστε να τίθεται θέμα παραβίασης του όρου 6.1.5.
Εξετάσαμε με προσοχή το δεύτερο λόγο ακύρωσης ο οποίος δεν μας βρίσκει σύμφωνους.
Σύμφωνα με τον όρο 7.3.4 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού του πρώτου Σταδίου ήταν επιτρεπτή η συμμετοχή συνεργατών χωρίς υπαλληλική σχέση με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Παραθέτουμε αυτούσιο τον όρο:
«7.3 Contents of Request for Participation
1. […]
2. […]
3. [...]
4. If the Project Team includes key experts who are not in the permanent employment of the Candidate, declarations by these persons, stating that a relevant cooperation agreement with the Candidate exists and that they accept the terms of the procedure.
5. […]
[…]».
Η Επιτροπή Αξιολόγησης σύμφωνα με την Έκθεση Αξιολόγησής της στο πρώτο Στάδιο είχε ικανοποιηθεί με τα Έντυπα 3, 4 και 6 που υπέβαλε ο Επιτυχών Προσφοροδότης ότι πληρούντο οι προϋποθέσεις των όρων του Διαγωνισμού που αφορούσαν στα μέλη της Ομάδας Έργου που δηλώθηκε και τη σχέση τους με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Το ίδιο έκρινε και στην Έκθεση Αξιολόγησής της στο δεύτερο Στάδιο κατά τον έλεγχο των Τεχνικών Προσφορών με τα Έντυπα 2, 3 και 4. Βρίσκουμε τις κρίσεις της αυτές ως ευλόγως επιτρεπτές.
Έχουμε ήδη παραθέσει τον όρο 6.1.5 που αφορά στο πρώτο Στάδιο. Για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης παραθέτουμε κατωτέρω και τον όρο 6.1.5 του δεύτερου Σταδίου:
«6 REQUIREMENTS FOR PARTICIPATION
6.1 Requirements for participation
1. […]
2. […]
3. […]
4. […]
5. To implement the Contract Scope, excluding the demilitarization operation or service, the Tenderer may use subcontractors, whom it is obliged to name in its Technical Offer, also mentioning the part of the Contract Scope that they shall undertake. It is understood that in the event the Tenderer intends to subcontract to third parties any share of the contract, the Tenderer, in preparing his Tender, has been informed whether the same subcontractor participates in any way whatsoever in another Tender in the same tender procedure.».
Είναι φανερό ότι όλες οι εισηγήσεις προς υποστήριξη του δεύτερου λόγου ακύρωσης βασίζονται στη λανθασμένη θεώρηση από πλευράς Αιτητών ότι και τα δεκαοκτώ πρόσωπα της Ομάδας Έργου που δηλώθηκαν από τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη είναι εξωτερικοί συνεργάτες, που δεν είναι η παρούσα περίπτωση στη βάση των δεδομένων των Διοικητικών Φακέλων, ιδιαίτερα του περιεχομένου της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη και των πιο πάνω διαπιστώσεών μας.
Την ίδια δε βάση έχει και η νομολογία του ΔΕΕ στην οποίαν παραπέμπουν οι Αιτητές (βλ. Holst Italia SpA (ανωτέρω)). Δεν εντοπίσαμε κανένα ικανό στοιχείο που να συνηγορεί υπέρ της εισήγησης των Αιτητών ότι η συμπερίληψη των δυο προσώπων στην Ομάδα Έργου που δεν ανήκουν στο μόνιμο προσωπικό του Επιτυχόντα Προσφοροδότη, δηλ. των Rares Rosu και Ionel Bacanu, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για «κεκαλυμμένη υπεργολαβία». Σημασία ενέχει ότι για την εκτέλεση του βασικού αντικειμένου της Σύμβασης με την Ομάδα Έργου που δηλώθηκε μόνο τα δύο πιο πάνω πρόσωπα συνιστούν εξωτερικούς συνεργάτες.
Ενόψει της διαπίστωσής μας αυτής η εισήγηση περί εμφιλοχώρησης πλάνης στη λήψη της απόφασης δεν μπορεί να πετύχει. Σημειώνουμε ότι σύμφωνα με πάγια νομολογία το βάρος απόδειξης ότι η απόφαση της διοίκησης λήφθηκε υπό καθεστώς πλάνης το φέρουν οι Αιτητές που την επικαλούνται (βλ. Μολέσκη -v- Δημοκρατίας, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 118/14, ημερ. 02.06.2020).
Συνεπώς και ο δεύτερος λόγος ακύρωσης είναι έκθετος σε απόρριψη.
Θα προχωρήσουμε στη συνέχεια στην εξέταση του τρίτου λόγου ακύρωσης που αναφέρεται στην ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη. Ειδικότερα οι Αιτητές ισχυρίζονται, με παραπομπή σε νομολογία, ότι η προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη για το βασικό αντικείμενο του Διαγωνισμού ανέρχεται μόλις στο 50% της συνολικής του προσφοράς, γεγονός που, κατά την άποψή τους, έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή οι πρόνοιες του άρθρου 50 του Ν. 173(Ι)/2011 και του όρου 9.3.4 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού: Οδηγίες προς Οικονομικούς Φορείς στο δεύτερο Στάδιο, αναζητώντας εξηγήσεις για τη χαμηλή προσφορά του. Εισηγούνται τέλος ότι η μη διερεύνηση της χαμηλής προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη σε συνάρτηση με την παράλειψη διεξαγωγής επιτόπου έρευνας από πλευράς Επιτροπής Αξιολόγησης είχαν ως αποτέλεσμα την μη εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, με συνακόλουθο αποτέλεσμα την εμφιλοχώρηση πλάνης στη λήψη της απόφασης της Αναθέτουσας Αρχής.
Από την άλλη προς αντίκρουση του συγκεκριμένου λόγου ακύρωσης η Αναθέτουσα Αρχή προβάλλει με παραπομπή σε νομολογία (βλ. απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου, C-669/20 Veridos GmbH κ.ά.) ότι η Αναθέτουσα Αρχή δεν έκρινε ασυνήθιστα χαμηλή την προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη στη βάση της εκτιμώμενης αξίας του Διαγωνισμού που καθορίστηκε σε €3.000.000,00, ώστε να υποχρεούται στην αναζήτηση εξηγήσεων.
Στο στάδιο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να παραθέσουμε το νομικό πλαίσιο σ’ ό,τι αφορά τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές μαζί με τον σχετικό όρο των Εγγράφων του Διαγωνισμού για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης
Το άρθρο 50 του Ν. 173(Ι)/2011 πραγματεύεται για τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές και προβλέπει τα εξής:
«Ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές
50.-(1) Εάν, για μια δεδομένη σύμβαση, οποιαδήποτε προσφορά εμφανίζεται ως ασυνήθιστα χαμηλή σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας, πριν απορρίψει την εν λόγω προσφορά, ζητά γραπτώς τις διευκρινίσεις που θεωρεί χρήσιμες σε σχέση με τη σύνθεση της προσφοράς. Οι διευκρινίσεις αυτές δύνανται να αφορούν, ιδίως-
(α) τον οικονομικό χαρακτήρα της μεθόδου δομικής κατασκευής, της μεθόδου κατασκευής των προϊόντων ή της παροχής των υπηρεσιών·
(β) τις επιλεγείσες τεχνικές λύσεις και/ή τις εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες που διαθέτει ο προσφέρων για την εκτέλεση του έργου ή για την προμήθεια των προϊόντων ή την παροχή των υπηρεσιών·
(γ) την πρωτοτυπία του έργου, των προμηθειών ή των υπηρεσιών που προτείνονται από τον προσφέροντα·
(δ) την τήρηση των διατάξεων περί των συνθηκών και όρων απασχόλησης και των συνθηκών ασφάλειας και υγείας στην εργασία που ισχύουν στον τόπο εκτέλεσης του έργου, της υπηρεσίας ή της προμήθειας·
(ε) την ενδεχόμενη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης στον προσφέροντα.
(2) H αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας ελέγχει, σε συνεννόηση με τον προσφέροντα, τη σύνθεση της προσφοράς βάσει των παρασχεθέντων δικαιολογητικών.
(3) Η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας, όταν διαπιστώνει ότι μια προσφορά είναι ασυνήθιστα χαμηλή λόγω της χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στον προσφέροντα, δύναται να απορρίψει την εν λόγω προσφορά αποκλειστικά με την αιτιολογία αυτή, μόνον εφόσον διαβουλευθεί με τον προσφέροντα και εφόσον ο τελευταίος δεν είναι σε θέση να αποδείξει, εντός επαρκούς προθεσμίας την οποία ορίζει η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας, ότι η εν λόγω ενίσχυση έχει χορηγηθεί νομίμως. Όταν η αναθέτουσα αρχή ή ο αναθέτων φορέας απορρίπτει μια προσφορά υπό τις συνθήκες αυτές, ενημερώνει, μέσω της Αρμόδιας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων, σχετικά την Επιτροπή.»
Ο όρος 9.3.4 επίσης του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού στο δεύτερο Στάδιο αναφέρεται στις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές και είναι ο εξής:
«9.3 Evaluation of Financial Offers
1. […]
2. […]
3. […]
4. Where the Competent Body considers a Financial Offer to be abnormally low, the Competent Body must request in writing the Tenderer to supply, within ten (10) days of being requested to do so, those clarifications about the composition of its Offer which the Competent Body may deem advisable, as per the provisions of article 50 of Law 173(I)/2011. The Competent Body shall examine the clarifications and shall decide whether to accept or reject the tender.».
Στο σύγγραμμα του Δημήτριου Γ. Ράϊκου, «ΔΙΚΑΙΟ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ», 2022, Δ΄ Εκδ. αναφέρονται τα εξής στις σελίδες 555, 556, 558 ως προς το ζήτημα των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών:
«4. Οι ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές
Η έννοια της ασυνήθιστα χαμηλής προσφοράς («abnormally low offer») δεν δίνεται ρητά από τις διατάξεις των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, αλλά αναφέρεται σε μια προσφορά για την οποία, ενόψει των ευνοϊκών όρων που περιέχει, δημιουργούνται αμφιβολίες για τη σοβαρότητα ή τη φερεγγυότητα της, δηλαδή για τη δυνατότητα του προσφέροντος οικονομικού φορέα να εκτελέσει τη σύμβαση σύμφωνα με τους προσφερόμενους όρους.
Η οδηγία 2014/24/ΕΕ, - όπως και η προηγούμενη οδηγία 2004/18/ΕΚ – δεν απαγορεύει την υποβολή χαμηλών προσφορών, αλλά θεσπίζει ορισμένες διατάξεις για τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές, φαινόμενο συχνό στις δημόσιες συμβάσεις, ιδίως στις συμβάσεις δημοσίων έργων, που είχε ως αποτέλεσμα μετά την ανάθεση του έργου ο ανάδοχος να μην είναι σε θέση να εκτελέσει το έργο σύμφωνα με τις αρχικές τιμές και να προσφεύγει σε τεχνητή αύξηση του εργολαβικού ανταλλάγματος, μέσω των διατάξεων για νέες και πρόσθετες εργασίες, με τελικό δυσμενές επακόλουθο αυτής της αύξησης, τη διαμόρφωση του τελικού κόστους σε επίπεδα που δεν είχαν προβλεφθεί από τον προϋπολογισμό του δημόσιου φορέα.
Κατά τα αναφερόμενα στην 103η αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 2014/24/ΕΕ, οι προσφορές που φαίνονται αφύσικα χαμηλές σε σχέση με τα έργα, τα αγαθά ή τις υπηρεσίες ενδέχεται να βασίζονται σε τεχνικά, οικονομικά ή νομικά αβάσιμες παραδοχές ή πρακτικές. Σε περίπτωση που ο προσφέρων δεν μπορεί να παράσχει ικανοποιητική εξήγηση, η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να δικαιούται να απορρίψει την προσφορά. Η απόρριψη θα πρέπει να είναι υποχρεωτική σε περιπτώσεις όπου η αναθέτουσα αρχή έχει διαπιστώσει ότι η ασυνήθιστα χαμηλή τιμή ή το ασυνήθιστα χαμηλό κόστος που προτείνεται είναι αποτέλεσμα της μη συμμόρφωσης με υποχρεωτική ενωσιακή νομοθεσία ή συμβατή προς αυτή εθνική νομοθεσία στους τομείς του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου, ή με διατάξεις του διεθνούς εργατικού δικαίου.
[…]
Ο βασικός κανόνας που θεσπίζουν οι διατάξεις αυτές, συνοψίζεται στο ότι το ενωσιακό δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων απαγορεύει τον αυτόματο αποκλεισμό από τους διαγωνισμούς για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων, προσφορών που κρίνονται ασυνήθιστα χαμηλές, δίχως δηλαδή την προηγούμενη πρόσκληση του προσφέροντος να εκθέτει γραπτά τις απόψεις του για το ζήτημα αυτό.»
Η «ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά» υπήρξε αντικείμενο εξέτασης και σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Logicom Public Limited -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών κ.α. (2014) 3 ΑΑΔ 16, αναφέρθησαν τα εξής στη σελίδα 21 για το θέμα :
«Το προοίμιο της Οδηγίας δεν ρίχνει φως στο πως η αρμόδια αρχή θα πρέπει να προσεγγίσει τις εξηγήσεις που προσφέρονται από τον προσφοροδότη της υπό διερεύνηση προσφοράς. Ωστόσο, υποδεικνύεται στη νομολογία του ΔΕΕ και του Πρωτοδικείου ότι ο προσφοροδότης που κρίνεται ότι υπέβαλε ασυνήθιστα χαμηλή προσφορά πρέπει με τις διευκρινίσεις που παρέχει να ικανοποιήσει την Αναθέτουσα Αρχή ότι η προσφορά είναι, όπως αναφέρεται στο αγγλικό κείμενο των αποφάσεων «genuine» (γνήσια) (Βλ. Lombardini (ανωτέρω) και Fratelli Costanzo SpA [1989] ECR 1839), ή «reliable and serious» (αξιόπιστη και σοβαρή) (Βλ. Renco SpA, Case T-4/01 ημερ. 25.2.2003 και TQ3 Travel Solutions Belgium SA, Case Y-148/04 ημερ. 6.7.2005) ή ότι είναι «genuine» and viable» (γνήσια και σοβαρή). Βλ. C-147/06 και C-148/06 SECAP SpA και Santorso Soc. Coop. arl ημερ. 15.5.2008). Τα δε κριτήρια που δύνανται να ληφθούν υπόψη στον προσδιορισμό της οικονομικά πλέον συμφέρουσας προσφοράς δεν απαριθμούνται περιοριστικά».
Στην δε απόφαση του ΔΕΕ Veridos GmbH (ανωτέρω) τονίστηκε ότι «σε περίπτωση υπονοιών ότι μια προσφορά είναι ασυνήθιστα χαμηλή, οφείλουν να εξακριβώνουν αν όντως συντρέχει τέτοια περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα κρίσιμα στοιχεία της προκήρυξης του Διαγωνισμού και των Εγγράφων της Σύμβασης…» αναζητώντας διευκρινίσεις.
Στην απόφαση τέλος του ΔΕΕ της 19ης Οκτωβρίου 2017 στην υπόθεση C198/16P, Agriconsulting Europe SA κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρθηκαν τα εξής:
«50. Συναφώς το άρθρο 139, παράγραφος 1, του κανονισμού 2342/2002 προβλέπει ότι, εάν, για συγκεκριμένη σύμβαση, οι προσφορές φαίνονται υπερβολικά χαμηλές, η αναθέτουσα αρχή πριν τις απορρίψει γι’ αυτόν και μόνο το λόγο, ζητεί εγγράφως τις διευκρινίσεις που αυτή θεωρεί ενδεδειγμένες σχετικά με τα στοιχεία της προσφοράς και επαληθεύει, με την αυτοπρόσωπη παράσταση των προσφερόντων, τα στοιχεία αυτά λαμβάνοντας υπόψη και την παρεχόμενη από αυτούς τεκμηρίωση.
51. Ως εκ τούτου, η εν λόγω διάταξη επιβάλλει στην αναθέτουσα αρχή, πρώτον, να εντοπίσει τις ύποπτες προσφορές, δεύτερον, να παράσχει στους διαγωνιζόμενους τη δυνατότητα να αποδείξουν τη σοβαρότητα των προσφορών τους, ζητώντας τους τις διευκρινίσεις που αυτή κρίνει σκόπιμες, τρίτον, να εκτιμήσει τη λυσιτέλεια των εξηγήσεων που παρείχαν οι ενδιαφερόμενοι και, τέταρτον, να αποφασίσει σχετικά με το αν θα δεχθεί ή αν θα απορρίψει τις εν λόγω προσφορές (βλ. κατ’ αναλογία, απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 2001, Lombardini και Mantovani C-285/99 και C-286/99, EU: C: 2001:640, σκέψη 55).»
Δεν μας διαφεύγει ότι σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ ακόμη και εάν πρόκειται για μια μηδενική οικονομική προσφορά η Αναθέτουσα Αρχή θα πρέπει να απαιτήσει εξηγήσεις από τον προσφοροδότη και να την αξιολογήσει προτού την απορρίψει (βλ. απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2020, Τax-Fin-Lex d.o.o, C-367/19).
Ερχόμενοι στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι φανερό ότι η Επιτροπή Αξιολόγησης σε κανένα στάδιο της διαδικασίας αξιολόγησης θεώρησε την προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ως ασυνήθιστα χαμηλή ώστε να καθίσταται επιτακτική από πλευράς της η εφαρμογή των προνοιών του όρου 9.3.4 και του άρθρου 50 του Ν. 173(Ι)/2011 προτού απορρίψει την προσφορά.
Η Αναθέτουσα Αρχή αξιολογώντας την οικονομική προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη δεν θεώρησε προφανώς ότι η διαφορά των €14.256,53 πιο κάτω από την εκτιμώμενη αξία καθιστούσε την προσφορά του Επιτυχόντα Προσφοροδότη ή εκείνη των Αιτητών που ήταν κατά €4.545,74 πιο κάτω ως ασυνήθιστα χαμηλές ώστε να ζητούσε εξηγήσεις είτε στη βάση του συνόλου της προσφοράς είτε στη βάση μεμονωμένων στοιχείων αυτής.
Σημειώνουμε ότι κατά την προφορική του αγόρευση, ο δικηγόρος των Αιτητών έδωσε έμφαση στο ότι η τιμή που δηλώθηκε για το βασικό αντικείμενο της Σύμβασης είναι ασυνήθιστα χαμηλή για την οποίαν έπρεπε, κατά την άποψή του, να ζητηθούν εξηγήσεις.
Δεν συμφωνούμε με την εισήγηση. Βρίσκουμε την παράλειψη αναζήτησης εξηγήσεων και συνακόλουθα την αποδοχή της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη να μην ενέχει οτιδήποτε το μεμπτό από άποψη τιμής της ώστε να χρειάζεται η επέμβασή μας. Από αναδρομή μας στα έγγραφα της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη εντοπίζουμε το Έντυπο 5 μαζί με το Έγγραφο με τίτλο «FINANCIAL OFFER ANALYSIS TABLE» στο οποίο ο Επιτυχών Προσφοροδότης αναλύει τις τιμές μονάδας και καταλήγει σε δυο ποσά, δηλ. στο ποσό των €1.512.155,71 για Demilitarization Cost και στο ποσό των €1.473.587,76 ως Collecting – Transport – Logistic Activities Cost που συμποσούμενα ανεβάζουν την τελική τιμή της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη σε €2.985.743,47. Η αποδοχή της προσφοράς του Επιτυχόντα Προσφοροδότη είναι φανερό ότι ήταν αποτέλεσμα δέουσας έρευνας και δεν είναι προϊόν πλάνης. Είναι περαιτέρω πλήρως αιτιολογημένη στη βάση των πρακτικών της συνεδρίας του Συμβουλίου Προσφορών ημερ. 21.01.2026, κατά την οποίαν λήφθηκε η απόφαση, που εντοπίσαμε στους Διοικητικούς Φακέλους. Παραθέτουμε το σχετικό απόσπασμα από τα πρακτικά για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«Θέμα 1ο: Παροχή Υπηρεσιών Αποστρατικοποίησης – Απόσυρσης Συμβατικών Πυρομαχικών, Απαρτίων και άλλων Συναφών Εκρηκτικών Υλών, (Αρ. Φα.: Κ0Υ215, Ανάθεση Σύμβασης)
Τα μέλη του ΣΥΠΑΑ, αφού έλαβαν υπόψη τα αναγραφόμενα στο σχετικό με το θέμα σημείωμα που τέθηκε ενώπιον τους, ημερομηνίας 19/01/2026, το οποίο συμπεριλαμβάνει την Έκθεση Αξιολόγησης, τις διευκρινήσεις των παραγράφων 8 και 9 ανωτέρω, καθώς και τα ακόλουθα:
α. τον Κανονισμό 37 (1) (Ανάθεση Συμβάσεων, Απόρριψη Προσφορών και ακύρωση διαγωνισμών) των σχετικών Κανονισμών (Κ.Δ.Π.257/2012) που προνοεί ότι το Συμβούλιο Προσφορών, αφού μελετήσει και αξιολογήσει, ανάλογα με την περίπτωση τις προτάσεις ή/και τις προσφορές που λήφθηκαν, την έκθεση αξιολόγησης που προβλέπεται στον Κανονισμό 26 και οποιαδήποτε άλλα στοιχεία τεθούν ενώπιον του, έχει εξουσία, ανάλογα με την περίπτωση, να δεχθεί ή να απορρίψει οποιαδήποτε πρόταση, να αναθέσει τη σύμβαση σε συγκεκριμένο προσφέροντα, να απορρίψει οποιαδήποτε προσφορά ή να ακυρώσει τη διαδικασία του διαγωνισμού,
β. το σύνολο της επί του θέματος αλληλογραφίας,
αποφάσισαν ομόφωνα όπως εγκρίνουν την εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης για ανάθεση της Σύμβασης στην εταιρεία Uzina Mecanica Babeni (UMB) S.A, ύψους 2.985.743,47 Ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.»
Είναι νομολογιακά γνωστό ότι η έκταση και η μορφή της έρευνας είναι συνυφασμένη με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Το κριτήριο για την επάρκεια και πληρότητα της έρευνας έγκειται στη συλλογή και διερεύνηση του συνόλου των ουσιωδών στοιχείων, τα οποία περιέχουν βάση για ασφαλή συμπεράσματα (βλ. Χωματένος -v- Δημοκρατίας κ.ά. (2013) 3 ΑΑΔ 120). Επαρκής έρευνα θεωρείται εκείνη που επεκτείνεται στη διερεύνηση κάθε σχετικού γεγονότος (βλ. Motorways Ltd -v- Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 447). Όπως η αρχή αυτή τέθηκε στην πρόσφατη υπόθεση Δημοκρατία -v- Στάλως Στεφάνου κ.ά., Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 87/19 και 89/19, ημερ. 27.05.2024, με αναφορά στη Νικολαΐδης κ.α. -ν- Μηνά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 321, «Το ερώτημα σε κάθε περίπτωση που εξετάζεται το πρέπον και η επάρκεια της έρευνας, είναι κατά πόσο έχει ερευνηθεί κάθε πτυχή του θέματος που τείνει να αποκαλύψει το διερευνούμενο γεγονός. Εφόσον τα στοιχεία που έχουν συλλεγεί φωτίζουν κάθε πτυχή του διερευνούμενου θέματος, η αξιολόγηση τους ανάγεται στην αρμοδιότητα της Διοίκησης. Το κριτήριο για την αξιολόγηση εγγράφων από το αρμόδιο διοικητικό όργανο είναι η αυθεντικότητα της προέλευσής τους, αφενός και η σχετικότητα του περιεχομένου τους προς το επίμαχο θέμα, αφετέρου».
Ενόψει των πιο πάνω και ο τρίτος λόγος ακύρωσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος και ατεκμηρίωτος.
Παρέμεινε να εξεταστεί ο τέταρτος λόγος ακύρωσης που αναφέρεται σε παραβίαση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής των αρχών της διαφάνειας, της χρηστής διοίκησης και ίσης μεταχείρισης με την παράλειψη έγκαιρης απάντησης στο ηλεκτρονικό σύστημα στο αίτημα των Αιτητών ημερ. 06.10.2025 για επιθεώρηση του χώρου στην Κύπρο που θα πραγματοποιείτο η καταστροφή των υλικών, καθώς και για επέκταση της προθεσμίας υποβολής των προσφορών. Ενημερώθηκαν δε σχετικά μόλις στις 20.10.2025 κατόπιν νέου αιτήματος των Αιτητών. Η παράλειψη αυτή, κατά την άποψή τους, τους απέτρεψε από το να διαμορφώσουν ορθά και κατάλληλα την προσφορά τους σε αντίθεση με τον Επιτυχόντα Προσφοροδότη που διέθετε γνώση του χώρου ως προηγούμενος Ανάδοχος όμοιας σύμβασης. Η μη απόδειξη, προσθέτουν, της ανάρτησης της απόρριψης του αιτήματός τους στο ηλεκτρονικό σύστημα ανατρέπει το τεκμήριο της νομιμότητας υπέρ της διοίκησης και παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας.
Εκ διαμέτρου αντίθετη ήταν η θέση της Αναθέτουσας Αρχής η οποία προβάλλει ότι σύμφωνα με τον όρο 2.12 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού στο δεύτερο Στάδιο οι οικονομικοί φορείς είχαν τη δυνατότητα διεξαγωγής επιτόπιας εξέτασης που θα λάμβανε χώρα μεταξύ 01.09.2025 και 05.09.2025, δικαίωμα που άσκησαν οι Αιτητές αλλά σκοπίμως αποκρύπτουν. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, αποφασίστηκε στις 06.10.2025 η αιτηθείσα παράταση της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής προσφορών μέχρι τις 21.10.2025, όχι όμως της προθεσμίας υποβολής σχολίων ή διενέργειας επιτόπιας επιθεώρησης, απόφαση που κοινοποιήθηκε σε όλους τους οικονομικούς φορείς μέσω του συστήματος e-procurement. Το αίτημα για επιθεώρηση του χώρου από πλευράς Αιτητών υποβλήθηκε στις 06.10.2025, που έληγε η προθεσμία υποβολής προσφορών προτού αυτή παραταθεί. Δόθηκε αρνητική απάντηση στο αίτημα μέσω του e-procurement που, όμως, λόγω απρόβλεπτου τεχνικού σφάλματος δεν ήλθε σε γνώση των Αιτητών παρά μόνο στις 20.10.2025 που οι ίδιοι επέμεναν σε απάντηση. Προσθέτει ότι δεν προβλέπετο τέτοια δυνατότητα από τους όρους του Διαγωνισμού δηλ. επιθεώρησης εκ νέου του χώρου και μάλιστα μετά την παρέλευση της προθεσμίας που δόθηκε.
Σ’ ό,τι αφορά δε το προβάδισμα του Επιτυχόντα Προσφοροδότη για το θέμα, γεγονός που, κατά την άποψη των Αιτητών, προκαλεί άνιση μεταχείριση, προβάλλει ότι δεν ετίθετο θέμα προβαδίσματος εφόσον ο Επιτυχών Προσφοροδότης δεν επρόκειτο να κάνει χρήση του χώρου καταστροφής λόγω του ότι πρόθεσή του ήταν η μεταφορά και καταστροφή των πυρομαχικών στη Ρουμανία, στη βάση της οποίας διαμόρφωσε και την προσφορά του. Όπως έδωσε έμφαση, τέλος ,στην προφορική της αγόρευση δεν τίθετο θέμα επιθεώρησης του χώρου καταστροφής των πυρομαχικών ,εφόσον αυτός θα υποδεικνύετο από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο προσφοροδότη στη βάση του όρου 4.1.1 του Annex II των Εγγράφων του Διαγωνισμού.
Εξετάσαμε την εισήγηση αυτή των Αιτητών με προσοχή με την οποία όμως δεν συμφωνούμε. Δεν αμφισβητήθηκε κατά την ακρόαση από πλευράς Αιτητών ότι τους δόθηκε η ευκαιρία επιθεώρησης του χώρου εντός του οποίου βρίσκοντο τα πυρομαχικά. Τέτοια δυνατότητα παρείχε ο όρος 2.12, αλλά και ο 5.2.2 που καθορίζει τους ακριβείς χώρους στους οποίους βρίσκοντο τα πυρομαχικά για επιτόπια επίσκεψη και τις συγκεκριμένες ημερομηνίες επίσκεψης. Το αίτημά τους όμως επεκτείνετο και στο χώρο κατά τον οποίο θα πραγματοποιείτο η καταστροφή των υλικών. Παραθέτουμε αυτούσιο τον όρο 2.12 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που δίνει και την προθεσμία επιθεώρησης του χώρου, για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
|
«2.12 |
Deadline for the Submission of Comments / Questions / Recommendations
|
· By 17 of September 2025, 12:00 am EEST |
|
Time and place of open meeting (if applicable)
|
· Not applicable |
|
|
Time and place of site visit (if applicable)
|
· The site visit will take place during Week 36 (1st to 5th of September 2025). For the details concerning the exact sites and the timeframe of the visit, please see Paragraph 5.2(2) of the current document (Part A – Instructions to Prequalified Economic Operators). Please note that, prior the visit, the Prequalified Economic Operators will need to submit the biodata of their personnel to participate in the site visit for security clearance to the Competent Official of Par. 2.9., with deadline of submission the 25th of August 2025.
|
|
|
Dispatch of answers by the Contracting Authority |
· By 24 of September 2025» |
Είναι φανερό ότι οι Αιτητές στη βάση του όρου 2.12 άσκησαν το δικαίωμά τους αυτό μέσα στην προθεσμία που προνοούσε ο όρος, οπότε δεν τίθεται θέμα άνισης μεταχείρισης για το συγκεκριμένο λόγο. Το αίτημά τους όμως αφορούσε σε επιτόπια εξέταση του χώρου που θα πραγματοποιηθεί η καταστροφή των πυρομαχικών στην Κύπρο. Σημειώνουμε ότι ο χώρος στον οποίο θα υλοποιηθεί η σύμβαση σύμφωνα με τον όρο 4.1.1 του Annex II «TERMS OF REFERENCE – TECHNICAL SPECIFICATIONS» των Εγγράφων του Διαγωνισμού θα υποδεικνύετο από τον ίδιο τον προσφοροδότη τον οποίο θα εγκρίνει η Αναθέτουσα Αρχή. Παραθέτουμε αυτούσιο τον όρο:
«4. LOCATION AND DURATION OF CONTRACT SCOPE IMPLEMENTATION
4.1 Location of Contract Scope implementation
4.1.1 Depending on the proposal from the Contractor, the provision of the services may be provided in the following locations:
i. Within Cyprus, in the event that the transport of the Conventional Ammunition, Parts and other Related Explosive materials, after assessment and evaluation, due to risk factors cannot by shipped outside Cyprus. The locations will be selected after the assessment and evaluation of possible sites and locations. The location will be proposed by the Contractor and the Contracting Authority will consent in writing,
ii. Outside the jurisdiction of the Republic of Cyprus, in a Country/area where the Contractor’s permanent facilities are located and where the relevant services will be being carried out.».
Σημειώνουμε ότι η προθεσμία για διεξαγωγή επιτόπιας εξέτασης έληξε στις 05.09.2025, ενώ η προθεσμία υποβολής σχολίων και ερωτήσεων στις 17.09.2025 και δεν παρατάθηκαν. Συνεπώς το οποιοδήποτε αίτημα των Αιτητών ήταν εκπρόθεσμο.
Δεν παρουσιάστηκε και ούτε έχουμε εντοπίσει οποιοδήποτε ικανό στοιχείο που να συνηγορεί υπέρ της εισήγησης για παραβίαση των αρχών της διαφάνειας, χρηστής διοίκησης ή άνισης μεταχείρισης από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής.
Στην υπόθεση Γιώρκας κ.ά. -v- Δημοκρατίας (2009) 3 ΑΑΔ 348 λέχθηκαν τα εξής στη σελίδα 352 σε σχέση με την αρχή της ισότητας:
«[…] Η αρχή της ισότητας των πολιτών κατοχυρώνεται από το Άρθρο 28 του Συντάγματος. Η διοίκηση κατά την άσκηση της διακριτικής της εξουσίας έχει καθήκον ίσης και ομοιόμορφης μεταχείρισης των πολιτών οι οποίοι βρίσκονται κάτω από τις ίδιες ή παρόμοιες συνθήκες. Η ομοιογένεια ή η ανομοιογένεια πρέπει, ανάλογα με την περίπτωση να είναι ουσιαστική ώστε να δικαιολογείται είτε η όμοια μεταχείριση είτε η διάκριση μεταξύ των υποκειμένων του δικαίου. Βλ. Θεοχαρίδης ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 63, Ζίζιρου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 631, Νικολαΐδου ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 7.
Η αρχή της ισότητας παραβιάζεται όταν δημιουργούνται αυθαίρετες τυχαίες ή συμπτωματικές διακρίσεις. […]».
Στη βάση των δεδομένων αυτών που, επαναλαμβάνουμε, προκύπτουν από την αναδρομή μας στους Διοικητικούς Φακέλους, η μη ανάρτηση της απάντησης στο ηλεκτρονικό σύστημα μέχρι τις 20.10.2025 δεν σημαίνει ότι υπήρξε παραβίαση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής των ισχυριζόμενων ή οποιωνδήποτε αρχών του Διοικητικού Δικαίου. Δεν προκάλεσε, περαιτέρω, οποιονδήποτε δυσμενή επηρεασμό στα δικαιώματα των Αιτητών ή ζημία στα συμφέροντά τους, ως η εισήγησή τους.
Ενόψει όλων των πιο πάνω βρίσκουμε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν ευλόγως επιτρεπτή και εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της Αναθέτουσας Αρχής. Ήταν δε προϊόν δέουσας έρευνας και πλήρως αιτιολογημένη στη βάση του περιεχομένου των Διοικητικών Φακέλων και δεν παραβιάζει οποιαδήποτε αρχή του Διοικητικού Δικαίου.
Συνεπώς όλοι οι λόγοι ακύρωσης αποτυγχάνουν και απορρίπτονται.
Συνακόλουθα η Προσφυγή απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
............................................ ............................................
Ανδρούλα Πούγιουρου Ανδρέας Καρύδης
Πρόεδρος Μέλος
............................................
Πάρις Κωνσταντινίδης
Μέλος