Απόφαση  ΕΠΑ: 34/2025

                                                                                   Αρ. Φακέλου:  08.05.001.025.022

Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ 83(Ι)/2014

Κοινοποίηση συγκέντρωσης αναφορικά με την απόκτηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εθνικής Ασφαλιστικής Κύπρου Λίμιτεδ από την Bank of Cyprus Public Company Limited

Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού:

κα Εύα Παντζαρή                                           Πρόεδρος

κ. Άριστος Αριστείδου Παλούζας                   Μέλος

κα Ιωάννα Σαπίδου                                        Μέλος

Ημερομηνία απόφασης: 03 Ιουλίου 2025                                                                    

ΑΠΟΦΑΣΗ

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.            Αντικείμενο εξέτασης της παρούσας υπόθεσης αποτελεί η πράξη συγκέντρωσης που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 07/05/2025, από την εταιρεία Bank of Cyprus Public Company Limited (στο εξής η «Τράπεζα Κύπρου»), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του περί Ελέγχου των Συγκεντρώσεων Επιχειρήσεων Νόμου του 2014 (στο εξής ο «Νόμος»).

2.            Η εν λόγω κοινοποίηση αφορά συγκέντρωση, σύμφωνα με την οποία σύμφωνα με την οποία η Τράπεζα Κύπρου θα αποκτήσει το μετοχικό κεφαλαίο της Εθνικής Ασφαλιστικής Κύπρου Λίμιτεδ (στο εξής η «Εθνική Ασφαλιστική Κύπρου»).

3.            Οι συμμετέχουσες στην παρούσα συγκέντρωση επιχειρήσεις είναι οι ακόλουθες:

(α) Η Τράπεζα Κύπρου, δημόσια εταιρεία δεόντως εγγεγραμμένη σύμφωνα με τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η κυριότερη δραστηριότητα της Τράπεζας Κύπρου και των θυγατρικών της είναι η παροχή ενός ευρέος φάσματος τραπεζικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, που περιλαμβάνουν χρηματοδοτικές επενδυτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες θεματοφυλακής και άλλες παρεμφερείς υπηρεσίες.

Η Τράπεζα Κύπρου είναι πιστωτικό ίδρυμα αδειοδοτημένο από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου και αποτελεί θυγατρική εταιρεία της Bank of Cyprus Holdings Public Limited Company (στο εξής η «BoCH»). Η BoCH μαζί με την Τράπεζα Κύπρου και όλες τις οντότητες υπό την BoCH αποτελούν τον Όμιλο BoC, ο οποίος δραστηριοποιείται στην Κύπρο.

Εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο Όμιλος BoC, δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλιστικών υπηρεσιών μέσω των εταιρειών Γενικές Ασφάλειες Κύπρου Λτδ (στο εξής «Γενικές Ασφάλειες») και Eurolife  Ltd (στο εξής «Eurolife»),  οι οποίες είναι εξ ολοκλήρου θυγατρικές της Τράπεζας Κύπρου.

Η εταιρεία Γενικές Ασφάλειες δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλιστικών υπηρεσιών γενικού κλάδου. Συγκεκριμένα, η εταιρεία εκδίδει κυρίως τους ακόλουθους τύπους ασφαλιστηρίων συμβολαίων: μηχανοκινήτων οχημάτων, πυρκαγιάς και άλλης ζημιάς περιουσιακών στοιχείων, γενικής ευθύνης, ατυχημάτων και ασθενειών, μεταφερόμενων εμπορευμάτων και σκαφών, και διάφορων οικονομικών ζημιών. 

Η εταιρεία Eurolife δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλειών ζωής και συγκεκριμένα δραστηριοποιείται στους κλάδους (α) Ασφάλισης Γενικής Φύσεως Ατυχημάτων και Ασθένειας, (β) Ασφάλισης Ζωής (Ι), (III), διαρκής ασφάλιση ασθενείας (IV) και συνταξιοδοτικά (VII).

(β) Στόχο στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης αποτελεί η Εθνική Ασφαλιστική Κύπρου, η οποία είναι εταιρεία δεόντως εγγεγραμμένη σύμφωνα με τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η εν λόγω εταιρεία δραστηριοποιείται στον κλάδο ασφαλίσεων ζωής και συμπληρωματικών ατυχηματικών καλύψεων, κυρίως μέσω του δικτύου γραφείων πωλήσεων της σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο.

Η Εθνική Ασφαλιστική Κύπρου αποτελεί εξ ολοκλήρου θυγατρική της «Εθνική Ασφαλιστική» Ανώνυμος Ελληνική Εταιρία Γενικών Ασφαλειών, η οποία αποτελεί τον πωλητή της παρούσας πράξης συγκέντρωσης και είναι εξ ολοκλήρου θυγατρική της Ethniki Holdings S.?.r.l.

Ο Στόχος δραστηριοποιείται επίσης στον κλάδο γενικών ασφαλίσεων, μέσω της θυγατρικής της εταιρείας, Εθνική Γενικών Ασφαλειών (Κύπρου) Λίμιτεδ (στο εξής η «Εθνική Γενικών Ασφαλειών»). Η εν λόγω εταιρεία δραστηριοποιείται στον κλάδο γενικών ασφαλίσεων και κυρίως στους κλάδους υγείας, οχημάτων, περιουσίας και ευθυνών, μέσω του δικτύου γραφείων πωλήσεων της σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο, καθώς και μέσω του δικτύου πρακτόρων.

4.            Στις 08/05/2025, ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας ενημερώθηκε με σχετική επιστολή αναφορικά με την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, στη βάση των διατάξεων του άρθρου 16 του Νόμου.

5.            Η εν λόγω κοινοποίηση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 16/05/2025, όπως ορίζει το άρθρο 10 του Νόμου.

6.            Η Υπηρεσία της Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού (στο εξής η «Υπηρεσία»), αφού διεξήγαγε την προκαταρκτική αξιολόγηση της συγκέντρωσης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 του Νόμου, υπέβαλε γραπτή έκθεση προς την Επιτροπή με ημερομηνία 02/07/2025, στην οποία καταγράφεται η αιτιολογημένη της γνώμη ως προς το συμβατό της υπό εξέταση συγκέντρωσης με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά.

7.            Η Επιτροπή, αφού αξιολόγησε το ενώπιον της υλικό και όλα τα στοιχεία που περιέχονται στο διοικητικό φάκελο της υπόθεσης, ασκώντας τις εξουσίες που χορηγούνται σε αυτήν σύμφωνα με το Νόμο και βάσει της διαδικασίας που ο εν λόγω Νόμος προβλέπει, αποφάσισε ακολουθώντας το πιο κάτω σκεπτικό:

ΙΙ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

8.            Η υπό εξέταση συγκέντρωση πραγματοποιείται στη βάση Συμφωνίας Αγοραπωλησίας ημερομηνίας 12/04/2025 (στο εξής η «SPA») μεταξύ της ETHNIKI HELLENIC GENERAL INSURANCE COMPANY S.A., ως ο πωλητής και της Τράπεζας Κύπρου, ως ο αγοραστής. Υπό τους όρους της SPA, η ETHNIKI HELLENIC GENERAL INSURANCE COMPANY S.A. πωλεί όλες τις μετοχές που κατέχει στο Στόχο προς την Τράπεζα Κύπρου.

9.            Με την ολοκλήρωση της παρούσας πράξης συγκέντρωσης, η Τράπεζα Κύπρου θα αποκτήσει το 100% του Στόχου, καθιστώντας την θυγατρική της, {…}*.

10.          Σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, ο σκοπός της συγκέντρωσης είναι η απόκτηση από την Τράπεζα Κύπρου του συνόλου του εκδομένου μετοχικού κεφαλαίου του Στόχου, που γίνεται στο πλαίσιο στρατηγικών επιχειρηματικών κινήσεων της Τράπεζας Κύπρου για την ενίσχυση των ασφαλιστικών δραστηριοτήτων της και τη διαφοροποίηση του επιχειρηματικού της μοντέλου. Με αυτή την εξαγορά, η Τράπεζα Κύπρου προσδοκά να ενδυναμώσει τη θέση της στον ασφαλιστικό τομέα της Κύπρου, αξιοποιώντας την ευκαιρία να επεκτείνει τις υπηρεσίες της και να βελτιώσει την προσφορά προϊόντων και λύσεων ασφάλισης προς το συμφέρον των καταναλωτών. Η στρατηγική αυτή της Τράπεζας Κύπρου αποσκοπεί επίσης στη διαχείριση κινδύνων και στη σταθεροποίηση των εσόδων μέσω της επέκτασης σε διαφορετικούς επιχειρηματικούς τομείς πέρα από το παραδοσιακό τραπεζικό πλαίσιο.

ΙΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Α. Έννοια της συγκέντρωσης

11.          Ουσιαστικό στοιχείο για την εξέταση της παρούσας πράξης συγκέντρωσης αποτελεί η έννοια της «συγκέντρωσης» επιχειρήσεων και η εν γένει ύπαρξή της, ως η έννοια αυτή ορίζεται στο άρθρο 6 του Νόμου.

12.          Σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, η παρούσα συναλλαγή αφορά απόκτηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εθνικής Ασφαλιστικής Κύπρου από την Τράπεζα Κύπρου. 

13.          Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα πραγματικά στοιχεία και γεγονότα που περιβάλλουν την υπό εξέταση πράξη συγκέντρωσης και αφού προέβη στην αξιολόγησή τους με βάση την έννοια της συγκέντρωσης, όπως προσδιορίζεται στο πιο πάνω άρθρο, κατέληξε ότι η υπό εξέταση πράξη συνιστά συγκέντρωση υπό την έννοια του άρθρου 6(1)(α)(ii) του Νόμου και πληροί την έννοια της συγκέντρωσης, καθότι έχει ως τελικό αποτέλεσμα την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επί του Στόχου από την Τράπεζα Κύπρου. 

Β. Έννοια της συγκέντρωσης μείζονος σημασίας

14.          Η προτεινόμενη συγκέντρωση αποτελεί μια «συγκέντρωση επιχειρήσεων» μείζονος σημασίας, ως αυτή ορίζεται από τις σχετικές διατάξεις του άρθρου 3 του Νόμου.

15.          Εν προκειμένω, ο συνολικός κύκλος εργασιών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων υπερβαίνει τα €3.500.000, για την κάθε μία. Συγκεκριμένα, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του Ομίλου του Αγοραστή, κατά το έτος 2024, ήταν περίπου €2.648.612.200 και ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του ομίλου του Στόχου, κατά το έτος 2024, ήταν περίπου €{…}.

16.          Επιπρόσθετα, στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης, ο όμιλος του Αγοραστή και ο Στόχος δραστηριοποιούνται στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με την κοινοποίηση, ο κύκλος εργασιών του Ομίλου του Αγοραστή κατά το έτος 2024 στην Κυπριακή Δημοκρατία, ήταν περίπου €2.648.612.200 και του Στόχου κατά το έτος 2024 στην Κυπριακή Δημοκρατία, ήταν περίπου €40.016.650.

IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

17.          Σύμφωνα με τις πιο πάνω διαπιστώσεις, η Επιτροπή προχώρησε στην αξιολόγηση της συμβατότητας της υπό αναφορά συγκέντρωσης με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά, τηρουμένης της διαδικασίας διαπίστωσης της συμβατότητας μιας συγκέντρωσης δυνάμει των κριτηρίων περί συμβατότητας, όπως ορίζονται στα άρθρα 20 και 21 του Νόμου, για τη σημαντική παρακώληση του ανταγωνισμού στην Κυπριακή Δημοκρατία ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης και λαμβάνοντας υπόψη τα επιμέρους κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 19 του εν λόγω Νόμου.

18.          Συναφώς, η Επιτροπή προχώρησε στον καθορισμό της σχετικής αγοράς προς αξιολόγηση της συμβατότητάς της υπό αναφορά συγκέντρωσης με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά, εφαρμόζοντας τα δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντος/υπηρεσιών και της σχετικής γεωγραφικής αγοράς, ως αυτά διαλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι του Νόμου.

Α. Σχετική αγορά

19.            Η σχετική αγορά διακρίνεται σε αγορά του σχετικού προϊόντος/υπηρεσίας και σχετική γεωγραφική αγορά.

1.      Αγορά προϊόντων/υπηρεσιών

 

20.          Σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, η Τράπεζα Κύπρου, ως αδειοδοτημένο πιστωτικό ίδρυμα δραστηριοποιείται στην παροχή τραπεζικών υπηρεσιών (λιανικής και επιχειρηματικής τραπεζικής), χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ασφαλιστικών υπηρεσιών και υπηρεσίες διαχείρισης και διάθεσης περιουσιακών στοιχείων που κυρίως αποκτώνται έναντι οφειλών χρέους. Μέσω των εξ ολοκλήρου θυγατρικών της εταιρειών, Γενικές Ασφάλειες και Eurolife, δραστηριοποιείται επίσης στην παροχή ασφαλειών γενικού κλάδου και ασφαλειών ζωής, αντίστοιχα.

21.          Η εταιρεία Γενικές Ασφάλειες δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλιστικών υπηρεσιών γενικού κλάδου. Συγκεκριμένα, η εταιρεία εκδίδει κυρίως τους ακόλουθους τύπους ασφαλιστηρίων συμβολαίων: μηχανοκινήτων οχημάτων, πυρκαγιάς και άλλης ζημιάς περιουσιακών στοιχείων, γενικής ευθύνης, ατυχημάτων και ασθενειών, μεταφερόμενων εμπορευμάτων και σκαφών, και διάφορων οικονομικών ζημιών. 

22.          Όσον αφορά την εν λόγω θυγατρική εταιρεία της Τράπεζας Κύπρου, σημειώνεται περαιτέρω στην κοινοποίηση πως η εταιρεία Γενικές Ασφάλειες έχει επίσης μία θυγατρική εταιρεία, που ασχολείται με ακίνητα με την επωνυμία «Ledra Estate Ltd», η οποία συστάθηκε στην Κύπρο και δραστηριοποιείτο στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, η εταιρεία Γενικές Ασφάλειες εκτελούσε ασφαλιστικές εργασίες στην Ελλάδα μέσω υποκαταστήματος που έφερε την ονομασία Κύπρου Ασφαλιστική. Το χαρτοφυλάκιο του υποκαταστήματος μεταβιβάστηκε το 2014. Μετά τη μεταβίβαση το υποκατάστημα παρέμεινε αδρανές. Η μόνη δραστηριότητα της εταιρείας είναι η κατοχή ακινήτων, τα οποία μισθώνει βάσει συμβάσεων ενοικίασης.

23.          Η εταιρεία Eurolife δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλειών ζωής και συγκεκριμένα δραστηριοποιείται στους κλάδους (α) Ασφάλισης Γενικής Φύσεως Ατυχημάτων και Ασθένειας, (β) Ασφάλισης Ζωής (Ι), (III), διαρκής ασφάλιση ασθενείας (IV) και συνταξιοδοτικά (VII).

24.          Όσον αφορά την εν λόγω θυγατρική εταιρεία της Τράπεζας Κύπρου, σημειώνεται περαιτέρω στην κοινοποίηση πως η εταιρεία Eurolife έχει επίσης μία θυγατρική εταιρεία, που ασχολείται με ακίνητα με την επωνυμία «Eurolife Properties Ltd», η οποία συστάθηκε στην Κύπρο και δραστηριοποιείτο στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, η εταιρεία εκτελούσε ασφαλιστικές εργασίες στην Ελλάδα μέσω υποκαταστήματος που έφερε την ονομασία Κύπρου Ζωής. Το χαρτοφυλάκιο του υποκαταστήματος μεταβιβάστηκε το 2020. Μετά την μεταβίβαση, το υποκατάστημα παρέμεινε αδρανές. Η εταιρεία αποτελεί περιουσιακό στοιχείο, οι αποδόσεις του οποίου είναι συνδεδεμένες με τα ασφαλιστικά επενδυτικά ταμεία (unit-linked - προς όφελος των πελατών της) της EuroLife Limited και η κύρια δραστηριότητα της είναι η αγορά ακινήτων για ανάπτυξη και πώληση τους στο εγγύς μέλλον σε ευνοϊκές τιμές.

25.          Ο Στόχος της παρούσας πράξης συγκέντρωσης δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλειών ζωής και μέσω της εξ ολοκλήρου θυγατρικής της, Εθνική Γενικών Ασφαλειών, δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλειών γενικού κλάδου.

26.          Όσον αφορά τη θυγατρική εταιρεία του Στόχου, Εθνική Γενικών Ασφαλειών, σημειώνεται περαιτέρω στην κοινοποίηση ότι η εν λόγω εταιρεία δραστηριοποιείται στον κλάδο γενικών ασφαλίσεων και κυρίως στους κλάδους υγείας, οχημάτων, περιουσίας και ευθυνών, μέσω του δικτύου γραφείων πωλήσεων της σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο, καθώς και μέσω του δικτύου πρακτόρων.

27.          Επιπρόσθετα, στην κοινοποίηση επισημαίνεται ότι, δεν προσφέρει καμία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπηρεσίες ασφαλιστικού πράκτορα και/ή ασφαλιστικού αντιπροσώπου.

28.          Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προχωρεί να εξετάσει τις σχετικές αγορές προϊόντων/υπηρεσιών, στις οποίες δύναται να προκύπτει οριζόντια, κάθετη ή γειτονική σχέση.

1.1.        Αγορά Παροχής Ασφαλιστικών προϊόντων

29.        Σύμφωνα με την κοινοποίηση, λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αγορά παροχής ασφαλιστικών προϊόντων και στη βάση προηγούμενων αποφάσεων της Επιτροπής, η υπόχρεα προς κοινοποίηση εταιρεία, υποβάλει πως οι σχετικές αγορές προϊόντος/υπηρεσιών για σκοπούς αξιολόγησης της παρούσας πράξης συγκέντρωσης είναι (ι) η αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και (ιι) η αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου.

30.        Προτείνεται επίσης ότι δεν είναι απαραίτητος ο περαιτέρω διαχωρισμός των αγορών σε πρόσθετα τμήματα καθώς, ακόμη και με τον πιο στενό ορισμό της αγοράς, η συγκέντρωση δεν δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση ως αποτέλεσμα της οποίας να παρεμποδίζεται ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στη σχετική γεωγραφική αγορά ή οποιοδήποτε σημαντικό μέρος αυτής.

31.        Επίσης, η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, επισημαίνει σε σχέση με τον ορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντος, πως υπάρχει επικάλυψη των υπηρεσιών που προσφέρουν οι ασφαλιστικές εταιρείες της Τράπεζας Κύπρου και του Στόχου στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς προσφέρουν υπηρεσίες για τις ίδιες ασφαλιστικές καλύψεις, ήτοι ασφάλειες ζωής και ασφάλειες γενικού κλάδου. Τόσο η Τράπεζα Κύπρου, μέσω των θυγατρικών της, όσο και η Επιχείρηση Στόχος δραστηριοποιούνται στην αγορά των ασφαλειών γενικού κλάδου και ασφαλειών ζωής.

32.        Αντλώντας καθοδήγηση από νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπάρχει διάκριση μεταξύ της αγοράς παροχής ασφαλίσεων (insurance provision) και της αγοράς διανομής ασφαλίσεων (insurance distribution).^[1] Επίσης, η αγορά διανομής ασφαλίσεων περιλαμβάνει την εξασφάλιση ασφαλιστικής κάλυψης για μεμονωμένους και εταιρικούς πελάτες μέσω διαφορετικών καναλιών που περιλαμβάνουν άμεσους ασφαλιστές (direct writers), συνδεδεμένους πράκτορες (tied agents) και μεσάζοντες (intermediaries), όπως τράπεζες και μεσίτες.^[2] Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέτασε εάν η αγορά διανομής ασφαλίσεων περιλαμβάνει αποκλειστικά όλα τα εξωτερικά (δηλαδή μη ιδιόκτητα και τρίτα) κανάλια διανομής ασφαλίσεων (π.χ. μεσίτες και πράκτορες) ή εάν οι δυνάμεις πωλήσεων και το δίκτυο γραφείων των ασφαλιστικών εταιρειών (που αποτελούν ένα άμεσο μέσο πώλησης στους τελικούς πελάτες) εμπίπτουν επίσης στην αγορά της ασφαλιστικής διανομής.^[3]

33.        Ως αναφέρεται και στην κοινοποίηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφορικά με την αγορά παροχής ασφαλιστικών προϊόντων, διαπίστωσε πως εντός της αγοράς προηγούμενου σταδίου (upstream market) παροχής ασφαλίσεων, διακρίνονται τρεις μεγάλες κατηγορίες ασφαλιστικών προϊόντων: (i) ασφάλιση ζωής (life insurance), (ii) ασφάλιση γενικού κλάδου (non-life insurance) και (iii) αντασφάλιση (reinsurance).^[4] Παράλληλα, σημειώνεται ότι η αγορά επόμενου σταδίου (downstream market) διανομής ασφαλίσεων, δύναται να διακριθεί μεταξύ των προϊόντων ασφάλισης γενικού κλάδου και ζωής.^[5]

34.        Όσον αφορά τον ορισμό της αγοράς προϊόντων για τα προϊόντα ασφάλισης ζωής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή^[6] διακρίνει μεταξύ (i) προϊόντων αμιγούς προστασίας κινδύνων (pure risk protection products), (ii) συνταξιοδοτικών προϊόντων (pension products), και (iii) προϊόντων αποταμίευσης επενδύσεων (savings/investment products). Περαιτέρω, διακρίνει μεταξύ ασφαλειών ζωής για ιδιώτες και ομάδες πελατών ενώ επίσης θεωρεί μια διάκριση αφενός των unit-linked προϊόντων ασφάλισης ζωής και αφετέρου των μη unit-linked προϊόντων ασφάλισης ζωής, ανάλογα με το προϊόν και τη χώρα.^[7] Όσον αφορά τον ορισμό της αγοράς προϊόντων για τα προϊόντα ασφάλισης γενικού κλάδου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι από πλευράς ζήτησης, η ασφάλιση γενικού κλάδου δύναται (τουλάχιστον θεωρητικά) να χωριστεί σε τόσες μεμονωμένες αγορές προϊόντων όσες και τα διαφορετικά είδη κινδύνων που καλύπτονται, δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά, τα ασφάλιστρα και οι σκοποί είναι διακριτά και ότι δεν υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά του καταναλωτή μεταξύ των διαφορετικών ασφαλιζόμενων κινδύνων.^[8] Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι, από την πλευρά της προσφοράς, οι συνθήκες για την ασφάλιση διαφορετικών τύπων κινδύνων είναι αρκετά παρόμοιες και οι περισσότερες μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες δραστηριοποιούνται σε διάφορους τύπους κινδύνων. Αυτό υποδηλώνει ότι διαφορετικοί τύποι ασφάλισης γενικού κλάδου, θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στην ίδια αγορά προϊόντος.^[9]

35.        Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η σχετική αγορά μπορεί να διαχωριστεί στους τύπους κινδύνων που πρέπει να ασφαλιστούν, όπως ασφάλισης ζημιών για (i) ατυχήματα και ασθένεια, (ii) μηχανοκίνητο όχημα, (iii) περιουσία, (iv) ευθύνη, (v) ναυτιλία, αεροπορία και μεταφορές, (vi) πίστωση και εγγύηση και, (vii) ταξιδιωτική ασφάλιση.^[10] Επίσης, διακρίνει την ασφάλιση πυρός και τη νομική συνδρομή.^[11]

36.        Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί αρκετές πρόσθετες τμηματοποιήσεις της αγοράς ασφάλισης ζημιών, μεταξύ άλλων με βάση την εθνική ασφαλιστική ταξινόμηση ή μεταξύ μεμονωμένων και ομαδικών (δηλαδή εταιρικών/θεσμικών) πελατών.^[12]

37.        Η Επιτροπή, σε αποφάσεις της, έχει ορίσει ως σχετική αγορά προϊόντων/υπηρεσιών τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων,^[13] ενώ έχει διακρίνει, περαιτέρω, την αγορά διανομής ασφαλιστικών προϊόντων σε αγορά διανομής ασφαλειών ζωής και αγορά διανομής ασφαλειών γενικού κλάδου.^[14]

38.        Επίσης, η Επιτροπή σε πρόσφατη απόφασή της,^[15] όρισε ως σχετικές αγορές προϊόντων/υπηρεσιών (α) την αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και (β) την αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου.

39.        Η Επιτροπή, λαμβάνοντάς υπόψη τις πιο πάνω αναφερθείσες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα όσα αναφέρθηκαν από την υπόχρεη προς κοινοποίηση επιχείρηση, για σκοπούς αξιολόγησης της παρούσας συγκέντρωσης, ορίζει ως σχετική αγορά προϊόντος/υπηρεσιών:

(α) την αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και,

(β) την αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου.

40.        Οποιαδήποτε περαιτέρω υποδιαίρεση των πιο πάνω αγορών, δεν κρίνεται απαραίτητη για σκοπούς εξέτασης της παρούσας συγκέντρωσης, καθότι δεν διαφοροποιεί το αποτέλεσμα της αξιολόγησης της πράξης.

1.2.        Αγορά Παροχής Τραπεζικών Υπηρεσιών

41.        Σύμφωνα με την κοινοποίηση, η Τράπεζα Κύπρου, ως αδειοδοτημένο πιστωτικό ίδρυμα στην Κύπρο, προσφέρει βασικές τραπεζικές υπηρεσίες καταθέσεων και χορηγήσεων σε πελάτες λιανικής και επιχειρηματικής τραπεζικής, ενώ ο Στόχος δραστηριοποιείται στην παροχή ασφαλειών υγείας και ζωής και στον κλάδο γενικών ασφαλίσεων αντίστοιχα.

42.        Λαμβάνοντας υπόψη σχετική νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στη βάση προηγούμενων αποφάσεων της Επιτροπής, η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία αναφέρει πως, δεδομένου ότι η Τράπεζα Κύπρου δραστηριοποιείται τόσο στην αγορά χορηγήσεων (επιχειρηματική και λιανική) όσο και στις αγορές παροχής ασφαλειών ζωής και γενικού κλάδου μέσω των θυγατρικών της και λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι, σύμφωνα με την Επιτροπή, τα ασφαλιστικά προϊόντα και οι χορηγήσεις θεωρούνται συμπληρωματικά προϊόντα που ανήκουν στο φάσμα προϊόντων που αγοράζονται κατά κανόνα από την ίδια ομάδα πελατών, για σκοπούς αξιολόγησης της παρούσας συγκέντρωσης, σχετική αγορά είναι και αυτή της παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων.

43.        Η Επιτροπή, αντλώντας καθοδήγηση από νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,^[16] σημειώνει ότι η αγορά των τραπεζικών υπηρεσιών, διακρίνεται στις ακόλουθες υπό-κατηγορίες:

(i)    τη λιανική τραπεζική (retail banking),

(ii)   την επιχειρηματική τραπεζική (corporate banking),

(iii)  την επενδυτική τραπεζική (investment banking),

(iv)  τη χρηματοδοτική μίσθωση (leasing),

(v)   την πρακτορεία απαιτήσεων (factoring),

(vi)  την πληρωμή καρτών (paymentcards),

(vii)τις υπηρεσίες χρηματοπιστωτικής αγοράς (financial market services), και

(viii)    τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων (asset management).

44.        Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή^[17] διέκρινε την αγορά σε (α) λιανική τραπεζική και (β) επιχειρηματική τραπεζική, εκ των οποίων η μεν πρώτη μπορεί περαιτέρω να διακριθεί σε προσωπικούς τρεχούμενους λογαριασμούς, λογαριασμούς ταμιευτηρίου, δανεισμού, ιδιωτικές τραπεζικές υπηρεσίες, αμοιβαία κεφάλαια και άλλα επενδυτικά προϊόντα ενώ η δεύτερη για μεγάλους εταιρικούς πελάτες και μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ).

45.        Η Επιτροπή εξέτασε στο παρελθόν τον τραπεζικό τομέα και σε προηγούμενες αποφάσεις της^[18] διαχώρισε την αγορά παροχής τραπεζικών υπηρεσιών σε: (α) παροχή υπηρεσιών χορηγήσεων και (β) παροχή υπηρεσιών καταθέσεων, χωρίς να γίνεται περαιτέρω διαχωρισμός μεταξύ της λιανικής τραπεζικής και της επιχειρηματικής τραπεζικής.

46.        Επίσης, η Επιτροπή σε πρόσφατη απόφαση της,^[19] όρισε ως μία από τις σχετικές αγορές προϊόντος για σκοπούς εξέτασης της συγκέντρωσης, την αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων.

47.        Η Επιτροπή επισημαίνει ότι θα μπορούσε να γίνει περαιτέρω διαχωρισμός των εν λόγω αγορών ανάλογα με το είδος της πελατείας (ιδιώτες & επιχειρήσεις). Ωστόσο, ο οποιοσδήποτε διαχωρισμός σε λιανική ή επιχειρηματική τραπεζική, δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα της αξιολόγησης της συγκέντρωσης.

48.        Με βάση τα πιο πάνω, η Επιτροπή, για σκοπούς αξιολόγησης της παρούσας συγκέντρωσης, καταλήγει ότι η σχετική αγορά προϊόντων/υπηρεσιών στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης είναι η παροχή υπηρεσιών χορηγήσεων.

1.3.        Συμπέρασμα

49.        Συνοψίζοντας, η Επιτροπή, έχοντας υπόψη τα ενώπιον της στοιχεία και δεδομένα, σε συνάρτηση με τα όσα έχουν αναφερθεί ανωτέρω, για σκοπούς εξέτασης της παρούσας πράξης συγκέντρωσης ορίζει τη σχετική αγορά προϊόντος/υπηρεσιών ως:

(α) την αγορά παροχής ασφαλειών ζωής,

(β) την αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου,

(γ) την αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων.

2.        Γεωγραφική αγορά

50.      Όσον αφορά τη γεωγραφική αγορά, η Επιτροπή σημείωσε τα όσα ανάφερε η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, η οποία υποστηρίζει ότι «[…] η γεωγραφική αγορά είναι η επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα, και αναφορικά με τις αγορές παροχής υπηρεσιών ασφάλισης ζωής και γενικής φύσεως, οι πελάτες / επιχειρήσεις συναλλάσσονται κυρίως µε ασφαλιστικές εταιρείες οι οποίες είναι εγκατεστημένες στο κράτος µέλος στο οποίο διαμένουν για λόγους που έχουν σχέση µε το ύψος των σχετικών ποσών, το νόμισμα, την έλλειψη διαφάνειας των αλλοδαπών ασφαλιστικών αγορών και τις γλωσσικές δυσκολίες. Επιπλέον, οι υπηρεσίες παροχής ασφαλειών ζωής και ασφαλειών γενικού κλάδου προσφέρονται υπό ομοιογενείς όρους σε όλη τη Κυπριακή Δημοκρατία  ».

2.1 Αγορά παροχής ασφαλειών ζωής

51.      Η Επιτροπή σημειώνει πως, ως αναφέρει και η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεώρησε ότι η γεωγραφική αγορά για τις ασφάλειες ζωής, και τα αντίστοιχα τμήματα της, είναι εθνικής εμβέλειας, ως αποτέλεσμα των εθνικών καναλιών διανομής, των καθιερωμένων δομών της αγοράς, των δημοσιονομικών περιορισμών και των ειδικών ρυθμιστικών συστημάτων μεταξύ των κρατών-μελών. Ωστόσο, ο ακριβής ορισμός της γεωγραφικής αγοράς έχει μείνει ανοιχτός.^[20]

52.      Σημειώνεται ότι η Επιτροπή, στην απόφασή της Αρ. 10/2024,^[21] όρισε ως γεωγραφική αγορά για την αγορά παροχής ασφαλειών ζωής την Κυπριακή Δημοκρατία.

2.2 Αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου

53.      Η Επιτροπή σημειώνει πως, ως αναφέρει και η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, σύμφωνα με την νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η γεωγραφική αγορά για την αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου είναι εθνική, με εξαίρεση ορισμένους τομείς, όπως ασφάλειες για μεγάλους εμπορικούς, βιομηχανικούς ή περιβαλλοντικούς κινδύνους, ναυτασφάλεια, αεροπορική και ασφάλιση μεταφοράς ή αεροδιαστημική ασφάλιση, η οποία είναι πιθανό να είναι ευρύτερη από την εθνική για πελάτες μεγάλου ομίλου. Ωστόσο, η αγορά ασφάλισης ζημιών μπορεί να θεωρηθεί εθνική.^[22]

54.      Επίσης, η Επιτροπή, στην απόφαση της Αρ. 10/2024,^[23] όρισε ως γεωγραφική αγορά για την αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου την Κυπριακή Δημοκρατία.

2.3  Αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων

55.      Η Επιτροπή σημειώνει πως, ως αναφέρει και η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή^[24] έκρινε ότι η γεωγραφική αγορά για την αγορά λιανικής τραπεζικής είναι εθνική ή περιφερειακή, ενώ για την επιχειρηματική τραπεζική, που παρέχεται σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις είναι η εθνική και για την επιχειρηματική τραπεζική που παρέχεται σε μεγάλους εταιρικούς πελάτες, δύναται να είναι εθνικής ή ευρύτερη από εθνικής εμβέλειας. Ωστόσο, ο ακριβής ορισμός της γεωγραφικής αγοράς έχει παραμείνει ανοιχτός.

56.      Η Επιτροπή, σε προηγούμενες αποφάσεις της^[25] θεώρησε ότι η γεωγραφική αγορά για την αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων είναι η επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.

2.4  Συμπέρασμα

57.      Η Επιτροπή, με βάση τα πιο πάνω, καταλήγει ότι στην υπό εξέταση συγκέντρωση, η γεωγραφική αγορά για όλες τις πιο πάνω σχετικές αγορές υπηρεσιών είναι αυτή της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

V. ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΗ ΑΓΟΡΑ

58.      Όπως έχει νομολογικά καθιερωθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο προσδιορισμός των ανταγωνιστικών επιδράσεων οποιασδήποτε συγκέντρωσης πρέπει να βασίζεται σε όλα τα δομικά στοιχεία (structural elements) που σχετίζονται με τη συγκέντρωση, τα εμπλεκόμενα μέρη και τις επηρεαζόμενες αγορές.

59.      Βάσει της παραγράφου 3 και της παραγράφου 4 του Παραρτήματος Ι του Νόμου:

«3. Επηρεαζόμενες αγορές είναι όλες οι σχετικές αγορές προϊόντων και οι γεωγραφικές αγορές και οι ευλογοφανείς εναλλακτικές σχετικές αγορές προϊόντων και οι γεωγραφικές αγορές, στο έδαφος της Δημοκρατία, όπου:

(α) Δύο ή περισσότερες από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις ασκούν επιχειρηματικές δραστηριότητες στην ίδια σχετική αγορά (οριζόντια σχέση), η δε συγκέντρωση οδηγεί σε συνδυασμένο μερίδιο αγοράς δεκαπέντε επί τοις εκατό (15%) και άνω∙ ή

(β) οποιαδήποτε από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις ασχολείται με επιχειρηματικές δραστηριότητες σε σχετική αγορά προηγούμενου ή επόμενου σταδίου σχετικής αγοράς, στην οποία ασκεί δραστηριότητες οποιαδήποτε από τις άλλες συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις (κάθετη σχέση) και εφόσον οποιοδήποτε από τα ατομικά ή συνδυασμένα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε επίπεδο, ανέρχεται σε είκοσι πέντε επί τοις εκατό (25%) ή περισσότερο, ανεξάρτητα από το εάν υφίσταται σχέση προμηθευτή/πελάτη μεταξύ των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων.»

«4. Με βάση τους ορισμούς στις παραγράφους 1 και 2 ανωτέρω, εκτός από τις επηρεαζόμενες αγορές, η κοινοποιούμενη συγκέντρωση μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις και σε άλλες αγορές, όπως όταν:

(α) Οποιοδήποτε από τα μέρη που συμμετέχουν στη συγκέντρωση έχει μερίδιο αγοράς άνω του είκοσι πέντε επί τοις εκατό (25%) και οποιοδήποτε άλλο συμμετέχον μέρος είναι δυνητικός ανταγωνιστής στην εν λόγω αγορά. Ένα μέρος μπορεί να θεωρηθεί δυνητικός ανταγωνιστής, ιδίως, εφόσον σχεδιάζει να εισέλθει στην αγορά ή έχει αναπτύξει ή επιδιώξει τέτοια σχέδια κατά τα τρία τελευταία χρόνια·

(β) οποιοδήποτε από τα μέρη που συμμετέχουν στη συγκέντρωση έχει μερίδιο αγοράς άνω του είκοσι πέντε επί τοις εκατό (25 %) και οποιοδήποτε άλλο συμμετέχον μέρος διαθέτει σημαντικά δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας για την εν λόγω αγορά·

(γ) οποιοδήποτε από τα μέρη που συμμετέχουν στη συγκέντρωση δραστηριοποιούνται σε γειτονική αγορά προϊόντων που συνδέεται στενά με αγορά προϊόντων, η οποία είναι γειτονική αγορά που συνδέεται στενά με αγορά προϊόντων στην οποία δραστηριοποιείται οποιοδήποτε άλλο μέρος της συγκέντρωσης, και τα ατομικά ή συνδυασμένα μερίδια αγοράς των μερών σε οποιαδήποτε από τις αγορές αυτές είναι τουλάχιστον είκοσι πέντε επί τοις εκατό (25%). Οι αγορές προϊόντων είναι στενά συνδεόμενες γειτονικές αγορές, εφόσον τα προϊόντα είναι συμπληρωματικά μεταξύ τους ή όταν ανήκουν σε φάσμα προϊόντων που αγοράζονται κατά κανόνα από την ίδια ομάδα πελατών για την ίδια τελική χρήση.»

60.        Με βάση όλα τα πιο πάνω και σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, σημειώνεται πως η Τράπεζα Κύπρου, μέσω των θυγατρικών της εταιρειών Eurolife και Γενικές Ασφάλειες και ο Στόχος με τη θυγατρική της εταιρεία Εθνική Γενικών Ασφαλειών, δραστηριοποιούνται στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου. Ως εκ τούτου, υπάρχει οριζόντια επικάλυψη των υπηρεσιών που προσφέρουν οι ασφαλιστικές εταιρείες της Τράπεζας Κύπρου και ο Στόχος και η θυγατρική της εταιρεία στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθότι προσφέρουν υπηρεσίες για τις ίδιες ασφαλιστικές καλύψεις, ήτοι ασφάλειες ζωής και ασφάλειες γενικού κλάδου.

61.        Η Επιτροπή σημειώνει περαιτέρω πως η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία έχει διευκρινίσει επίσης ότι, δεν προσφέρει καμία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπηρεσίες ασφαλιστικού πράκτορα και/ή ασφαλιστικού αντιπροσώπου. Ως αποτέλεσμα αυτού, δεν προκύπτει οποιαδήποτε οριζόντια, κάθετη και/ή γειτονική σχέση μεταξύ των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων για την παροχή υπηρεσιών ασφαλιστικού πράκτορα και/ή ασφαλιστικού αντιπροσώπου.

62.        Παρόλα αυτά η Επιτροπή κρίνει πως προκύπτει γειτονική σχέση μεταξύ των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων, καθότι εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας η Τράπεζα Κύπρου δραστηριοποιείται στην αγορά χορηγήσεων ενώ ο Στόχος στις αγορές παροχής ασφαλειών ζωής και ασφαλειών γενικού κλάδου.

Α. Οριζόντια Σχέση

(i) Αγορά παροχής ασφαλειών ζωής

63.          Στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης υφίσταται οριζόντια σχέση μεταξύ της Αγοράστριας και του Στόχου, καθότι και οι δύο προαναφερθείσες εταιρείες πραγματοποίησαν κύκλο εργασιών στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής, εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά το έτος 2024.

64.          Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, τα αντίστοιχα μερίδια αγοράς του Αγοραστή (Eurolife) και του Στόχου (Εθνική Ασφαλιστική (Κύπρου)), τα οποία παρατίθενται στον πιο κάτω Πίνακα 1, έχουν υπολογιστεί με βάση τα συνολικά ακαθάριστα ασφάλιστρα για το έτος 2024 της Eurolife και της Εθνικής Ασφαλιστική (Κύπρου) αντίστοιχα, έναντι του ποσού των συνολικών ακαθάριστων ασφαλίστρων ζωής για το έτος 2024, στην Κυπριακή Δημοκρατία, τα οποία δημοσιεύει ο Σύνδεσμος Ασφαλιστικών Εταιρειών Κύπρου (εφεξής ο «ΣΑΕΚ»).

 

 

 

 

 

    ΠΙΝΑΚΑΣ 1 - Μερίδια αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής

Ασφαλιστική εταιρεία	Αξία (ακαθάριστων) ασφαλίστρων ζωής για το έτος 2024	Μερίδιο αγοράς για το έτος 2024
Eurolife	€226.196.000	27.1%
ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ (ΚΥΠΡΟΥ) ΛΙΜΙΤΕΔ	€18.226.961	2.2%

 

65.      Ειδικότερα, στην υπό αναφορά αγορά, σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, το συνδυασμένο μερίδιο αγοράς του Αγοραστή και του Στόχου στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής αναμένεται να ανέλθει στο 29,3%, το οποίο υπερβαίνει το 15% και ως αποτέλεσμα η αγορά παροχής υπηρεσιών ασφάλισης ζωής θεωρείται επηρεαζόμενη αγορά, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα Ι του Νόμου.

(ii) Αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου

66.      Στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης υφίσταται επίσης οριζόντια σχέση μεταξύ της Αγοράστριας και του Στόχου, καθότι τόσο η Τράπεζα Κύπρου μέσω της θυγατρικής της εταιρείας, Γενικές Ασφάλειες όσο και ο Στόχος μέσω της θυγατρικής της εταιρείας, Εθνική Γενικών Ασφαλειών, πραγματοποίησαν κύκλο εργασιών στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά το έτος 2024.

67.      Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, τα αντίστοιχα μερίδια αγοράς του Αγοραστή (Γενικές Ασφάλειες) και του Στόχου (Εθνική Γενικών Ασφαλειών), τα οποία παρατίθενται στον πιο κάτω Πίνακα 2, έχουν υπολογιστεί με βάση τα συνολικά ακαθάριστα ασφάλιστρα για το έτος 2024 των Γενικών Ασφαλειών και της Εθνικής Γενικών Ασφαλειών αντίστοιχα, έναντι του ποσού των συνολικών ακαθάριστων ασφαλίστρων για γενικής φύσεως ασφαλίσεις για το έτος 2024, στην Κυπριακή Δημοκρατία, τα οποία δημοσιεύει ο ΣΑΕΚ.

 

 

 

 

   ΠΙΝΑΚΑΣ 2 - Μερίδια αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου

Ασφαλιστική εταιρεία	Αξία (ακαθάριστων) Ασφαλίστρων Γενικού Κλάδου για το έτος 2024	Μερίδιο αγοράς για το έτος 2024
Γενικές Ασφάλειες	€68.441.104	13.6%
ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ (ΚΥΠΡΟΥ) ΛΙΜΙΤΕΔ	€21.789.689	4.3%

 

68.      Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη αγορά, το μερίδιο αγοράς της Τράπεζας Κύπρου ήταν 13,6% και του Στόχου 4.3%. Συνεπώς, το συνδυασμένο μερίδιο αγοράς τους στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου ανέρχεται στο 17,9%, το οποίο υπερβαίνει το 15% και ως αποτέλεσμα η αγορά παροχής υπηρεσιών ασφάλισης γενικού κλάδου θεωρείται επηρεαζόμενη αγορά, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα Ι του Νόμου.

Συμπέρασμα

69.      Ως εκ των ανωτέρω, δυνάμει του Παραρτήματος Ι του Νόμου και του κατώτατου ορίου του 15% που θέτει σε περιπτώσεις όπου οι συμμετέχουσες σε συγκέντρωση επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο αγοράς (οριζόντια συγκέντρωση) και λαμβάνοντας υπόψη τα μερίδια των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι υφίσταται επηρεαζόμενη αγορά σε οριζόντιο επίπεδο (α) στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και, (β) στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου.

70.      Επομένως, η Επιτροπή προχώρησε σε ανάλυση των κριτηρίων συμβατότητας του άρθρου 19 του Νόμου στις προαναφερόμενες επηρεαζόμενες αγορές στην οριζόντια σχέση.

1. Μερίδια Αγοράς και Επίπεδα Συγκέντρωσης

71.      Σύμφωνα με την παράγραφο 14 των Κατευθυντήριων Γραμμών για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (2004/C 31/03) (στο εξής οι «Κατευθυντήριες Γραμμές»), «τα μερίδια αγοράς και τα επίπεδα συγκέντρωσης αποτελούν χρήσιμες πρώτες ενδείξεις για τη διάρθρωση της αγοράς, και τη σπουδαιότητα τόσο των συμμετεχόντων μερών όσο και των ανταγωνιστών τους από πλευράς ανταγωνισμού».

1.1.        Μερίδια Αγοράς

72.      Σύμφωνα με την παράγραφο 15 των Κατευθυντήριων Γραμμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί τα τρέχοντα μερίδια αγοράς στην ανάλυση της, τα οποία δύναται να προσαρμοστούν ώστε να ανταποκρίνονται στις αναμενόμενες με εύλογη βεβαιότητα μελλοντικές μεταβολές, για παράδειγμα υπό το πρίσμα της πιθανής εισόδου, εξόδου ή επέκτασης δραστηριότητας. Τα μετά τη συγκέντρωση μερίδια αγοράς υπολογίζονται με βάση την υπόθεση ότι, το μετά τη συγκέντρωση συνδυασμένο μερίδιο αγοράς των συμμετεχόντων είναι το άθροισμα των προ της συγκέντρωσης μεριδίων αγοράς τους.

73.      Ειδικότερα, σύμφωνα µε τις παραγράφους 17 και 18 των Κατευθυντήριων Γραμμών:

-     τα πολύ μεγάλα μερίδια αγοράς (πάνω από 50%) μπορεί καθαυτά να μαρτυρούν την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης στην αγορά. Ωστόσο, οι μικρότεροι ανταγωνιστές μπορεί να ασκούν µία αρκετά πιεστική επιρροή εάν, για παράδειγμα, έχουν την ικανότητα και τα κίνητρα να αυξήσουν τις προμήθειές τους.

-     μια συγκέντρωση στην οποία συμμετέχει μια επιχείρηση µε μερίδιο αγοράς που θα παραμείνει κάτω από το 50%, μετά την πραγματοποίησή της, δημιουργεί επίσης προβλήματα ανταγωνισμού ενόψει άλλων παραγόντων, όπως η ισχύς και ο αριθμός των ανταγωνιστών, η ύπαρξη περιορισμών παραγωγικής ικανότητας ή ο βαθμός στον οποίο τα προϊόντα των συμμετεχουσών επιχειρήσεων αποτελούν στενά υποκατάστατα. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε πολλές περιπτώσεις κρίνει ότι οι συγκεντρώσεις που καταλήγουν στη δημιουργία επιχειρήσεων µε μερίδιο αγοράς μεταξύ 40 και 50%, και σε ορισμένες περιπτώσεις κάτω από 40%, οδηγούν στη δημιουργία ή στην ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης. (η υπογράμμιση είναι της Επιτροπής)

-     συγκεντρώσεις που λόγω του περιορισμένου μεριδίου αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, δεν είναι πιθανόν να εμποδίσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται µε την κοινή αγορά. Σχετική ένδειξη υπάρχει ιδίως όταν το μερίδιο αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνει το 25% είτε στην κοινή αγορά είτε σε σημαντικό τμήμα αυτής.

 

(i)            Μερίδια Αγοράς - Αγορά παροχής ασφαλειών ζωής

74.      Σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης, ο Πίνακας 3 που ακολουθεί καταγράφει το σύνολο των ασφαλίστρων ζωής και το σχετικό μερίδιο της Αγοράστριας, μέσω της Eurolife, και του Στόχου και των κύριων ανταγωνιστών τους εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά τα έτη 2023 και 2024.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3^[26]

 

75.      Ως συνάγεται από τον ανωτέρω Πίνακα 3, το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής, εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά το έτος 2024, είχε η Eurolife με 27,1%, η οποία ακολουθείται από την CNP CYPRIALIFE μαζί με την Hellenic με περίπου το ίδιο μερίδιο αγοράς ύψους 27%^[27] και την Universal Life με 14,5%. Μετά την ολοκλήρωση της προτεινόμενης συναλλαγής, η Τράπεζα Κύπρου μαζί με τον Στόχο αναμένεται να έχουν μερίδιο αγοράς 29,3% στην προαναφερθείσα αγορά. Συνεπώς, η Τράπεζα Κύπρου μαζί με τον Στόχο θα κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής.

76.      Σημειώνεται πως η διαφορά των μεριδίων αγοράς μεταξύ της πρώτης (Eurolife) και της δεύτερης (CNP CYPRIALIFE μαζί με την Hellenic^[28]) μεγαλύτερης ασφαλιστικής βάσει του ύψους ασφάλισης ζωής, μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης θα είναι 2,3%, ενώ πριν την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης είναι μόλις 0,1%.

77.      Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, πέραν των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων στην εν προκειμένω αγορά δραστηριοποιείται ένας αρκετά μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων και συγκεκριμένα, οκτώ (8) ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπου κάποιες εξ αυτών διαθέτουν επίσης σημαντικά μερίδια αγοράς, όπως η CNP CYPRIALIFE μαζί με την Hellenic με μερίδιο αγοράς ύψους 27%^[29] καθώς και η UNIVERSAL LIFE, η ANCORIA και η Metlife με μερίδια αγοράς ύψους 14,5%, 9,9% και 8%, αντίστοιχα. Οι υπόλοιπες ασφαλιστικές κατέχουν μικρότερα μερίδια αγοράς, από 3,4% μέχρι και 5,2%.

78.      Τέλος, ως διαφαίνεται από τον Πίνακα 3, η αγορά κατά το έτος 2024 παραμένει περίπου στα ίδια επίπεδα με το έτος 2023, εφόσον οι εταιρείες συνεχίζουν η κάθε μία να κατέχουν τα ίδια μερίδια αγοράς με ελάχιστες διακυμάνσεις.

(ii)          Μερίδια Αγοράς - Αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου

79.      Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, ο Πίνακας 4 που ακολουθεί, καταγράφει το σύνολο των ασφαλίστρων γενικού κλάδου και το σχετικό μερίδιο των Γενικών Ασφαλειών και της Εθνική Γενικών Ασφαλειών και των κύριων ανταγωνιστών τους, εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά τα έτη 2023 και 2024.

 

Πίνακας 4^[30]

80.        Ως συνάγεται από τον ανωτέρω Πίνακα 4, το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά το έτος 2024, είχε η CNP Asfalistiki μαζί με την Pancyprian με 22.9%^[31], η οποία ακολουθείται από τις Γενικές Ασφάλειες με 13,6% και την Trust με 10,7%. Μετά την ολοκλήρωση της προτεινόμενης συναλλαγής, το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην εν λόγω αγορά θα κατέχεται από την CNP Asfalistiki μαζί με την Pancyprian με 22.9%^[32] και θα ακολουθείται από την Τράπεζα Κύπρου (μαζί με τον Στόχο) με μερίδιο αγοράς 17,9%.

81.        Συνεπώς, ενώ η διαφορά μεταξύ της πρώτης (CNP Asfalistiki μαζί με την Pancyprian) και της δεύτερης (Γενικές Ασφάλειες) μεγαλύτερης ασφαλιστικής βάσει του ύψους των ασφάλιστρων γενικής ασφάλισης πριν την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης είναι 9.3% με την CNP να ηγείται της αγοράς, μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης η CNP θα συνεχίσει να ηγείται της αγοράς και η μεταξύ τους διαφορά θα είναι 5%.

82.        Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, πέραν των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων στην εν προκειμένω αγορά δραστηριοποιείται ένας αρκετά μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων και συγκεκριμένα, δεκαοκτώ (18) ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπου κατέχουν συγκριτικά μικρότερα μερίδια αγοράς, με τρίτη στην αγορά την Trust με 10,7% και τέταρτη την AIG με 6,6%. Οι υπόλοιπες ασφαλιστικές κατέχουν μικρότερα μερίδια αγοράς και συγκεκριμένα μερίδια αγοράς από 1-5%.

83.        Αναφορικά με τα μερίδια αγοράς των εμπλεκόμενων μερών τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία έχει αναφέρει πως, παρόλο που στην προκείμενη περίπτωση προκύπτει ενίσχυση του μεριδίου αγοράς της Τράπεζας Κύπρου και στις δύο σχετικές αγορές, ήτοι το μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής αναμένεται να ανέλθει στο 29.3% και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου αναμένεται να ανέλθει στο 17.9%, τα εν λόγω μερίδια που θα προκύψουν μετά την ολοκλήρωση της παρούσας πράξης συγκέντρωσης παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, ήτοι κάτω του 50%. Συγκεκριμένα, στην παροχή ασφαλειών γενικού κλάδου εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κυμαίνεται κάτω του 20% και στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής κάτω του 30%.

Συμπεράσματα

84.      Ως περαιτέρω σημειώνει η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, όπως διαφαίνεται στους πιο πάνω Πίνακες, πέραν των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων και στις δυο αγορές δραστηριοποιείται ένας αρκετά μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων. Στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής δραστηριοποιούνται εννέα (9) ασφαλιστικές επιχειρήσεις, με την CNP CYPRIALIFE/Hellenic και την Universal Life να κατέχουν εξίσου σημαντικά μερίδια αγοράς, ήτοι 27% (συνδυασμένο μερίδιο μετά από την Απόφαση της ΕΠΑ 68/2024) και 14.5%, αντίστοιχα. Στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου δραστηριοποιούνται πέραν των δεκαπέντε (15) εταιρειών με την CNP Ασφαλιστική/ Παγκυπριακή Ασφαλιστική, την TRUST και την AIG να κατέχουν εξίσου σημαντικά μερίδια αγοράς, 22.9% (συνδυασμένο μερίδιο μετά από την Απόφαση της ΕΠΑ 68/2024), 10.7% και 6.6%, αντίστοιχα.

85.      Τέλος, η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, αναφέρει πως, αν και τα μερίδια αγοράς αποτελούν σημαντικό δείκτη κατά την αξιολόγηση μιας συγχώνευσης, δεν θα πρέπει να είναι ο μόνος παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη. Αντισταθμιστικοί παράγοντες, όπως η ισχύς των υπαρχόντων ανταγωνιστών, η ευκολία εισόδου νέων παικτών στην αγορά, η ύπαρξη ενναλακτικών πηγών προμήθειας είναι παράγοντες που χρήζουν αξιολόγησης, καθότι μπορούν να περιορίσουν αποτελεσματικά τη δυνατότητα της συγχωνευμένης οντότητας να ασκήσει δύναμη στην αγορά, διασφαλίζοντας ότι ο ανταγωνισμός παραμένει ισχυρός παρά τις αλλαγές στα μερίδια αγοράς. Οι αντισταθμιστικοί παράγοντες αναπτύσσονται με λεπτομέρεια κατωτέρω.

86.      Συνοψίζοντας, μετά την ολοκλήρωση της προτεινόμενης συναλλαγής, εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας η Τράπεζα Κύπρου (μαζί με τον Στόχο) θα έχει το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, ενώ στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής θα συνεχίσει να κατέχει το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς.

87.      Εκ των ανωτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει την κατοχή συνδυασμένων μεριδίων αγοράς εκ μέρους των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων, τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, που ξεπερνούν το 15%. Εντούτοις, τα εν λόγω μερίδια που θα προκύψουν μετά την ολοκλήρωση της εξετασθείσας πράξης συγκέντρωσης παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, υπό την έννοια πως στην παροχή ασφαλειών γενικού κλάδου εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας κυμαίνεται κάτω του 20% (ήτοι 17,9%) και στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής κάτω του 30% (ήτοι 29,3%), ενώ στην αγορά παρέχονται εναλλακτικές υπηρεσίες από αριθμό υπαρχόντων ανταγωνιστών.

88.      Επίσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι, παρόλο που τα συνδυασμένα μερίδια αγοράς των μερών είναι σημαντικά, η αύξηση που επιφέρει ο στόχος είναι μικρή, αφού το μερίδιο αγοράς της Eurolife και των Γενικών Ασφαλειών θα ενισχυθεί κατά 2.2% και 4.3% αντίστοιχα.^[33] Από αυτή την άποψη, η Επιτροπή παρατηρεί πως η Συναλλαγή δεν θα επιφέρει σημαντική αλλαγή στην τρέχουσα δομή της αγοράς. Αυτό αποδεικνύεται περαιτέρω από το δέλτα του Δείκτη Υψηλής Τιμής (HHI) που προκαλεί η Συναλλαγή, το οποίο ανέρχεται σε 119.24 και 116.96, αντίστοιχα, πιο κάτω από το όριο των 150.18.^[34]

1.2.        Επίπεδα Συγκέντρωσης

89.      Σύμφωνα με την παράγραφο 16 των Κατευθυντήριων Γραμμών, το συνολικό επίπεδο συγκέντρωσης σε µία αγορά δύναται να παράσχει χρήσιμες πληροφορίες, σχετικά µε την κατάσταση του ανταγωνισμού.

90.      Για τη μέτρηση του επιπέδου συγκέντρωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί τον δείκτη «ΗΗΙ» (Herfindahl-Hirschman Index). Ο δείκτης HHI προκύπτει από την άθροιση των τετραγώνων των ατομικών μεριδίων αγοράς όλων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη συγκεκριμένη αγορά. Το επίπεδο του ΗΗΙ σε απόλυτους όρους δύναται να αποτελεί µία αρχική ένδειξη της ανταγωνιστικής πίεσης στην αγορά μετά τη συγκέντρωση, ωστόσο η μεταβολή του (γνωστή ως «δέλτα») είναι ένα χρήσιμο στοιχείο για τη μεταβολή του επιπέδου συγκέντρωσης που προκύπτει απευθείας από τη συγκέντρωση.

91.      Σύμφωνα με τις παραγράφους 19 έως 21 των Κατευθυντήριων Γραμμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

·      δεν είναι πιθανό να εντοπίσει οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού σε αγορές όπου ο δείκτης HHI μετά τη συγκέντρωση δεν ξεπερνά το 1000.

·      είναι ελάχιστα πιθανό να διαπιστώσει οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού σε μια συγκέντρωση µε δείκτη ΗΗΙ μετά τη συγκέντρωση που κυμαίνεται μεταξύ 1000 και 2000 και «δέλτα» κάτω από 250, ή σε µία συγκέντρωση µε δείκτη ΗΗΙ μετά τη συγκέντρωση πάνω από 2000 κάτω από 150, εκτός αν υπάρχουν ειδικές περιστάσεις,  όπως ένας ή περισσότεροι από τους ακόλουθους παράγοντες:

α) συγκέντρωση µε πιθανότητα εισόδου ή πρόσφατη είσοδο στην αγορά επιχειρήσεων µε μικρό μερίδιο αγοράς,

β) ένα ή περισσότερα συμμετέχοντα μέρη έχουν προβεί σε σημαντικές καινοτομίες µε τρόπους που δεν αντανακλώνται στα μερίδια αγοράς,

γ) σημαντικές σταυροειδείς συμμετοχές μεταξύ των παραγόντων της αγοράς,

δ) μια από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις είναι «αποστάτης» µε μεγάλη πιθανότητα να διακόψει τον συντονισμό της συμπεριφοράς,

ε) ενδείξεις προηγούμενου ή συνεχιζόμενου συντονισμού ή πρακτικές που τον διευκολύνουν,

στ) ένα από τα μέρη είχε μερίδιο αγοράς πριν από τη συγκέντρωση άνω του 50%.

(i)            Επίπεδα Συγκέντρωσης- Αγορά παροχής ασφαλειών ζωής

92.      Στους ακόλουθους Πίνακες 5-6,^[35] παρουσιάζεται ο δείκτης HHI^[36] αναφορικά με την αγορά παροχής ασφαλειών ζωής.

Πίνακας 5 - HHI Calculation - Ex Ante Συγκέντρωσης

Πίνακας 6 - HHI Calculation - Ex Post Συγκέντρωσης

93.      Εκ των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι μετά την ολοκλήρωση της προτεινόμενης συναλλαγής, ο δείκτης ΗΗΙ στην αγορά παροχής υπηρεσιών ασφαλειών ζωής θα ανέλθει από 1867.28 σε 1986.52 και το ΗΗΙ δέλτα θα είναι 119.24.

94.      Σύμφωνα με την υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, τα επίπεδα συγκέντρωσης στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής δεν μπορούν να θεωρηθούν υψηλά, εφόσον ο δείκτης ΗΗΙ μετά τη συγκέντρωση κυμαίνεται μεταξύ 1000 και 2000 και το ΗΗΙ δέλτα κάτω από 250. Συνεπώς, ως αναφέρουν, με βάση και τις Κατευθυντήριες Γραμμές, η υπό εξέταση συγκέντρωση δεν παρουσιάζει προβλήματα ανταγωνισμού στην αγορά παροχής υπηρεσιών ασφάλειας ζωής.

95.      Με βάση τα πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη τις Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εν λόγω δείκτες ΗΗΙ και ΗΗΙ δέλτα, δεικνύουν ότι είναι ελάχιστα πιθανό να διαπιστωθούν οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού μετά τη συγκέντρωση στη σχετική αγορά.

(ii)          Επίπεδα Συγκέντρωσης - Αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου

96.      Στους ακόλουθους Πίνακες 7-8,^[37] παρουσιάζεται ο δείκτης HHI^[38] αναφορικά με την αγορά παροχής ασφαλειών ζωής.

Πίνακας 7- HHI Calculation - Ex Ante Συγκέντρωσης

Πίνακας 8- HHI Calculation - Ex Post Συγκέντρωσης

 

97.        Δυνάμει των ανωτέρω πινάκων, διαπιστώνεται ότι μετά την ολοκλήρωση της προτεινόμενης συναλλαγής, ο δείκτης ΗΗΙ στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου θα ανέλθει από 1027.25 σε 1144.21 και το ΗΗΙ δέλτα θα είναι 116.96.

98.        Ως έχει αναφερθεί και πιο πάνω, τέτοια επίπεδα συγκέντρωσης στην αγορά δεν μπορούν να θεωρηθούν υψηλά, εφόσον ο δείκτης ΗΗΙ μετά τη συγκέντρωση κυμαίνεται μεταξύ 1000 και 2000 και το ΗΗΙ δέλτα κάτω από 250. Συνεπώς, με βάση και τις Κατευθυντήριες Γραμμές, η υπό εξέταση συγκέντρωση δεν παρουσιάζει προβλήματα ανταγωνισμού στην αγορά παροχής υπηρεσιών ασφάλειας ζωής.

99.        Με βάση τα πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη τις Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι εν λόγω δείκτες ΗΗΙ και ΗΗΙ δέλτα δεικνύουν ότι είναι ελάχιστα πιθανό να διαπιστωθούν οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού μετά τη συγκέντρωση στη σχετική αγορά.

2.    Οικονομική δύναμη

100.     Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, ο κύκλος εργασιών του Ομίλου της Αγοράστριας στη Δημοκρατία και παγκόσμια, ο οποίος παρουσιάζεται στον πιο κάτω Πίνακα, προκύπτει από τον ισολογισμό του Όμιλου BoC για το έτος 2024.

101.     Ιδιαίτερα σημειώνεται πως ο κύκλος εργασιών του Ομίλου της Αγοράστριας, που υπολογίζεται ως το 10% του ισολογισμού του τελευταίου οικονομικού έτους στη Δημοκρατία και παγκόσμια, κατά το έτος 2024, έχει ως ακολούθως:

          ΠΙΝΑΚΑΣ 9

102.   Σημειώνεται περαιτέρω πως οι θυγατρικές εταιρείες του Όμιλου BoC, Eurolife και Γενικές Ασφάλειες, κατά το έτος 2024 πραγματοποίησαν τους πιο κάτω κύκλους εργασιών στη Δημοκρατία, όσον αφορά την παροχή ασφαλειών ζωής και γενικού κλάδου:

ΠΙΝΑΚΑΣ 10

103.     Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, ο κύκλος εργασιών του Στόχου στη Δημοκρατία και παγκόσμια, ο οποίος παρουσιάζεται στον πιο κάτω Πίνακα, προκύπτει από την αξία των κατά το τελευταίο οικονομικό έτος, ήτοι 2024, ακαθάριστων ασφαλίστρων των εταιρειών.

104.     Ιδιαίτερα σημειώνεται πως ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών προκύπτει ως η αξία των κατά το τελευταίο οικονομικό έτος ακαθάριστων ασφαλίστρων του Ομίλου Εθνικής Ασφαλιστικής στον οποίο ανήκει ο Στόχος, ενώ ο κύκλος εργασιών στη Δημοκρατία, προκύπτει από το άθροισμα της αξίας των κατά το τελευταίο οικονομικό έτος ακαθάριστων ασφαλίστρων του Στόχου και της θυγατρικής τους εταιρείας, ήτοι της Εθνικής Ασφαλιστικής Κύπρου και της Εθνικής Γενικών Ασφαλειών, ως ακολούθως:

          ΠΙΝΑΚΑΣ 11

3.    Οικονομίες κλίμακας

105.       Η Επιτροπή σημειώνει πως σύμφωνα με τα όσα ανάφεραν τα Μέρη στην επιστολή τους ημερομηνίας 13/06/2025, η παρούσα πράξη συγκέντρωσης αναμένεται να δημιουργήσει συνέργειες και οικονομίες κλίμακας, οι οποίες θα προκύψουν κυρίως από την ενοποίηση διοικητικών λειτουργιών, την αξιοποίηση κοινών υποδομών και την αποδοτικότερη χρήση των υφιστάμενων πόρων. Αυτές οι οικονομίες δύνανται να οδηγήσουν τόσο σε μείωση του λειτουργικού κόστους όσο και σε ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, τα οποία κατ’ επέκταση είναι προς όφελος του πελάτη/καταναλωτή.

106.       Ως περαιτέρω σημειώνεται στην εν λόγω επιστολή, η προσφορά και η ζήτηση, καθώς και οι συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά διαμορφώνουν τους όρους που διέπουν τις προσφερόμενες υπηρεσίες ασφάλισης ζωής και ασφάλισης γενικού κλάδου. Επιπρόσθετα, τα συγκεκριμένα δεδομένα κάθε περίπτωσης, όπως η ανάλυση κινδύνου και αξιολόγηση παραμέτρων όπως η συχνότητα και το κόστος των απαιτήσεων, επηρεάζουν την παροχή ασφαλιστικής κάλυψης. Αυξημένος ασφαλιστικός κίνδυνος συνεπάγεται ψηλότερα ασφάλιστρα. Ωστόσο, η παρούσα πράξη συγκέντρωσης εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη δυνατότητα καλύτερης διαχείρισης των κινδύνων και κόστους προς όφελος των καταναλωτών.

4.    Εναλλακτικές πηγές προμήθειας

107.       Η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, υποστηρίζει πως στις σχετικές αγορές  υφίσταται δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή και οι πελάτες των ασφαλιστικών επιχειρήσεων μπορούν πολύ εύκολα να αλλάξουν ασφαλιστική επιχείρηση τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου.

108.       Αυτό προκύπτει, ως αναφέρει περαιτέρω, ένεκα της ύπαρξης αριθμού παρόχων ασφαλιστικών υπηρεσιών, καθώς και του γεγονότος ότι δεν υπάρχουν νομοθετικοί φραγμοί που εμποδίζουν τη μεταφορά προϊόντων/υπηρεσιών σε ανταγωνιστές. Για παράδειγμα, οι ασφάλειες γενικού κλάδου ανανεώνονται ετήσια, πράγμα που διευκολύνει σημαντικά την αλλαγή παρόχου. Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, δραστηριοποιείται μεγάλος αριθμός ασφαλιστικών εταιρειών τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου. Παράλληλα, οι καταναλωτές είναι καλά ενημερωμένοι και πρόθυμοι να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές για την προμήθεια ασφαλιστικών προϊόντων, καθώς όλες σχεδόν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις διαθέτουν ιστοσελίδες και τηλεφωνικά κέντρα. Μέσω αυτών, οι καταναλωτές μπορούν εύκολα να συγκρίνουν τα διάφορα ασφαλιστικά προϊόντα και τα αντίστοιχα ασφάλιστρα, καθώς και να ενημερωθούν για τις διαδικασίες που απαιτούνται σε περίπτωση που επιθυμούν να αλλάξουν πάροχο ασφαλιστικών υπηρεσιών.

109.       Η διαφάνεια στον ασφαλιστικό τομέα, όσον αφορά την τιμολόγηση και τους όρους παροχής ασφαλιστικών υπηρεσιών, διασφαλίζεται μέσω της εποπτείας που ασκεί η Υπηρεσία Ελέγχου Ασφαλίσεων στο πλαίσιο του περί Ασφαλιστικών και Αντασφαλιστικών Εργασιών και Άλλων Συναφών Θεμάτων Νόμου. Επιπλέον, η εφαρμογή της Οδηγίας για τη Διανομή Ασφαλιστικών Προϊόντων (IDD), μέσω του Νόμου 38(Ι)/2019, καθιστά υποχρεωτική την παροχή σαφούς, κατανοητής και αμερόληπτης πληροφόρησης προς τον καταναλωτή πριν από τη σύναψη της ασφαλιστικής σύμβασης. Η πληροφόρηση αυτή περιλαμβάνει ανάλυση των καλύψεων, των εξαιρέσεων, της τιμολόγησης και των σχετικών αμοιβών. Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εταιρείες υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση πληροφορίες σχετικά με τη φερεγγυότητα και τη χρηματοοικονομική τους κατάσταση, ενισχύοντας περαιτέρω τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στην ασφαλιστική αγορά.

110.       Τέλος, το ισχύον νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, καθώς και ο τρόπος λειτουργίας της ασφαλιστικής αγοράς γενικότερα, εξασφαλίζουν ότι οι πελάτες έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν ασφαλιστικό πάροχο με ευκολία και χωρίς να επιβαρύνονται με οποιοδήποτε σημαντικό κόστος.

111.       Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, είναι η θέση της Τράπεζας Κύπρου πως έστω και εάν το μερίδιο αγοράς της Eurolife και των Γενικών Ασφαλειών θα ενισχυθεί κατά 2.2% και 4.3% αντίστοιχα και στις δύο σχετικές αγορές υπάρχουν δυνατότητες υποκατάστασης των προϊόντων που προσφέρουν από προϊόντα που προσφέρουν οι ανταγωνιστές τους.

112.       Συνεπώς, με βάση τα πιο πάνω, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι υφίσταται δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή, ένεκα της ύπαρξης αριθμού παρόχων ασφαλιστικών υπηρεσιών, καθώς και του γεγονότος ότι δεν υπάρχουν νομοθετικοί φραγμοί που εμποδίζουν τη μεταφορά προϊόντων/υπηρεσιών σε ανταγωνιστές.

5.            Φραγμοί εισόδου

113.       Η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία υποστηρίζει πως δεν υπάρχουν αποτρεπτικοί φραγμοί εισόδου για νέες ασφαλιστικές εταιρείες, νοουμένου ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις κανονιστικές διατάξεις των εποπτικών αρχών περιλαμβανομένων και των εποπτικών κεφαλαίων.

114.       Ο  τομέας της ασφάλισης ρυθμίζεται και εποπτεύεται από την Υπηρεσία Ελέγχου Ασφαλιστικών Εταιρειών. Οι νομικοί φραγμοί για την είσοδο πιθανών νεοεισερχόμενων ανταγωνιστών στην κυπριακή αγορά αποτελούν τους συνηθισμένους φραγμούς εισόδου, οι οποίοι υπάρχουν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και γενικότερα σε ολόκληρο τον κόσμο. Νοείται πως μία νέα επιχείρηση θα πρέπει να τύχει της δέουσα αδειοδότησης.

115.       Κατά την τελευταία πενταετία, ως αναφέρει περαιτέρω η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, η αγορά ασφαλιστικών υπηρεσιών έχει παραμείνει σταθερή, ενώ αναμένεται ενδεχόμενη είσοδος ή/και επέκταση νέων και υφιστάμενων ασφαλιστικών εταιρειών, με έμφαση στα ψηφιακά κανάλια διανομής. Η ενισχυμένη διαδικτυακή παρουσία των παρόχων ασφαλιστικών υπηρεσιών και η διάθεση ψηφιακών ασφαλιστικών προϊόντων καθιστούν την είσοδο στην αγορά ευκολότερη, δεδομένου ότι απαιτείται σαφώς χαμηλότερη αρχική επένδυση σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μορφές λειτουργίας. Η εξέλιξη της τεχνολογίας ενισχύει περαιτέρω την πρόσβαση για νέους παίκτες, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να εισέλθουν στην αγορά με καινοτόμα προϊόντα, εξατομικευμένα μοντέλα τιμολόγησης και βελτιωμένη εμπειρία πελάτη. Ως εκ τούτου, το ψηφιακό περιβάλλον διαμορφώνει ένα πιο ευέλικτο και προσβάσιμο πλαίσιο για την ανάπτυξη ασφαλιστικών υπηρεσιών.

116.       Αναφορικά με τους φραγμούς εισόδου, η Επιτροπή, σε συνέχεια των όσων ανάφερε η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, τονίζει πως μία νέα επιχείρηση θα πρέπει να τύχει της δέουσας αδειοδότησης από διάφορους φορείς και Αρχές (π.χ. Έφορο Ασφαλίσεων) ούτως ώστε να μπορέσει να δραστηριοποιηθεί εντός της Δημοκρατίας.^[39] Ως εκ τούτου, προκύπτουν τεχνικοί και νομοθετικοί φραγμοί εισόδου, χωρίς όμως ιδιαίτερο κεφαλαιουχικό κόστος και διαδικασία αδειοδότησης.

6.            Συμφέροντα καταναλωτών

 

117.       Η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία υποστηρίζει πως η παρούσα πράξη συγκέντρωσης με την ολοκλήρωση της, δεν αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τα συμφέροντα των καταναλωτών/ πελατών. Οι πελάτες των ασφαλιστικών επιχειρήσεων έχουν πολλές επιλογές σε όλο το φάσμα των ασφαλιστικών υπηρεσιών εντός της Δημοκρατίας. Συνεπώς, ο ανταγωνισμός και κατά συνέπεια οι καταναλωτές δεν ενδέχεται να επηρεαστούν αρνητικά.

7.            Αποτελέσματα Συντονισμένης και Μη Συμπεριφοράς

 

118.       Επιπρόσθετα των πιο πάνω, η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία παράθεσε τις θέσεις της αναφορικά με τις επιπτώσεις Συντονισμένης και Μη Συμπεριφοράς.

119.       Η Επιτροπή, προς το σκοπό αυτό, λαμβάνει υπόψη τις Κατευθυντήριες Γραμμές και συγκεκριμένα, την παράγραφο 22 αυτών, στην οποία αναφέρονται τα εξής:

«22. Δυο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης:

(α) καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε μια ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισμό της συμπεριφοράς τους (επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς),

(β) μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουμένως δεν συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιμές ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Μια συγκέντρωση μπορεί επίσης να καταστήσει τον συντονισμό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσματικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς)».

7.1 Επιπτώσεις Μη Συντονισμένης Συμπεριφοράς

120.       Σύμφωνα με την υπόχρεη προς κοινοποίηση επιχείρηση, δεν θα προκύψουν οποιεσδήποτε μη-συντονισμένες επιπτώσεις στις δυο επηρεαζόμενες αγορές στις οποίες προκύπτει οριζόντια σχέση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρακωλύσει του ανταγωνισμού στην αγορά.

121.       Συγκεκριμένα, ως αναφέρει περαιτέρω, παρά το γεγονός ότι η Τράπεζα Κύπρου (μέσω των θυγατρικών της) και ο Στόχος είναι και οι δύο πάροχοι ασφαλιστικών υπηρεσιών στην Κύπρο και βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους, ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής τους δύναται να θεωρηθεί ο νέος κυπριακός ασφαλιστικός κολοσσός που έχει  προκύψει από τη συγχώνευση του Όμιλου CNP Cyprus Insurance Holdings Group με την  Hellenic Bank Public Company Limited.^[40] Όπως διαφαίνεται και ανωτέρω, υπάρχει επίσης μεγάλος αριθμός παικτών στις εν λόγω αγορές, οι οποίοι διατηρούν μικρά αλλά σημαντικά μερίδια στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται που δεν εμποδίζονται από το να αυξήσουν την προσφορά τους αν αυξηθούν οι τιμές. Γενικότερα, οι πελάτες των ασφαλιστικών επιχειρήσεων έχουν εύκολη και άμεση δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή.

122.       Συνεπώς, σύμφωνα με την υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, παρόλο που μετά την ολοκλήρωση της κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης, ο Όμιλος BoC θα κατέχει την πρώτη θέση στη σχετική αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και δεύτερη θέση στη σχετική αγορά παροχής γενικών ασφαλειών, η ανάλυση των πιο πάνω παραγόντων αποδεικνύει ότι δεν θα προκύψουν οποιεσδήποτε μη-συντονισμένες επιπτώσεις στις επηρεαζόμενες αγορές στις οποίες προκύπτει οριζόντια σχέση και ως αποτέλεσμα ο Όμιλος BoC δεν θα είναι σε θέση να παρακωλύσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην αγορά.

123.       Η Επιτροπή σημειώνει πως στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης δεν διαφαίνεται από τα στοιχεία της κοινοποίησης ότι ένα ή περισσότερα συμμετέχοντα μέρη έχουν προβεί σε σημαντικές καινοτομίες και οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις δεν έχουν εισέλθει πρόσφατα στη σχετική αγορά έτσι ώστε να αναμένεται ότι θα ασκούσαν μελλοντικά σημαντική ανταγωνιστική πίεση στις άλλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά.

124.       Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μερίδια αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, τα οποία τους προσδίδουν μεν σημαντική θέση στις εν λόγω σχετικές αγορές, αλλά και της δυνατότητάς τους να ασκήσουν ανταγωνιστική πίεση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η θέση που κατέχει η αγοράστρια εταιρεία, διαμέσου των θυγατρικών της εταιρειών Γενικές Ασφάλειες και Eurolife και στις δύο αγορές, δεν φαίνεται να διαφοροποιείται μετά την παρούσα συναλλαγή σε βαθμό που να παρακωλύεται ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης, καθότι:

(α) Η αύξηση που επιφέρει ο στόχος είναι μικρή, αφού το μερίδιο αγοράς της Eurolife και των Γενικών Ασφαλειών θα ενισχυθεί κατά 2.2% και 4.3%, αντίστοιχα.^[41]

(β) Η νέα οντότητα παρόλο που θα κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής, αυτό θα ανέρχεται στο 29,3% και η αμέσως επόμενη ανταγωνιστική της εταιρεία θα είναι η CNP CYPRIALIFE μαζί με την Hellenic με μερίδιο αγοράς ύψους 27%,^[42] ενώ ως τρίτη στη σειρά θα ακολουθεί η Universal Life με μερίδιο αγοράς ύψους 14,5%. Επίσης, ως έχει αναφερθεί, η συγκέντρωση στην αγορά μετά την πραγματοποίηση της προτεινόμενης πράξης δεν είναι σε βαθμό που δημιουργεί ανησυχίες και εξάλλου στην αγορά δραστηριοποιείται μεγάλος αριθμός εταιρειών.

(γ) Η νέα οντότητα θα συνεχίσει να κατέχει το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, ύψους 17,9%, ενώ πρώτη θα είναι η CNP Asfalistiki μαζί με την Pancyprian με μερίδιο αγοράς ύψους 22.9%^[43] και θα ακολουθεί ως τρίτη μεγαλύτερη η Trust με ποσοστό 10,7%. Επίσης, ως έχει αναφερθεί, η συγκέντρωση στην αγορά μετά την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης δεν είναι σε βαθμό που δημιουργεί ανησυχίες και ήδη υπάρχει μεγάλος αριθμός εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά.

125.       Ως έχει αναφερθεί ανωτέρω, σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της ΕΕ: «Συγκεντρώσεις οι οποίες, λόγω του περιορισμένου μεριδίου αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, δεν είναι πιθανόν να εμποδίσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Με την επιφύλαξη των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης, σχετική ένδειξη υπάρχει ιδίως όταν το μερίδιο αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνει το 25%(23) είτε στην κοινή αγορά είτε σε σημαντικό τμήμα αυτής». ^[44]

126.       Συνεκτιμώντας και το γεγονός ότι οι φραγμοί εισόδου είναι περιορισμένοι, η Επιτροπή κρίνει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν αναμένεται να οδηγήσει σε επιπτώσεις μη-συντονισμένης συμπεριφοράς στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου όπου προκύπτει επηρεαζόμενη αγορά.

7.2          Επιπτώσεις Συντονισμένης Συμπεριφοράς

127.     Σύμφωνα με την υπόχρεη προς κοινοποίηση επιχείρηση, παρόλο που η προτεινόμενη συγκέντρωση θα οδηγήσει τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις και την CNP να κατέχουν παρόμοια θέση στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής στην Κυπριακή Δημοκρατία, δεν θα ήταν εφικτό ούτε οικονομικά ορθολογικό για την επιχείρηση που θα προκύψει από την παρούσα πράξη συγκέντρωσης να υιοθετήσει σε μόνιμη βάση μια συγκεκριμένη τακτική στην αγορά με στόχο την πραγματοποίηση πωλήσεων σε αυξημένες τιμές για, μεταξύ άλλων, τους πιο  κάτω λόγους:

(α)  Όπως επεξηγήθηκε, υπάρχει ήδη μεγάλος αριθμός ανταγωνιστών τόσο στην αγορά γενικών ασφαλειών όσο και στην αγορά ασφαλειών ζωής, γεγονός το οποίο δυσχεραίνει τη δυνατότητα για συντονισμό, και οποιοσδήποτε ενδεχόμενος συντονισμός καθίσταται ακόμα πιο ασύμφορος ενόψει της δυνατότητας αύξησης της προσφοράς.

(β) Οι συνθήκες αγοράς δυσχεραίνουν το συντονισμό μεταξύ των επιχειρήσεων, καθώς οι καταναλωτές είναι πλέον πλήρως ενημερωμένοι και σε ετοιμότητα εάν χρειαστεί να καταφύγουν σε εναλλακτικές πηγές παροχής υπηρεσιών, ήτοι στις πιο μικρές ασφαλιστικές. Άρα, σε περίπτωση συντονισμού μεταξύ των πιο μεγάλων παικτών της αγοράς, οι πελάτες τους θα επιδιώξουν να βρουν πιο συμφέρουσες λύσεις.

(γ) Οι δείκτες HHI και HHI δέλτα τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, ως έχουν αναλυθεί, δεν δεικνύουν την ύπαρξη υψηλού βαθμού συγκέντρωσης στην αγορά έτσι ώστε να ευνοείται η ανάπτυξη συντονισμού μεταξύ των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Συνεπώς, είναι ελάχιστα πιθανό να διαπιστωθούν οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού.

(δ) Στις  επηρεαζόμενες αγορές υφίσταται ένας βαθμός διαφάνειας και οι πελάτες μπορούν να ενημερωθούν για τα προϊόντα και υπηρεσίες που προσφέρονται στην αγορά, ακόμα και για τις τιμές.

128.         Η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι, υπάρχουν τουλάχιστον 8 εταιρείες πλέον των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά παροχής ασφάλειας ζωής και 18 εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου. Ως έχει ήδη παρατηρηθεί ανωτέρω, από την ανάλυση των δεικτών HHI και HHI δέλτα τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, δεν διεφάνη η ύπαρξη υψηλού βαθμού συγκέντρωσης στην αγορά έτσι ώστε να ευνοείται η ανάπτυξη συντονισμού μεταξύ των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Συνεπώς, είναι ελάχιστα πιθανό να διαπιστωθούν οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού.

129.         Ειδικότερα, η Επιτροπή παρατηρεί πως στη σχετική αγορά παροχής ασφαλειών ζωής, πέραν της νέας οντότητας που δημιουργείται με την παρούσα πράξη συγκέντρωσης, η CNP CYPRIALIFE μαζί με την Hellenic κατέχει και αυτή ένα σημαντικό τμήμα της αγοράς, εφόσον το μερίδιο της ανέρχεται στο 27%.^[45] Περαιτέρω σημειώνεται πως, παρόλο που το συνδυασμένο μερίδιο των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων, ήτοι 29,3%, θα είναι το μεγαλύτερο στην εν λόγω αγορά, ο δείκτης ΗΗΙ στην αγορά ασφαλειών ζωής ανέρχεται στα 1986.52 και το ΗΗΙ δέλτα θα είναι 119.24. Επίσης, πέρα των συμμετεχουσών εταιρειών και της CNP CYPRIALIFE που κατέχουν αξιόλογα μερίδια αγοράς στην αγορά ασφαλειών ζωής, δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά και οι εταιρείες Universal Life, Ancoria και Metlife, οι οποίες κατέχουν μερίδια αγοράς της τάξης του 14,5%, 9,9% και 8%, αντίστοιχα και αποτελούν εταιρείες, οι οποίες έχουν χρόνια παρουσίας στην κυπριακή αγορά.

130.         Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι στη σχετική αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, ως καταγράφηκε και πιο πάνω, η νέα οντότητα που δημιουργείται με την παρούσα πράξη συγκέντρωσης θα κατέχει το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς ύψους 17,9%, θέση την οποία ήδη κατείχε τα προηγούμενα της συγκέντρωσης έτη, ενώ η CNP ASFALISTIKI (μαζί με την Pancyprian) κατέχει το 22.9%^[46] και θα συνεχίσει να ηγείται της αγοράς. Οι υπόλοιπες εταιρείες κατέχουν συγκριτικά μικρότερα μερίδια αγοράς, εφόσον η τρίτη μεγαλύτερη στην αγορά είναι η Trust με μερίδιο αγοράς 10,7% και η τέταρτη η AIG με 6,6%. Οι υπόλοιπες ασφαλιστικές κατέχουν μικρότερα μερίδια αγοράς, κάτω του 5%. Σημειώνεται πως παρόλο που η νέα οντότητα και η CNP ASFALISTIKI (μαζί με την Pancyprian) υπερέχουν των υπολοίπων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά, εντούτοις ο δείκτης ΗΗΙ στην αγορά ασφαλειών γενικού κλάδου ανέρχεται μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης στα 1144.21 και το ΗΗΙ δέλτα θα είναι 116.96.

131.         Επιπρόσθετα, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες αναφορικά με τα χαρακτηριστικά των σχετικών αγορών, ιδίως τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά και την προηγούμενη συμπεριφορά των επιχειρήσεων και παρατηρεί σχετικά ότι δεν διεφάνη οποιοδήποτε προηγούμενο συντονισμού της συμπεριφοράς των ασφαλιστικών εταιρειών, που να προδιαθέτει ότι είναι πιθανόν, κατόπιν της ολοκλήρωσης της παρούσας υπό εξέταση συγκέντρωσης, να συντονιστούν και στο άμεσο μέλλον.

132.         Στο πιο πάνω συμπέρασμα εξυπηρετεί και το γεγονός ότι υφίσταται ένας βαθμός διαφάνειας στην αγορά και οι πελάτες μπορούν να ενημερωθούν για τα προϊόντα και υπηρεσίες που προσφέρονται στην αγορά, ακόμα και για τις τιμές.

133.         Επιπρόσθετα, οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις δεν έχουν αναφέρει την ύπαρξη διαθρωτικών δεσμών μεταξύ των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά, κάτι που θα διευκόλυνε την ευθυγράμμιση των κινήτρων μεταξύ των συντονιζόμενων επιχειρήσεων. Πέραν τούτου, δια το λόγο ότι η αγορά συσχετίζεται στενά και με την αγορά των χορηγήσεων όπου οι ασφαλιστικές εταιρείες που συνεργάζονται ή ανήκουν σε τραπεζικά ιδρύματα προωθούνται μέσω των τελευταίων να καλύψουν τις ασφαλιστικές ανάγκες στις χορηγήσεις προς τους πελάτες τους, με αποτέλεσμα να παρατηρείται έντονος ανταγωνισμός, ο οποίος δεν προδιαθέτει ούτε μπορεί να καταστήσει το συντονισμό μεταξύ ανταγωνιστών ευκολότερο.

134.         Οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, όπως έχει ήδη αναφερθεί, υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν αποτρεπτικοί φραγμοί εισόδου για νέες ασφαλιστικές εταιρείες, νοουμένου ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις κανονιστικές διατάξεις των εποπτικών αρχών περιλαμβανομένων και των εποπτικών κεφαλαίων. Επίσης, ως έχουν αναφέρει, παρόλο που κατά την τελευταία πενταετία, η αγορά ασφαλιστικών υπηρεσιών έχει παραμείνει σταθερή, αναμένεται ενδεχόμενη είσοδος ή/και επέκταση νέων και υφιστάμενων ασφαλιστικών εταιρειών, με έμφαση στα ψηφιακά κανάλια διανομής.

135.         Επιπρόσθετα, η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία υποστηρίζει πως στις σχετικές αγορές υφίσταται δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή και οι πελάτες των ασφαλιστικών επιχειρήσεων μπορούν πολύ εύκολα να αλλάξουν ασφαλιστική επιχείρηση τόσο στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής όσο και στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου. Αυτό προκύπτει, ως αναφέρει περαιτέρω, ένεκα της ύπαρξης αριθμού παρόχων ασφαλιστικών υπηρεσιών, καθώς και του γεγονότος ότι δεν υπάρχουν νομοθετικοί φραγμοί που εμποδίζουν τη μεταφορά προϊόντων/υπηρεσιών σε ανταγωνιστές. Παράλληλα, οι καταναλωτές είναι καλά ενημερωμένοι λόγω της διαφάνειας που υπάρχει στην παροχή ασφαλιστικών υπηρεσιών και μπορούν εύκολα να συγκρίνουν τα διάφορα ασφαλιστικά προϊόντα και τα αντίστοιχα ασφάλιστρα και να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές για την προμήθεια ασφαλιστικών προϊόντων.

136.         Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι, τα μερίδια αγοράς που θα κατέχουν οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις μετά την ολοκλήρωση της παρούσας συναλλαγής δεν είναι ιδιαίτερα ψηλά ώστε να παρακωλύσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, καθότι οι πελάτες τους διαθέτουν σημαντική αντισταθμιστική αγοραστική ισχύ. Η ανταγωνιστική πίεση που δέχεται µια επιχείρηση δεν ασκείται µόνο από τους ανταγωνιστές, αλλά μπορεί να προέρχεται και από τους πελάτες της, οπόταν συνάγεται πως οι τελευταίοι διαθέτουν αντισταθμιστική αγοραστική ισχύ, δηλαδή έχουν τη δυνατότητα, λόγω της διάρθρωσης της αγοράς και του ικανοποιητικού αριθμού ασφαλιστικών εταιρειών, να στραφούν σε εναλλακτικούς προμηθευτές/ασφαλιστικές εταιρείες. ^[47]

137.         Συνακόλουθα, η Επιτροπή, στη βάση των όσων έχουν αναλυθεί ανωτέρω, διαπιστώνει πως η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν αναμένεται να οδηγήσει σε επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς στις επηρεαζόμενες αγορές στις οποίες προκύπτει οριζόντια σχέση.

Β. Κάθετη Σχέση

138.         Σύμφωνα με τα στοιχεία της κοινοποίησης δεν προκύπτει οποιαδήποτε κάθετη  σχέση μεταξύ των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων.

139.         Διευκρινίζεται περαιτέρω, ως έχει αναφέρει η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, ότι δεν προσφέρει καμία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπηρεσίες ασφαλιστικού πράκτορα και/ή ασφαλιστικού αντιπροσώπου.

140.         Ως εκ των ανωτέρω, δυνάμει του Παραρτήματος Ι του Νόμου η Επιτροπή καταλήγει ότι δεν προκύπτει οποιαδήποτε κάθετη σχέση μεταξύ των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων.

Γ. Γειτονική Σχέση

141.         Η Επιτροπή θεωρεί ότι στην παρούσα πράξη συγκέντρωσης, υφίσταται γειτονική σχέση μεταξύ των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων, καθότι σύμφωνα με τα όσα σημειώνει η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, η Τράπεζα Κύπρου δραστηριοποιείται στην αγορά χορηγήσεων, τόσο στην επιχειρηματική όσο και στη λιανική αγορά, καθώς και στις αγορές παροχής ασφαλειών ζωής και ασφαλειών γενικού κλάδου μέσω των θυγατρικών της (Eurolife και Γενικές Ασφάλειες) και ο Στόχος στις αγορές παροχής ασφαλειών ζωής και ασφαλειών γενικού κλάδου (μέσω της θυγατρικής της), εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Επιτροπή έχει κρίνει σε αποφάσεις της πως τα ασφαλιστικά προϊόντα και η παροχή χορηγήσεων αποτελούν συμπληρωματικά προϊόντα και ανήκουν στο φάσμα προϊόντων που αγοράζονται κατά κανόνα από την ίδια ομάδα πελατών.^[48]

142.         Σημειώνεται περαιτέρω πως η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, έχει αναφέρει ότι τα ασφαλιστικά προϊόντα μπορούν να θεωρηθούν συμπληρωματικά προϊόντα με τις χορηγήσεις και να ανήκουν στο φάσμα προϊόντων που αγοράζονται από την ίδια ομάδα πελατών λόγω του ότι εκχωρήσεις ασφαλειών ζωής και/ή εκχωρήσεις ασφαλειών ακινήτων (για παράδειγμα) συχνά αποτελούν μέρος των εξασφαλίσεων που λαμβάνουν οι τράπεζες στα πλαίσια χορηγήσεων δανείων προς τους πελάτες τους. Δηλαδή, πελάτης ο οποίος θα λάβει δάνειο, σε πολλές περιπτώσεις και σίγουρα στις περιπτώσεις στεγαστικών δανείων, θα χρειαστεί ταυτόχρονα να αγοράσει και ασφάλεια ζωής και/ή ασφάλεια γενικής φύσεως (είτε από την ίδια την τράπεζα είτε από άλλο οργανισμό) προς εξασφάλιση του εν λόγω δανείου. Ο όρος «bancassurance» είναι σχετικός και χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη διανομή και διάθεση ασφαλιστικών προϊόντων στους πελάτες μίας τράπεζας.

143.         Ως επισημαίνεται περαιτέρω από την υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, οι τράπεζες, για σκοπούς χρηματοδότησης, αποδέχονται ως εξασφάλιση ασφάλειες ζωής και γενικού κλάδου από όλους τους ασφαλιστικούς παρόχους και αντίστοιχα οι δανειολήπτες έχουν δικαίωμα να συνάψουν ασφάλεια (ζωής και γενικού κλάδου) με οποιαδήποτε ασφαλιστική εταιρεία επιθυμούν.

144.         Το μερίδιο αγοράς της Τράπεζας Κύπρου στην αγορά παροχής χορηγήσεων στην Κυπριακή Δημοκρατία για το έτος 2024 κυμαινόταν στο [40-50]%. Παρόλο που το μερίδιο της Τράπεζας Κύπρου στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων (λιανικών και επιχειρηματικών) υπερβαίνει το 25% του Νόμου, η κοινοποιούμενη συγκέντρωση, σύμφωνα με την υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία, δεν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά παροχής χορηγήσεων για τους ακόλουθους λόγους:

              i.      Ο Στόχος δεν έχει οποιοδήποτε ενδιαφέρον ούτε και δραστηριοποιείται στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων στην Κύπρο και επομένως η παρούσα πράξη συγκέντρωσης δεν οδηγεί σε οποιαδήποτε αύξηση στο συνδυασμένο μερίδιο αγοράς των εμπλεκομένων μερών στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων.

             ii.      Οι τράπεζες, για σκοπούς χρηματοδότησης, αποδέχονται ως εξασφάλιση ασφάλειες ζωής και γενικού κλάδου από όλους τους ασφαλιστικούς παρόχους, και αντίστοιχα οι δανειολήπτες έχουν δικαίωμα να συνάψουν ασφάλεια (ζωής και γενικού κλάδου) με οποιαδήποτε ασφαλιστική εταιρεία. Πρακτική απόδειξη της μη ύπαρξης απλής γραμμικής παλινδρόμησης μεταξύ της δραστηριότητας ενός οργανισμού στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων και της δραστηριότητας του ίδιου οργανισμού στην ασφαλιστική διαφαίνεται από το γεγονός ότι έστω και εάν η Τράπεζα Κύπρου κατέχει μερίδιο αγοράς [40-50]% στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων, το αντίστοιχο μερίδιο αγοράς της στις αγορές ασφαλίσεων ζωής και γενικής φύσεως ανέρχεται σε 27.1 % και 13.6 % αντίστοιχα.

            iii.      Το αντίστροφο του «bancassurance» δεν ισχύει: δηλαδή πελάτης, ο οποίος αγοράζει ασφάλεια ζωής και/ή ασφάλεια γενικού κλάδου δεν χρειάζεται να αγοράσει και δεν αγοράζει κατά συνέπεια τραπεζικές υπηρεσίες (είτε χορηγήσεων είτε καταθέσεων). Με άλλα λόγια, η αύξηση του μεριδίου αγοράς της Αγοράστριας στις σχετικές αγορές παροχής υπηρεσιών ασφάλειας ζωής και υπηρεσιών ασφάλειας γενικής φύσεως δεν οδηγεί σε αύξηση του αντίστοιχου μεριδίου της Αγοράστριας στις αγορές (λιανικών ή επιχειρηματικών) υπηρεσιών χορηγήσεων και/ή καταθέσεων.

145.       Η Επιτροπή σημειώνει πως με την επιστολή της Υπηρεσίας ημερομηνίας 28/05/2025 ζητήθηκαν επιπρόσθετα στοιχεία από την υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία σε σχέση με τη γειτονική αγορά των χορηγήσεων. Πιο κάτω σημειώνονται τα όσα αναφέρθηκαν στην απαντητική επιστολή της, ημερομηνίας 13/06/2025.

146.       Η υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία στην επιστολή της ημερομηνίας 13/06/2025, επανέλαβε πως η Τράπεζα Κύπρου δραστηριοποιείται στην αγορά χορηγήσεων και ο Στόχος στις αγορές παροχής ασφαλειών ζωής και ασφαλειών γενικού κλάδου (μέσω της θυγατρικής της), εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Επανέλαβαν επίσης ότι, σύμφωνα με αποφάσεις της Επιτροπής,^[49] τα ασφαλιστικά προϊόντα μπορούν να θεωρηθούν συμπληρωματικά προϊόντα με τις χορηγήσεις  και να ανήκουν στο φάσμα προϊόντων που αγοράζονται από την ίδια ομάδα πελατών.

147.       Σύμφωνα με την παράγραφο 92 των Κατευθυντήριων Γραμμών για την αξιολόγηση των μη Οριζόντιων Συγκεντρώσεων^[50] «στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι συγκεντρώσεις εταιρειών ετερογενών δραστηριοτήτων δεν προκαλούν προβλήματα ανταγωνισμού». Στην παρούσα περίπτωση και παρόλο που το μερίδιο της Τράπεζας Κύπρου στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων (λιανικών και επιχειρηματικών) υπερβαίνει το 25%,^[51] η Τράπεζα Κύπρου ευσεβάστως υποβάλλει ότι η γειτονική σχέση ανάμεσα στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων και στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής και ασφαλειών γενικού κλάδου δεν δύναται να επηρεάσει τον ανταγωνισμό για τους ακόλουθους λόγους:

«(Α) Οι καταναλωτές έχουν πολλές επιλογές σε όλο το φάσμα των ασφαλιστικών υπηρεσιών εντός της Δημοκρατίας, καθώς και στην αγορά χορηγήσεων: 

·         Υφίστανται και άλλα πιστωτικά ιδρύματα που διανέμουν ασφαλιστικά προϊόντα, είτε μέσω των θυγατρικών τους (π.χ ERB CYPRIALIFE στον κλάδο ζωής και υγείας και ERB ASFALISTIKI στο γενικό κλάδο θυγατρικές της Eurobank) είτε μέσω συνεργαζόμενων ασφαλιστικών εταιριών. H πρόσβαση όμως του καταναλωτή σε ασφαλιστικά προϊόντα δεν εξαρτάται από τους παρόχους χορηγήσεων εφόσον, και όπως διαφαίνεται από τα στοιχεία της κοινοποίησης, υπάρχει πληθώρα ασφαλιστικών εταιρειών που δεν είναι συνδεδεμένες με τραπεζικά ιδρύματα που παρέχουν τα υπό αναφορά προϊόντα.

·         Στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων υπάρχει μεγάλος αριθμός τραπεζικών ιδρυμάτων. Ως εκ τούτου, ένας πελάτης έχει αρκετές επιλογές αναφορικά με το πιστωτικό ίδρυμα που θέλει να επιλέξει για να συνεργαστεί. Επισημαίνεται περαιτέρω, ότι οι πελάτες, λόγω και των γεγονότων που έλαβαν χώρα κατά τα προηγούμενα έτη στον τραπεζικό τομέα, είναι αρκετά ενημερωμένοι και επομένως είναι σε θέση να επιζητήσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας χορηγήσεων. Είναι η θέση της Τράπεζας ότι είναι εύκολη η εναλλαγή των προμηθευτών από τους πελάτες. Στον πιο κάτω πίνακα παραθέτουμε τους κύριους ανταγωνιστές της Τράπεζας Κύπρου στην αγορά χορηγήσεων καθώς και τα εκτιμόμενα μερίδια αγοράς αυτών. Σημειώνουμε ότι τα μερίδια αγοράς έχουν εκτιμηθεί με βάσει δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, για παράδειγμα με βάσει τις δημοσιευμένες ετήσιες εκθέσεις των Τραπεζών (και τα οικονομικά δεδομένα αυτών) σε σύγκριση με τα συνολικά δεδομένα της αγοράς δανείων όπως δημοσιεύονται από την ΚΤΚ. Αναφέρουμε ότι, σύμφωνα με στοιχεία της ΚΤΚ, το συνολικό υπόλοιπο δάνειων που κατείχαν τραπεζικά ιδρύματα στην Κύπρο κατά την 31/12/2024 ανέρχονταν σε € 25.414.400.000.^[52] Ως αποτέλεσμα, τα πιο κάτω είναι εκτιμήσεις.»

Πίνακας 12

 

«(B) Δεν τίθεται θέμα περί ικανότητας αποκλεισμού:

·         Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων^[53] ο αμεσότερος τρόπος με τον οποίο η συγχωνευθείσα επιχείρηση ενδέχεται να μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμη της σε μια αγορά για να αποκλείσει ανταγωνιστές σε άλλη αγορά είναι προσαρμόζοντας τις πωλήσεις με έναν τρόπο που συνδέει μεταξύ τους τα προϊόντα στις διαφορετικές αγορές. Αυτό γίνεται με τον πιο άμεσο τρόπο μέσω δεσμευμένων ή ομαδικών πωλήσεων. Στην παρούσα περίπτωση, παρά το γεγονός ότι τα στεγαστικά δάνεια συνοδεύονται από την υποχρεωτική, βάσει της δανειακής σύμβασης, ασφάλισης ακινήτου και ζωής, αφού βασικό μέλημα της τράπεζας είναι να διασφαλίσει τα χρήματα που έχει δώσει, οι δανειολήπτες δεν είναι υποχρεωμένοι να συνάψουν συμβόλαιο με την ασφαλιστική εταιρεία που συνεργάζεται το συγκεκριμένο πιστωτικό ίδρυμα. Τουναντίον, οι δανειολήπτες μπορούν να προβούν σε έρευνα και να επιλέξουν ελεύθερα την καλύτερη προσφερόμενη τιμή ασφάλειας και οι τράπεζες, για σκοπούς χρηματοδότησης, αποδέχονται ως εξασφάλιση ασφάλειες ζωής και γενικού κλάδου από όλους τους ασφαλιστικούς παρόχους. Ως εκ τούτου, πιθανές ομαδικές ή δεσμευμένες πωλήσεις χορηγήσεων και ασφαλειών δεν ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση των προοπτικών πωλήσεων των ασφαλιστικών εταιρειών.

·         Σε συνέχεια του πιο πάνω και σύμφωνα με το άρθρο 12(4) του περί Συμβάσεων Πίστωσης για Καταναλωτές σε σχέση με Ακίνητα που προορίζονται για Κατοικία Νόμος του 2017 (41(I)/2017) «Σε περίπτωση που πιστωτής ζητά από τον καταναλωτή να διαθέτει σχετικό ασφαλιστήριο όσον αφορά τη σύμβαση πίστωσης, ο πιστωτής αποδέχεται ασφαλιστήριο από φορέα παροχής ασφαλιστικής κάλυψης διαφορετικό από εκείνο που προτιμά ο πιστωτής, όταν το επίπεδο εγγύησης του εν λόγω ασφαλιστηρίου είναι αντίστοιχο εκείνου που πρότεινε ο πιστωτής». Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στην προστασία του καταναλωτή από ενδεχόμενες πιέσεις ή καταχρηστικές πρακτικές, δίνοντάς του ελευθερία επιλογής και ενισχύοντας τον ανταγωνισμό στον ασφαλιστικό τομέα.

(Γ) Υφίσταται διαφάνεια αναφορικά με την τιμολόγηση και τους όρους συναλλαγής των τραπεζικών υπηρεσιών για χορηγήσεις από τραπεζικά ιδρύματα εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα, υπάρχει διαφάνεια ως προς την εκάστοτε τιμολογιακή πολιτική, η οποία αφορά στην ενημέρωση των συναλλασσομένων με τα πιστωτικά ιδρύματα για τους όρους που διέπουν τις συναλλαγές τους, ώστε να διασφαλίζεται η βέλτιστη διαφάνεια για τον καταναλωτή και τον ανταγωνισμό. Οι καταναλωτές έχουν την επιλογή και την ενημέρωση ως προς το να προμηθεύονται ξεχωριστά τα προϊόντα δανείων και ασφαλειών, συγκρίνοντας πολλές επιλογές. Τα πιο πάνω ενισχύονται  και από το χαμηλό κόστος αλλαγής παρόχου.

(Δ) Υπάρχουν χαμηλά εμπόδια εισόδου και οι αγορές παροχής χορηγήσεων και ασφαλιστικών υπηρεσιών είναι ανοικτές σε νέες εισόδους και επεκτάσεις, γεγονός που ενισχύει τον ανταγωνισμό. Για παράδειγμα τα εμπόδια εισόδου στον ευρύτερο εγχώριο χρηματοπιστωτικό κλάδο προκύπτουν γενικότερα από το νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει την ίδρυση των πιστωτικών ιδρυμάτων, και τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, διαδικαστικές και ουσιαστικές, κυρίως ως προς το ύψος των απαιτούμενων κεφαλαίων, καθώς και την υποχρέωση για διαρκή συμμόρφωση με το αυστηρό εποπτικό πλαίσιο. Η Τράπεζα όμως δεν θεωρεί ότι υπάρχει οποιοσδήποτε δασμολογικός και μη δασμολογικός φραγμός πέραν από τις προαναφερόμενες ρυθμιστικές άδειες που πρέπει να λάβουν οι εταιρείες που επιθυμούν να παρέχουν υπηρεσίες στην Κυπριακή Δημοκρατία.»

148.     Περαιτέρω, οι συμμετέχουσες εταιρείες έχουν διευκρινίσει σε σχέση με τη γειτονική αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων, πως η ανάγκη για ασφαλιστική κάλυψη λαμβάνει υπόψη τις εποπτικές απαιτήσεις. Ιδιαίτερα, ως σημειώνεται στην επιστολή τους ημερομηνίας 13/06/2025, {…}, η ασφάλιση είναι απαραίτητη για τις λιανικές χορηγήσεις που αφορούν:

·                     Στεγαστικά δάνεια, απαιτείται ασφάλεια ζωής για την πίστωση και ασφάλεια γενικού κλάδου που αφορά το υποθηκευμένο ακίνητο.

·                     Προσωπικά δάνεια, όταν εξασφαλίζονται με ακίνητα απαιτείται ασφάλιση γενικού κλάδου για τα υποθηκευμένα ακίνητα.

149.     {…}.

150.     {…}.

151.     Οι επιχειρηματικές χορηγήσεις που απαιτούν ασφάλιση, ως αναφέρουν περαιτέρω τα Μέρη, καθορίζονται ανάλογα με το είδος της παρεχόμενης εξασφάλισης. {…}:

              i.        {…}

             ii.        {…}

            iii.        {…}

           iv.        {…}

152.       Περαιτέρω, ως έχει επισημανθεί, σε όσες περιπτώσεις λιανικών και επιχειρηματικών χορηγήσεων όπου λαμβάνονται εξασφαλίσεις υπό μορφή εκχώρησης ασφαλειών ζωής και/ή ασφαλειών γενικού κλάδου, οι τράπεζες αποδέχονται ασφάλειες από όλους τους ασφαλιστικούς παρόχους και αντίστοιχα οι δανειολήπτες έχουν δικαίωμα να συνάψουν την απαραίτητη ασφάλεια (ζωής και γενικού κλάδου) με οποιαδήποτε ασφαλιστική εταιρεία.

153.       Η Επιτροπή σημειώνει πως οι συμμετέχουσες εταιρείες με την επιστολή τους ημερομηνίας 13/06/2025, διευκρίνισαν πως, όσον αφορά το μερίδιο αγοράς της Τράπεζας Κύπρου στην αγορά χορηγήσεων για το έτος 2024 ύψους [40-50]%, το οποίο καταγράφεται στην κοινοποίηση, το εν λόγω ποσό εκτιμήθηκε λαμβάνοντας υπόψη τα οικονομικά δεδομένα της Τράπεζας (όπως αυτά δημοσιεύονται στις ετήσιες εκθέσεις) σε σύγκριση με τα συνολικά δεδομένα της αγοράς δανείων όπως δημοσιεύονται από την ΚΤΚ.^[54] Κατά το στάδιο των εκτιμήσεων, ως αναφέρθηκε περαιτέρω, μπορούν να γίνουν ορισμένες προσαρμογές στα εν λόγω στοιχεία/δεδομένα ώστε ο υπολογισμός του μεριδίου αγοράς να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια.

154.       Η ΚΤΚ δεν δημοσιεύει οποιαδήποτε στοιχεία που να διαχωρίζουν περαιτέρω την αγορά σε λιανικές χορηγήσεις και επιχειρηματικές χορηγήσεις. Η Τράπεζα Κύπρου, με βάσει τις δίκες της εσωτερικές εργασίες εκτιμά ότι από το [40-50]% το ποσό των [20-30]% σχετίζεται με λιανικές χορηγήσεις και το ποσό των [20-30]% σχετίζεται με επιχειρηματικές χορηγήσεις. Τα πιο πάνω, ως αναφέρουν, είναι εκτιμήσεις που βασίζονται σε εσωτερικές εργασίες της Τράπεζας Κύπρου και όχι δημοσιευμένα στοιχεία.

155.       Περαιτέρω, στην επιστολή των μερών ημερομηνίας 13/06/2025, διευκρινίζεται πως δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία αναφορικά με τα μερίδια αγοράς της Τράπεζας Κύπρου στην παροχή ασφαλίσεων που αφορούν επιχειρηματικές και λιανικές χορηγήσεις. Παρόλα αυτά παρατίθεται ο πιο κάτω πίνακας, στον οποίο παρουσιάζονται τα υπόλοιπα δανείων της Τράπεζας Κύπρου που είναι συνδεδεμένα με ασφάλιση:

Πίνακας 13

156.       Επιπρόσθετα, τα Μέρη με την επιστολή τους ημερομηνίας 13/06/2025, έχουν διευκρινίσει ότι όπως και ο Στόχος, ούτε και η θυγατρική του εταιρεία Εθνική Γενικών Ασφαλειών, δραστηριοποιείται στην αγορά παροχής χορηγήσεων. Διευκρινίζεται όμως ότι, ο Στόχος και η θυγατρική του Εθνική Γενικών Ασφαλειών συνεργάζονται εδώ και κάποια χρόνια με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ («Εθνική Τράπεζα»), στην παροχή ασφαλίσεων που αφορούν επιχειρηματικές και λιανικές χορηγήσεις.

157.       Ως εκ τούτου, τα Μέρη παραθέτουν στους πιο κάτω πίνακες στοιχεία αναφορικά με την παροχή ασφαλίσεων από το Στόχο (ήτοι ασφαλειών Ζωής) και τη θυγατρική του (ήτοι ασφαλειών Περιουσίας και Οχημάτων) που αφορούν χορηγήσεις, καθώς δεν διατηρούνται ξεχωριστά στοιχεία αναφορικά με ποιες ασφαλίσεις αφορούν επιχειρηματικές και ποιες λιανικές χορηγήσεις.

Πίνακας 14 - Παροχή ασφαλειών Ζωής από τον Στόχο για το έτος 2024.

 

Πίνακας 15 - Παροχή ασφαλειών Περιουσίας από Εθνική Γενικών Ασφαλειών (Κύπρου) Λτδ για το έτος 2024.

 

Πίνακας 16 - Παροχή ασφαλειών Οχημάτων από Εθνική Γενικών Ασφαλειών (Κύπρου) Λτδ για το έτος 2024.

 

 

Πίνακας 17 - Σύνολο Ζωής, Οχημάτων και Περιούσιας για το έτος 2024.

 

158.     Περαιτέρω σημειώνεται ότι, σε σχέση με τη συνεργασία που έχει ο Στόχος και η θυγατρική του εδώ και κάποια χρόνια με την Εθνική Τράπεζα, οι συμμετέχουσες ανάφεραν ότι η τελευταία ενεργεί ως συνδεδεμένος ασφαλιστικός διαμεσολαβητής των προαναφερόμενων εταιρειών προωθώντας προϊόντα ασφάλισης Ζωής και Γενικών Κλάδων στο πελατολόγιο της. Τα τελευταία χρόνια η συνεργασία έχει ατονήσει και τα αντίστοιχα ετήσια ασφάλιστρα αποτελούν πολύ μικρό (και μειούμενο) μέρος του κύκλου εργασιών του Στόχου και της θυγατρικής του.

Συμπέρασμα

159.         Όσον αφορά τη γειτονική αγορά των χορηγήσεων, η Επιτροπή σημειώνει αναφορικά με το συνολικό μερίδιο της Αγοράστριας εταιρείας στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων στην Κύπρο ύψους [40-50]%, ότι το [20-30]% αφορά τις λιανικές χορηγήσεις και το [20-30]%  τις επιχειρηματικές χορηγήσεις. Επίσης, στην εν λόγω αγορά δραστηριοποιούνται και άλλοι ανταγωνιστές, όπως η Hellenic Bank of Cyprus Company Ltd, η οποία στις χορηγήσεις έχει επίσης μεγάλο μερίδιο αγοράς περί το [30-40]% (Πίνακας 12)^[56] και η οποία διαθέτει θυγατρικές ασφαλιστικές εταιρείες, που πραγματοποιούν ασφάλειες μέσω χορηγήσεων.

160.         Ως διαφαίνεται από τον Πίνακα 13, το συνολικό υπόλοιπο των δανείων της Τράπεζας Κύπρου κατά το έτος 2024 που αφορά λιανικές χορηγήσεις, ανερχόταν στα €{…}, που αντιστοιχούν στο μερίδιο αγοράς [20-30]% στο σύνολο των  χορηγήσεων. Από τα €{…} τα €{…} αφορούν χορηγήσεις που συνδέονται με ασφάλειες ζωής και γενικού κλάδου. Στις χορηγήσεις με ασφάλεια ζωής, παρατηρείται ότι ένα ποσοστό περίπου [70-80]% των ασφαλειών, που αφορούν τα €{…} των χορηγήσεων, πραγματοποιούνται μέσω της θυγατρικής εταιρείας της Αγοράστριας, ήτοι της Eurolife. Αντιστοίχως και οι ασφάλειες γενικού κλάδου που αφορούν τα €{…} των χορηγήσεων, πραγματοποιούνται μέσω της θυγατρικής εταιρείας της Αγοράστριας, ήτοι της Γενικές Ασφάλειες. Σημειώνεται βέβαια ότι, στις χορηγήσεις απαιτούνται συνήθως τόσο  ασφάλειες γενικού κλάδου όσο και ασφάλειες ζωής. Βάσει των πιο πάνω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ασφαλειών που γίνονται σε χορηγήσεις της Αγοράστριας πραγματοποιούνται από τις θυγατρικές της εταιρείες πράγμα το οποίο θα συνεχίσει και μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης.  

161.         Επιπρόσθετα, η Επιτροπή σημειώνει πως σύμφωνα με τα όσα ανάφεραν στην κοινοποίηση οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, ο Στόχος δεν έχει οποιοδήποτε ενδιαφέρον ούτε και δραστηριοποιείται στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων στην Κύπρο, ενώ όπως έχει διευκρινιστεί στην επιστολή των μερών ημερομηνίας 13/06/2025, ούτε και η θυγατρική του Στόχου, Εθνική Γενικών Ασφαλειών, δραστηριοποιείται στην αγορά παροχής χορηγήσεων.

162.         Παρόλα αυτά, ως έχει διευκρινιστεί περαιτέρω με την επιστολή των Μερών ημερομηνίας 13/06/2025, ο Στόχος μαζί με τη θυγατρική του εταιρεία Εθνική Γενικών Ασφαλειών, συνεργάζονται τόσο με την Εθνική Τράπεζα, όσο και με άλλες τράπεζες στην παροχή ασφαλίσεων που αφορούν επιχειρηματικές και λιανικές χορηγήσεις. Ιδιαίτερα τα Μέρη παραθέσανε στοιχεία αναφορικά με την παροχή ασφαλίσεων του Στόχου και της θυγατρικής του που αφορούν χορηγήσεις, διαχωρίζοντας αυτά που αφορούν παροχή ασφαλειών ζωής από το Στόχο και παροχή ασφαλειών περιουσίας και οχημάτων από την Εθνική Γενικών Ασφαλειών για το έτος 2024, ως διαφαίνεται πιο πάνω στους Πίνακες 14-16. Από τα εν λόγω στοιχεία προκύπτει πως από τα συνολικά ασφάλιστρα του Στόχου και της θυγατρικής του Εθνικής Γενικών Ασφαλειών, τα πιο κάτω αφορούν χορηγήσεις, ως εξής:

Πίνακας 18 – Ασφάλιστρα Ζωής και Γενικού Κλάδου που αφορούν χορηγήσεις του Στόχου και της Εθνικής Γενικών Ασφαλειών για το 2024

163.     Επομένως, από τα συνολικά ασφάλιστρα που πραγματοποίησε κατά το έτος 2024 ο Στόχος και η θυγατρική του εταιρεία Εθνική Γενικών Ασφαλειών, το ποσοστό που αφορά χορηγήσεις μέσω της συνεργασίας τους με Τραπεζικά Ιδρύματα εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, ανέρχεται στο {…}% στις ασφάλειες ζωής και στο {…}% στις γενικές ασφάλειες, αντίστοιχα.

164.     Ως έχει ήδη αναφερθεί πιο πάνω, η Τράπεζα Κύπρου μέσω των θυγατρικών της εταιρειών, πραγματοποίησε κύκλο εργασιών στην παροχή ασφαλειών ζωής συνολικά ύψους €226.196.000 μέσω της Eurolife, ενώ στην παροχή ασφαλειών γενικού κλάδου πραγματοποίησε κύκλο εργασιών συνολικά ύψους €68.441.104 διαμέσου της Γενικών Ασφαλειών κατά το 2024, με αντίστοιχα μερίδια αγοράς 27.1% και 13.6%.

165.     Με βάση τα όσα καταγράφονται πιο πάνω και παρόλο που δεν δόθηκαν στοιχεία αναφορικά με τον κύκλο εργασιών των θυγατρικών της Τράπεζας Κύπρου, Eurolife και Γενικές Ασφάλειες, που προκύπτει ειδικά από την παροχή ασφαλειών ζωής και γενικού κλάδου στις χορηγήσεις, σημειώνεται πως με την ολοκλήρωση της παρούσας πράξης συγκέντρωσης, η Τράπεζα Κύπρου ως η αγοράστρια, θα αυξήσει τον κύκλο εργασιών κατά €{…} και €{…}, αντίστοιχα. Η εν λόγω αύξηση δεν είναι τόσο σημαντική ώστε να θεωρηθεί πως η Τράπεζα Κύπρου αυξάνει τη δύναμη και παρουσία της στην αγορά σε τέτοιο βαθμό ώστε να παρακωλυθεί ο υγιής ανταγωνισμός.  Εξάλλου, ως αναφέρθηκε πιο πάνω, το ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ασφαλειών που γίνονται σε χορηγήσεις της Αγοράστριας πραγματοποιούνται από τις θυγατρικές της εταιρείες, είναι δεδομένο το οποίο θα συνεχίσει να υφίσταται και με την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης. Πέραν τούτου, τα πιο πάνω δεν προϋποθέτουν συγχρόνως ότι οι πελάτες που έχουν προβεί σε ασφάλιση με τον Στόχο θα μεταφέρουν και τις χορηγήσεις τους στην Αγοράστρια εταιρεία.

166.     Επομένως, παρόλο που το μερίδιο της Αγοράστριας στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων υπερβαίνει το 25%, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα Ι παρ. 4(γ) του Νόμου, η κοινοποιούμενη συγκέντρωση δεν θεωρείται ότι θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά παροχής χορηγήσεων για τους λόγους που καταγράφηκαν ανωτέρω τόσο από την υπόχρεη προς κοινοποίηση εταιρεία όσο και από την Επιτροπή. Ως εκ τούτου, η Συναλλαγή δεν επιφέρει καμία αλλαγή στη δομή της αγοράς, εκτός από μια μικρή αύξηση στην αγορά για την παροχή ασφαλειών ζωής και γενικού κλάδου στις χορηγήσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία.^[58]

 

VI. ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΟ

167.       Η Επιτροπή σημειώνει ότι ο έλεγχος των συγκεντρώσεων αφορά τη διαπίστωση κατά πόσον η συγκέντρωση θα επιφέρει αλλαγές στη δομή της αγοράς δια της σημαντικής παρακώλυσης του ανταγωνισμού και ιδίως, ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης εντός της επηρεαζόμενης αγοράς.

168.       Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη της τις πρόνοιες του άρθρου 19 του Νόμου και τις Κατευθυντήριες Γραμμές, διαπίστωσε ότι στην παρούσα συγκέντρωση προκύπτουν επηρεαζόμενες αγορές τόσο από την οριζόντια σχέση μεταξύ των συμμετεχουσών επιχειρήσεων όσο και από τη γειτονική σχέση μεταξύ τους. Ιδιαίτερα διαπιστώθηκε πως προκύπτει επηρεαζόμενη αγορά από την οριζόντια σχέση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων (α) στην αγορά παροχής ασφαλειών ζωής, (β) στην αγορά παροχής ασφαλειών γενικού κλάδου, καθώς και από τη γειτονική μεταξύ τους σχέση (γ) στην αγορά παροχής υπηρεσιών χορηγήσεων. Παρόλα αυτά, στις εν λόγω επηρεαζόμενες αγορές, ως έχει αναλυθεί ανωτέρω, δεν ενδέχεται να παρακωλυθεί σημαντικά ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός ή σε σημαντικό τμήμα της αγοράς, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας και/ή της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης εντός της Δημοκρατίας  και επομένως, η παρούσα πράξη συγκέντρωσης δύναται να κηρυχτεί συμβατή με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 21 του Νόμου.

169.       Περαιτέρω, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η κοινοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης δημοσιεύτηκε στις 16/05/2025 και μέχρι την ημερομηνία λήψης της απόφασής της, δεν παραλήφθηκαν οποιαδήποτε σχόλια με μονομερείς και συντονισμένες επιδράσεις που δύναται να προκαλέσει η πραγματοποίησή της, με την άποψη πως αυτή είναι ικανή να προκαλέσει σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην αγορά.

170.       Σύμφωνα με τις πρόνοιες του Νόμου και συγκεκριμένα, των άρθρων 20 και 21, το κριτήριο, βάσει του οποίου μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή ή ασύμβατη με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά, αφορά τη σημαντική παρακώληση του ανταγωνισμού στη Δημοκρατία ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης.

171.       Η Επιτροπή, υπό το φως των πιο πάνω και αφού εξέτασε την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές πρόνοιες του Νόμου, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω συγκέντρωση αν και εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του Νόμου και στην έννοια της συγκέντρωσης και υφίστανται επηρεαζόμενες αγορές, δεν προκαλεί αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα της με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά και δύναται να κηρυχθεί συμβατή με την λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά.

172.       Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενεργώντας σύμφωνα με το άρθρο 22 του Νόμου, ομόφωνα αποφασίζει να μην αντιταχθεί στην κοινοποιηθείσα συγκέντρωση και κηρύσσει αυτή συμβατή με τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά.

 

 

Εύα Παντζαρή Πρόεδρος Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού	_________________________
Άριστος Αριστείδου Παλούζας           Μέλος Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού	_________________________
Ιωάννα Σαπίδου Μέλος Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού	_________________________