ΕΦΕΤΕΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ‑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολιτική Έφεση Αρ.: 282/2018)
09 Μαρτίου 2026
[Δ. ΚΙΤΣΙΟΣ, Μ.Γ. ΠΙΚΗΣ, Μ. ΔΡΟΥΣΙΩΤΗΣ, Δ/ΣΤΕΣ]
ΠΑΝΑΓΉ ΣΩΤΟΣ - ΑΛΕΞΙΟΣ,
Εφεσείοντας,
v.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ,
Εφεσίβλητοι.
___________________
Δ. Ιωαννίδης για Θεόδωρος Μ. Ιωαννίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε., για τον Εφεσείοντα.
Α. Χατζηϊωάννου για Α.Κ. Χατζηϊωάννου & Σία Δ.Ε.Π.Ε., για τους Εφεσίβλητους.
ΚΙΤΣΙΟΣ, Δ: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη.
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΚΙΤΣΙΟΣ, Δ.: Επαρχιακό Δικαστήριο – στο εξής το πρωτόδικο Δικαστήριο – απέρριψε την αγωγή που καταχώρισε ο εφεσείοντας εναντίον των εφεσίβλητων. Η απαίτηση του εφεσείοντα για το ποσό των €2.955,75, ως ειδικών ζημιών, αφορά στο αποδεκτό γεγονός ότι περί τις 17.05.2016 ασφαλισμένο, υπό της εφεσίβλητης, όχημα KXL 783, οδηγούμενο από την Χ. Γεωργίου, κινούμενο, από παράδρομο, με οπίσθια ταχύτητα, συγκρούστηκε με το όχημα του εφεσείοντα KZD 367, οδηγούμενου, νομίμως, από τον Ν. Παναγή, επί της λεωφόρου Αρχαγγέλου, στη Λευκωσία. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την απαίτηση, αφού κατέληξε ότι η μαρτυρία που προσκομίστηκε από τον εφεσείοντα δεν απόδειξε τη δικογραφημένη εκδοχή του. Επίσης, έκρινε, μέσα από τη μαρτυρία της οδηγού του οχήματος KXL 783, που ήταν ασφαλισμένο στους εφεσίβλητους, μεταξύ άλλων, ότι «…ελλείπουν στοιχεία που καθιστούν αδύνατη την κατάληξη σε ευρήματα ή συμπεράσματα, προσδιοριστικά της όποιας ευθύνης των οδηγών».
Σημειώνεται ότι η ακροαματική διαδικασία διεξάχθηκε στη βάση της Δ.30 των παλαιών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και με ένορκες δηλώσεις τεσσάρων προσώπων, εκ μέρους του εφεσείοντα, (ήτοι (1) του εφεσείοντα, (2) του Ν. Παναγή, οδηγού του οχήματος του, (3) του Α. Οικονομίδη, εκτιμητή των ζημιών και (4) του Χ. Ορανίδη, μηχανικού αυτοκινήτων) και μίας ένορκης δήλωσης της οδηγού του ασφαλισμένου στους εφεσίβλητους οχήματος, εκ μέρους των τελευταίων. Ουδείς εκ των ενόρκων δηλούντων αντεξετάστηκε.
Ο εφεσείοντας, με τέσσερεις (4) λόγους έφεσης, διεκδικεί την ανατροπή της πρωτόδικης κατάληξης, εισηγούμενος ότι, υπό το φως της μαρτυρίας, που τέθηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, αυτό θα έπρεπε να εκδώσει απόφαση προς όφελος του.
Το περιεχόμενο των λόγων έφεσης έχει ως ακολούθως:
«1ος ΛΟΓΟΣ ΕΦΕΣΗΣ
Λανθασμένα το Πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι η κρίση του δικαστηρίου ως προς την ποιότητα της προσκομισθείσας μαρτυρίας είναι αδύνατη, διότι δεν μπορεί να εξάγει συμπέρασμα κατά πόσο οποιοσδήποτε από τους οδηγούς υπέπεσε του επιτρεπτού και αναμενόμενου επιπέδου επιμέλειας που πρέπει να επιδεικνύει ο μέσος συνετός οδηγός.
……………………………………………………………………………………………
2ος ΛΟΓΟΣ ΕΦΕΣΗΣ
Το Δικαστήριο παρέλειψε να αξιολογήσει ορθά την ενώπιον του μαρτυρία στο σύνολο της και τα ευρήματα του δεν είναι εύλογα επιτρεπτά από την προσαχθείσα μαρτυρία, δεν δικαιολογούνται από την μαρτυρία και η αιτιολογία τους είναι ανεπαρκής.
……………………………………………………………………………………………
3ος ΛΟΓΟΣ ΕΦΕΣΗΣ
α) Το Δικαστήριο λανθασμένα έκρινε ότι οι μαρτυρίες του Ενάγοντα και των τριών επιπρόσθετων Ενόρκων Δηλώσεων που κατατέθηκαν από τους μάρτυρες του Ενάγοντα, είναι εντελώς γενικές και αόριστες, σε τέτοιο βαθμό που αποτελούν ακροσφαλές υπόβαθρο για την εξαγωγή συμπερασμάτων για τις συνθήκες του δυστυχήματος του περιβάλλοντος του σημείου συγκρούσεως χώρου που έγινε το δυστύχημα.
……………………………………………………………………………………………
4ος ΛΟΓΟΣ ΕΦΕΣΗΣ
Το Πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψιν του βάρος απόδειξης στη βάση του κριτηρίου του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ώστε με βάσει τα στοιχεία που παρουσίασε ο Ενάγοντας, η θέση του είναι πιο πιθανή και ότι το βάρος απόδειξης μεταφέρεται στην πλευρά της Εναγομένης.»
Έχουμε μελετήσει με κάθε δυνατή προσοχή τα δικόγραφα της υπόθεσης, την προσκομισθείσα μαρτυρία και τεκμήρια, καθώς, και το περιεχόμενο της εκκαλούμενης απόφασης. Έχουμε, δε, λάβει υπόψη μας καθετί που προώθησαν ενώπιον μας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων, μέσα από τα περιγράμματα αγόρευσης τους, αλλά, και τις προφορικές, ενώπιον μας, αγορεύσεις.
Φρονούμε πως το περιεχόμενο των λόγων έφεσης αντανακλά στη θέση ότι αν το πρωτόδικο Δικαστήριο αξιολογούσε ορθά τη μαρτυρία που προσφέρθηκε από τον εφεσείοντα, τα παραδεκτά γεγονότα και το γεγονός της πρωτόδικης διαπίστωσης πως η μαρτυρία της οδηγού του οχήματος KXL 783 δεν ήταν ικανή για ασφαλή ευρήματα, τότε αυτό θα οδηγούνταν στο ορθό συμπέρασμα ότι αποδείχθηκε αμέλεια των εφεσίβλητων, γεγονός που θα δικαιολογούσε την έκδοση απόφασης προς όφελος του εφεσείοντα.
Όλοι οι λόγοι έφεσης κρίνονται συναφείς μεταξύ τους και απολήγουν σε μία, συνηρτημένη με αυτούς, εισήγηση, ως εκ τούτου θα εξετασθούν μαζί.
Από το σύνολο των προαναφερόμενων στοιχείων που βρίσκονται ενώπιον μας, έχουμε καταλήξει ότι, κατ’ αρχάς, το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε ενώπιον του μια υπόθεση τροχαίου ατυχήματος, για πρόκληση ζημιών, χωρίς πολυπλοκότητα στις συνθήκες της σύγκρουσης. Η σειρά των όποιων διερευνήσεων και προβληματισμών επέβαλλε στο πρωτόδικο Δικαστήριο όπως επικεντρωθεί (α) στη δικογραφημένη εκδοχή του εφεσείοντα, (β) στην προσφερθείσα από αυτόν μαρτυρία και (γ) κατά πόσον αυτή στοιχειοθετούσε ευθύνη – αμέλεια της οδηγού του άλλου ενεχόμενου οχήματος και, στη συνέχεια, αν η απάντηση ήταν καταφατική, κατά πόσον στοιχειοθετούνταν συντρέχουσα αμέλεια, και, (δ) αν το ποσό των αξιούμενων ειδικών ζημιών αποδείχθηκε με επαρκή ή κατάλληλη μαρτυρία.
Με δεδομένο τον σεβασμό μας προς το πρωτόδικο Δικαστήριο, διαπιστώνουμε ενασχόληση, αντί επικέντρωση στα πιο πάνω ζητήματα, με προβληματισμούς μη αναγκαίους, υπό τις περιστάσεις που απαιτούσε η δικογραφημένη εκδοχή του εφεσείοντα, με αποτέλεσμα αυτό να οδηγηθεί σε λανθασμένη κατάληξη, ως θα εξηγήσουμε στη συνέχεια.
Εν πρώτοις, στην παράγραφο 3 της Έκθεσης Απαίτησης, διατυπώνεται ο ακόλουθος ισχυρισμός:
«3. Κατά/ή περί την 17/5/2016 και περί ώρα 10:50 εγώ ο Νίκος Παναγή οδηγούσε νομίμως και κανονικώς το αυτοκίνητο υπ’ αριθμό εγγραφής KZD367 ιδιοκτησίας του Ενάγοντα, στη Λεωφόρο Αρχαγγέλου στην Λευκωσία έξω από τον φούρνο Ζορπά, φθάνοντας στον παράλληλο δρόμο του πιο πάνω δρόμου η Χρυστάλλα Γεωργίου ασφαλισμένη της Εναγόμενης η οποία την ίδια ημέρα και ώρα οδηγούσε το αυτοκίνητο υπ’ αριθμό εγγραφής KXL783 επί του ιδίου παράλληλου δρόμου, ενώ ήταν σταθμευμένη έκανε πισινή ταχύτητα χωρίς να αντιληφθεί το αυτοκίνητο του Ενάγοντα με αποτέλεσμα να του κτυπήσει και να προκαλέσει εις αυτό ζημιές.»
Περαιτέρω, στην ένορκη του δήλωση ο Ν. Παναγή, ο οποίος ήταν ο οδηγός του οχήματος (KZD 367) του εφεσείοντα, μαρτύρησε, μεταξύ άλλων, ότι:
«2. Ήμουν στην Λεωφ. Αρχαγγέλου στην Λευκωσία και ενώ έφθασα στον παράδρομο έξω από τον φούρνο ΖΟΡΠΑ εκινούμουν κανονικά την ίδια ώρα το όχημα υπ’ αριθμό εγγραφής KXL 783 οδηγούμενο από την Χρυστάλλα Γεωργίου η οποία ήταν ασφαλισμένη στην Εναγόμενη, ήτο σταθμευμένο κάθετα στον παράδρομο και ξεκίνησε να κινείται ξαφνικά με οπίσθια ταχύτητα και χωρίς να λάβει τα αναγκαία μέτρα, εκτύπησε πάνω στο όχημα που οδηγούσα στην αριστερή πλαϊνή μεριά του οχήματος με την πίσω αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της με αποτέλεσμα να προκαλέσει ζημιά στο όχημα υπ’ αριθμόν εγγραφής KZD 367 το οποίο οδηγούσα νόμιμα και κανονικά.»
Επιπλέον, στην ένορκη δήλωση της, η οδηγός του οχήματος (KXL 783), που ήταν ασφαλισμένο στους εφεσίβλητους, μαρτύρησε τα ακόλουθα:
«3. Ενώ ήμουν σταματημένη στο χώρο στάθμευσης του καταστήματος μου, ξεκίνησα το αυτοκίνητό μου, έβαλα όπισθεν για να φύγω και να εισέλθω σιγά σιγά στον κύριο δρόμο και πηγαίνοντας προς τα πίσω με κτύπησε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής KZD 367, το οποίο ξαφνικά βρέθηκε εκεί. Προτού ξεκινήσω, κοίταξα τα καθρεφτάκια μου για να ελέγξω κατά πόσο υπήρχε κάποιο πρόσωπο και/ή κάποιο αυτοκίνητο από πίσω μου και/ή γύρω μου και αφού βεβαιώθηκα πως πράγματι δεν υπήρχε κανείς, ξεκίνησα το αυτοκίνητο μου, έβαλα όπισθεν και σαν πήγαινα προς τα πίσω με κτύπησε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής KZD 367. Ο οδηγός του εν λόγω αυτοκινήτου, βρέθηκε από το πουθενά πίσω μου και κτύπησε το αριστερό πισινό μέρος του αυτοκινήτου μου.»
Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την εκδοχή γεγονότων που παρουσιάστηκε εκ μέρους του εφεσείοντα, αλλά, και εκ μέρους της οδηγού του άλλου ενεχόμενου οχήματος.
Είναι σημαντικό πως, σ’ ότι αφορά στην απόρριψη της εκδοχής της οδηγού του οχήματος KXL 783, το πρωτόδικο Δικαστήριο διατύπωσε τα πιο κάτω:
«Πιο συγκεκριμένα, και από τη μαρτυρία της Χρυστάλλας ελλείπουν στοιχεία που καθιστούν αδύνατη την κατάληξη σε ευρήματα ή συμπεράσματα, προσδιοριστικά της όποιας ευθύνης των οδηγών. Παραδείγματος χάριν, παρέμεινε άγνωστο το κατά πόσο, καθ' ον χρόνο το ασφαλισμένο όχημα κινείται με την όπισθεν δίπλα από το τοιχαράκι που διαχωρίζει, μερικώς, τους δύο χώρους παραπλεύρως των καταστημάτων, τούτο είναι ορατό από τον Νίκο. Δεν έχει τεθεί οποιαδήποτε μαρτυρία προσδιοριστική του ύψους του τοιχαρακίου και του ύψους του ασφαλισμένου οχήματος, ώστε να διαφανεί εάν το πρώτο αποτελούσε εμπόδιο για την αντίληψη της παρουσίας του δεύτερου.
Ακόμα, από τη μαρτυρία της Χρυστάλλας ελλείπει οποιαδήποτε αναφορά, προσδιοριστική της απόστασης που διανύθηκε από το ασφαλισμένο όχημα από το σημείο που τελειώνει το διαχωριστικό αυτό τοιχαράκι μέχρι και το σημείο σύγκρουσης (απόσταση, στην οποία, χωρίς καμιά απολύτως αμφιβολία, το τοιχαράκι δεν μπορεί να αποτελεί εμπόδιο για σκοπούς αντίληψης της παρουσίας του ασφαλισμένου οχήματος).
Η δε αναφορά της Χρυστάλλας περί του ότι το όχημα του Ενάγοντος, εντελώς ξαφνικά, από το πουθενά, παρουσιάστηκε στο σημείο και επήλθε η σύγκρουση, αποδεικνύει του λόγου το ασφαλές της ήδη πιο πάνω εκφρασθείσας κρίσης μου, ως προς το ότι και η μαρτυρία της δεν μπορεί να κριθεί ως αρκούντως διαφωτιστική των αντιλήψεων των δύο οδηγών ως προς την παρουσία του έτερου οχήματος, ώστε, αφενός, να μπορεί να επέλθει κρίση ως προς τη γενεσιουργό αιτία του ατυχήματος, και κατ' ακολουθία, ως προς την όποια, ενδεχομένως, συντρέχουσα αμέλεια του έτερου οδηγού.»
Θεωρούμε, κατ’ αρχάς, ορθή την πρωτόδικη κρίση, σ’ ότι αφορά στην εκδοχή της οδηγού του οχήματος KXL 783, πως ο οδηγός του KZD 367 εμφανίστηκε από το πουθενά, και δη ότι αυτή δεν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή, όχι όμως ως στοιχείο το οποίο δεν θα μπορούσε να αξιολογηθεί ως προς τη γενεσιουργό αιτία του δυστυχήματος.
Περαιτέρω, οι όποιες αναφορές της οδηγού του οχήματος KXL 783, ήτοι ότι υπήρχε τοίχωμα το οποίο χώριζε δύο χώρους παραπλεύρως των εκεί καταστημάτων, με διαπίστωση, του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ότι δεν αποδείχθηκε το ύψος αυτού του τοιχώματος ή η απόσταση που διένυσε η εν λόγω οδηγός, κινούμενη με οπίσθια ταχύτητα, μέχρι το σημείο σύγκρουσης, δεν ήταν στοιχεία που το εμπόδιζαν να αποδώσει ευθύνη στην οδηγό του οχήματος KXL 783, αλλά, και εν πάση περιπτώσει, δεν ήταν αναγκαία, σε εκείνο το στάδιο, για διερεύνηση τυχόν συντρέχουσας αμέλειας. Λανθασμένα, το πρωτόδικο Δικαστήριο, ασχολήθηκε με την διερεύνηση τυχόν ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας, όταν προγενέστερα δεν είχε αποδεχθεί την εκδοχή του εφεσείοντα ώστε να είχε καταλήξει σε ευθύνη της οδηγού του οχήματος KXL 783. Ως εξηγείται στη νομολογία (δέστε (1) Μαυρίδης v. Dharaghji κ.α. (1990) 1 Α.Α.Δ. 1013 και (2) Τυλλής v. Tran Thi Duc, Πολιτική Έφεση Αρ. 78/2019, ημερομηνίας 29.04.2025) «… στις υποθέσεις αμέλειας το Δικαστήριο πρώτα εξετάζει αν στοιχειοθετείται αμέλεια, εκ μέρους του εναγόμενου, που ήταν ο εφεσείοντας, και μετά εξετάζει αν προκύπτει συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα, που ήταν η εφεσίβλητη. Δεν τηρήθηκε αυτή η διαδικασία με αποτέλεσμα ο τρόπος καθορισμού της ευθύνης να ελέγχεται».
Στην παρούσα υπόθεση το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε ήδη αποφασίσει ότι (ανεξάρτητα αν είναι ορθή η εν λόγω κρίση) «Γενικά, η μαρτυρία του Ενάγοντα (περιλαμβανομένων και των τριών επιπρόσθετων ενόρκων δηλώσεων που κατατέθηκαν από τους λοιπούς μάρτυρες του), σε σχέση με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα, κρίνεται εντελώς γενική και αόριστη, σε τέτοιο βαθμό, που αποτελεί, τουλάχιστον, ακροσφαλές υπόβαθρο για την εξαγωγή ευρημάτων, ή έστω συμπερασμάτων για το πώς ακριβώς επεσυνέβη το ατύχημα.». Αυτό το συμπέρασμα θα ήταν αρκετό για την απόρριψη της αγωγής, νοουμένου ότι θα κρινόταν επαρκές και ορθό για τέτοια κατάληξη, και δεν χρειαζόταν ενασχόληση με τυχόν ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας.
Σύμφωνα με το Άρθρο 25(3) του Ν. 14/1960, μεταξύ άλλων, είναι επιτρεπτό, για το Εφετείο να μην «δεσμεύεται υπό oιασδήπoτε απoφάσεως περί πραγματικώv γεγovότωv τoυ εκδικάσαvτoς δικαστηρίoυ και θα έχη εξoυσίαv vα αvαθεωρή τας πρoσαχθείσας απoδείξεις, vα συvάγη τα ίδια αυτoύ συμπεράσματα, vα ακoύη… και δύvαται vα δώση oιαvδήπoτε απόφασιv ή vα εκδώση oιovδήπoτε διάταγμα τo oπoίov αι περιστάσεις της υπoθέσεως δικαιoλoγoύv...».
Περαιτέρω, δυνάμει της πρόνοιας του Μέρους 41.12(1) των Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2023, προβλέπεται ότι «Σε σχέση με έφεση το Εφετείο έχει όλες τις εξουσίες του κατώτερου Δικαστηρίου».
Στην υπόθεση Ενωτιάδου v. Πόλεου και άλλου (1998) 1 Α.Α.Δ. 1996, λέχθηκαν τα κάτωθι:
«Έχει επανειλημμένα τονισθεί ότι θέματα ευρημάτων, αξιοπιστίας και καταμερισμού είναι βασικά εντός του πεδίου κρίσης του πρωτόδικου Δικαστηρίου και το Εφετείο επεμβαίνει μόνο όπου τα ευρήματα αυτά δεν είναι ικανοποιητικά εν όψει της μαρτυρίας, ή όπου τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν δικαιολογούνται με βάση τα γεγονότα. Παρόμοιες αρχές ισχύουν και για την αξιοπιστία των μαρτύρων καθώς και για τον καταμερισμό ευθύνης, όπου το Εφετείο επεμβαίνει και αντικαθιστά τον καταμερισμό με το δικό του, μόνο όπου διαφαίνεται η ύπαρξη κάποιου σφάλματος αρχής ή όπου ο καταμερισμός είναι καταφανώς εσφαλμένος. (Δέστε Meletiou and Another v. Lemis (1969) 1 C.L.R. 558, Christodoulou v. Menicou and Others (1966) 1 C.L.R. 17, Charalambous v. Pillakouris (1976) 1 C.L.R. 198, Elia v. Nicola (1985) 1 C.L.R. 286, Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους (1989) 1 Α.Α.Δ (Ε) 298, Αγησιλάου ν. Χρίστου (1989) 1 Α.Α.Δ (Ε) 713, Μαυρίδης ν. Dharaghji και Άλλοι (1990) 1 Α.Α.Δ. 1013, Stavrou v. Papadopoulos (1969) 1 C.L.R. 172, Despotis v. Tseriotou (1969) 1 C.L.R 261, Zarpeteas v. Touloupou and Others (1975) 1 C.L.R. 454, κ.λ.π.)»
(Η υπογράμμιση έγινε από το παρόν Εφετείο.)
Έχοντας λάβει υπόψη μας όλα τα προλεχθέντα, φρονούμε ότι η κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, πως δεν αποδείχθηκε ενώπιον του ευθύνη της οδηγού του οχήματος KXL 783, δεν είναι ορθή, για τους πιο κάτω λόγους:
1. Η δικογραφημένη εκδοχή του εφεσείοντα ήταν σαφής, και απλή, ότι η οδηγός του οχήματος KXL 783, ευρισκόμενη σε παράπλευρο δρόμο με την λεωφόρο Αρχαγγέλου, κινήθηκε με όπισθεν ταχύτητα και συγκρούστηκε με το όχημα του, το οποίο οδηγούσε ο Ν. Παναγή σε κανονική πορεία.
2. Μέρος των παραδεκτών γεγονότων συνίστατο στο ότι «Στις 17/05/16, περί τις 10:50 π.μ, παραπλεύρως της λεωφόρου Αρχαγγέλου στη Λευκωσία, παρά τον φούρνο Ζορπά, επεσυνέβη ατύχημα με ενεχόμενα τα οχήματα με αριθμούς εγγραφής KZD 367 και KXL 783. Το πρώτο, οδηγείτο από τον Νίκο, εν γνώσει του Ενάγοντος, στον οποίο και άνηκε. Το δεύτερο, από τη Χρυστάλλα Γεωργίου, πρόσωπο το οποίο είχε ασφαλισμένο το ρηθέν όχημα στην Εναγόμενη εταιρεία (στο εξής «η Χρυστάλλα»). Κατά την στιγμή της σύγκρουσης των δύο οχημάτων, το ασφαλισμένο στην Εναγόμενη όχημα (στο εξής «το ασφαλισμένο όχημα»), κινείτο με την όπισθεν, ενώ το όχημα του Ενάγοντος, αντιθέτως. Οι σημαντικότερες ζημιές που προκλήθηκαν στο όχημα του Ενάγοντα, εστιάζονται στη μπροστινή αριστερή πόρτα τούτου, ενώ το μέρος του ασφαλισμένου οχήματος που υπέστη ζημιά, προσδιορίζεται ως η πίσω αριστερή γωνία. Κοινό τόπο, επίσης, αποτελεί και το γεγονός ότι, πριν η Χρυστάλλα εκκινήσει, με την όπισθεν, το ασφαλισμένο όχημα ήταν σταθμευμένο σε χώρο πλησίον του φούρνου Ζορπά και του καταστήματος Florentia Center, το οποίο ανήκει στην Χρυστάλλα» (η υπογράμμιση έγινε από το παρόν Εφετείο). Τα εν λόγω παραδεκτά γεγονότα, ως κρίνουμε, προσδιορίζουν επαρκώς τις συνθήκες του επίδικου δυστυχήματος.
3. Η προαναφερόμενη εκδοχή γεγονότων υποστηρίχθηκε, με καθαρότητα, ενόρκως, από τον οδηγό του οχήματος του εφεσείοντα, Ν. Παναγή, ο οποίος δεν αντεξετάστηκε ώστε να κλονισθεί η όποια μαρτυρία του. Το δε πρωτόδικο Δικαστήριο δεν αποδίδει, σε κανένα σημείο της απόφασης του, αναξιοπιστία στον εν λόγω μάρτυρα. Η αναφορά περί γενικής και αόριστης εκδοχής, του εφεσείοντα, κρίνεται εσφαλμένη.
4. Το γεγονός ότι τα σχεδιαγράμματα που προσκόμισε ο εφεσείοντας δεν έγιναν αποδεκτά, δεν εμπόδιζε το πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρήσει στη βάση της υπόλοιπης μαρτυρίας.
5. Οι αναφορές της οδηγού του οχήματος KXL 783, ότι υπήρχε τοίχωμα, το οποίο ενδεχομένως να εμπόδιζε την ορατότητα της, όχι μόνο δεν έπρεπε να απασχολήσουν το πρωτόδικο Δικαστήριο προς την κατεύθυνση που αυτό στράφηκε, αλλά, ήταν και στοιχείο που επέβαλλε στην οδηγό του KXL 783 να ήταν πιο προσεκτική και να βεβαιωθεί για την ασφάλεια των υπόλοιπων οδηγών, πριν να κινηθεί με οπίσθια ταχύτητα. Αν όντως το εν λόγω τοίχωμα εμπόδιζε την ορατότητα της, αυτή όφειλε να μην κινηθεί με όπισθεν ταχύτητα μέχρι να βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές, αλλά, και να βεβαιωθεί ότι δεν κινούνταν άλλο αυτοκίνητο, το οποίο ενδεχομένως να μην την έβλεπε, λόγω της ύπαρξης του τοιχώματος. Είχε συνεπώς καθήκον να κινηθεί, κατά την όπισθεν ταχύτητα, με ασφάλεια έναντι των υπόλοιπων οδηγών. Το δε γεγονός, στο οποίο αναφέρθηκε το πρωτόδικο Δικαστήριο, και δη πως η κίνηση όπισθεν δεν απαγορεύεται από τη νομοθεσία, δεν είναι αρκετό να την απαλλάξει από το προαναφερόμενο καθήκον της.
Όσον αφορά στο προαναφερόμενο καθήκον, παραπέμπουμε στις σχετικές υποθέσεις (1) Αντωνίου v. Κυριάκου (2016) 1 Α.Α.Δ. 1664 και (2) Χαραλάμπους v. MC Gill, Πολιτική Έφεση Αρ. 38/2015, ημερομηνίας 18.12.2019, ECLI:CY:AD:2019:A527, όπου αποδόθηκε πλήρης ευθύνη σε οδηγό που κτύπησε πεζή ενώ αυτός κινούνταν με όπισθεν ταχύτητα. Ειδικότερα, στην υπόθεση Χαραλάμπους (ανωτέρω) λήφθηκαν υπόψη, και υποδείχθηκαν, τα πιο κάτω:
«Το άλλο δεδομένο είναι ότι ο εφεσείων δεν είδε καθόλου την εφεσίβλητη. Και δεν την είδε διότι δεν ήλεγξε επαρκώς και/ή καθόλου το δρόμο κινούμενος με όπισθεν. Η κίνηση του εφεσείοντα προς τα πίσω έγινε διότι είχε προχωρήσει μέχρι το τέλος του δρόμου, και λόγω προηγούμενης ύπαρξης άλλων σταθμευμένων οχημάτων δεν μπορούσε να κάνει επαναστροφή και για αυτό έκρινε ότι έπρεπε να κινηθεί με όπισθεν. Το δεδομένο όμως παραμένει ότι δεν είδε είτε την εφεσείουσα, είτε την Μ.Ε.4 και όπως δήλωσε δεν θυμόταν να είδε κάποιο άτομο στον δρόμο.».
(Οι υπογραμμίσεις έγιναν από το παρόν Εφετείο.)
Παρομοίως και στην παρούσα υπόθεση, γεγονός παραμένει ότι η οδηγός του οχήματος KXL 783 δεν αντιλήφθηκε τον οδηγό του οχήματος του εφεσείοντα πριν τη σύγκρουση.
Στην υπόθεση Meemanage v. Αναστασίου κ.α. (2008) 1 Α.Α.Δ. 59, αναφέρθηκε ότι «Όπως έχει επανειλημμένως λεχθεί, το Ανώτατο Δικαστήριο είναι σε εξίσου καλή θέση να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα από πρωτογενή γεγονότα. Στην προκειμένη περίπτωση, έχουμε καταλήξει ότι επιβάλλεται ο παραμερισμός της πρωτόδικης απόφασης, και η αντικατάστασή της με κατανομή της ευθύνης μεταξύ των δύο οδηγών.».
Η παρούσα υπόθεση είναι αστική, με τα βάση τα πιο πάνω γεγονότα και νομολογία, κρίνουμε ότι, στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, το μοναδικό, εύλογο, συμπέρασμα, στο οποίο νομιμοποιούνταν να καταλήξει το πρωτόδικο Δικαστήριο, ήταν πως η οδηγός του οχήματος KXL 783 υπήρξε αμελής, καθ’ ότι παρέβη το καθήκον της να κινηθεί όπισθεν με ασφάλεια για τον οδηγό του οχήματος KZD 367, ο οποίος οδηγούσε κανονικά το εν λόγω όχημα. Ως διαπιστώνεται, η οδηγός του οχήματος KXL 783 απέτυχε να δώσει πειστικές εξηγήσεις ώστε να μπορούσε το πρωτόδικο Δικαστήριο, ως αυτό έχει αποφανθεί, να προβεί σε ασφαλή ευρήματα επί των γεγονότων στη βάση της δικής της μαρτυρίας. Ταυτόχρονα, κρίνουμε ότι καμία μαρτυρία υπάρχει η οποία να δικαιολογεί την απόδοση συντρέχουσας αμέλειας στον οδηγό του οχήματος KZD 367. Άλλωστε, οι αναφορές της οδηγού του οχήματος KXL 783 περί υπερβολικής ταχύτητας, περί έλλειψης προσοχής, ή μη έγκαιρης χρήσης φρένων, εκ μέρους του εφεσείοντα, εντάσσονται στη σφαίρα της πιθανολόγησης και της δικής της εκτίμησης, ως ξεκάθαρα διαφαίνεται μέσα από το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης της. Ούτε και μαρτυρία πως ο οδηγός του KZD 367 αντιλήφθηκε την κίνηση της πλην όμως απέτυχε να την αποφύγει, η δε μαρτυρία του, για την οποία δεν αντεξετάστηκε, ήταν πως η οδηγός του KXL 783 κινήθηκε ξαφνικά με οπίσθια ταχύτητα και συγκρούστηκε μαζί του.
Κατ’ επέκταση όλων των πιο πάνω, όλοι οι λόγοι έφεσης κρίνονται βάσιμοι.
Ό,τι θα απέμενε για το πρωτόδικο Δικαστήριο, αν κατέληγε στο πιο πάνω ορθό συμπέρασμα, περί ευθύνης της οδηγού του οχήματος KXL 783, είναι η απόδειξη των αξιούμενων από τον εφεσείοντα ποσών, ως ειδικές ζημιές που προκλήθηκαν από τη σύγκρουση, συνυπάρχουσας και της σχέσης αιτιώδους συνάφειας.
Κρίνουμε πως ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου υπήρχαν δεδομένα τα οποία δικαιολογούσαν την απόδειξη του ύψους των αξιούμενων ειδικών ζημιών. Ειδικότερα, προκύπτει (α) ότι ο εφεσείοντας αξίωσε, με το δικόγραφο του, το ποσό των €2.955,75 ως ζημιές του οχήματος του, περιλαμβανομένων εξόδων εκτίμησης και εξόδων απώλειας χρήσης του οχήματος του, (β) στην ένορκη του δήλωση, ο εφεσείοντας, προσκόμισε τα τεκμήρια 4, 5, 6, 7 και 8 (εκτίμηση ζημιών και τιμολόγια) για το συνολικό ποσό των €2.299,95 (€90,00 έξοδα εκτίμησης, €150,00 συν Φ.Π.Α. για ισιώματα, €380,00 συν Φ.Π.Α. για μπογιάτισμα, €1.268,11 συν Φ.Π.Α. για εξαρτήματα και €36,00 για απώλεια χρήσης του οχήματος του), (γ) για τα εν λόγω ποσά κατέθεσαν, με προσκόμιση σχετικών τιμολογίων και εκτίμησης, και ο εκτιμητής, αλλά, και ο μηχανικός αυτοκινήτων, οι οποίοι δεν αντεξετάστηκαν και (δ) η οδηγός του οχήματος KXL 783, επί της ένορκης δήλωσης της (όπου αναφέρει πως «… η συνολική του ζημιά είναι €2.165,05 που απέχει κατά πολλή από την απαίτηση του. Εγώ λέω πως ουδεμία ευθύνη έχω εγώ για το ατύχημα και για τις ζημιές που υπέστη ο Ενάγοντας»), έμμεσα, αποδέχεται το ελαφρώς μικρότερο ύψος των ζημιών, ως προκληθέντων από το δυστύχημα. Η δε αιτιώδης συνάφεια προκύπτει από την ευθύνη της.
Συνεπώς, με βάση τα πιο πάνω στοιχεία, δικαιολογούνταν το συμπέρασμα ότι το ποσό των €2.165,05, ως ειδικές ζημιές του εφεσείοντα, είχε αποδειχθεί επαρκώς και, κατά συνέπεια, ο εφεσείοντας δικαιούνταν στην έκδοση απόφασης προς όφελος του. Επομένως, λανθασμένα απορρίφθηκε η αγωγή του.
Στην βάση όλων των πιο πάνω λεχθέντων, η έφεση επιτυγχάνει, η πρωτόδικη κρίση, ως προς την απόρριψη της αγωγής παραμερίζεται, καθώς, και η διαταγή ως προς τα έξοδα.
Εκδίδεται απόφαση προς όφελος του εφεσείοντα και εναντίον των εφεσίβλητων, με έξοδα στην αγωγή, προς όφελος του, και εναντίον των εφεσίβλητων, ως θα υπολογισθούν από τον αρμόδιο Πρωτοκολλητή του Ε.Δ. Λευκωσίας και θα εγκριθούν από αρμόδιο Δικαστή.
Επιδικάζονται, επίσης, έξοδα έφεσης ύψους €2.000,00 πλέον Φ.Π.Α., αν υπάρχει, προς όφελος του εφεσείοντα και εναντίον των εφεσιβλήτων.
Δ. ΚΙΤΣΙΟΣ, Δ.
Μ.Γ. ΠΙΚΗΣ, Δ.
Μ. ΔΡΟΥΣΙΩΤΗΣ, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο