ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολιτική Αίτηση αρ. 22/2026)
(i-justice)
18 Φεβρουαρίου, 2026
[Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ 1964
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ 2018
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΕΛΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ (Δ.Τ. [ ]) ΕΚ ΛΕΜΕΣΟΥ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΚΑΤΑΔΙΚΟΥ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΛΑΚΩΝ, ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΑΔΕΙΑΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΠΡΟΣ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ ΜΑNDAMUS
KAI
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ME THN ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ ΝΑ ΔΙΑΦΥΛΑΞΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΙΤΗΤΗ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΟΥ, ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑ, ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ ΕΞΕΥΤΕΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ
__________________________
Α. Χ. Κυπρίζογλου για Ανδρέας Κυπρίζογλου & Ν.Ε. Νεοκλέους Δ.Ε.Π.Ε., για τον Αιτητή.
__________________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
(Δοθείσα αυθημερόν)
Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.: Ο ατητής είναι κατάδικος στις Κεντρικές Φυλακές, στην Πτέρυγα 2Α , με αριθμό καταδίκου 4158. Εκτίει ποινή φυλάκισης διά βίου, για εγκλήματα που αφορούν σε δύο φόνους εκ προμελέτης που διέπραξε. Είχε καταδικαστεί στις 28.8.2025, κατόπιν ακροαματικής διαδικασίας, από το Κακουργιοδικείο Λεμεσού, στο πλαίσιο της ποινικής υπόθεσης 14444/2023.
Με την υπό εκδίκαση μονομερή αίτηση, αξιώνει την άδεια του Ανώτατου Δικαστηρίου για να καταχωρίσει Αίτηση διά κλήσεως για έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Mandamus «μέσω του οποίου να υποχρεώνει τον Διευθυντή του Τμήματος Φυλακών, τους λειτουργούς του Τμήματος Φυλακών, τους Δεσμοφύλακες του Τμήματος Φυλακών και τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και/ή εργοδοτούμενους του Τμήματος Φυλακών:
Α.1 Να προστατεύουν την σωματική ακεραιότητα και την υγεία του Αιτητή.
Α.2 Να προστατεύουν την ασφάλεια του Αιτητή.
Α.3 Να προστατεύουν την προσωπική περιουσία του Αιτητή.
Α.4 Να μην μεταχειρίζονται τον Αιτητή κατά τρόπο εξευτελιστικό και απάνθρωπο.»
Aξιώνεται επίσης «Διάταγμα για να δοθούν όλες οι αναγκαίες και συνακόλουθες οδηγίες σε σχέση με την Αιτούμενη πιο πάνω θεραπεία»
Στην Έκθεση που επισυνάπτεται κάτω από τον τίτλο «Οι λόγοι επί των οποίων, βασίζεται το αίτημα για τις εξαιτούμενες θεραπείες», γίνεται αναφορά στις κακές συνθήκες κράτησης του αιτητή από το 2023, που ήταν υπόδικος, μέχρι και σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, ο αιτητής αναφέρει πως υπάλληλοι και/ή λειτουργοί του Τμήματος Φυλακών τον τοποθέτησαν «σε χώρο διαμονής, ο οποίος χρησιμοποιείτο ως τραπεζαρία και στον οποίο κατά περιόδους υπήρχαν περιττώματα και τρίχες από γάτους που διέμεναν στην πτέρυγα του, μέχρι και στο κρεβάτι του, συνεπεία του ότι τις εξέτρεφε άλλος κατάδικος.» (Ο τονισμός γίνεται από το Δικαστήριο)
Γίνεται ακόμη αναφορά πως τα πιο πάνω πρόσωπα επέβαλαν στον αιτητή πειθαρχική ποινή για μη συμμόρφωση του με τους Κανονισμούς των Φυλακών και στο πλαίσιο έκτισης της εν λόγω ποινής «τον τοποθέτησαν στην απομόνωση, όπου του αποστερήθηκε η δυνατότητα, ακόμη και κάλυψης των φυσικών του αναγκών, ήτοι της δυνατότητας της προσωπικής καθαριότητας και της πρόσβασης σε ξεχωριστό αποχωρητήριο για περίοδο που ξεπερνούσε τις 7 μέρες, εκθέτοντας τον έτσι σε εξευτελιστική και απάνθρωπη συμπεριφορά. Στα πλαίσια δε της πειθαρχικής του αυτής τιμωρίας, δεν του παρείχαν την δυνατότητα να προαυλίζεται, όπως προβλέπεται από τον σχετικό νόμο και τους κανονισμούς και τον άφησαν αρκετές μέρες χωρίς νερό και χωρίς φάρμακα». (Ο τονισμός γίνεται από το Δικαστήριο)
Αναφορά γίνεται και στα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, αφού υποφέρει από σακχαρώδη διαβήτη και, ως καταγράφεται, δεν του παρέχεται η δυνατότητα καθημερινής μέτρησης του επιπέδου του σακχάρου, ενώ για άλλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει στο πόδι, δεν του παρέχεται «ικανοποιητική φροντίδα για την χορήγηση ενέσιμου φαρμάκου λόγω παράλειψης έγκαιρης μεταφοράς του στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας». (Ο τονισμός γίνεται από το Δικαστήριο)
Τέλος, αναφορά γίνεται και σε κατ΄ ισχυρισμόν σοβαρές σωματικές βλάβες που υπέστη στο κεφάλι, στα άνω και κάτω άκρα, συνεπεία επιθέσεων που δέχθηκε τόσο από άλλους καταδίκους όσο και από δεσμοφύλακες. Προς τούτο παραδέχεται πως έχει ήδη προβεί σε καταγγελία στις αστυνομικές αρχές, για να προσθέσει όμως πως δεν υπήρξε κάποιο αποτέλεσμα.
Η Αίτηση υποστηρίζεται από Ένορκη Δήλωση του Δικηγόρου κ. Αλέξη Νεοκλέους και από Ένορκη Δήλωση του ίδιου του αιτητή. Ουσιαστικά επαναλαμβάνονται τα όσα εκτίθενται στην Έκθεση. Έχω θέσει ενώπιον μου τα όσα υποστηρίζουν την Αίτηση και τα όσα ανέφερε σήμερα ο ευπαίδευτος συνήγορος, ο οποίος υποστήριξε πως εν προκειμένω υπάρχει κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων του αιτητή.
Δεν χρειάζεται να πω πολλά για τη φύση και το σκοπό του προνομιακού εντάλματος Mandamus. Για το θέμα αυτό παραπέμπω στο σύγγραμμα του αείμνηστου Π. Αρτέμη, «Προνομιακά Εντάλματα - Αρχές και Υποθέσεις», έκδοση 2004, σελ. 248 και στις αποφάσεις, Αλκιβιάδους (2013) 1(Β) ΑΑΔ, 1540, Αναφορικά με τη Μονομερή Αίτηση του Χρύσανθου και Μπάρκα, Πολιτική Αίτηση αρ. 55/18, απόφαση ημερ. 20.6.2018, ECLI:CY:AD:2018:D296, Αναφορικά με την Αίτηση της Ζαβρίδου, Πολιτική Έφεση αρ. 129/21, απόφαση ημερ. 15.11.2021, και Αναφορικά με την Αίτηση των (1) Alpha Panareti Public Limited και (2) The Sunset Boulevard Tourist and Estate Company Limited, για την Καταχώριση Αίτησης για την Έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Mandamus, Πολ. Αίτηση 256/2025, ημερ. 31.10.2025.
Συνήθως, η συγκεκριμένη θεραπεία επιδιώκεται για να διαταχθεί κατώτερο Δικαστήριο να ασκήσει συγκεκριμένη εξουσία εντός της αρμοδιότητας του. Είναι όμως δυνατόν να δοθεί και για να εξαναγκάσει άλλες Αρχές ή Όργανα ή Πρόσωπα, τα οποία ασκούν δημόσια εξουσία για να εκτελέσουν συγκεκριμένο δημόσιο καθήκον που τους επιβάλλει ο Νόμος (Χριστοδούλου άλλως Ρόπας (2008) 1 (Α) ΑΑΔ 43). Εν προκειμένω, το Προνομιακό Ένταλμα Mandamus, ως ελέχθη, αξιώνεται για να «υποχρεώνει τον Διευθυντή του Τμήματος Φυλακών, τους λειτουργούς του Τμήματος Φυλακών, τους δεσμοφύλακες του Τμήματος Φυλακών και τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και/ή εργοδοτουμένους του Τμήματος Φυλακών».
Στην Haritonos v. Chief of Police & Another (1979) 1 C.L.R. 616, η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, είχε εκδοθεί στις 4.7.1974, ο αιτητής εξέτιε ποινή φυλάκισης 14 ετών στις Κεντρικές Φυλακές για απόπειρα φόνου του τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, που έλαβε χώρα στις 8.3.1970. Ενόσω εξέτιε την πιο πάνω ποινή, δραπέτευσε από τις Φυλακές διαπράττοντας αδίκημα δυνάμει του άρθρου 128(α) του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154. Λίγες ημέρες μετά, συνελήφθη και οδηγήθηκε πίσω στις Φυλακές. Για το συγκεκριμένο αδίκημα ζήτησε από τις αρμόδιες αρχές υπηρεσίες συνηγόρου, οι οποίες όμως αρνήθηκαν να του τις παραχωρήσουν. Επρόκειτο για συγκεκριμένο αίτημα. Ο αείμνηστος Σταυρινίδης, Δ., εκδίδοντας την απόφαση του, αφού αναφέρθηκε στο θεμελιώδες και συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του αιτητή να έχει υπηρεσίες συνηγόρου, εξέδωσε το αιτούμενο Προνομιακό Ένταλμα Μandamus εναντίον του Αρχηγού Αστυνομίας και του Διευθυντή Φυλακών. Απέρριψε το αίτημα για παροχή ιατρικής φροντίδας (medical care), αφού κρίθηκε πως από το υλικό που είχε τεθεί ενώπιον του, ο αιτητής δεν χρειαζόταν τέτοια περίθαλψη.
Έχει ήδη γίνει αναφορά στη γενικότητα των όσων αξιώνονται με το Προνομιακό Ένταλμα Μandamus. Να υπενθυμίσω πως το Προνομιακό Ένταλμα Μandamus είναι διαταγή, η οποία εκδίδεται για να διενεργηθεί κάτι συγκεκριμένο και κατ΄ επέκταση να επέλθει δικαιοσύνη (Halsbury΄s Laws of England, 3η Έκδοση, Τόμος ΙΙ, παρ. 159, σελ. 84-85). Στην Απεσιώτης (2014) 1(Γ) Α.Α.Δ. 2449, το αίτημα για έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Mandamus απερρίφθη και λόγω «της γενικότητας του αιτήματος». Τα ίδια ισχύουν και εν προκειμένω.
Η Αίτηση όμως είναι απορριπτέα και για άλλο λόγο. Για την έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Μandamus θα πρέπει να έχει προηγηθεί η υποβολή διακριτής απαίτησης προς την αρμόδια αρχή. Για το εν λόγω θέμα, εν προκειμένω σχετικό είναι το Τεκμήριο 3 (επιστολές του συνηγόρου του αιτητή), στο περιεχόμενο των οποίων θα αναφερθώ αμέσως τώρα.
Στις 24.5.2025 (δηλαδή οκτώ και πλέον μήνες πριν από την καταχώριση της υπό εκδίκαση Αίτησης), ο συνήγορος του αιτητή, με επιστολή του προς τον Διευθυντή Φυλακών και προς το Συμβούλιο Φυλακών, έλεγε πως ο αιτητής παραπονείται συνεχώς «για τον κίνδυνο που διατρέχει η υγεία του σε καθημερινή βάση εξαιτίας των ακόλουθων συμβάντων», τα οποία παρατίθενται αυτολεξεί:
«Α) Στην πτέρυγα 4Α, έχει μεταφερθεί κρατούμενος ο οποίος υποφέρει από ψώρα, με αποτέλεσμα, οι τρόφιμοι στην πτέρυγα αυτή, συμπεριλαμβανομένου και του πελάτη μας, να μην μπορούν να χρησιμοποιήσουν ούτε καν τα πλυντήρια στην πτέρυγα αυτή, φοβούμενοι την μετάδοση σε αυτούς της ασθένειας αυτής, μιας και είναι έγκλειστοι σε κλειστή δομή.
Β) Ο πελάτης μας, μεταφέρεται από το Τμήμα Φυλακών στο Γ.Ν.Λευκωσίας, για την χορήγηση σε αυτόν ετήσιου ενέσιμου φαρμάκου, συνεπεία του χρόνιου προβλήματος υγείας που αντιμετωπίζει στο γόνατο, σε χρόνο πολύ διαφορετικό από αυτόν που ορίζουν οι θεράποντες ιατροί και διάρκειας πολύ μικρότερης από αυτή που οι θεράποντες ιατροί έχουν συνταγογραφήσει. Αυτό έχει ως συνέπεια, ο πελάτης μας, να υποφέρει από έντονο άλγος στο πόδι, εξαιτίας της συμπεριφοράς και του μη συντονισμού των ενεργειών του Τμήματος Φυλακών, σε σχέση με αυτό το ζήτημα αυτό που άπτεται της υγείας του πελάτη μας.
Γ) Παρά το γεγονός ότι, ο πελάτης μας είναι ινσουλοεξαρτώμενος και πρέπει καθημερινά να γίνεται μέτρηση του επίπεδου ζάχαρης στο αίμα του, δυστυχώς αυτό δεν συμβαίνει διότι, αντί το σχετικό μηχάνημα μέτρησης να του δίδεται καθημερινά για να το πράττει ο ίδιος, φυλάσσεται στον ειδικό χώρο της Πτέρυγας 4Α που ευρίσκονται οι δεσμοφύλακες, οι οποίοι δεν του δίδουν τη δυνατότητα καθημερινής μέτρησης του επίπεδου ζάχαρης στο αίμα του. Αλλά και όταν ακόμα συμβαίνει αυτό, οι μετρήσεις αυτές γίνονται σε δημόσια θέα, χωρίς κανένα σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων του πελάτη μας». (Ο τονισμός γίνεται από το Δικαστήριο)
Τέσσερις περίπου μήνες μετά, ο συνήγορος του αιτητή, με άλλη επιστολή του προς την Αστυνομία ζητούσε να διερευνηθεί «υπόθεση πρόκλησης σωματικής βλάβης σε αυτόν, καθ΄ ότι ο εν λόγω κατάδικος υποβάλλει σφοδρά παράπονα ότι, κατ΄ ισχυρισμόν, την περασμένη εβδομάδα, κτυπήθηκε απρόκλητα και αδικαιολόγητα από δεσμοφύλακες και στη συνέχεια τέθηκε σε περιορισμό».
Στις 12.1.2026, δηλαδή ένα μήνα πριν από την καταχώριση της υπό εκδίκαση Αίτησης, ο συνήγορος του αιτητή, με επιστολή του προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, τον Αρχηγό Αστυνομίας και τον Πρόεδρο Συμβουλίου Φυλακών, αφού κάνει αναφορά σε προηγούμενες επιστολές του, εγείρει, με γενικότητα οφείλω να σημειώσω, τα ακόλουθα, τα οποία παραθέτω αυτολεξεί:
«Α. Εξευτελιστική συμπεριφορά του προσωπικού του Τμήματος Φυλακών σε βάρος του.
Β. Έκθεση της υγείας του σε συνεχή κίνδυνο.
Γ. Έκθεση της σωματικής του ακεραιότητας σε συνεχή κίνδυνο.»
Από το περιεχόμενο της πιο πάνω επιστολής, φαίνεται πως το παράπονο επικεντρώνεται στη μη επίσκεψη εκπροσώπου για λήψη στοιχείων από τον αιτητή, αφού σε αυτήν καταγράφεται πως «Δυστυχώς μέχρι σήμερα, κανένας εκ των πιο πάνω αναφερομένων φορέων δεν έχει προβεί σε οποιοδήποτε διάβημα ώστε να προστατευθούν θεμελιώδη ανθρώπινα και συνταγματικά δικαιώματα του πελάτη μας, έστω, μέσω της επίσκεψης κάποιου εκπροσώπου σας και λήψης στοιχείων από το εν λόγω πρόσωπο, τα οποία είτε θα επιβεβαιώσουν είτε θα διαψεύσουν τους ισχυρισμούς και τις θέσεις του». (Ο τονισμός γίνεται από το Δικαστήριο).
Είναι ηλίου φαεινότερον πως από τα πιο πάνω δεν υπάρχει διακριτή απαίτηση (distinct demand), και προς τούτο παραπέμπω στο πιο κάτω απόσπασμα από την Αναφορικά με την Αίτηση της Palm-Mount Holdings Ltd, Πολιτική Έφεση Αρ. 413/2016, ημερ. 3.4.2018, ECLI:CY:AD:2018:A154:
«Παρόλο που η έφεση έχει κριθεί, θεωρούμε χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι η ενεργοποίηση της εξουσίας του Δικαστηρίου για την παραχώρηση του εντάλματος mandamus εξαρτάται από την ικανοποίηση συγκεκριμένων προϋποθέσεων. Μια από αυτές είναι η υποβολή διακριτής απαίτησης προς την αρμόδια αρχή για εκτέλεση του καθήκοντός της σε σχέση με το οποίο υποβάλλεται, ακολούθως, το αίτημα, εφόσον δεν υπάρχει συμμόρφωση της στο μεταξύ. Δεν πρόκειται για τυπικό ζήτημα αλλά για ζήτημα ουσίας. Η αρμόδια αρχή πρέπει να γνωρίζει τι απαιτείται από αυτή να πράξει ώστε να έχει την ευκαιρία να εξετάσει κατά πόσο θα συμμορφωθεί ή όχι.»
Θα προσθέσω απλώς πως η υποβολή διακριτής απαίτησης έχει πάντα τη σημασία της, αφού εξετάζεται κατά πρώτον εάν συγκεκριμένη και σαφής απαίτηση, η οποία θα πρέπει να έχει ήδη υποβληθεί, εμπίπτει στη δικαιοδοσία ή στα καθήκοντα ή στο αξίωμα Δικαστηρίου, Αρχής ή Οργάνου.
Υπό το φως των πιο πάνω, δεν έχουν στοιχειοθετηθεί οι προϋποθέσεις χορήγησης της αιτούμενης άδειας.
Η Αίτηση απορρίπτεται.
Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.
/ΣΓεωργίου
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο