ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
Δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 9(3)(γ) του Ν. 33/1964
ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ
ΑΙΤΗΣΗ ΑΡ. 22/2025
13 Μαΐου, 2026
[ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΕΦΡΑΙΜ, Δ/στές]
Aναφορικά με την Αίτηση του Μάριου Αντωνίου
Aναφορικά με Nομικά Θέματα τα οποία προκύπτουν από την Απόφαση του Εφετείου ημερομηνίας 26/3/2024, εκδοθείσα στην Πολιτική Έφεση Αρ. 168/2019
ΜΑΡΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Eφεσείων στο Εφετείο
ΚΑΙ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Εφεσίβλητο στο Εφετείο
__________________
Ευστάθιος Κ. Ευσταθίου ΔΕΠΕ, για τον Αιτητή.
Δ. Μιχαηλίδης για Χρίστος Μ. Τριανταφυλλίδης ΔΕΠΕ, για το Νομικό Συμβούλιο.
__________________
ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από τον Ιωαννίδη, Δ.
__________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.: Ο Αιτητής, κύπριος πολίτης, μετά από τριετή φοίτηση στο Πανεπιστήμιο Northampton της Αγγλίας, απέκτησε δίπλωμα με τίτλο «Bachelor of Arts Combined Science (Law)». Στις 11.10.2007 υπέβαλε αίτηση για να εγγραφεί στο μητρώο ασκούμενων δικηγόρων της Κύπρου.
Ο Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου, με επιστολή του ημερ. 20.11.2007 προς τον Αιτητή, τον ενημέρωνε πως «για να γίνει η αξιολόγηση του πτυχίου σας πρέπει να προσκομίσετε στο Νομικό Συμβούλιο το πρωτότυπο και αντίγραφο του πτυχίου σας, επίσημη μετάφραση των μαθημάτων τα οποία έχετε διδαχθεί και βεβαίωση ότι το πτυχίο σας αναγνωρίζεται από το Law Society για να μπορέσετε να ασκήσετε δικηγορία στην Αγγλία.»
O Aιτητής με επιστολή του ημερ. 21.2.2008 προς τον Πρόεδρο του Νομικού Συμβουλίου, παραδεχόταν πως δεν μπορούσε να ασκήσει δικηγορία στην Αγγλία καθότι «δεν εξετάστηκε», κατόπιν δικής του επιλογής, στο μάθημα του δικαίου της ακίνητης ιδιοκτησίας και των αρχών της επιείκειας (Equity).
Εν κατακλείδι, το Νομικό Συμβούλιο με επιστολή του ημερ. 22.1.2009 ενημέρωσε τον Αιτητή για την απόρριψη της αίτησης του, αφού έκρινε ότι δεν πληρούσε τα κριτήρια για την αναγνώριση του πτυχίου του ως πτυχίο Νομικής βάσει των εγγράφων που αυτός είχε προσκομίσει. Ο Αιτητής ζήτησε επανεξέταση του αιτήματος του, πλην όμως το Νομικό Συμβούλιο με επιστολή του ημερ. 4.6.2010, ενημέρωσε τον Αιτητή πως εμμένει στην προηγούμενη απόφαση του.
Ο Αιτητής απέστειλε επιστολή/καταγγελία ημερ. 29.3.2011 προς την Επίτροπο Διοικήσεως, η οποία με επιστολή της ημερ. 6.12.2013 τον ενημέρωσε πως δεν είχε διαπιστώσει οτιδήποτε που να δικαιολογούσε την παρέμβαση της.
Το 2012, ο Αιτητής καταχώρισε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας αγωγή εναντίον του Νομικού Συμβουλίου αξιώνοντας: (α) δήλωση του Δικαστηρίου ότι δικαιούται να εγγραφεί ως ασκούμενος δικηγόρος στο Μητρώο Ασκούμενων Δικηγόρων Κύπρου βάσει του πιο πάνω διπλώματος, (β) διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται το Νομικό Συμβούλιο να τον εγγράψει στο Μητρώο Ασκούμενων Δικηγόρων Κύπρου και (γ) αποζημιώσεις για ζημιές που κατ’ ισχυρισμόν υπέστη, λόγω της παράλειψης του Νομικού Συμβουλίου να τον εγγράψει στο Μητρώο Ασκούμενων Δικηγόρων.
Το Νομικό Συμβούλιο με το δικόγραφο του, αρνήθηκε όλες τις θεραπείες και επέμενε πως το δίπλωμα του Αιτητή δεν θεωρείται πτυχίο Νομικής. Περαιτέρω, είχε δικογραφήσει πως ο Αιτητής δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος στο Ηνωμένο Βασίλειο ενώ υποστήριξε πως ουδέποτε ο Αιτητής προσκόμισε έγγραφα που του είχαν ζητηθεί.
Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, αφού αξιολόγησε τη μαρτυρία που είχε τεθεί ενώπιον του και αφού αναφέρθηκε στις σχετικές πρόνοιες του περί Δικηγόρων Νόμου, Κεφ. 2, έκρινε, για λόγους που παρέθεσε, ως ορθή την απόφαση του Νομικού Συμβουλίου, και ως εκ τούτου απέρριψε την αγωγή.
Ο Αιτητής καταχώρισε έφεση κατά της πιο πάνω απόφασης προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, τη θέση ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο καθοδηγήθηκε εσφαλμένα «ως προς τον Νόμο και τα πράγματα» και ως εκ τούτου η απόφαση του θα έπρεπε να ακυρωθεί. Εσφαλμένη θεωρούσε και την απαίτηση του Νομικού Συμβουλίου να προσκομιστεί βεβαίωση από το Law Society της Αγγλίας ότι αυτός θα μπορούσε να ασκήσει το λειτούργημα του δικηγόρου στο Ηνωμένο Βασίλειο στη βάση του εξασφαλισθέντος πτυχίου.
Το Εφετείο απέρριψε την έφεση. Βρήκε πως το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι το πτυχίο του Αιτητή δεν ήταν «καθαρά νομικό πτυχίο» ήταν ορθό. Και τούτο γιατί δικαιολογημένα, ως ανέφερε, το πρωτόδικο Δικαστήριο έλαβε υπόψη του «(α) τον τίτλο του ίδιου του πτυχίου, (β) την αναφορά - μαρτυρία του εφεσείοντα ο οποίος αποδέχθηκε ότι το πτυχίο του ήταν μικτό πτυχίο και (γ) τη μαρτυρία της ΜΕ2 (από το British Council), την οποία είχε κλητεύσει ο εφεσείοντας, η οποία μαρτύρησε ότι το πτυχίο του εφεσείοντα “είναι τίτλος πτυχίου θεωρητικού χαρακτήρα, δηλαδή Bachelor of Arts, το οποίο είναι συνδυασμός σπουδών με νομική”.»
Στο σημείο αυτό θεωρούμε σκόπιμο να παραθέσουμε το Άρθρο 4 του περί Δικηγόρων Νόμου, Κεφ. 2, ως αυτό ίσχυε τότε (με τονισμό στα όσα εδώ ενδιαφέρουν):
«4. Κάθε πρόσωπo θα δικαιoύται vα λάβει από τo Νoμικό Συμβoύλιo πιστoπoιητικό ότι δικαιoύται vα εγγραφεί ως δικηγόρoς αv ικαvoπoιήσει τo Νoμικό Συμβoύλιo-
(α) ότι έχει συμπληρωμέvo τo εικoστό πρώτo έτoς της ηλικίας τoυ και
(β) ότι είvαι καλoύ χαρακτήρα και δεv είvαι ακατάλληλo πρόσωπo vα γίvει δεκτό ως δικηγόρoς λόγω oπoιασδήπoτε συμπεριφoράς η oπoία θα δικαιoλoγoύσε τo Πειθαρχικό Συμβoύλιo vα λάβει μέτρα εvαvτίov τoυ δυvάμει τoυ άρθρoυ 17 και
(γ) ότι είναι -
(i) πολίτης της Δημοκρατίας ή
(ii) πολίτης άλλου κράτους μέλους ή
(iii) σύζυγος ή τέκνον πολίτη της Δημοκρατίας ή
(iv) σύζυγος ή τέκνον πολίτη άλλου κράτους μέλους
και έχει τη συνήθη διαμονή του στη Δημοκρατία και
(δ) ότι κατέχει oπoιoδήπoτε από τα ακόλoυθα πρoσόvτα, δηλαδή-
(i) είvαι κάτoχoς πτυχίoυ ή διπλώματoς Νoμικής, τo oπoίo απoκτήθηκε με άλλo τρόπo ή με αλληλoγραφία, oπoιoυδήπoτε από τα Παvεπιστήμια της Ελλάδας ή της Τoυρκίας, ή
(ii) είvαι Barrister-at-Law της Αγγλίας, Βoρείoυ Iρλαvδίας ή της Δημoκρατίας της Iρλαvδίας ή δικηγόρoς της Σκωτίας, ή
(iii) είvαι κάτoχoς πτυχίoυ Νoμικής πoυ απoκτήθηκε με άλλo τρόπo ή με αλληλoγραφία, oπoιoυδήπoτε από τα Παvεπιστήμια τoυ Ηvωμέvoυ Βασιλείoυ της Μεγάλης Βρετταvίας και Βoρείoυ Iρλαvδίας ή της Δημoκρατίας της Iρλαvδίας:
Νoείται ότι τo πτυχίo Νoμικής για εξωτερικoύς σπoυδαστές τoυ Παvεπιστημίoυ τoυ Λovδίvoυ θα θεωρείται ως πτυχίo πoυ απoκτήθηκε με άλλo τρόπo ή με αλληλoγραφία, ή
(iv) είvαι κάτoχoς τέτoιoυ πτυχίoυ ή διπλώματoς Νoμικής, τo oπoίo απoκτήθηκε με άλλo τρόπo ή με αλληλoγραφία, oπoιoυδήπoτε άλλoυ Παvεπιστημίoυ ή Iδρύματoς, ως τo Νoμικό Συμβoύλιo δύvαται από καιρό σε καιρό vα καθoρίσει με γvωστoπoίηση πoυ δημoσιεύεται στηv Επίσημη Εφημερίδα της Δημoκρατίας:
Νoείται ότι τo Νoμικό Συμβoύλιo δε θα καθoρίζει oπoιoδήπoτε τέτoιo πτυχίo ή δίπλωμα oπoιoυδήπoτε τέτoιoυ Παvεπιστημίoυ ή Iδρύματoς εκτός αv αυτό είvαι ισότιμo με τα πρoσόvτα και τα Παvεπιστήμια ή Iδρύματα τα oπoία αvαγράφovται στις υπoπαραγράφoυς (i), (ii) και (iii) και
(ε) .................................
(στ) .................................»
Το Εφετείο σχολιάζοντας το περιεχόμενο του Άρθρου 4(δ)(iii) του περί Δικηγόρων Νόμου, Κεφ. 2, σημείωσε τα ακόλουθα:
«…Η πρόνοια του Άρθρου 4(δ)(iii) του Κεφ. 2, ως ίσχυε πριν τις τροποποιήσεις με τους Ν.83(Ι)/2020 και Ν.17(Ι)/2024, αφορούσε σε καθαρά νομικό πτυχίο και όχι πτυχίο από συνδυασμό μαθημάτων νομικής με μαθήματα άλλης επιστήμης. Δεν παραγνωρίζουμε ότι 8 από τα 14 μαθήματα του πτυχίου του εφεσείοντα σχετίζονται με τη νομική, ωστόσο το ίδιο το πανεπιστήμιο που εξέδωσε το πτυχίο του εφεσείοντα, ως προκύπτει από τον τίτλο του, δεν το θεωρεί αμιγώς πτυχίο νομικής.
Συνακόλουθα, ορθά κρίθηκε ότι ο τίτλος του πτυχίου του εφεσείοντα, σε συνδυασμό με τα μαθήματα που αυτός παρακολούθησε, δεν συνιστούσαν αμιγές πτυχίο νομικής, ως ήταν και ο σκοπός του Νόμου, ούτως ώστε οι εφεσίβλητοι να υποχρεούνταν να τον εγγράψουν στο Μητρώο Ασκουμένων. Αν ο νόμος αναγνώριζε ως ικανοποιητικό στοιχείο ένα μικτό πτυχίο νομικής με μαθήματα άλλης επιστήμης, θα το προνοούσε ρητά.»
Ο αποτυχών εφεσείων, με την υπό εκδίκαση Αίτηση επιδιώκει τώρα την εξασφάλιση άδειας για να υποβάλει αίτηση δυνάμει του Άρθρου 9(3)(γ) των περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμων του 1964 έως 2025.
Στην Έκθεση Νομικών Θεμάτων παρατίθεται ένα Νομικό Θέμα, το οποίο μεταφέρουμε αυτολεξεί, χωρίς την αιτιολογία του, την οποία βεβαίως έχουμε μελετήσει:
«Το Εφετείο με την απόφαση του προέβηκε σε λανθασμένη ερμηνεία του Νόμου ειδικότερον του άρθρου 4(δ)(iii) του περί Δικηγόρων Νόμου, ώστε να δημιουργείται η ανάγκη της ορθής ερμηνείας του Νόμου.»
Το Νομικό Συμβούλιο καταχώρισε ένσταση, εισηγούμενο πως δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση της αιτούμενης άδειας. Πιο συγκεκριμένα, η θέση του είναι ότι ο αιτητής προβαίνει «σε μια γενική και αόριστη αναφορά και δεν παραπέμπει σε οποιοδήποτε νομικό ζήτημα προς εξέταση που να εμπίπτει σε οποιαδήποτε ζητήματα που αναφέρονται στο Άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου 33/1964.»
Με οδηγίες του Δικαστηρίου κατατέθηκαν γραπτές αγορεύσεις, το περιεχόμενο των οποίων επίσης έχουμε μελετήσει. Θα κάνουμε ειδική αναφορά σε αυτό, όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο.
Θα επαναλάβουμε για άλλη μια φορά, ότι τα κατ’ ισχυρισμόν λάθη σε μιαν απόφαση του Εφετείου, δεν διορθώνονται κατ’ επίκληση της τριτοβάθμιας δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου που υφίσταται σήμερα με τη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης που έλαβε χώρα το 2023. Η τριτοβάθμια δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δεν συνιστά έφεση κατά απόφασης του Εφετείου (Αναφορικά με την Αίτηση του ΧΧΧ Κλεοβούλου, Αίτηση Αρ. 6/2023, ημερ. 3.6.2024).
Όπως τέθηκε στην Αναφορικά με την Αίτηση του ΧΧΧ Farhat Aρ. 27/2024, ημερ. 19/11/2024 «Η τριτοβάθμια δικαιοδοσία του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν αποσκοπεί στο να διορθώνει λάθη του Εφετείου, αλλά να εξετάζει νομικά θέματα που προκύπτουν ξεκάθαρα από την απόφαση του Εφετείου, ως καθορίζεται στο άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου».
Εν προκειμένω, το Νομικό Συμβούλιο, αφού έλαβε υπόψη του τον τίτλο του πτυχίου, που δεν ήταν πτυχίο Νομικής και όλα τα άλλα στα οποία έγινε αναφορά πιο πάνω, έκρινε πως αυτό δεν συνιστούσε αμιγές πτυχίο Νομικής. Ο Αιτητής στην αγόρευση του αναφέρει ότι «εάν ήθελε ο Νόμος ως προϋπόθεση ή κριτήριο ή στοιχείο του “πτυχίου νομικής” είτε την “καθαρότητα” είτε περαιτέρω άλλη απαίτηση είτε τη δυνατότητα στον κάτοχο του άσκησης επαγγέλματος του δικηγόρου στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα το ανέφερε και θα το απαιτούσε ρητώς.»
Να επαναλάβουμε επίσης ότι η Τριτοβάθμια Δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αφορά στην επίλυση νομικών θεμάτων και ότι αυτά θα πρέπει να διατυπώνονται με καθαρότητα και με τέτοιο τρόπο ώστε η εξέτασή τους να είναι δυνατή ως έχει. Εκεί βεβαίως που διατυπώνονται ορθά, αλλά παρουσιάζουν αδικαιολόγητη ευρύτητα, το Ανώτατο Δικαστήριο διατηρεί τη δυνατότητα να χορηγήσει την άδεια για μέρος ή για συγκεκριμένη πτυχή του νομικού θέματος (Αναφορικά με την Αίτηση του ΧΧΧ ΧΧΧ Χατζησωφρονίου, Αρ. Αίτησης 4/23, ημερομηνίας 25/04/2024).
Ειδικά για την «ανάγκη ορθής ερμηνείας του Νόμου», για την οποία γίνεται αναφορά στο νομικό θέμα, και η οποία ανάγκη φέρεται, ως ελέχθη, να προκύπτει από την κατ’ ισχυρισμόν λανθασμένη ερμηνεία του Νόμου που έδωσε το Εφετείο, θα προσθέσουμε πως ο Αιτητής δεν προτείνει κάτι συγκεκριμένο. Με άλλα λόγια, δεν συγκεκριμενοποιείται ποια είναι κατά τον Αιτητή η ερμηνεία του όρου «πτυχίο νομικής» στον Νόμο. Ή για να το θέσουμε διαφορετικά, τι συνιστά κατά τον Αιτητή «πτυχίο νομικής», για το οποίο γίνεται αναφορά στον Νόμο. Η καταγραφή στο νομικό θέμα ότι το Εφετείο προέβη «σε λανθασμένη ερμηνεία του Νόμου, ειδικότερον του άρθρου 4(δ)(iii) του περί Δικηγόρων Νόμου», συνιστά έφεση κατά απόφασης του Εφετείου, κάτι που δεν εμπίπτει στις πρόνοιες του άρθρου 9(3)(γ).
Δεν είναι δικό μας έργο να διατυπώνουμε το νομικό θέμα με τέτοιο τρόπο ώστε να συνάδει με τις πρόνοιες του Νόμου. Αυτό θα ήταν άδικο και για την άλλη πλευρά η οποία κλήθηκε να τοποθετηθεί στο νομικό θέμα όπως αυτό διατυπώθηκε.
Δεν δικαιολογείται η χορήγηση της αιτούμενης άδειας.
Η Αίτηση απορρίπτεται.
Επιδικάζονται υπέρ του Νομικού Συμβουλίου €1.500 έξοδα, πλέον Φ.Π.Α., εάν υπάρχει.
Χ. ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.
Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.
Ε. ΕΦΡΑΙΜ, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο