ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ  

   (Υπόθεση αρ. 2062/2022 (i-Justice))

26 Φεβρουαρίου 2026

[ΓΑΒΡΙΗΛ, Δ.Δ.Δ.]

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤA AΡΘΡA 1A, 23, 25, 26, 28, 29, 30, 35 KAI 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΖΑΦΕΙΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ

Αιτητές,

v.

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ

Καθ’ ων η αίτηση.

……………………………

Ελένη Λοϊζίδου, για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης Δ.Ε.Π.Ε., για τους αιτητές.

Θεοδώρα Πιπερή - Χριστοδούλου, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΓΑΒΡΙΗΛ, Δ.Δ.Δ.: Αντικείμενο της υπό κρίση προσφυγής, συνιστά η νομιμότητα της Γνωστοποίησης Αρνήσεως Χορηγήσεως Πολεοδομικής Άδειας, ημερομηνίας 12.9.2022, σε σχέση με την πολεοδομική αίτηση με αρ. ΠΑΦ/513/2019 για την δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 6000 kwp, εντός των τεμαχίων 75, 76, 77, 81, 83, 84 και 85, Φ./Σχ. 52/41 στην Κοινότητα Κούκλια της Επαρχίας Πάφου.

 

  Όπως αναφέρεται στην Ένσταση, οι αιτητές υπέβαλαν στις 19.7.2019 στο Επαρχιακό Γραφείο Πολεοδομίας και Οικήσεως Πάφου, την πολεοδομική αίτηση με αρ. ΠΑΦ/513/2019 για την ανέγερση φωτοβολταϊκού πάρκου, ισχύος 6000 kwp. Το αιτούμενο πάρκο, καταλαμβάνει συνολική έκταση τεμαχίων 182.433 τ.μ., εντός των τεμαχίων 75, 76, 77, 81, 83, 84 και 85, Φ./Σχ. 52/41 στην Κοινότητα Κούκλια της Επαρχίας Πάφου, τα οποία τεμάχια εμπίπτουν στη Γεωργική Ζώνη Γ3 της Δήλωσης Πολιτικής για την Ύπαιθρο. Μαζί με την αίτηση, υπεβλήθη και η απαραίτητη Μελέτη Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον (ΜΕΕΠ), ως αυτό απαιτείται από τις πρόνοιες του περί Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από Ορισμένα Έργα Νόμου, για σκοπούς αξιολόγησης και εξασφάλισης της απαιτούμενης Γνωμοδότησης της Περιβαλλοντικής Αρχής.

 

  Προς το σκοπό εξέτασης της αιτούμενης πολεοδομικής άδειας, η Πολεοδομική Αρχή ζήτησε και έλαβε τις απόψεις διαφόρων εμπλεκόμενων Τμημάτων / Υπηρεσιών.

 

  Ειδικότερα, το Τμήμα Γεωργίας, με επιστολή ημερομηνίας 25.10.2019, έφερε ένσταση στην αιτούμενη χορήγηση της πολεοδομικής άδειας. Όπως αναφέρθηκε, η προτεινόμενη ανάπτυξη αφορά σε τεμάχια τα οποία εμπίπτουν εντός της Γεωργικής Ζώνης Γ3 και κάποια εντός της πολεοδομικής ζώνης Η6, τεμάχια τα οποία αξιοποιούνται για γεωργικούς σκοπούς με καλλιέργεια σιτηρών, γεγονός που συμβάλλει ουσιαστικά στους τομείς της αγροτικής ανάπτυξης και διατροφής.

 

  Ο Έπαρχος Πάφου, με επιστολή του ημερομηνίας 7.11.2019, δεν έφερε ένσταση στην αιτούμενη ανάπτυξη. Η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου και το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, με τις επιστολές τους ημερομηνίας 18.11.2019 και 12.12.2019, δεν έφεραν ένσταση, θέτοντας, όμως, συγκεκριμένους όρους.

 

  Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, με σειρά επιστολών του, γνωστοποίησε την έντονη αντίθεση του στην αιτούμενη ανάπτυξη. Με επιστολές ημερομηνίας 30.11.2020, 19.1.2021, 4.3.2022 και 6.5.2022, οι οποίες εστάλησαν προς τον Διευθυντή του Τμήματος Περιβάλλοντος, για τους σκοπούς ετοιμασίας της σχετικής Γνωμοδότησης, εξέφρασε την διαφωνία του στην εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού πάρκου, λόγω της εγγύτητας της περιοχής σε χώρο ιδιαίτερης και κορυφαίας αρχαιολογικής, αλλά και ιστορικής σημασίας, ήτοι στο χώρο που βρισκόταν η Παλαίπαφος, πρωτεύουσα του βασιλείου της Πάφου, η οποία έχει ενταχθεί στον κατάλογο πολιτιστικής κληρονομίας της Unesco.

 

  Το Τμήμα Περιβάλλοντος, λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πάνω αναφερόμενες απόψεις, εκπόνησε την Γνωμοδότηση ημερομηνίας 18.8.2022, με εισήγηση προς την Πολεοδομική Αρχή την μη έκδοση της αιτούμενης άδειας, λόγω των σημαντικών κινδύνων υποβάθμισης της αρχαιολογικής κληρονομιάς και του πολιτιστικού και φυσικού τοπίου της περιοχής.

 

  Βάσει των πιο πάνω, η Πολεοδομική Αρχή γνωστοποίησε την εδώ προσβαλλόμενη Γνωστοποίηση Αρνήσεως Χορηγήσεως Πολεοδομικής Άδειας, ημερομηνίας 12.9.2022, για τους εξής λόγους:-

«(500)  Η προτεινόμενη ανάπτυξη δεν μπορεί να επιτραπεί λαμβάνοντας υπόψη ως "ουσιώδη παράγοντα", με βάση το άρθρο 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου και την υποπαράγραφο 3.1(θ), Γενικές Πρόνοιες Πολιτικής της Δήλωσης Πολιτικής, την αρνητική Γνωμοδότηση της Περιβαλλοντικής Αρχής με ημερομηνία 18/08/2022. Ειδικότερα αναφέρεται ότι, η Περιβαλλοντική Αρχή μετά από ολοκληρωμένη εξέταση των περιβαλλοντικών παραμέτρων του έργου και αφού έλαβε υπόψη τη ΜΕΕΠ, τις προδιαγραφές και άλλα στοιχεία από την κατασκευή και λειτουργία παρόμοιων έργων, τις θέσεις των μελών της Επιτροπής και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και τα χωροταξικά και περιβαλλοντικά δεδομένα του χώρου, δεν συνηγορεί στην υλοποίηση του έργου. Συγκεκριμένα η Περιβαλλοντική Αρχή κατέληξε ότι το έργο θα προκαλέσει αρνητικές επιπτώσεις και υποβάθμιση της αρχαιολογικής κληρονομιάς, τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία.

(501)     Με βάση την αρνητική Γνωμοδότηση που εκδόθηκε από την Περιβαλλοντική Αρχή, ως αναφέρεται πιο πάνω, η αιτούμενη ανάπτυξη δεν είναι δυνατό να επιτραπεί γιατί επηρεάζει ουσιωδώς το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους, το τοπίο, την οικολογία της περιοχής κλπ, κατά παράβαση των προνοιών της υποπαραγράφου 9.18.3 (β) της Δήλωσης Πολιτικής.

(502)     Η ανάπτυξη συγκρούεται με τις πρόνοιες της παραγράφου 9.18.3 και της Εντολής 2/2006 του Υπουργού Εσωτερικών, δεδομένης της άμεσης γειτνίασης με το καθορισμένο Όριο Ανάπτυξης της Κοινότητας Κουκλιών [επηρεασμός ανέσεων άμεσα περιβάλλουσας οικιστικής περιοχής], της μη διασφάλισης της δυνατότητας μελλοντικής επέκτασης Οικιστικών Ζωνών, κατά παράβαση της παραγρ. 9.18.3 (β) της Δήλωσης Πολιτικής, καθώς και των φυσικών χαρακτηριστικών του τεμαχίου [υδατορέματα, εκτεταμένη καλλιέργεια σιτηρών κτλ.]».

 

  Η ευπαίδευτη συνήγορος των αιτητών, ήγειρε τόσο στην αρχική γραπτή της αγόρευση, όσο και στην απαντητική της, ισχυρισμό περί επιβολής περιορισμών στην χρήση της ιδιοκτησίας τους, που κατά τις εισηγήσεις, συνιστούν απόλυτη στέρηση, αντίθετη στο Σύνταγμα και τη νομολογία. Εισηγείται πως η Πολεοδομική Αρχή θα μπορούσε να προχωρήσει στην έκδοση της αιτούμενης άδειας, επιβάλλοντας όρους για την τροποποίησή της, σε περίπτωση που προέκυπταν αρχαιότητες, υποβάλλοντας προς τούτο, πως δεν προηγήθηκε καμία έρευνα, ενώ δεν δόθηκε ούτε και νόμιμη αιτιολογία, παρόλο που η απόφαση ήτο ιδιαίτερη δυσμενής για τους αιτητές.

 

  Πρόσθετα, υποστηρίζουν πως η Πολεοδομική Αρχή υιοθέτησε δέσμια τις θέσεις του Τμήματος Αρχαιοτήτων, στερώντας τους το δικαίωμα να ακουστούν, προβάλλοντας και την θέση πως δεν τηρήθηκε άρτιο πρακτικό. Θα πρέπει να αναφερθεί πως, κατά το στάδιο των προφορικών διευκρινίσεων, η ευπαίδευτη συνήγορος των αιτητών, προέβη σε κάποιες διορθώσεις σε σχέση με τα συγκεκριμένα ζητήματα που αναφέρονται στην αρχική γραπτή της αγόρευση, διευκρινίζοντας ειδικότερα πως, δεν είχε εκδοθεί πολεοδομική άδεια σε σχέση με τα επίδικα τεμάχια, ούτε προηγήθηκε οποιαδήποτε επίταξη και πως η αναφορά που γίνεται σε Παράρτημα 14 στην Ένσταση, υπήρξε εσφαλμένη.  

 

  Πλήρως υποστηρικτική της νομιμότητας της επίδικης απόφασης, υπήρξε η θέση της ευπαιδεύτου συνηγόρου της Δημοκρατίας, η οποία προσκόμισε στο Δικαστήριο και τον σχετικό διοικητικό φάκελο της Πολεοδομικής Αρχής, ο οποίος σημειώθηκε ως Τεκμήριο 1. Με αναφορά σε σχετική νομολογία, εισηγήθηκε πως οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν επί των ακινήτων των αιτητών, με την απόρριψη αίτησης για την αιτούμενη ανάπτυξη, υπήρξαν νόμιμοι, χάριν της πολεοδομίας, επιβαλλόμενοι δυνάμει του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, Ν. 90/72 και κατ’ εφαρμογή του άρθρου 26(1) αυτού, μετά από δέουσα έρευνα, δίδοντας και πλήρη αιτιολογία των λόγων της απορριπτικής κατάληξης της αιτήσεως.

 

  Έχω μελετήσει με ιδιαίτερη προσοχή τα ενώπιον μου έγγραφα, υπό το φως του περιεχομένου του Τεκμηρίου 1, στη βάση των ισχυρισμών που έχουν εγερθεί προς ακύρωση της απορριπτικής απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής για την χορήγηση της αιτούμενης πολεοδομικής άδειας για δημιουργία και εγκατάσταση φωτοβολταϊκού πάρκου.

 

  Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, Ν. 90/72, ως αυτός ίσχυε μέχρι και τον ουσιώδη χρόνο:-

«26.—(1) Για να καταλήξει σε πολεοδομική απόφαση δυνάμει του παρόντος Νόμου, η Πολεοδομική Αρχή λαμβάνει υπόψη τις πρόνοιες του εφαρμοστέου στην περίπτωση σχεδίου αναπτύξεως καθώς και οποιοδήποτε άλλο ουσιώδη παράγοντα.»[1]

 

  Εντός του Τεκμηρίου 1 κυανά 519 - 509, περιέχεται το Έντυπο Μελέτης Πολεοδομικής Αίτησης και Πρακτικό Απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής, όπως αυτό εκπονήθηκε από την υπεύθυνη τεχνικό που εξέτασε την αίτηση στις 5.9.2022 και εγκρίθηκε ακολούθως από τον Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, μέρος του οποίου παραθέτω κατωτέρω αυτούσιο:-

«6. Διαβουλεύσεις:

6.1.         Αποτελέσματα διαβουλεύσεων:

(α) Έπαρχος Πάφου: Με επιστολή ημερομηνίας 7/11/2019 δεν φέρει ένσταση στη χορήγηση της αιτούμενης άδειας, νοουμένου ότι η προτεινόμενη ανάπτυξη θα είναι σύμφωνη με τον περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμο, τον περί Ρυθμίσεων Οδών και Οικοδομών Νόμο και τους σχετικούς Κανονισμούς.

(β) Τμήμα Γεωργίας: Με επιστολή ημερομηνίας 25/10/2019 αναφέρεται στα χαρακτηριστικά του τεμαχίου (αξιοποιούνται για γεωργικούς σκοπούς με καλλιέργεια σιτηρών, από εδαφολογικής άποψης είναι μέτριας γονιμότητας και μη αρδευόμενο), καταλήγοντας ότι φέρει ένσταση στη χορήγηση Πολεοδομικής Άδειας της προτεινόμενης ανάπτυξης.

(γ) Τμήμα Αναπτύξεων Υδάτων: Με επιστολή ημερομηνίας 12/12/2019 δεν φέρει ένσταση υπό όρους

(δ) Τμήμα Περιβάλλοντος: Με επιστολή ημερομηνίας 18/08/2022 αποστέλλει Γνωμοδότηση, σύμφωνα με την οποία η Περιβαλλοντική Αρχή δεν συνηγορεί στην υλοποίηση του έργου, καθώς όπως αναφέρει, η περιοχή έχει ιδιαίτερη αρχαιολογική και ιστορική σημασία και η υλοποίηση του έργου (εκτέλεση και λειτουργία) θα επιφέρει υποβάθμιση της αρχαιολογικής κληρονομιάς. Η εν λόγω Γνωμοδότηση συνοδεύεται από τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων άλλων Τμημάτων, εκ των οποίων και όλη η επιστολογραφία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, μέσω των οποίων εκφράζει την αντίθεσή του στην εγκατάσταση ενός πάρκου φωτοβολταϊκών στην περιοχή.

(ε) ΑΗΚ: Με επιστολή ημερομηνίας 18/11/2019 δεν φέρει ένσταση υπό όρους, εκ των οποίων η δημιουργία Ηλεκτρικού Υποσταθμού, η οποία και συμφωνήθηκε.

Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου: Δεν έχουν προσκομιστεί οι απόψεις της ΡΑΕΚ.

[…]

9.   Παρατηρήσεις:

(α) Η προτεινόμενη ανάπτυξη αποτελεί Έργο Υποδομής και διέπεται από τις πρόνοιες της παραγράφου 9.18 της Δήλωσης Πολιτικής, καθώς και τις πρόνοιες της Εντολής 2/2006 του Υπουργού Εσωτερικών. Τα Προτεινόμενα τεμάχια εμπίπτουν στην Γεωργική Ζώνη Γ3. Σημειώνεται ότι, μέρος των τεμαχίων με αρ. 75 και 81 εμπίπτουν στην Οικιστική Ζώνη Η6. Τα φωτοβολταϊκά πλαίσια βέβαια χωροθετούνται μόνο εντός της Γεωργικής Ζώνης.

ί. Η ευρύτερη περιοχή αποτελεί επίπεδη έκταση η οποία αξιοποιείται για γεωργικούς σκοπούς και κυρίως καλλιέργειες σιτηρών.

ii. Η υπό μελέτη περιοχή, βόρεια, απέχει περίπου 700 μέτρα από τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) Κοιλάδα Διαρίζου, του Δικτύου Natura 2000.

iii. Βορειοδυτικά και σε απόσταση 350 μέτρων περίπου του προτεινόμενου έργου υπάρχει διάδρομος διέλευσης αποδημητικών πουλιών.

iv.  Ανατολικά συνορεύει με το υδατόρεμα "Αργάκι Παναγή/ Σκουλουκιού”.

v.   Επιπλέον η περιοχή του προτεινόμενου έργου αποτελεί μέρος των εκτεταμένων νεκροπόλεων της αρχαίας Παλαίπαφου και σε αυτήν αναφέρεται πολύ συχνά η ανεύρεση τάφων ή επιφανειακών αρχαιοτήτων. Σε άμεση γειτνίαση βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της ελεύθερης Κύπρου, η Παλαίπαφος. Η ιδιαίτερη ιστορική αξία του χώρου οδήγησε και στην απόφαση για ένταξη μέρους της περιοχής στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Γενικά η περιοχή είναι διάσπαρτη από αρχαιότητες και χώρους όπου έχουν διενεργηθεί ανασκαφές. 

(β) Κατόπιν μελέτης των ως άνω αναφερομένων πολεοδομικών και χωροταξικών δεδομένων της αίτησης, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί θετικά λαμβάνοντας υπόψη ότι, συγκρούεται με τις πρόνοιες της παραγράφου 9.18.3 και της Εντολής 2/2006 του Υπουργού Εσωτερικών, δεδομένης της άμεσης γειτνίασης με το καθορισμένο Όριο Ανάπτυξης της Κοινότητας Κουκλιών [επηρεασμός ανέσεων άμεσα περιβάλλουσας οικιστικής περιοχής], της μη διασφάλισης της δυνατότητας μελλοντικής επέκτασης Οικιστικών Ζωνών κατά παράβαση της παραγρ. 9.18.3(β) της Δήλωσης Πολιτικής, καθώς και των φυσικών χαρακτηριστικών του τεμαχίου [υδατορέματα, εκτεταμένη καλλιέργεια σιτηρών κτλ.].

(γ) Επιπρόσθετα, η προτεινόμενη ανάπτυξη δεν μπορεί να επιτραπεί λαμβάνοντας υπόψη ως «ουσιώδη παράγοντα», με βάση το άρθρο 26(1) του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου και την υποπαράγραφο 3.1(θ), Γενικές Πρόνοιες Πολιτικής της Δήλωσης Πολιτικής, τη Γνωμοδότηση της Περιβαλλοντικής Αρχής. Ειδικότερα αναφέρεται ότι, η Περιβαλλοντική Αρχή μετά από ολοκληρωμένη εξέταση των περιβαλλοντικών παραμέτρων του έργου και αφού έλαβε υπόψη τη ΜΕΕΠ, τις προδιαγραφές και άλλα στοιχεία από την κατασκευή και λειτουργία παρόμοιων έργων, τις θέσεις των μελών της Επιτροπής και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και τα χωροταξικά και περιβαλλοντικά δεδομένα του χώρου, δεν συνηγορεί στην υλοποίηση του έργου καθώς θα προκαλέσει τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία, υποβάθμιση της αρχαιολογικής κληρονομιάς.

(δ) Με βάση τη Γνωμοδότηση που εκδόθηκε από την Περιβαλλοντική Αρχή, ως αναφέρεται πιο πάνω, η αιτούμενη ανάπτυξη δεν είναι δυνατό να επιτραπεί γιατί επηρεάζει ουσιωδώς το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους, το τοπίο, την οικολογία της περιοχής κλπ, κατά παράβαση των προνοιών της υποπαραγράφου 9.18.3(β) της Δήλωσης Πολιτικής.

10. Συνοπτική αναφορά και συστάσεις:

Ενόψει των παρατηρήσεων 9(β), (γ) και (δ) πιο πάνω, η χορήγηση της αιτούμενης πολεοδομικής άδειας δεν συστήνεται. Επισυνάπτεται σχετικό Παράρτημα Α με τους λόγους άρνησης».

 

  Από το περιεχόμενο του πιο πάνω Εντύπου Μελέτης της πολεοδομικής αίτησης, προκύπτει πως η Πολεοδομική Αρχή, είχε ζητήσει και έλαβε τις απόψεις διαφόρων εμπλεκόμενων Τμημάτων και Υπηρεσιών, όπως, του Τμήματος Γεωργίας, Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, του Επάρχου Πάφου, της ΑΗΚ, αλλά κυρίως, του Τμήματος Περιβάλλοντος και ειδικότερα, του περιεχόμενου της Γνωμοδότησης αυτού, Γνωμοδότηση στην οποία συμπεριλήφθηκαν και οι έντονες αρνητικές απόψεις του Τμήματος Αρχαιοτήτων.

 

  Ως ουσιώδη παράγοντα, η Πολεοδομική Αρχή, έλαβε τις απόψεις του Τμήματος Περιβάλλοντος, ως αυτές διαφαίνονται μέσα από την Γνωμοδότηση, ημερομηνίας 18.8.2022, στην οποία εμπεριέχονται και οι θέσεις του Τμήματος Αρχαιοτήτων, αλλά και το περιεχόμενο της μελέτης που εκπονήθηκε από ιδιώτες μελετητές εκ μέρους των αιτητών (ΜΕΕΠ). Αρνητικός παράγοντας για την έγκριση της αιτήσεως, υπήρξε το γεγονός πως η περιοχή αποτελεί μέρος των εκτεταμένων νεκροπόλεων της αρχαίας Παλαίπαφου, εντός της οποίας αναφέρεται πολύ συχνά η ανεύρεση τάφων ή επιφανειακών αρχαιοτήτων, χώρος με ιδιαίτερη ιστορική και αρχαιολογική αξία, που εντάχθηκε στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco.

 

  Πρόσθετος αρνητικός παράγοντας για την έγκρισή της, η σύγκρουση της αιτήσεως με τις πρόνοιες της παραγράφου 9.18.3 της Δήλωσης Πολιτικής και της Εντολής 2/2006 του Υπουργού Εσωτερικών, λόγω της άμεσης γειτνίασης με το καθορισμένο Όριο Ανάπτυξης της Κοινότητας Κουκλιών, όπου τα φυσικά χαρακτηριστικά του εδάφους, δεν συνηγορούν στην έγκριση της αίτησης, λόγω του υδατορέματος και της εκτεταμένης καλλιέργειας σιτηρών.

 

  Τα πιο πάνω αναφερόμενα στο Έντυπο Μελέτης της αιτήσεως, περιλαμβάνονται και καταγράφονται ως λόγοι απόρριψης της αίτησης, με αριθμούς (500), (501) και (502), στην προσβαλλόμενη άρνηση χορήγησης πολεοδομικής άδειας.

 

  Είναι για τους πιο πάνω λόγους που δεν με βρίσκουν σύμφωνη τα παράπονα των αιτητών περί ελλιπούς έρευνας και μη νόμιμης αιτιολογίας. Η Πολεοδομική Αρχή, ζήτησε και έλαβε όλες τις απόψεις από τα Τμήματα που είχαν εμπλοκή, τις κατέγραψε με πληρότητα στο Έντυπο Μελέτης της αιτήσεως και κατέγραψε ευκρινώς τους λόγους για τους οποίους εξέδωσε την αρνητική της απόφαση.

 

  Η Πολεοδομική Αρχή είχε υπόψη της όλα τα απαραίτητα στοιχεία, προκειμένου να ασκήσει την διακριτική της ευχέρεια και να λάβει την επίδικη απόφαση (Λάμπρου ν. Δημοκρατίας κ.ά. (2009) 3 Α.Α.Δ. 79, Ε.Δ.Δ. 73/2018 Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου κ.ά. ν. Δημοκρατίας κ.ά., ημερομηνίας 5.3.2024). Εξάλλου, τέτοια θέματα, αποτελούν τεχνικά ζητήματα τα οποία κατά κανόνα είναι ανέλεγκτα και η εκτίμησή τους, εναπόκειται αποκλειστικά στη διοίκηση (Προκατασκευασμένα Υλικά Σκυροδέματος Ύψωνας Λτδ ν. Επάρχου Λεμεσού (2000) 3 Α.Α.Δ. 716). Συνεπώς, οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί απορρίπτονται ως αβάσιμοι.

 

 

  Αποτέλεσε πρόσθετη θέση των αιτητών πως με την επίδικη απόφαση, υφίστανται περιορισμοί στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας, παραπέμποντας σε νομολογία[2], που δεν αφορά όμως στους ουσιώδεις παράγοντες που μπορούν να ληφθούν υπόψη για πολεοδομικούς σκοπούς, στη βάση του άρθρου 26(1) του Ν. 90/72, τα γεγονότα, των οποίων, διαφοροποιούνται από την παρούσα.

  Στην Πυλιώτης, κρίθηκε πως επιβολή όρου σε πολεοδομική άδεια για διαχωρισμό τεμαχίου σε οικόπεδα, για την κατασκευή δρόμου, που άπτετο επί του 56% του εμβαδού του τεμαχίου, οδηγούσε σε στέρηση μεγάλου μέρους ιδιοκτησίας. Εν προκειμένω, δεν ετίθετο τέτοιο ζήτημα. Στην Παρπαρίνου κ.ά., που επίσης αφορούσε σε αίτηση για διαχωρισμό οικοπέδων, είχε τεθεί ως όρος για την έγκριση της αιτήσεως, η διαμόρφωση του σχεδίου για τον διαχωρισμό της γης, σύμφωνα με πολεοδομικό σχέδιο οδικού δικτύου της περιοχής, που δεν ίσχυε νομικά, κατά τον χρόνο που αυτό επιβλήθηκε, ως όρος. Κρίθηκε πως τέτοιας μεγάλης έκτασης επηρεασμός, μπορούσε νομίμως να επέλθει, μόνον μέσω απαλλοτρίωσης και όχι ως όρος σε πολεοδομική άδεια. Κάτι που δεν συμβαίνει στην προκείμενη περίπτωση, που δεν ετέθη κανένας όρος για την έγκριση της ανάπτυξης.

 

  Αντιθέτως, η αίτηση εδώ απερρίφθη, για περιβαλλοντικούς, αρχαιολογικούς, ιστορικούς και γεωργικούς λόγους, ως αυτό αναφέρθηκε πιο πάνω. Και για τους πιο πάνω λόγους, δε θα μπορούσε να εγκριθεί η αίτηση υπό όρους ή υπό αίρεση, όπως αποτέλεσε θέση των αιτητών.

 

  Είναι σωστή η θέση της ευπαιδεύτου συνηγόρου της Δημοκρατίας, πως δεν παραβιάζεται το προστατευόμενο εκ του Άρθρου 23 του Συντάγματος, δικαίωμα των αιτητών στην απόλαυση της περιουσίας τους, εφόσον με την απόρριψη της αίτησης για έκδοση της αιτούμενης πολεοδομικής άδειας, δεν παραβιάζεται ο πυρήνας του δικαιώματος της ιδιοκτησίας, αλλά υφίσταται απλώς περιορισμός στη χρήση της, για οικοδομικούς σκοπούς, χρήση που εξαρτάται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό, που ανάγεται στη ρυθμιστική εξουσία του Κράτους, ως αυτό κρίθηκε στην Δημητριάδη κ.α. ν. Υπουργικού Συμβουλίου κ.α. (1996) 3 Α.Α.Δ. 85, αλλά επαναλήφθηκε και σε μεταγενέστερη νομολογία, μεταξύ άλλων, από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, στην Ε.Δ.Δ. 183/2020, Δημοκρατία ν. Βιολάρη κ.ά., ημερομηνίας 18.6.2025.

 

  Στη βάση των πιο πάνω και αυτός ο λόγος ακύρωσης, απορρίπτεται ως αβάσιμος.

 

  Εγέρθηκε ισχυρισμός περί μη τήρησης άρτιων πρακτικών. Τέτοιος όμως λόγος ακύρωσης, δεν περιλαμβάνεται στα νομικά σημεία της αίτησης ακυρώσεως και ως μη δικογραφημένος, αλλά εγειρόμενος για πρώτη φορά μέσα στην γραπτή αγόρευση των αιτητών, δεν μπορεί να εξεταστεί, αφού δεν υπήρξε συμμόρφωση με τις διατάξεις του Κανονισμού 7 του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου του 1962 (Δημοκρατία ν. Shalaeva (2010) 3 Α.Α.Δ. 598, Α.Ε. 156/2012, Haghilo ν. Δημοκρατίας κ.ά., ημερομηνίας 27.2.2018, Α.Ε. 95/2012, Χριστοδουλίδης ν. Πανεπιστημίου Κύπρου, ημερομηνίας 6.7.2018, Ε.Δ.Δ. 19/2017, Δήμος Λευκωσίας ν. Κοινοπραξία Cybarco Ltd – Α. Aristotelous Constructions Ltd, ημερομηνίας 31.10.2023, Ε.Δ.Δ. 128/2020 The Vegetable Producers and Exporters Ltd κ.ά. ν. Δημοκρατίας, ημερομηνίας 3.4.2025).

 

  Ανεξαρτήτως όμως τούτου, ακόμα και εάν υπήρχε η δέουσα δικογράφηση, ο ισχυρισμός είναι αβάσιμος. Από το Έντυπο Μελέτης της πολεοδομικής αίτησης (Τεκμήριο 1 κυανά 519-509) το περιεχόμενο του οποίου έχει ήδη παρατεθεί πιο πάνω αυτούσιο, διαπιστώνω να τηρήθηκαν άρτια πρακτικά για την εξέταση της αιτήσεως, από την υπεύθυνη τεχνικό κα Χάρπα, ημερομηνίας 5.9.2022, τα οποία τέθηκαν ενώπιον της υπεύθυνης Λειτουργού της Πολεοδομικής Αρχής, κας Λουκά, η οποία κατέγραψε χειρόγραφα τις θέσεις της στις 6.9.2022, δόθηκαν χειρόγραφες παρατηρήσεις του υπεύθυνου Λειτουργού Πολεοδομίας, την ίδια μέρα και όλα τα πιο πάνω, έτυχαν της έγκρισης του Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, κου Κούνδουρου, επίσης στις 6.9.2022. Όλα τα πιο πάνω, συνιστούν επαρκή πηγή πληροφόρησης για την εξέταση της αιτήσεως, καταγράφοντας επακριβώς και τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν δυνατή η έγκριση της αιτούμενης ανάπτυξης.

 

  Απορριπτέος καθίσταται και ο λόγος ακύρωσης που άπτεται της θέσης πως υπήρξε παράβαση του δικαιώματος ακρόασης. Στις περιπτώσεις εξέτασης αίτησης για έκδοση πολεοδομικής άδειας, βάσει του Ν. 90/72, δεν προβλέπεται το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης. Ούτε η έκδοση της επίδικης απόφασης συνιστά απόφαση πειθαρχικής φύσεως, αλλά ούτε και ενέχει τον χαρακτήρα κύρωσης.

 

  Όπως λέχθηκε στην The Vegetable Producers and Exporters Ltd κ.ά. (ανωτέρω):-

«Το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης κάθε προσώπου πριν ληφθεί ατομικό μέτρο σε βάρος του αναγνωρίζεται από το Άρθρο 41(1) και (2) του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Στην Κύπρο υφίσταται γενική νομοθετική ρύθμιση της προηγούμενης ακρόασης του ενδιαφερομένου. Ειδικότερα το άρθρο 43(1) του Περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμος του 1999 (Ν.158(Ι)/99) διαλαμβάνει ότι: «Το δικαίωμα ακρόασης παρέχεται, εκτός από τις περιπτώσεις τις οποίες ο νόμος προβλέπει ρητά σε κάθε πρόσωπο που θα επηρεαστεί από την έκδοση πράξης ή από την λήψη διοικητικού μέτρου που είναι πειθαρχικής φύσης ή που έχει το χαρακτήρα της κύρωσης ή που είναι άλλως πως δυσμενούς φύσης». Σχετική με το εν λόγω δικαίωμα είναι η Κωνσταντινίδης v. Πανεπιστημίου Κύπρου Ε.Δ.Δ 91/2016 ημερ 11.9.2023.

 

 

Εν προκειμένω, η επίκληση των εφεσειουσών των γενικών αρχών του διοικητικού δικαίου δεν ενισχύει την πιο πάνω θέση τους. Όπως πρόσφατα επισημάνθηκε στην RAHIMZADEH v. Δημοκρατίας, Ε.Δ.Δ 119/20, ημερ. 25.2.2025 «…οι γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα και ισχύουν όταν δεν υπάρχει σχετικός κανόνας ο οποίος έχει θεσπισθεί με πράξη νομοθετικού οργάνου και διέπει ειδικά το θέμα. (βλ. Κυπριακό Διυλιστήριο Πετρελαίου Λτδ ν. Δήμου Λάρνακας (2000) 3 ΑΑΔ 345, Reza Ghasemi v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων (2006) 3 ΑΑΔ, 383 και Σύγγραμμα Ε. Π. Σπηλιωτοπούλου, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου, 7η έκδοση, σελ. 73)».

 

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης δεν προβλέπεται από Νόμο. Η έκδοση της επίδικης απόφασης δεν είναι πειθαρχικής φύσης, ούτε έχει το χαρακτήρα της κύρωσης, ούτε και είναι δυσμενούς φύσης, ως οι ρητές πρόνοιες του Άρθρου 43 του Ν.158(Ι)/1999. Η ιεραρχική προσφυγή εξετάζεται σύμφωνα με το σύνολο των στοιχείων που έχουν ενώπιον τους οι αρμόδιες αρχές και στηρίζεται στα αντικειμενικά δεδομένα της υπόθεσης. Εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης αν θα ακούσει στην κάθε περίπτωση τον προσφεύγοντα».

 

  Λαμβανομένων υπόψη όλων των πιο πάνω στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου, προκύπτει πως η Πολεοδομική Αρχή έχει ασκήσει με ορθό τρόπο την διακριτική της εξουσία. Το Δικαστήριο επεμβαίνει μόνο όταν διαπιστώνει πλημμελή άσκηση διακριτικής ευχέρειας, ή πλάνη περί τα πράγματα, ή παράλειψη να ληφθούν υπόψιν ουσιώδεις παράγοντες, ή άσκηση της διακριτικής ευχέρειας καθ’ υπέρβαση ή κατάχρηση εξουσίας, που δεν ήταν η περίπτωση, όπως επεξηγήθηκε πιο πάνω.

 

  Για τους προαναφερθέντες λόγους, η προσφυγή απορρίπτεται με €2.000 έξοδα εναντίον των αιτητών.

 

  Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, δυνάμει του Άρθρου 146.4(α) του Συντάγματος.                 

 

                       

 

          Γαβριήλ, Δ.Δ.Δ.