ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Υπόθεση Αρ. 200/2021
30 Απριλίου, 2026
[Φ. ΚΑΜΕΝΟΣ, ΔΔΔ.]
Αναφορικά με τα Άρθρα 28 και 146 του Συντάγματος
1. Ανδρέα Αρτεμίου
2. Ευτυχίας Βασιλειάδου
Αιτητές
και
Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Υπουργείου Οικονομικών, Τμήματος Φορολογίας
Καθ’ ων η Αίτηση
.........
Χριστάκης Θ. Χριστάκης για Αλέξανδρος Γ. Ιωαννίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε και Χριστάκης Θ. Χριστάκης Δ.Ε.Π.Ε, Δικηγόροι για Αιτητές
Σύλια Χαραλάμπους, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για Καθ' ων η αίτηση.
ΑΠΟΦΑΣΗ
Φ. Καμένος, ΔΔΔ.: Με την παρούσα προσφυγή προσβάλλεται η απόφαση του Τμήματος Φορολογίας η οποία κοινοποιήθηκε στους Αιτητές με σχετική επιστολή των Καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 27.01.2021.
Στις 18.04.2019, οι Αιτητές υπέβαλαν στο Επαρχιακό Γραφείο ΦΠΑ Αμμοχώστου (Έμμεση Φορολογία), Υπεύθυνη Δήλωση για Επιβολή Μειωμένου Συντελεστή ΦΠΑ (εφεξής η «Δήλωση Μειωμένου ΦΠΑ») για την αγορά ή ανέγερση κατοικίας που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως κύριος μόνιμος χώρος διαμονής, σύμφωνα με τις διατάξεις του Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Νόμου 95(Ι) του 2000 όπως έχει τροποποιηθεί (εφεξής ο «Νόμος»). Η κατοικία βρίσκεται στο Παραλίμνι. Στη Δήλωση Μειωμένου ΦΠΑ περιείχε τις πιο κάτω δηλώσεις, εκ των οποίων, την πρώτη («δηλώνω ότι:») υπέγραψε ο Αιτητής 1 και τη δεύτερη («δηλώνω για σκοπούς») η Αιτήτρια 2:
δηλώνω ότι:
-δεν μου ανήκει οποιαδήποτε άλλη κατοικία την οποία προτίθεμαι να χρησιμοποιώ ως κύριο και μόνιμο τόπο διαμονής μου,
-η κατοικία για την οποία υποβάλλω τη δήλωση θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για κύρια και μόνιμη ιδιοκατοίκηση μου,
-οτι οι πληροφορίες που παρέχονται με αυτή την δήλωση και που περιέχονται σε οποιοδήποτε επισυνημμένο έγγραφο είναι πλήρεις και αληθείς και συγκατατίθεμαι, με πλήρη επίγνωση, όπως οι πληροφορίες αυτές τύχουν επεξεργασίας από το Τμήμα Φορολογίας για το σκοπό της παρούσας δήλωσης μου,
-σε περίπτωση που σύμφωνα με τον Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του Νόμου θα παύσω να χρησιμοποιώ την κατοικία για την οποία υποβάλλεται η παρούσα δήλωση για επιβολή μειωμένου συντελεστή ως κύριο και μόνιμο χώρο διαμονής μου, πριν την πάροδο δέκα ετών, δηλώνω ότι αποδέχομαι να καταβάλω στον Έφορο Φορολογίας το ποσό της διαφοράς μεταξύ των ποσών του φόρου που προκύπτουν από την εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή και του κανονικού συντελεστή, που αναλογεί για τη χρονική περίοδο που δεν έχω χρησιμοποιήσει την κατοικία για σκοπούς ιδιοκατοίκησης
-σε περίπτωση που σύμφωνα με τον Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του Νόμου άσκησα το δικαίωμα για απόκτηση κατοικίας με μειωμένο συντελεστή Φ.Π.Α., έχω παύσει να χρησιμοποιώ την κατοικία ως χώρο διαμονής και επιθυμώ να αγοράσω ή ανεγείρω άλλη κατοικία πριν την πάροδο των δέκα (10) ετών, οφείλω να ειδοποιήσω σχετικά τον Έφορο Φορολογίας και να έχω καταβάλει ολόκληρο το ποσό του φόρου που έχει προκόψει από την εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή και του κανονικού συντελεστή, όπως αυτοί ίσχυαν κατά την παράδοση ή ανέγερση της κατοικίας
-έχω πλήρη επίγνωση ως προς τις συνέπειες αναφορικά με υποβολή αναληθούς δήλωσης ή στοιχείων, που σύμφωνα με το άρθρο 46 (16) των περί Φ.Π.Α Νόμων, συνεπάγονται την καταβολή της διαφοράς του φόρου που προκύπτει από την εφαρμογή των δύο συντελεστών, μειωμένου και κανονικού επί της αξίας της κατοικίας και σε περίπτωση καταδίκης για ποινικό αδίκημα σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει το διπλάσιο του ποσού που υποχρεούμαι να καταβάλω ή σε φυλάκιση μέχρι τρία έτη ή και στις δύο ποινές.
(…)
δηλώνω για σκοπούς της παρούσας δήλωσης ότι:
-δεν μου ανήκει οποιαδήποτε άλλη κατοικία την οποία προτίθεμαι να. χρησιμοποιώ ως κύριο και μόνιμο τόπο διαμονής μου.
-η κατοικία θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για κύρια και μόνιμη ιδιοκατοίκησή μου,
-ότι οι πληροφορίες που παρέχονται με αυτή την δήλωση και που περιέχονται σε οποιοδήποτε επισυνημμένο έγγραφο είναι πλήρεις και αληθείς και συγκατατίθεμαι, με πλήρη επίγνωση, όπως, οι πληροφορίες αυτές τύχουν επεξεργασίας από το Τμήμα Φορολογίας για το σκοπό της παρούσας δήλωσης μου»
Αρμόδιοι λειτουργοί του Επαρχιακού Γραφείου Αμμοχώστου του Τμήματος Φορολογίας (έμμεση φορολογία) εξέτασαν την εν λόγω Δήλωση Μειωμένου ΦΠΑ και στις 21.05.2019 ενέκριναν την επιβολή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ 5% για την αγορά της κατοικίας που αφορούσε η δήλωση και στις 24.05.2019 τρίτο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο των Αιτητών παρέλαβε αντίγραφο της σχετικής έγκρισης.
Στις 19.05.2020 το Τμήμα Φορολογίας με επιστολή του προς τους Αιτητές ζήτησε από αυτούς όπως προσκομίσουν έγγραφα, δικαιολογητικά ή πληροφορίες (π.χ. αντίγραφο λογαριασμού τηλεφώνου, ηλεκτρισμού, υδατοπρομήθειας) που να αποδεικνύουν ότι η εν λόγω οικία στο Παραλίμνι αποτελεί το μόνιμο και κύριο τόπο διαμονής τους.
Στις 26.06.2020 ο Αιτητής 1, απέστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα επισυνάπτοντας λογαριασμό της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) που αφορά την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος της οικίας στο Παραλίμνι, για τις περιόδους 31.05.2019 μέχρι 18.07.2019, 19.09.2019 μέχρι 20.11.2019, 20.11.2019 μέχρι 22.01.2020, 22.01.2020 μέχρι 20.03.2020 και 20.03.2020 μέχρι 21.05.2020.
Σημειώνεται ότι σε σχετικό σημείωμα λειτουργού των Καθ΄ων η αίτηση (επισυνάπτεται τελευταίο επί της ένστασης Καθ’ ων η αίτηση), αναφέρεται ότι, του ηλεκτρονικού μηνύματος του Αιτητή 1 ημερ. 26.06.2020, προηγήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία με τη λειτουργό αυτή. Στο εν λόγω σημείωμα καταγράφονται τα ακόλουθα:
«Στις 17/06/2020 επικοινώνησε τηλεφωνικώς μαζί μου από την Αγγλία όπου διαμένει ο κος Ανδρέας Αρτεμίου (τηλ. +44………..) και με ενημέρωσε ότι θα μου αποστείλει ηλεκτρονικά τους λογαριασμούς ΑΗΚ για την κατοικία που έχει στην Κύπρο. Ο ίδιος διαμένει μόνιμα στο Λονδίνο και όταν έρχεται στην Κύπρο μένει στην κατοικία που αγόρασε.
Στις 26/06/2020 αποστάληκαν ηλεκτρονικά οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος όπου φαίνεται ότι η κατοικία έχει κατοικηθεί από τον αιτητή.
Καμία άλλη ενέργεια».
Από επόμενο Σημείωμα Λειτουργού του Τμήματος Φορολογίας (Παράρτημα 6 σε Ένσταση) προκύπτει ότι οι Καθ’ ων η αίτηση απέστειλαν ηλεκτρονικό μήνυμα ημερομηνίας 13.01.2021 ζητώντας από την ΑΗΚ κατάσταση σχετικά με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της οικίας των Αιτητών στο Παραλίμνι, όσο και κατάσταση της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος για τη χρονική περίοδο από την ημερομηνία σύνδεσης στο δίκτυο της ΑΗΚ μέχρι το έτος 2021 σε οποιανδήποτε άλλη επαρχία στη Δημοκρατία, που οι Αιτητές διατηρούν κατοικία. Η ΑΗΚ απάντησε αποστέλλοντας καταστάσεις λογαριασμού αναφορικά με την οικία στο Παραλίμνι και άλλη οικία των Αιτητών ευρισκόμενη στην Επαρχία Λευκωσίας. Στο εν λόγω Σημείωμα καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
«2. Σύμφωνα με την κατάσταση της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) υπάρχει ψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία των αιτητών στη Λευκωσία (……. Λακατάμια) και χαμηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία των αιτητών στο Παραλίμνι (…. 5295 Παραλίμνι), για την οποία υπέβαλαν υπεύθυνη δήλωση στις 18/04/2019. Σημειώνεται ότι η κατοικία των αιτητών στη Λευκωσία συνδέθηκε με την ΑΗΚ, στο όνομα του κ Ανδρέα Αρτεμίου, στις 14/02/1996, ενώ η κατοικία των αιτητών στο Παραλίμνι συνδέθηκε με την ΑΗΚ, στο όνομα του κ. Ανδρέα Αρτεμίου, στις 31/05/2019 Εν ολίγοις, με βάση την κατάσταση της ΑΗΚ, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία των αιτητών στη Λευκωσία ήταν 8.430 KWh τη χρονική περίοδο από 27/06/2019 μέχρι 28/12/2020 (550 μέρες) με μέσο όρο κατανάλωσης 15,33 KWh ανά μέρα (Συν. 1). Σε αντίθεση, με βάση την κατάσταση της ΑΗΚ, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία των αιτητών στο Παραλίμνι ήταν 4.444 KWh τη χρονική περίοδο από 31/05/2019 μέχρι 19/11/2020 (538 μέρες) με μέσο όρο 8,26 KWh ανά μέρα (Συν. 2). Τέλος, με βάση άλλα στοιχεία τα οποία κατέχει το Τμήμα Φορολογίας, οι αιτητές δήλωσαν ως τόπο διαμονής (αλληλογραφίας), σε Κυβερνητικά Τμήματα, τη διεύθυνση ….., Λακατάμια (Συν. 3).
(…)
4. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, κρίνω ότι η εν λόγω κατοικία δεν χρησιμοποιήθηκε από τους αιτητές για σκοπούς κυρίας και μόνιμης ιδιοκατοίκησης στη Δημοκρατία. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τη διαχρονική πάγια νομολογία, η επιβολή του μειωμένου συντελεστή Φ Π A 5% :
(…)
6. Το ποσό ΦΠΑ το οποίο έπρεπε να αποδοθεί επί της φορολογητέας αξίας πώλησης με βάση τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19% ανέρχεται σε €43.700,00 (€230.000χ19%). Το ποσό ΦΠΑ το οποίο επιβλήθηκε από τον πωλητή της εν λόγω κατοικίας με βάση το μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 5% ανέρχεται σε €11.500,00 (€230.000,00χ5%).
7. Συνεπώς το ποσό ΦΠΑ το οποίο οι αιτητές οφείλουν να καταβάλουν στο Τμήμα Φορολογίας ανέρχεται σε €32.200,00 (€43.700,00-€11.500,00)».
Εν όψει των πιο πάνω, θεωρήθηκε ότι οι Αιτητές δεν χρησιμοποιούσαν την οικία στο Παραλίμνι ως μόνιμο χώρο διαμονής και κατά συνέπεια δεν είχαν το δικαίωμα να επωφεληθούν την επιβολή του μειωμένου συντελεστή 5% στην αγορά της εν λόγω οικίας και άρα ότι όφειλαν να καταβάλουν στο Τμήμα Φορολογίας το ποσό των €32.200,00, ποσό το οποίο αντιστοιχεί στο 14% (19% - 5%) της αξίας της οικίας (€230.000*14%) αφού οι Αιτητές ήδη απέδωσαν το 5%. Το Τμήμα Φορολογίας ενημέρωσε σχετικά τους Αιτητές για την ως άνω απόφασή του με επιστολή ημερομηνίας 27.01.2021, η οποία στάλθηκε συστημένη στην οικία των Αιτητών στη Λευκωσία. Εκεί αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«Απαίτηση Εξόφλησης Χρέους (Έμμεση Φορολογία)
Αναφέρομαι στο πιο πάνω θέμα και σας πληροφορώ τα ακόλουθα:
1. (…)
3. Σύμφωνα με την κατάσταση της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) υπάρχει ψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία σας στη Λευκωσία (… Λακατάμια) και χαμηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία σας στο Παραλίμνι (… 5295 Παραλίμνι), για την οποία έχετε υποβάλει υπεύθυνη δήλωση στις 18/04/2019 Σημειώνεται ότι η κατοικία σας στη Λευκωσία συνδέθηκε με την ΑΗΚ, στο όνομα του κ Ανδρέα Αρτεμίου, στις 14/02/1996, ενώ η κατοικία σας στο Παραλίμνι συνδέθηκε με την ΑΗΚ στο όνομα του κ. Ανδρέα Αρτεμίου, στις 31/05/2019. Εν ολίγοις, με βάση την κατάσταση της ΑΗΚ, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία σας στη Λευκωσία ήταν 8.430 KWh τη χρονική περίοδο από 27/06/2019 μέχρι 28/12/2020 (550 μέρες) με μέσο όρο κατανάλωσης 15.33 KWh ανά μέρα. Σε αντίθεση, με βάση την κατάσταση της ΑΗΚ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην κατοικία σας στο Παραλίμνι ήταν 4.444 KWh τη χρονική περίοδο από 31/05/2019 μέχρι 19/11/2020 (538 μέρες) με μέσο όρο 8,26 KWh ανά μέρα. Τέλος, με βάση άλλα στοιχεία τα οποία κατέχει το Τμήμα Φορολογίας, δηλώσατε ως τόπο διαμονής (αλληλογραφίας) σας, σε Κυβερνητικά Τμήματα, τη διεύθυνση … Λακατάμια.
Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, κρίνω ότι η εν λόγω κατοικία σας στο Παραλίμνι δεν χρησιμοποιήθηκε από εσάς για σκοπούς κύριας και μόνιμης ιδιοκατοίκησης στη Δημοκρατία Σημειώνεται ότι η επιβολή του μειωμένου συντελεστή Φ.Π.Α. 5% -
«παρέχει στο φορολογούμενο ανακούφιση ή έκπτωση από την υποχρέωση του για την καταβολή φόρου και η περίπτωση, αποτελεί παρέκκλιση, ουσιαστικά, από τον κανόνα της καθολικότητας του φόρου» (Gulnara Ziadetdinova ν. Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 660/2014, ημερομηνίας 19 Δεκεμβρίου 2017)
Επιπρόσθετα, -
«οι φορολογικοί νόμοι ερμηνεύονται αυστηρά, προς όφελος του φορολογούμενου και δεν επιβάλλεται στον πολίτη φορολογία, εκτός εάν το λεκτικό του νόμου, καθαρά προνοεί τέτοια φορολογική υποχρέωση (Southfields Industries Ltd ν. Δήμου Λευκωσίας (1995) 3 ΑΑΔ 59). Πάγια όμως νομολογία, επιτάσσει κατ' εξαίρεσιν στενή ερμηνεία των διατάξεων που θεσπίζουν φορολογικές απαλλαγές ή εξαιρέσεις, ακριβώς, διότι αυτές αποτελούν παρέκκλιση από τον κανόνα της καθολικότητας του φόρου (Ματσης ν. Δημοκρατίας (1995) 3 ΑΑΔ 404, Λιάτσος κά ν Δημοκρατίας, υπόθ αρ 586/12, ημερομηνίας 15 10 2015, ECLI:CY:AD:2015:D689. Δημοκρατία ν Joannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd, A E. 197/2010, ημερομηνίας 12.9.2016)» (Gulnara Ziadetdinova ν. Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 660/2014, W ημερομηνίας 19 Δεκεμβρίου 2017)
Συνεπώς, -
«υπό το πρίσμα της νομολογιακής αυτής προσέγγισης, θα πρέπει να ερμηνευθούν στενά και αυστηρά οι πρόνοιες του άρθρου 18 και του Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του σχετικού Νόμου» (Gulnara Ziadetdinova ν Δημοκρατίας, υπόθεση αρ. 660/2014, ημερομηνίας 19 Δεκεμβρίου 2017)
Τέλος, σύμφωνα με την απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου, η οποία αφορούσε παραχώρηση χορηγίας για αγορά κατοικίας, -
«το ζητούμενο στον Νόμο είναι να μην παραχωρούνται οι χορηγίες στην περίπτωση που η κατοικία θα αποτελεί τη δεύτερη κατοικία και/ή εξοχική κατοικία και/ή άλλη κατοικία του αιτούμενου την χορηγία Προϋπόθεση προς τούτο είναι ότι ο αιτητής δεν διατηρεί ο ίδιος άλλη κατοικία στην οποία να διαμένει μόνιμα» (ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ V ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Υπόθεση Αρ. 588/2017, 19/07/2019).
5. Ως εκ τούτου οφείλετε να καταβάλετε το ποσό φόρου, δηλαδή να επιστρέφετε στο Τμήμα Φορολογίας (Επαρχιακό Γραφείο Αμμοχώστου, Έμμεση Φορολογία), εφάπαξ Φ.Π.Α. υψους €32.200,00. Το ποσό των €32.200,00 υπολογίστηκε ως εξής:
•Η φορολογητέα αξία πώλησης της κατοικίας μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α ήταν ύψους €230.000,00 Εγκριθήκατε για το μειωμένο συντελεστή Φ.Π.Α 5% για το 100% του συμβολαίου σας, δηλαδή για το ποσό ύψους €230.000,00,
•Ο κανονικός συντελεστής Φ.Π.Α. ο οποίος ίσχυε κατά την ημερομηνία παράδοσης της κατοικίας ήταν 19%,
•Το ποσό Φ.Π.Α. το οποίο έπρεπε να αποδοθεί επί της φορολογητέας αξίας πώλησης με βάση τον κανονικό συντελεστή Φ.Π.Α. 19% ο οποίος ίσχυε κατά την ημερομηνία παράδοσης της κατοικίας ανέρχεται σε €43.700,00 (€230,000.00 x 19%).
• Το ποσό Φ Π.Α. το οποίο επιβλήθηκε από τον πωλητή της κατοικίας, με το μειωμένο συντελεστή Φ.Π A 5%, ανέρχεται σε €11.500,00 (€230.000,00 χ 5%),
• Το ποσό Φ.Π.Α. το οποίο προκύπτει από τη διαφορά των δύο πιο πάνω ποσών ανέρχεται σε €32.200,00 (€43.700,00 - €11.500,00)
6. (…).
7 Εναντίον της πιο πάνω διοικητικής πράξης μπορείτε να καταχωρήσετε προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 146 του Συντάγματος, εντός 75 ημερών από την ημερομηνία της παρούσας επιστολής».
Η ως άνω απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε με την επιστολή του Τμήματος Φορολογίας ημερομηνίας 27.01.2021 προσβάλλεται με την παρούσα προσφυγή.
Με τον πρώτο λόγο ακύρωσης οι Αιτητές, διά της αγόρευσης των ευπαίδευτων συνηγόρων τους, εγείρουν ότι η προσβαλλόμενη είναι προϊόν πλημμελούς έρευνας και πλάνης καθότι, κατά την εισήγηση, η κατοχή δεύτερης κατοικίας δε σημαίνει ότι η κατοικία που αγοράστηκε με μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ δεν αποτελεί κύριο και μόνιμο χώρο διαμονής. Παραπέμπουν συναφώς σε αυθεντίες ως προς την ερμηνεία του όρου «διαμονή», «συνήθης διαμονή» και «μόνιμη διαμονή», ψέγοντας παράλληλα την έρευνα των Καθ΄ων η αίτηση, η οποία στηρίχθηκε μόνο στις καταστάσεις λογαριασμού της ΑΗΚ, τις οποίες μάλιστα, οι Καθ’ ων η αίτηση ερμήνευσαν εσφαλμένα ενώ δεν πραγματοποίησαν επιτόπια επίσκεψη, παρά την περί τούτου οδηγία του Προϊσταμένου τους.
Με τον δεύτερο λόγο ακύρωσης υποβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη παραβίασε το δικαίωμα ακρόασης των Αιτητών καθότι δεν τους δόθηκαν τα στοιχεία και οι πληροφορίες από την Κυβερνητική Αποθήκη Πληροφοριών (ΚΑΠ) και την ΑΗΚ ώστε αν τοποθετηθούν, παρά το ότι σε άλλη παρόμοιας φύσεως υπόθεση (Πρ. Αρ. 660/2014 Gulnara Ziadetdinova v. Δημοκρατίας ημερ. 19.12.2017) το είχαν πράξει.
Με το τρίτο λόγο ακύρωσης και στη βάση των προηγούμενων λόγων ακύρωσης, οι Αιτητές θέτουν ότι η προσβαλλόμενη λήφθηκε κατά κατάχρηση εξουσίας.
Η ευπαίδευτη συνήγορος των Καθ’ ων η αίτηση με τη δική της αγόρευση απορρίπτει το σύνολο των ισχυρισμών των Αιτητών επιμένοντας στο νόμιμο ορθό και αιτιολογημένο της προσβαλλόμενης καθώς και στο δέον της έρευνας που προηγήθηκε.
Εξέτασα τις εκατέρωθεν θέσεις έχοντας υπόψη και τα έγγραφα της υπόθεσης και δη αυτά τα οποία αναφέρθηκαν πιο πάνω στο ιστορικό της.
Δε με βρίσκουν σύμφωνο οι ισχυρισμοί των Αιτητών επί του πρώτου λόγου ακύρωσης. Καταρχάς, από το κείμενο της επιστολής ημερ. 19.05.2020 προκύπτει ότι οι Καθ’ ων η αίτηση ζήτησαν από τους Αιτητές την προσκόμιση οποιωνδήποτε αποδεικτικών στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι η κατοικία στο Παραλίμνι χρησιμοποιείται ως μόνιμος και κύριος τόπος διαμονής τους. Συνεπώς έδωσαν τη δυνατότητα στους Αιτητές να φέρουν υπόψη τους οτιδήποτε έκριναν ως σχετικό προς υποστήριξη της Δήλωσης Μειωμένου ΦΠΑ εξηγώντας ότι η επιστολή στέλνεται για το συγκεκριμένο θέμα. Ζήτησαν μάλιστα, μεταξύ άλλων, λογαριασμό τηλεφώνου, ηλεκτρισμού, υδατοπρομήθειας κ.α κατά την κρίση των ιδίων των Αιτητών χωρίς να περιορίζονται σε ένα μόνο έγγραφο ή μόνο την κατοικία στο Παραλίμνι.
Παρ’ όλα αυτά οι ίδιοι οι Αιτητές περιορίστηκαν να αποστείλουν μόνον λογαριασμούς της ΑΗΚ και αυτό μόνο για την κατοικία στο Παραλίμνι, χωρίς καν να επεξηγούν οτιδήποτε. Θα μπορούσαν πχ να είχαν στείλει λογαριασμούς άλλων οργανισμών κοινής ωφέλειας τόσο για την κατοικία στο Παραλίμνι αλλά και αναφορικά με την κατοικία τους στη Λευκωσία και να επεξηγήσουν ό,τι επιθυμούσαν, μεταξύ αυτών, και όσα αναφέρουν στα πλαίσια της παρούσας. Όμως δεν το έπραξαν.
Οι Καθ’ ων η αίτηση δεν είχαν οποιαδήποτε υποχρέωση να διερευνήσουν οτιδήποτε περαιτέρω εφόσον με τις καταστάσεις της ΑΗΚ των δύο οικιών και με τα έγγραφα από την ΚΑΠ μπορούσαν να οδηγηθούν σε ένα εύλογο συμπέρασμα περί της ύπαρξης δεύτερης οικίας στη Λευκωσία, ιδιόκτητης μάλιστα πολύ πριν την απόκτηση της κατοικίας στο Παραλίμνι, η οποία φαίνεται να χρησιμοποιείται ως κύρια και μόνιμη κατοικία των Αιτητών.
Η αιτιολογία της προσβαλλόμενης είναι πλήρης και δεν αφήνει οποιαδήποτε αμφιβολία περί της ερμηνείας που οι Καθ’ ων η αίτηση έδωσαν επί των σχετικών νομοθετικών προνοιών αλλά και περί των στοιχείων που διερευνήσαν και έλαβαν υπόψη. Δε συμφωνώ δε ούτε ότι η απαλλαγή που προβλέπεται στον Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος μπορεί να ερμηνευθεί ότι η ιδιοκτησία δεύτερης κατοικίας ως αυτή των Αιτητών στη Λευκωσία δε σημαίνει ότι η κατοικία στο Παραλίμνι που αγοράστηκε με μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ δεν αποτελεί κύριο και μόνιμο χώρο διαμονής, ως εισηγούνται οι Αιτητές.
Αντιθέτως, σε συμφωνία με τους Καθ’ ων η αίτηση, η διαπίστωση ιδιοκτησίας της εν λόγω κατοικίας με τα δεδομένα που παρέθεσαν οι Καθ΄ων η αίτηση ευλόγως οδηγούν στη μη εφαρμογή της απαλλαγής του Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του Νόμου για την κατοικία στο Παραλίμνι.
Το εύλογο, μάλιστα, της ερμηνείας των Καθ΄ ων η αίτηση επιβεβαιώνεται από το ότι στις δηλώσεις που οι Αιτητές υπέβαλαν προς τους Καθ’ ων η αίτηση για σκοπούς έγκρισης της Δήλωσης Μειωμένου ΦΠΑ, περιέχονται οι σαφείς παραδοχές ότι:
«η κατοικία για την οποία υποβάλλω τη δήλωση θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για κύρια και μόνιμη ιδιοκατοίκηση μου»,
Και ότι
«δεν μου ανήκει οποιαδήποτε άλλη κατοικία την οποία προτίθεμαι να. χρησιμοποιώ ως κύριο και μόνιμο τόπο διαμονής μου».
Συνεπώς οι ίδιοι οι Αιτητές υπέγραψαν δήλωση ότι δεν τους ανήκει άλλη ή δεύτερη κατοικία, την οποία προτίθενται να χρησιμοποιούν ως κύριο και μόνιμο τόπο διαμονής αποδεχόμενοι την ερμηνεία αυτή των Καθ’ ων η αίτηση.
Εδώ σημειώνω ότι στην «Απόδειξη παραλαβής της έγκρισης» (μέρος παραρτήματος 3 στην ένσταση), την οποία έλαβαν στις 24.05.2019 οι Αιτητές περιέχεται η ακόλουθη σημείωση:
«Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τον περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Νόμο Ν.129(Ι)/2011 και του τροποποιητικού Νόμου Ν.73(Ι)/2012, οφείλετε να προσκομίσετε έγγραφα, δικαιολογητικά ή πληροφορίες που αποδεικνύουν ότι η κατοικία αποτελεί το μόνιμο και κύριο τόπο διαμονής σας (π.χ. αντίγραφο λογαριασμού σταθερής τηλεφωνίας, ηλεκτροδότησης, υδατοπρομήθειας) εντός (6) έξι μηνών από το χρόνο που το δικαιούχο πρόσωπο αποκτά κατοχή της κατοικίας».
Παρ’ όλα αυτά οι Αιτητές ουδέν αποδεικτικό στοιχείο προσκόμισαν εντός της περιόδου των (6) έξι μηνών από το χρόνο που απέκτησαν κατοχή της κατοικίας, παρόλο που, με την ως άνω απόδειξη υπεμνήσθησαν περί της υποχρέωσής τους αυτής και παρά το ότι αυτή η υποχρέωση προκύπτει και από νομοθετική απαίτηση ήτοι τον Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του Νόμου (η οποία αναφέρθηκε ρητώς στην «Απόδειξη παραλαβής της έγκρισης»), όπου καταγράφεται η υποχρέωση όπως προσκομιστούν-
«(iv) οποιαδήποτε στοιχεία, τα οποία να αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος χρησιμοποιεί την κατοικία χώρο διαμονής τα οποία δύνανται να είναι:
(1) αντίγραφο λογαριασμού τηλεφώνου,
(2) αντίγραφο λογαριασμού υδατοπρομήθειας,
(3) αντίγραφο λογαριασμού ηλεκτρισμού,
(4) αντίγραφο λογαριασμού δημοτικών ή κοινοτικών φόρων,
(5) οποιαδήποτε άλλα στοιχεία, τα οποία να αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος χρησιμοποιεί την κατοικία ως κύριο και μόνιμο χώρο διαμονής:».
Ούτε θεωρώ ότι η έρευνα των Καθ’ ων η αίτηση ήταν πλημμελής καθότι δεν διενήργησαν επιτόπια επίσκεψη σε 1 έτος για έλεγχο της χρήσης της κατοικίας ως μόνιμης ιδιοκατοίκησης, ως δηλαδή το σχόλιο του Προϊσταμένου επί του Εντύπου ΚΕ405 ημερ. 14.05.2019 (επίσης μέρος του Παραρτήματος 3 σε ένσταση). Το εν λόγω σχόλιο αποτελούσε απλώς μία εισήγηση για πιθανή διερεύνηση του ζητήματος κατά τον χρόνο έγκρισης της Δήλωσης Μειωμένου ΦΠΑ των Αιτητών. Η μέθοδος διερεύνησης (με επιτόπιο έλεγχο ή με συλλογή άλλων αποδεικτικών στοιχείων) δεν αποτελεί νομοθετημένη διαδικασία αλλά επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης και αυτό που ελέγχεται είναι η επάρκειά της σε συνδυασμό με τα περιστατικά της υπόθεσης [Kυπριακή Δημοκρατία κ.α ν. Koινότητας Πυργών μέσω του Kοινοτάρχη και της Xωριτικής Aρχής Πυργών κ.α (1996) 3 ΑΑΔ 503, ΕΔΔ Αρ. 93/16 Χριστάκης Κων/νίδης v. Πανεπιστημίου Κύπρου ημερ. 11.09.2023, ΕΔΔ Αρ. 158/2019 Δημοκρατίας ν. ΝΤS ημερ. 29.02.2024]. Άλλωστε και ο ίδιος ο Αιτητής στις 17.06.2020, πριν δηλαδή την έκδοση της προσβαλλόμενης, είχε δηλώσει ότι κατοικεί μόνιμα στο Λονδίνο, αναφορά που δεν αμφισβητείται συνεπώς, δε μπορώ να δω ποια η χρησιμότητα επιτόπιας επίσκεψης στην κατοικία.
Με τα δεδομένα που ανέφερα πιο πάνω, δε διαπιστώνεται πλημμέλεια έρευνας ή αιτιολογίας αλλά η έρευνα κρίνεται, υπό τις περιστάσεις, επαρκής και η απόφαση των Καθ’ ων η αίτηση πλήρως αιτιολογημένη και εύλογη.
Λίαν σχετική με παρόμοια ευρήματα επί συναφούς επιχειρηματολογίας είναι η απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου (Φ. Κωμοδρόμος, ΠΔΔ) στην Υπόθεση Αρ. 1160/2021 Ν. Μ. κ.α. ν. Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Υπουργείου Οικονομικών κ.α. ημερ. 18.03.2025, την οποία υιοθετώ. Σχετική είναι και η απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου (Ε. Γαβριήλ, ΔΔΔ) στην Πρ. Αρ. 652/2020 Π.Κ v. Δημοκρατίας ημερ. 31.01.2025 την οποία επίσης υιοθετώ, στην οποία επίσης εγέρθηκαν παρόμοιοι ισχυρισμοί περί πλημμελούς έρευνας (περιλαμβανομένης της μη διενέργειας επιτόπιου ελέγχου). Ως δε αναφέρθηκε στην τελευταία και ισχύει και στα δεδομένα της παρούσας αναφορικά με την ερμηνεία νομοθετικών προνοιών που εισάγουν φοροελαφρύνσεις (υπογράμμιση του παρόντος):
«Είναι πάγια η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ως προς την ιδιαίτερη ανάγκη ερμηνείας και εφαρμογής των φορολογικών διατάξεων. Ο κανόνας είναι όπως οι φορολογικοί νόμοι ερμηνεύονται αυστηρά, προς όφελος του φορολογούμενου και δεν επιβάλλεται στον πολίτη φορολογία, εκτός εάν το λεκτικό του νόμου, καθαρά προνοεί τέτοια φορολογική υποχρέωση (Southfields Industries Ltd v. Δήμου Λευκωσίας (1995) 3 ΑΑΔ 59).
Πάγια, όμως, νομολογία, επιτάσσει κατ' εξαίρεσιν στενή ερμηνεία των διατάξεων που θεσπίζουν φορολογικές ανακουφίσεις, εκπτώσεις, απαλλαγές ή εξαιρέσεις, ακριβώς, διότι αυτές αποτελούν παρέκκλιση από τον κανόνα της καθολικότητας του φόρου (Μάτσης ν. Δημοκρατίας (1995) 3 Α.Α.Δ. 404, Δημοκρατία ν. Joannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd, A.E. 197/2010, ημερομηνίας 12.9.2016).
Και σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κανόνας ερμηνείας περί του ότι οι φορολογικοί νόμοι ερμηνεύονται αυστηρά, προς όφελος του φορολογούμενου, δεν εφαρμόζεται σε πρόνοιες που παρέχουν στον φορολογούμενο ανακούφιση ή έκπτωση, όπως η παρούσα, ακριβώς, περίπτωση (Southfields Industries Ltd (ανωτέρω), Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις Πλάζα Λτδ και άλλοι ν. Συμβουλίου Βελτιώσεως Γερμασόγειας (1998) 3 Α.Α.Δ. 348).
Στην Μάτσης (ανωτέρω), με αναφορά στο σύγγραμμα του Μ. Δ. Στασινόπουλου "Μαθήματα Δημοσιονομικού Δικαίου" 3η έκδοση, 1966 στη σελ. 246, παρατέθηκε το ακόλουθο απόσπασμα:-
΄΄Στενή ερμηνεία επιβάλλεται αναμφιβόλως εις τας διατάξεις, αίτινες θεσπίζουν φορολογικός απαλλαγάς ή εξαιρέσεις, διότι η φορολογική εξαίρεσις ή απαλλαγή, αποτελεί παρέκκλισιν από τον κανόνα της καθολικότητας του φόρου και άρα αι θεσπίζουσαι εξαιρέσεις ή απαλλαγάς διατάξεις είναι διατάξεις εξαιρετικαί, αι δε εξαιρετικής φύσεως διατάξεις, συμφώνως προς γενικούς ερμηνευτικούς κανόνας, δέον να ερμηνεύωνται στενώς."
Αποτελεί δε επίσης πάγια γραμμή της νομολογίας, ότι το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει στις αποφάσεις των φορολογικών αρχών και στην ερμηνεία που έχουν δώσει σε σχετικές πρόνοιες της νομοθεσίας της δικής τους αρμοδιότητας, εφόσον είναι της γνώμης ότι οι εν λόγω αποφάσεις ήταν εύλογα και ορθά επιτρεπτές, στη βάση των ορθών γεγονότων και υπό το φως ορθής εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας και νομικών αρχών (Ignatiou & another v. The Republic (1989) 3 C.L.R. 346)».
Δε βλέπω συνεπώς περιθώριο επέμβασης ως προς την ερμηνεία που έδωσαν οι Καθ’ ων η αίτηση τόσο αναφορικά με τα έγγραφα που είχαν υπόψη τους όσο και αναφορικά με τις σχετικές νομοθετικές πρόνοιες και δη του Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του Νόμου.
Απορριπτέος είναι και ο δεύτερος λόγος ακύρωσης περί μη παροχής δικαιώματος ακρόασης. Με την ως άνω επιστολή ημερ. 19.05.2020, οι Καθ’ ων η αίτηση έδωσαν τη δυνατότητα στους Αιτητές να φέρουν υπόψη τους οποιοδήποτε έγγραφο επιθυμούσαν προς απόδειξη ότι η κατοικία στο Παραλίμνι είναι ο κύριος και μόνιμος τόπος κατοικίας τους. Οι Αιτητές ενήργησαν ως ανέφερα πιο πάνω. Τα δε στοιχεία που οι Καθ’ ων η αίτηση συνέλλεξαν κατόπιν της έρευνάς τους από την ΚΑΠ και από την ΑΗΚ ήταν στοιχεία που φυσιολογικά βρίσκονται στη σφαίρα γνώσης των Αιτητών. Αφορούσαν περιουσιακά στοιχεία ή αιτήσεις τους προς δημόσιες αρχές καθώς και λογαριασμούς ΑΗΚ, έγγραφα τα οποία ασφαλώς και γνώριζαν εφόσον είτε οι ίδιοι συνέταξαν είτε είχαν στην κατοχή τους (πχ λογαριασμοί ΑΗΚ) ως ενδιαφερόμενοι/ιδιοκτήτες και δεν αποτελούσαν άγνωστα στοιχεία ως πχ ενδεχομένως θα ήταν άγνωστοι σε αυτούς ισχυρισμοί τρίτων, που αν εκεί και μόνον οι Καθ΄ων η αίτηση έδραζαν την απόφασή τους, θα μπορούσε να γίνει αντιληπτός ο ισχυρισμός ότι δεν παρασχέθηκε (αποτελεσματικά) δικαίωμα ακρόασης, ώστε να μπορούσαν οι Αιτητές να αντιπαραβάλλουν την ενδεχόμενη δική τους εκδοχή.
Η συμπεριφορά της Διοίκησης, η οποία σχολιάστηκε στην απόφαση στην Gulnara Ziadetdinova, στην οποία παραπέμπουν οι Αιτητές, δεν παρέχει πεδίο συγκρίσεων με τα δεδομένα της παρούσας. Πράγματι δόθηκε η ευκαιρία στην εκεί αιτήτρια να τοποθετηθεί επί των λογαριασμών της ΑΗΚ όμως εκεί αυτό έγινε καθότι διαπιστώθηκε σύνδεση και μεγάλη κατανάλωση ρεύματος πριν την Υπεύθυνη Δήλωση της εκεί αιτήτριας και την αναφερόμενη στην αίτηση για μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ ημερομηνία λήψης κατοχής του διαμερίσματος, που ασφαλώς έχριζε διευκρίνισης και μάλιστα ζητήθηκαν οι απόψεις και του πωλητή του διαμερίσματος. Αυτά, σε συνάρτηση ασφαλώς με την ουσιώδη πρόνοια της παραγράφου 1 του Πίνακα Γ του Πέμπτου Παραρτήματος του Νόμου περί «πρώτης εγκατάστασης» που εκεί ήταν επιδικη. Στην παρούσα δεν υπήρξαν αντίστοιχα δεδομένα εφόσον η σύνδεση ρεύματος δεν είχε γίνει πριν την παράδοση κατοχής της κατοικίας του Παραλιμνίου αλλά, αντιθέτως, ως αναφέρθηκε ρητώς στην προσβαλλόμενη, η Δήλωση Μειωμένου ΦΠΑ των Αιτητών έγινε στις 18.04.2019 και η σύνδεση στην ΑΗΚ έγινε, μεταγενέστερα, στις 31.05.2019.
Συνεπώς, δεδομένων των πιο πάνω, δε διαπιστώνεται παράβαση δικαιώματος ακρόασης. Σε κάθε δε περίπτωση, πέραν των ερμηνειών επί του περιεχομένου των εγγράφων αυτών, στις οποίες (ερμηνείες) οι Καθ’ ων η αίτηση απαντούν ικανοποιητικώς, οι Αιτητές δεν αμφισβητούν με οποιονδήποτε τρόπο την ύπαρξη ή ακρίβεια των εγγράφων ή στοιχείων αυτών, ούτε ότι δεν κατέχουν δεύτερη κατοικία στη Δημοκρατία αλλά ο ουσιώδης ισχυρισμός τους, ως προβάλλεται στα πλαίσια της παρούσας, είναι ότι ενώ είχαν δύο κατοικίες στη Δημοκρατία η κύρια και μόνιμη, είναι αυτή του Παραλιμνίου. Άρα ο ισχυρισμός περί μη παροχής δικαιώματος ακρόασης είναι απορριπτέος και από τη σκοπιά της αλυσιτέλειας (ΕΔΔ Αρ. 79/2018 Papouis Dairies Ltd v. Δημοκρατίας ημερ. 15.03.2024, Έφ.ΔΔ Αρ. 181/2019 Επίσημος Παραλήπτης και Εκκαθαριστής της Wadnic Trading Ltd v. Δημοκρατίας κ.α ημερομηνίας 30.04.2024).
Απορριπτέος είναι και ο τρίτος λόγος ακύρωσης. Στο μέτρο που ο συγκεκριμένος ισχυρισμός εδράζεται επί της ισχυριζόμενης βασιμότητας των δύο πρώτων λόγων ακύρωσης, αυτονόητα η απόρριψή τους οδηγεί σε απόρριψη και αυτού. Εν πάση περιπτώσει, κατάχρηση εξουσίας νοείται εφόσον καταδειχθεί η επιδίωξη σκοπού κατάδηλα ξένου προς το σκοπό του νόμου ή υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής εξουσίας. Ούτε σκοπός κατάδηλα ξένος προς τον σκοπό του νόμου προτείνεται αλλά ούτε υπέρβαση ακραίων ορίων διακριτικής ευχέρειας διαπιστώνεται.
Η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη επικυρώνεται με 1.900 ευρώ έξοδα υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση.
Φ. Καμένος, ΔΔΔ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο