R.A.E.O. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση Αρ.: 2356/24, 17/2/2026
print
Τίτλος:
R.A.E.O. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση Αρ.: 2356/24, 17/2/2026

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Υπόθεση Αρ.: 2356/24

17 Φεβρουαρίου, 2026

[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

Μεταξύ:

R.A.E.O.

Αιτητού,

και

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου

Καθ' ων η αίτηση

M. Π. Σπαστρή Δ.Ε.Π.Ε. (κ.κ.), Δικηγόροι για τον Αιτητή

Κ. Σάββα (κα), Δικηγόρος,  για τους Καθ' ων η αίτηση

 

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο Αιτητής με την παρούσα προσφυγή αιτείται την έκδοση απόφασης από το παρόν Δικαστήριο με την οποία να κηρύσσεται παράνομη, άκυρη, και στερούμενη οποιουδήποτε νομικού αποτελέσματος, η απόφαση των Καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 10.4.2024, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για διεθνή προστασία, καθότι κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2023.

Γεγονότα

1.             Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Ο Αιτητής κατάγεται από την Δημοκρατία του Καμερούν (εφεξής: «Καμερούν») και  περί τις 19.3.2023 υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 2.4.2024, πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του Αιτητή από λειτουργό, ο οποίος υπέβαλε σχετική Έκθεση/ Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) για απόρριψη της αίτησης ασύλου του Αιτητή και για επιστροφή στη χώρα καταγωγής του. Στις 10.4.2024, ο Προϊστάμενος εξέδωσε απόφαση για απόρριψη της αίτησης ασύλου του Αιτητή και επιστροφή του στο Καμερούν. Η εν λόγω απορριπτική απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε στον Αιτητή περί τις 16.5.2024 αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής.

Νομικοί Ισχυρισμοί

2.             Ο Αιτητής, δια της συνηγόρου του, κατά το στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας, προωθεί καταρχάς ισχυρισμό περί αναρμοδιότητας του οργάνου που εξέδωσε την επίδικη απόφαση. Περαιτέρω, προβάλλει ως λόγους προσφυγής την έλλειψη δέουσας έρευνας και επαρκούς αιτιολογίας, καθώς και τον ισχυρισμό ότι οι Καθ’ ων η αίτηση προέβησαν σε λανθασμένη κρίση αναφορικά με τη δυνατότητα υπαγωγής του σε καθεστώς διεθνούς προστασίας. Ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι δεν εξετάστηκαν δεόντως οι προσωπικές του περιστάσεις ούτε η κατάσταση ασφάλειας στον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του.

 

3.             Από την πλευρά τους, οι Καθ’ ων η αίτηση υπεραμύνονται της νομιμότητας και της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, καταδεικνύοντας ότι δεν προκύπτει μελλοντικός κίνδυνος σε περίπτωση επιστροφής του Αιτητή στη χώρα καταγωγής του, παραπέμποντας στα ευρήματά τους κατά τη διοικητική εξέταση της αίτησής του. Επισημαίνοντας συναφώς ότι ο Αιτητής δήλωσε ως λόγο εγκατάλειψης της χώρας του την επιθυμία του να συνεχίσει τις σπουδές του σε μια ασφαλή χώρα. Τούτο δε σε συνάρτηση με τον τόπο συνήθους διαμονής του δεν δικαιολογεί κατά τους ίδιους την υπαγωγή του σε καθεστώς διεθνούς προστασίας.

 

Το νομικό πλαίσιο

4.             Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des trait?s des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».

5.             Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019 έως 2023 έχει ως ακολούθως:

«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ’ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».

6.             Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως 2025 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.

 

7.             Το άρθρο 3 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (στο εξής: ο περί Προσφύγων Νόμος)καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα.

 

8.             Το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει τα εξής:

«Υποχρεώσεις Αιτητή κατά την εξέταση της αίτησης και συναφής υποχρέωση αρμόδιων αρχών

16.-(1) Κατά την εξέταση της αίτησής του, ο Αιτητής οφείλει να συνεργάζεται με την Υπηρεσία Ασύλου με σκοπό την εξακρίβωση της ταυτότητάς του και των υπόλοιπων στοιχείων που αναφέρονται στην παράγραφο (α) του εδαφίου (2).

(2) Ιδίως, ο Αιτητής οφείλει-

(α) να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την τεκμηρίωση της αίτησης, τα οποία στοιχεία συνίστανται σε δηλώσεις του Αιτητή και σε όλα τα έγγραφα που έχει ο Αιτητής στη διάθεσή του σχετικά με την ηλικία του, το προσωπικό του ιστορικό, καθώς και το ιστορικό των οικείων συγγενών του, την ταυτότητα, την ιθαγένεια, τη χώρα και το μέρος προηγούμενης διαμονής του, τις προηγούμενες αιτήσεις ασύλου, το δρομολόγιο που ακολούθησε, το δελτίο ταυτότητας και τα ταξιδιωτικά του έγγραφα και τους λόγους για τους οποίους ζητεί διεθνή προστασία∙ [...]».

9.             Το άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας.

 

Κατάληξη

10.          Εκ προοιμίου, επισημαίνω ότι η περίμετρος των ζητημάτων που έχει δικαιοδοσία να εξετάσει το παρόν Δικαστήριο καθορίζονται και σε αυτή την περίπτωση καταρχήν από τα δικόγραφα των διαδίκων. Μόνη εξαίρεση αποτελούν οι λόγοι ακύρωσης που άπτονται ζητημάτων δημοσίας τάξεως, τα οποία δύναται το Δικαστήριο να εξετάσει και αυτεπαγγέλτως κάτω και πάλι από συγκεκριμένες προϋποθέσεις [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260 και «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 247»].

 

11.          Η αναγκαιότητα έγερσης των λόγων ακύρωσης με ευκρίνεια και λεπτομέρεια είναι θεμελιώδους σημασίας διαφορετικά το Δικαστήριο δεν νομιμοποιείται να τα εξετάσει αυτεπαγγέλτως, έστω και εάν έχουν εγερθεί με την αγόρευση [Βλ. Δημοκρατία ν. Shalaeva (2010) 3 Α.Α.Δ. 598, Δημοκρατία ν. Κουκκουρή (1993) 3 Α.Α.Δ. 598, Δημοκρατία ν. Σπύρου (2007) 3 Α.Α.Δ. 533 και Χατζηχάννας ν. Δημοκρατίας (Αρ. 2) (2009) 3 Α.Α.Δ. 655]. 

 

12.          Επισημαίνεται συγκεκριμένα ότι το ζήτημα που εγείρεται αναφορικά με την κατ’ ισχυρισμό αναρμοδιότητα του διοικητικού οργάνου, παρά το γεγονός ότι δεν δικογραφείται δεόντως στο πλαίσιο του εισαγωγικού δικογράφου της παρούσας διαδικασίας, καθώς η γενική και λακωνική, αναφορά περί έλλειψης αρμοδιότητας δεν αποτελεί δέουσα εξειδίκευση,  εντούτοις ως θέμα δημοσίας τάξεως, δύναται να εξεταστεί και αυτεπαγγέλτως από το παρόν Δικαστήριο.

 

13.          Εν προκειμένω, θα προχωρήσω στην εξέταση του εγειρόμενου αυτού λόγου προσφυγής, καθόσον έχω ενώπιόν μου όλα τα ουσιώδη στοιχεία του διοικητικού φακέλου. Ο ισχυρισμός του Αιτητή περί έκδοσης της επίδικης απόφασης από αναρμόδιο πρόσωπο εδράζεται στη θέση ότι δεν είναι σαφές κατά πόσον, δεδομένης της ύπαρξης άλλων εξουσιοδοτήσεων που εντοπίζονται στον διοικητικό φάκελο και οι οποίες ανακαλούν προηγούμενες, η εξουσιοδότηση που αφορά στον κ. Α.Α. – η οποία φέρει ημερομηνία 9.6.2022 και περιλαμβάνεται στον φάκελο – εξακολουθούσε να ισχύει κατά τον ουσιώδη χρόνο έκδοσης της επίδικης απόφασης.

 

14.          Ειδικότερα, προβάλλεται ότι δεν προκύπτει εάν η εν λόγω εξουσιοδότηση είχε τυχόν ανακληθεί με μεταγενέστερη πράξη, η οποία δεν περιλαμβάνεται στον διοικητικό φάκελο, ώστε να τεκμαίρεται η διατήρηση της αρμοδιότητας του ως άνω προσώπου.

 

15.          Συναφώς, παρατηρείται ότι, με βάση τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, ο κ. Α.Α., ως φορέας του διοικητικού οργάνου κατά τον ουσιώδη χρόνο και κατά την έκδοση της επίδικης απόφασης στις 10.4.2024, ήταν ήδη νομίμως εξουσιοδοτημένος προς τούτο δυνάμει εξουσιοδότησης ημερομηνίας 9.6.2022 (ερυθρό 26 του διοικητικού φακέλου). Δεν εντοπίζεται εντός του διοικητικού φακέλου οποιαδήποτε μεταγενέστερη πράξη ανάκλησης της εν λόγω εξουσιοδότησης. Περαιτέρω, οι Καθ’ ων η αίτηση επιβεβαίωσαν ότι στον διοικητικό φάκελο περιλαμβάνονται, εκ περισσού, όλες οι εξουσιοδοτήσεις των λειτουργών, οι οποίοι κατά τον ουσιώδη χρόνο έκδοσης της επίδικης πράξης είχαν εξουσία άσκησης καθηκόντων Προϊσταμένου. Δεν υφίσταται οτιδήποτε ενώπιον του Δικαστηρίου από το οποίο να προκύπτει ότι η εξουσιοδότηση του κ. Α.Α. είχε ανακληθεί, πέραν της απλής εικασίας του συνηγόρου του Αιτητή. Η εν λόγω εικασία δεν ερείδεται σε οποιοδήποτε πραγματικό στοιχείο, αλλά στηρίζεται αποκλειστικώς στο λεκτικό άλλων εξουσιοδοτήσεων, οι οποίες ανακαλούν προγενέστερες πράξεις μη συναφείς με την εξουσιοδότηση του κ. Α.Α.. Η ως άνω εικασία δεν δύναται να αποτελέσει επαρκές έρεισμα ανατροπής της αρχής της κανονικότητας των διοικητικών πράξεων, ιδίως όταν, βάσει των ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένων, προκύπτει ότι ο κ. Α.Α. ήταν νομίμως εξουσιοδοτημένος. Περαιτέρω, εάν η προβαλλόμενη θέση γινόταν δεκτή, θα συνεπαγόταν ότι, σε κάθε περίπτωση, το Δικαστήριο θα όφειλε να ανατρέχει όχι μόνο στην εκάστοτε ισχύουσα εξουσιοδότηση, αλλά και στο σύνολο των προηγούμενων πράξεων εξουσιοδότησης, καθώς και στο ιστορικό τυχόν ανακλήσεων αυτών, προκειμένου να διαπιστωθεί η διαδοχική τους ισχύς. Μια τέτοια προσέγγιση, πέραν του ότι δεν ερείδεται σε συγκεκριμένα πραγματικά δεδομένα της υπό κρίση υπόθεσης, θα αναιρούσε στην πράξη το τεκμήριο νομιμότητας των διοικητικών πράξεων και θα επέβαλλε δυσανάλογο και μη εύλογο βάρος ελέγχου, τη στιγμή που το βάρος απόδειξης της βασιμότητας ενός τέτοιου ισχυρισμού φέρει ο Αιτητής, ο οποίος ουδέν συνεισέφερε και σε κάθε περίπτωση ευθύς εξαρχής δεν δικογραφεί δεόντως τον ισχυρισμό με το Δικαστήριο να το εξετάζει αυτεπάγγελτα στη βάση των ενώπιόν του δεδομένων. Ως εκ τούτου, δεν τεκμηριώνεται ο προβαλλόμενος λόγος περί αναρμοδιότητας του οργάνου που εξέδωσε την επίδικη πράξη.

 

16.          Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι δυνάμει του εδαφίου (4) του άρθρου 17 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου, Ν. 158 (Ι)/1999, όταν ο νόμος αναθέτει την άσκηση μιας εξουσίας σε ένα όργανο, το όργανο αυτό δεν μπορεί να μεταβιβάσει ολικά ή μερικά την εξουσία του αυτή σε άλλο όργανο, χωρίς να υπάρχει ρητή διάταξη του νόμου που να το επιτρέπει.

 

17.          Δυνάμει του ερμηνευτικού άρθρου 2 του περί Προσφύγων Νόμου, το οποίο παρατίθεται ανωτέρω, Προϊστάμενος με την έννοια του εν λόγω άρθρου, και άρα πρόσωπο το οποίο έχει, μεταξύ άλλων, και εξουσία να εκδίδει απορριπτικές αποφάσεις επί αιτήσεων ασύλου, είναι και οποιοσδήποτε αρμόδιος λειτουργός της Υπηρεσίας Ασύλου που εξουσιοδοτείται από τον Υπουργό, για να ασκεί όλες ή οποιεσδήποτε από τις εξουσίες ή να εκτελεί όλα ή οποιαδήποτε από τα καθήκοντα του Προϊσταμένου, περιλαμβανομένης και της έκδοσης αποφάσεων επί αιτημάτων διεθνούς προστασίας. Ως εκ τούτου, υπάρχει ρητή πρόνοια στον περί Προσφύγων Νόμων, η οποία επιτρέπει την εκχώρηση των εξουσιών του Προϊσταμένου (Βλ. Απόφαση στην. Α.Ε. αρ. 2115, Ανδρούλλας Ζηνοβίου ν Κυπριακής Δημοκρατίας, ημερ. 2.10.1997, (1997) 3 Α.Α.Δ 385).

 

18.          Ο Υπουργός Εσωτερικών με εξουσιοδότησή του ημερομηνίας 9.6.2022, εξουσιοδότησε τον κ. Α. Α. να εκδίδει αποφάσεις επί αιτήσεων διεθνούς προστασίας.  Η επίδικη πράξη εκδόθηκε στις 10.4.2024. Ως εκ τούτου, προκύπτει ότι κατά τον κρίσιμο ουσιώδη χρόνο, ο κ. Α.Α. ήταν δεόντως εξουσιοδοτημένος για την έκδοση της επίδικης απόφασης. Ο Αιτητής δεν έχει κατορθώσει να ανατρέψει το τεκμήριο νομιμότητας το οποίο περιβάλλει την εξουσιοδότηση προς τον κ. Α. Α. και την ισχύ αυτής.

 

19.          Ως προς τους λοιπούς ισχυρισμούς που εγείρονται, επισημαίνεται εκ προοιμίου, ότι το παρόν Δικαστήριο ως δικαστήριο ουσίας δικάζει την υπόθεση που άγεται ενώπιον του εξ υπαρχής, κατά το νόμο και κατά την ουσία, δεν περιορίζεται μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά εξετάζει την ουσιαστική ορθότητά της de novo και ex nunc (Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, TorubarovC-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024). Ο Αιτητής αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Εν προκειμένω, ο Αιτητής εκπροσωπούμενος και δια συνηγόρου, έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους ισχυρισμούς του και να λάβει όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552].

20.          Συναφές εν προκειμένω είναι και το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου και ειδικότερα τα εδάφια (2) και (3) αυτών. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie vAναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320) αποτελεί υποχρέωση του Αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρει το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου (Βλ. επίσης νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποφάσεις αρ. 1093/2008, 817/2009 και 459/2010). Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας του Αιτητή ασύλου να τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή του, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον Αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του (Βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI: EU:C:2012:744, σκέψεις 63 έως 68).

21.          Προχωρώντας στην εξέταση της ουσίας των ισχυρισμών του Αιτητή, σημειώνεται ότι, κατά την καταγραφή της αίτησής του για διεθνή προστασία, ο Αιτητής ανέφερε ότι εγκατέλειψε τη χώρα του διότι η ζωή του βρίσκεται σε κίνδυνο από μία συμμορία, τους Ambazonians,  οι οποίοι τον ήθελαν να συμμετέχει στις τάξεις της.

22.          Κατά το κρίσιμο στάδιο της συνέντευξης, ο Αιτητής δήλωσε ότι γεννήθηκε σε χωριό πλησίον της Yaounde το 2004, ωστόσο για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του διέμενε στην πόλη Douala, η οποία αποτέλεσε και τον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του κατά τον ίδιο. Για ορισμένο χρονικό διάστημα διέμενε επίσης στο χωριό Tiko. Δήλωσε ότι είναι χριστιανός ως προς το θρήσκευμά του. Ως προς την οικογενειακή του κατάσταση, ανέφερε ότι είναι άγαμος, ότι η μητέρα του διαμένει στο Tiko, ενώ ο πατέρας του έχει αποβιώσει. Ανέφερε επίσης ότι έχει έναν ξάδελφο. Με τη μητέρα του διατηρεί επικοινωνία και, κατά δήλωσή του, οι σχέσεις τους είναι καλές, ενώ η ίδια συντηρείται οικονομικά από επιχείρηση που ανήκε στον πατέρα του Αιτητή.

23.          Όσον αφορά στους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, ο Αιτητής, κατά την ελεύθερη αφήγησή του, ανέφερε ότι, όταν αναχώρησαν από την Douala και μετέβησαν στη νοτιοδυτική περιφέρεια, στην περιοχή εξελίσσονταν συγκρούσεις μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και αγγλόφωνων αποσχιστικών ομάδων. Κατά τους ισχυρισμούς του, οι αποσχιστές φόνευσαν τον πατέρα του και επιδίωξαν να στρατολογήσουν τον ίδιο στις τάξεις τους. Ακολούθως, φίλη της μητέρας του τούς προσκάλεσε να διαμείνουν στην οικία της, ενώ η μητέρα του τον συμβούλεψε να συνεχίσει τις σπουδές του, καθόσον, όπως δήλωσε, ο πατέρας του είχε αποταμιεύσει χρήματα για τον σκοπό αυτό. Κατά δήλωσή του, οι ανωτέρω περιστάσεις συνιστούν τον κύριο λόγο εγκατάλειψης της χώρας καταγωγής του.

24.          Στη συνέχεια, υποβλήθηκαν διευκρινιστικής φύσεως ερωτήματα αναφορικά με τον τρόπο προσέγγισής του από τους αποσχιστές και με τις περιστάσεις της δολοφονίας του πατέρα του, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, επήλθε κατόπιν άρνησης του τελευταίου να συγκατατεθεί στη στρατολόγηση του Αιτητή. Στο πλαίσιο των απαντήσεών του, ο Αιτητής, ο οποίος εγκατέλειψε τη χώρα του το 2024, διευκρίνισε ότι η δολοφονία του πατέρα του έλαβε χώρα το 2020, στην περιοχή Tiko, και ότι, μετά το εν λόγω περιστατικό, δεν υπήρξε εκ νέου προσέγγισή του από τους αποσχιστές

25.          Κληθείς να σχολιάσει το γεγονός ότι εγκατέλειψε τη χώρα τέσσερα έτη μετά το επίμαχο περιστατικό, ανέφερε ότι η μητέρα του και φιλικά του πρόσωπα τον προέτρεψαν να συνεχίσει τις σπουδές του. Ερωτηθείς περαιτέρω ως προς το ενδεχόμενο μετεγκατάστασής του σε άλλη περιοχή της χώρας, δήλωσε ότι δεν διαθέτει συγγενείς στη Douala, ενώ, όταν του επισημάνθηκε ότι ούτε στην Κυπριακή Δημοκρατία έχει οικείο πρόσωπο, απάντησε ότι αφίχθη προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του.

26.          Αξιολογώντας τις δηλώσεις του Αιτητή, οι Καθ’ ων η αίτηση διέκριναν δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς: πρώτον την ταυτότητα, το προφίλ και τη χώρα καταγωγής του και δεύτερον, ότι εγκατέλειψε τη χώρα του προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του.

27.          Αμφότεροι οι ισχυρισμοί του έγιναν αποδεκτοί, καθώς κρίθηκε ότι ο Αιτητής απάντησε σε όλα τα ερωτήματα που του τέθηκαν με ακρίβεια και κατέβαλε πραγματική προσπάθεια να παράσχει όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες, ενώ επίσης οι πληροφορίες που παρείχε επιβεβαιώνονται από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, καθώς και από το προσκομισθέν από αυτόν διαβατήριο.

28.          Στη βάση των αποδεκτών ισχυρισμών του Αιτητή και κατόπιν αξιολόγησης του μελλοντοστραφούς κινδύνου που ενδέχεται να διατρέχει σε περίπτωση επιστροφής του στη Douala, κρίθηκε ότι δεν προκύπτει πραγματικός και εξατομικευμένος κίνδυνος σε βάρος του. Ειδικότερα, η επικρατούσα κατάσταση ασφαλείας στην εν λόγω περιοχή, σε συνάρτηση με τις προσωπικές του περιστάσεις, δεν καταδεικνύει ότι θα εκτεθεί σε δίωξη ή σε σοβαρή βλάβη κατά την έννοια του εφαρμοστέου νομικού πλαισίου. Ως εκ τούτου, δεν στοιχειοθετείται βάσιμος φόβος δίωξης ούτε συντρέχουν οι προϋποθέσεις υπαγωγής του σε καθεστώς διεθνούς προστασίας.

29.          Κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου ακροαματική διαδικασία, ο Αιτητής δια του συνηγόρου του δεν προσθέτει οτιδήποτε στο αφήγημά του.

30.          Προχωρώντας το Δικαστήριο σε de novo και ex nunc εξέταση των ενώπιόν του δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, το Δικαστήριο συντάσσεται με τη διάκριση των επιμέρους ουσιωδών ισχυρισμών του Αιτητή. Το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τους προβληθέντες ισχυρισμούς στην βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας.[1]

31.          Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός του Αιτητή γίνεται αποδεκτός, καθώς αυτός παρέθεσε με συνοχή και συνέπεια τα προσωπικά του στοιχεία, καθώς και τον τόπο καταγωγής και διαμονής του, με τα στοιχεία που ανέφερε ως προς τα μέρη διαμονής και καταγωγής του να επιβεβαιώνονται και από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, οι οποίες εντοπίζονται εντός του διοικητικού φακέλου και μερικώς από το προσκομισθέν από αυτόν διαβατήριο. Ομοίως και ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός του περί της επιθυμίας του να συνεχίσει της σπουδές του γίνεται αποδεκτός ως ένας από τους κυρίαρχους λόγους εγκατάλειψης της χώρας καταγωγής του κατά τον ίδιο.

32.          Παρατηρείται, ωστόσο, ότι οι Καθ’ ων η αίτηση δεν προέβησαν σε ειδική αξιολόγηση των δηλώσεων του Αιτητή αναφορικά με τη φερόμενη δολοφονία του πατέρα του από αποσχιστικές ομάδες. Περαιτέρω, ο Αιτητής ισχυρίστηκε ότι και εξάδελφός του δολοφονήθηκε υπό συναφείς περιστάσεις, στοιχείο το οποίο επίσης δεν αποτέλεσε αντικείμενο αυτοτελούς αξιολόγησης.

33.          Συναφώς, παρατηρείται ότι ο Αιτητής υπήρξε γενικόλογος και ανεπαρκώς περιγραφικός ως προς τις περιστάσεις της φερόμενης δίωξής του, λόγω της άρνησής του να στρατολογηθεί. Η γενικότητα αυτή διατηρήθηκε και κατά τη δικαστική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας δεν παρατέθηκαν συγκεκριμένα ή εκτενή στοιχεία αναφορικά με τα επιμέρους πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν τον υπό εξέταση ισχυρισμό. Από το εν λόγω σκέλος του αφηγήματός του απουσιάζουν βιωματικής φύσεως αναφορές και συγκεκριμένα δεδομένα, ικανά να προσδώσουν εσωτερική συνοχή και αληθοφάνεια.

34.          Δεν παροράται, περαιτέρω, το γεγονός ότι, κατά τα λεγόμενά του, μετά το επίμαχο περιστατικό και για χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών έως την αναχώρησή του από τη χώρα καταγωγής του, ουδέν συνέβη εις βάρος του προσωπικά. Το στοιχείο αυτό συνδέεται άμεσα με την αξιολόγηση του μελλοντοστραφούς κινδύνου, αποδυναμώνοντας ταυτοχρόνως τον ισχυρισμό του περί στοχευμένης δίωξης από τους αποσχιστές, καθόσον, εάν πράγματι αποτελούσε αντικείμενο ενεργού αναζήτησης, δεν εξηγείται ευλόγως η φερόμενη αδράνειά τους επί τόσο εκτεταμένο χρονικό διάστημα, ούτε η πεποίθησή του ότι εξακολουθούν να τον αναζητούν. Συνεπώς δεν θεμελιώνεται η εξωτερική του αξιοπιστία.

35.          Ως προς την εξωτερική πτυχή του ισχυρισμού, από τις παρατιθέμενες κατωτέρω εξωτερικές πηγές πληροφόρησης επιβεβαιώνεται η ύπαρξη ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και αποσχιστικών ομάδων στην οικεία περιφέρεια. Πλην όμως, ο Αιτητής δεν προσκόμισε οποιαδήποτε εξατομικευμένη μαρτυρία ικανή να τεκμηριώσει ότι ο ίδιος υπήρξε προσωπικός στόχος των εν λόγω ομάδων, ενώ, εκ της φύσεως των προβαλλόμενων περιστάσεων, δεν είναι ευλόγως αναμενόμενος ο εντοπισμός εξωτερικών πηγών που να επιβεβαιώνουν αμιγώς προσωπικά γεγονότα. Ενόψει της μη θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας του αφηγήματός του, ο υπό κρίση ισχυρισμός απορρίπτεται.

36.          Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία των δηλώσεών του, σημειώνεται ότι το αφήγημα του Αιτητή αποτελεί προσωπικό βίωμα, το οποίο δεν μπορεί καθ' αυτό εύλογα να επιβεβαιωθεί από εξωτερικές πηγές. Ωστόσο επιμέρους σημεία του αφηγήματός του διερευνήθηκαν μέσω εξωτερικών πηγών όπου εντοπίστηκαν οι ακόλουθες πληροφορίες.

37.          Σύμφωνα με τις πηγές, οι αντάρτες του Αγγλόφωνου Καμερούν, οι Ambazonians, αγωνίζονται από το 2017 για να δημιουργήσουν ένα ανεξάρτητο, αγγλόφωνο κράτος με το όνομα Ambazonia, στις δυτικές περιοχές της εν γένει γαλλόφωνης χώρας.[2] Μερικές από αυτές τις ομάδες περιλαμβάνουν τους Ambazonia Defense Forces, Tigers, Red Dragons, Seven Karta, Ambazonia Restoration Forces (ARF). Μια πηγή αρίθμησε αυτές τις αυτονομιστικές ομάδες σε περίπου 20 και ονόμασε μια ομάδα ως AMF (Στρατιωτικές Δυνάμεις Ambazonia).[3] Σύμφωνα με έκθεση της 1ης Μαρτίου του 2023 της R2P Monitor «Οι ένοπλοι αυτονομιστές γίνονται επίσης ολοένα και πιο βίαιοι, σκοτώνοντας, απαγάγοντας και τρομοκρατώντας πληθυσμούς ενώ διεκδικούν σταθερά τον έλεγχο σε μεγάλα τμήματα των αγγλόφωνων περιοχών. Από τις αρχές του 2022 η κυβέρνηση αύξησε τις επιχειρήσεις της κατά των ένοπλων αυτονομιστικών προπύργιων. Οι αγγλόφωνοι αυτονομιστές απάντησαν εντείνοντας τις επιθέσεις εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων ασφαλείας, χρησιμοποιώντας περισσότερα φονικά όπλα και αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς IED. Οι αυτονομιστές έχουν απαγορεύσει την κυβερνητική εκπαίδευση και συχνά επιτίθενται, απειλούν και απαγάγουν μαθητές και καθηγητές, και επιπλέον καίνε, καταστρέφουν και λεηλατούν σχολεία. Αυτές οι επιθέσεις, καθώς και τα αυστηρά lockdown που επιβλήθηκαν από ένοπλους αυτονομιστές, έχουν στερήσει την εκπαίδευσή τους από τα παιδιά. Σύμφωνα με τον OCHA, μόνο το 46 τοις εκατό των σχολείων λειτουργούν και το 54 τοις εκατό των μαθητών πραγματοποίησαν εγγραφή για το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023. Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια άνθρωποι πλήττονται στις βορειοδυτικές και νοτιοδυτικές περιοχές και χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια».

38.           Περαιτέρω, σύμφωνα με έκθεση του Human Rights Watch, οι Αμπαζόνιοι στοχοποιούν άμαχους που θεωρούνται εχθρικοί ή μη υποστηρικτικοί προς την αυτονομιστική τους προσπάθεια. Αυτό περιλαμβάνει δολοφονίες, απαγωγές και εκβιασμούς. Επιπλέον, πολιτικοί που συμμετέχουν σε εκλογές ή είναι μέλη κομμάτων που δεν ευνοούν την αυτονομία των αγγλόφωνων περιοχών, έχουν επίσης στοχοποιηθεί​.[4] Σύμφωνα με έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας οι Αμπαζόνιοι έχουν ενισχύσει το οπλοστάσιό τους και συνεχίζουν να στοχοποιούν κρατικές δομές, συμπεριλαμβανομένων και εκτός των αγγλόφωνων περιοχών.[5] Οι ένοπλοι αυτονομιστές στοχοποιούν επίσης οποιονδήποτε υποπτεύονται ότι υποστηρίζει την κυβέρνηση ή δεν συμμορφώνεται με την δράση τους.[6]

39.           Οι ανωτέρω πηγές περί στοχοποίηση αμάχων, οι οποίοι δεν υποστηρίζουν την αποσχιστική δράση καίτοι συντέμνεται εν μέρει με τις αναφορές του Αιτητή, εντούτοις δεδομένης της μη θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας του Αιτητή οδηγεί σε απόρριψη του ισχυρισμού του περί παρελθούσας δίωξής του από τους αποσχιστές.

40.          Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που ενδέχεται να διατρέχει ο Αιτητής, πέραν των όσων ο ίδιος δήλωσε και τα οποία απορρίφθηκαν ανωτέρω, σημειώνεται ότι ο Αιτητής δεν επικαλέστηκε αρχικώς οποιονδήποτε πρόσθετο ή ανεξάρτητο κίνδυνο απορρέοντα από το προσωπικό του προφίλ ή τις ιδιαίτερες περιστάσεις του.

 

41.          Το Δικαστήριο ανέτρεξε σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα καταγωγής του και αναφορικά με την θρησκεία του.

 

42.          Οι πηγές ανέφεραν ότι το Καμερούν συνεχίζει να επηρεάζεται από δύο μεγάλες συγκρούσεις: τη σύγκρουση του λεκανοπεδίου της Λίμνης Τσαντ στην περιοχή του Άπω Βορά και την εσωτερική κρίση στις περιοχές Βορειοδυτικού και Νοτιοδυτικού Καμερούν (NWSW)[7].

 

43.          Στις περιοχές Βορειοδυτικού και Νοτιοδυτικού Καμερούν, γνωστές και ως Αγγλόφωνες περιοχές[8], οι συγκρούσεις μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των αποσχιστών συνεχίζονται από το 2017, όταν οι αποσχιστές επιχείρησαν να ιδρύσουν ένα ανεξάρτητο κράτος[9]. Το Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) ανέφερε ότι το 2023, οι εσωτερικές διαφωνίες μεταξύ των ηγετών των αποσχιστών χώρισαν τις αυτοανακηρυχθείσες αγγλόφωνες κυβερνήσεις σε περισσότερες από 50 αποσχιστικές ομάδες, αποδυναμώνοντας τις πολιτικές τους απαιτήσεις και την ικανότητά τους να αντισταθούν στις κυβερνητικές επιθέσεις[10]. Το ACLED περαιτέρω έδειξε ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση και οι ανταγωνιστικές εδαφικές διεκδικήσεις μεταξύ αυτονομιστικών ομάδων και της κεντρικής κυβέρνησης έχουν μετατρέψει τις αγγλόφωνες περιοχές σε ένα κατακερματισμένο σύστημα φορολογίας, ασφάλειας και δημόσιων υπηρεσιών, τις οποίες διαχειρίζονται διάφοροι ασυντόνιστοι παράγοντες, μεταξύ των οποίων αυτονομιστές, η κυβέρνηση, ιδιωτικές εταιρείες και ανθρωπιστικές οργανώσεις[11].

 

44.          Τον Ιούνιο του 2025, το Agence France Presse αναφέρει ότι: «Από το 2016, οι Βορειοδυτικές και Νοτιοδυτικές περιοχές του Καμερούν έχουν σπαραχθεί από σύγκρουση μεταξύ αγγλόφωνων αυτονομιστών και της κυβέρνησης. Πολλοί αγγλόφωνοι Καμερουνέζοι δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν συστημικές διακρίσεις στη χώρα όπου κυριαρχεί η γαλλόφωνη πλειοψηφία. Ωστόσο, αυτό που ξεκίνησε ως διαμαρτυρία για τα πολιτικά δικαιώματα εξελίχθηκε γρήγορα σε ένοπλη εξέγερση. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις της Human Rights Watch, οι συγκρούσεις έχουν προκαλέσει μέχρι σήμερα τον θάνατο τουλάχιστον 6.000 αμάχων. Αυτονομιστικές ομάδες έχουν προχωρήσει σε απαγωγές και επιθέσεις κατά αμάχων και κρατικών αξιωματούχων, ενώ ο στρατός και η αστυνομία κατηγορούνται ότι εξαπολύουν επιχειρήσεις με στόχο την τιμωρία φερόμενων υποστηρικτών των αυτονομιστών. Παράλληλα, τζιχαντιστές της Boko Haram σπέρνουν τον τρόμο στο άλλο άκρο της χώρας, στην Περιφέρεια του Άπω Βορρά, όπου η οργάνωση δρα από το 2009. Οι πολλαπλές κρίσεις ασφάλειας έχουν εκτοπίσει μεγάλο αριθμό Καμερουνέζων από τις εστίες τους και συνιστούν πρόκληση για την ειρηνική διεξαγωγή των εκλογών».[12]

 

45.          Τον Ιούνιο του 2025, το Γραφείο του Γενικού Επιτρόπου για τους Πρόσφυγες και τους Ανιθαγενείς σημειώνει ότι: «Η βία περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό στις αγγλόφωνες περιοχές της χώρας και είναι εντονότερη στη Βορειοδυτική σε σύγκριση με τη Νοτιοδυτική. Οι αυτονομιστές είναι πιο δραστήριοι σε αγροτικές, απομακρυσμένες και υποανάπτυκτες περιοχές. Παρότι η στρατιωτική παρουσία έχει ενισχυθεί στις πόλεις, δεν είναι επαρκής για την αποτροπή περιστατικών ανασφάλειας».[13]

 

46.          Τον Ιούνιο του 2025, το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Συντονισμό Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (UNOCHA) επισημαίνει ότι: «Η κατάσταση στις Βορειοδυτικές και Νοτιοδυτικές περιοχές (NWSW) παρέμεινε εύθραυστη και ασταθής, με συνεχιζόμενες επιθέσεις και συγκρούσεις μεταξύ των κρατικών δυνάμεων ασφαλείας (SSFs) και μη κρατικών ένοπλων ομάδων (NSAGs). Εξακολούθησαν να αναφέρονται απαγωγές με σκοπό την καταβολή λύτρων, στοχευμένες δολοφονίες, αυθαίρετες συλλήψεις και απώλειες αμάχων».[14]

 

47.          Τον Μάρτιο του 2025, το Global Centre for the Responsibility to Protect αναφέρει ότι: «Οι ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ κυβερνητικών δυνάμεων και αυτονομιστικών ομάδων, καθώς και οι εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ διαφορετικών αυτονομιστικών ομάδων, συνεχίζονται αμείωτα στις αγγλόφωνες Βορειοδυτικές και Νοτιοδυτικές περιοχές».[15]

 

48.          Με βάση τις ανωτέρω πηγές, προκύπτει ότι η ένοπλη κρίση στο Καμερούν εκδηλώνεται κατά κύριο λόγο και σχεδόν αποκλειστικά στις αγγλόφωνες Βορειοδυτικές και Νοτιοδυτικές περιοχές, όπου καταγράφονται συγκρούσεις μεταξύ κρατικών δυνάμεων και αυτονομιστικών ομάδων, απαγωγές, στοχευμένες επιθέσεις και απώλειες αμάχων.

 

49.           Αντιστοίχως, ως προς τον φερόμενο κίνδυνο από τους αποσχιστές, το Δικαστήριο κρίνει ότι, δεδομένου ότι ο Αιτητής δηλώνει ως τόπου τελευταίας συνήθους διαμονής του την πόλη Douala, περιοχή στην οποία η δράση των αποσχιστών είναι περιορισμένη και σποραδική, δεν προκύπτει ότι θα διέτρεχε οποιονδήποτε κίνδυνο εκ μέρους τους, καθώς  η παρουσία τους είναι περιορισμένη και αφορά σε στρατιωτικούς στόχους. Σημειώνεται συναφώς ως προς την παρουσία των αποσχιστών στην εν λόγω περιοχή ότι σε σχέση με την επαρχία Littoral ωστόσο, πρωτεύουσα της οποίας αποτελεί η πόλη Douala, επικαιροποιημένες πληροφορίες αναφέρουν ότι η βία που σχετίζεται με τους αυτονομιστές δεν είναι συχνή στη συγκεκριμένη περιοχή.[16] Ειδικότερα, σε σχέση με την πόλη Douala, πρόσφατες πληροφορίες επιβεβαιώνουν την καταγραφή περιστατικών ασφαλείας, καθώς το Μάιο του 2023 οι αρχές στο Καμερούν ανακοίνωσαν ότι αγγλόφωνοι αντάρτες επιτέθηκαν σε στρατιωτικές θέσεις κοντά στο λιμάνι της πόλης Douala σκοτώνοντας αρκετούς ανθρώπους. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη επίθεση είναι η πλησιέστερη που έχει σημειωθεί στην πόλη Douala λόγω της σύγκρουσης των αυτονομιστών από τότε που ξέσπασαν οι μάχες το 2017.[17] Η ίδια πηγή επιβεβαιώνει ότι αυτή είναι η πρώτη φορά που οι αντάρτες επιτίθενται τόσο κοντά στη πόλη Douala, ένα λιμάνι περίπου τεσσάρων εκατομμυρίων ανθρώπων που προμηθεύει το 80% των εισαγόμενων αγαθών για την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και το Τσαντ που δεν έχουν πρόσβαση στη θάλασσα.[18] Σύμφωνα με επικαιροποιημένα δεδομένα από την βάση ACLED, το τελευταίο έτος (με τελευταία ενημέρωση την 6/2/2026) καταγράφηκαν στην πόλη Douala του Καμερούν 6 περιστατικά πολιτικής βίας ("Political violence", που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), από τα οποία προκλήθηκαν 11 θάνατοι[19].

 

50.          Η υπό εξέταση σύγκρουση έχει ήδη διάρκεια περίπου εννέα ετών και επηρεάζει τόσο τη Βορειοδυτική όσο και τη Νοτιοδυτική περιφέρεια του Καμερούν. Τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι πρόκειται για μια μακροχρόνια και σταθερά εγκατεστημένη κρίση. Επιπλέον, δεν φαίνεται να υπάρχει καμία πρόθεση επίλυσής της στο άμεσο μέλλον, καθώς η σύγκρουση δεν συζητήθηκε ούτε στην πρόσφατη συνεδρίαση της Ομάδας Υπουργικής Δράσης της Κοινοπολιτείας του Καμερούν τον Μάρτιο του 2025.[20].

 

51.          Ως προς τον αριθμό των περιστατικών ασφαλείας γενικότερα στη περιφέρεια Littoral, ευρύτερη περιοχή στην οποία εντάσσεται η πόλη Douala, βάσει στοιχείων από το ACLED, κατά το τελευταίο έτος καταγράφηκαν 12 περιστατικά ασφαλείας τα οποία επέφεραν 4 θανάτους. Ειδικότερα στη πόλη Douala, για την ίδια χρονική περίοδο καταγράφηκαν 8 περιστατικά ασφαλείας, τα οποία επέφεραν 3 θανάτους.[21] Σημειώνεται ότι ο πληθυσμός της πόλης Douala ανέρχεται σε σήμερα στους 4.346.000 κατοίκους.[22]

52.          Ως προς τις αποδεκτές προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή επισημαίνονται τα εξής.

53.          Ειδικώς ως προς το θρησκευτικό του προφίλ ως χριστιανού δεν προκύπτει κάποιος κίνδυνος. Πηγές αναφέρουν πως στο Καμερούν, οι Χριστιανοί αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού, με περίπου 70% να ανήκουν σε διάφορα χριστιανικά δόγματα. Ωστόσο, υπάρχουν περιοχές όπου οι Χριστιανοί αντιμετωπίζουν προκλήσεις. Στις βόρειες περιοχές, όπου κυριαρχεί το Ισλάμ, έχουν αναφερθεί περιστατικά  κοινωνικών εντάσεων μεταξύ χριστιανικών και μουσουλμανικών κοινοτήτων. Επιπλέον, η παρουσία εξτρεμιστικών ομάδων, όπως η Boko Haram, έχει οδηγήσει σε επιθέσεις κατά χριστιανικών κοινοτήτων στα βόρεια σύνορα με τη Νιγηρία και όχι στον τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή. Παρά τις προκλήσεις αυτές, οι Χριστιανοί στο Καμερούν γενικά ασκούν τη θρησκεία τους ελεύθερα.[23]

 

54.          Ως εκ τούτου, στην προκειμένη περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη και το προσωπικό προφίλ του Αιτητή, ως αυτό έγινε αποδεκτό και ειδικότερα ότι ο Αιτητής είναι νεαρός, υγιής, με εργασιακή πείρα στη χώρα καταγωγής του  και χωρίς οποιοδήποτε σημείο ευαλωτότητας ή αποδεδειγμένο περιστατικό παρελθούσας δίωξης, ιδίως στην εν λόγω περιοχή, διαθέτοντας εκεί οικογενειακό και γενικότερα κοινωνικό υποστηρικτικό δίκτυο, κρίνεται πως σε συνάρτηση με τις παρατεθείσες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του στη χώρα καταγωγής του, δεν πιθανολογείται ότι σε περίπτωση επιστροφής του εκεί, θα εκτεθεί ευλόγως σε σοβαρό κίνδυνο.

 

55.          Επικουρικώς, ακόμη και ήθελε γίνει δεκτό ότι τόπος συνήθους διαμονής του Αιτητή ήταν το Tiko, όπου, κατά δήλωσή του, διέμενε από το 2020, επισημαίνεται ότι, καίτοι το κατ’ επίκληση περιστατικό με τον πατέρα του έλαβε χώρα το ίδιο έτος, ο ίδιος και η οικογένειά του παρέμειναν στην περιοχή επί τέσσερα συναπτά έτη, χωρίς να αναφέρει οποιοδήποτε μεταγενέστερο περιστατικό εις βάρος του. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαιτέρως κρίσιμο για την αξιολόγηση τόσο της αξιοπιστίας του ισχυρισμού του όσο και της ύπαρξης μελλοντοστραφούς κινδύνου.

 

56.          Ως προς την κατάσταση ασφαλείας στην εν λόγω περιοχή, από τις διαθέσιμες πληροφορίες χώρας καταγωγής προκύπτει ότι υφίσταται μεν κατάσταση βίας, η οποία, ωστόσο, δεν ανέρχεται σε επίπεδο τέτοιας έντασης ώστε να στοιχειοθετείται, άνευ ετέρου, πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης για κάθε άμαχο επιστρέφοντα. Σύμφωνα με δεδομένα της βάσης δεδομένων ACLED για το τελευταίο έτος (με τελευταία ενημέρωση την 6/2/2026) καταγράφηκαν στην Νοτιοδυτική Περιφέρεια (Sud-Ouest) του Καμερούν 948 περιστατικά πολιτικής βίας ("Political violence", που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), από τα οποία προκλήθηκαν 637 θάνατοι. Εξ αυτών, καταγράφηκε μόνο 1 περιστατικό στην πόλη Tiko, τo οποίo είχε 2 απώλειες ανθρώπινων ζωών[24]. Επισημαίνεται πως ο πληθυσμός της Νοτιοδυτικής Περιφέρειας εκτιμάται στους 2,098,500 κατοίκους σύμφωνα με εκτίμηση του 2025. Διαπιστώνεται, συνεπώς, κατάσταση μεσαίας έντασης βίας. Λαμβάνοντας υπόψη το ανωτέρω, σε συνάρτηση με τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, όπως αυτές καταγράφονται και αξιολογούνται ανωτέρω, κρίνεται ότι δεν προκύπτει ότι αυτός διατρέχει πραγματικό και εξατομικευμένο κίνδυνο σε περίπτωση επιστροφής του.

 

57.          Περαιτέρω και επικουρικώς, η Douala πληροί τα κριτήρια ασφαλούς εσωτερικής μετεγκατάστασης. Ακόμη και εάν ήθελε θεωρηθεί ότι ο Αιτητής διατρέχει κίνδυνο στο Tiko, η ως άνω πόλη συνιστά εύλογη και ασφαλή εναλλακτική περιοχή εγκατάστασης και επιστροφής, υπό το πρίσμα των κριτηρίων που έχουν διαμορφωθεί στη σχετική νομολογία (βλ. συναφώς Δ.Δ.Δ.Π., Υπόθεση Αρ. 2736/23, Υ.Α. ν. Δημοκρατίας, ημερ. 5.2.2026, παρ. 108 επ.). Πέραν της εξοικείωσης του Αιτητή ένεκα της μακράς παραμονής του εκεί, αυτός διαθέτει υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα και διαθέτει προφίλ ικανό να του διασφαλίσει ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης, μακριά από τους φερόμενους φορείς δίωξής του.

 

58.          Προχωρώντας στη νομική ανάλυση, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν προκύπτουν  οι προϋποθέσεις υπαγωγής του Αιτητή στην προστατευτική διάταξη του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, καθώς δεν τεκμηριώθηκε η συνδρομή βάσιμου φόβου δίωξής του για τους λόγους που εξαντλητικά αναφέρονται στο άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου. Τέτοιος φόβος δίωξης δεν προκύπτει καθαυτός ούτε από τα προσωπικά στοιχεία του Αιτητή, τα οποία έχουν γίνει αποδεκτά.

 

59.          Ούτε επίσης τεκμηριώνεται η υπαγωγή του στο καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας κατά τα άρθρα 19(2)(α) και (β) του περί Προσφύγων Νόμου, καθώς δεν ανακύπτει ότι σε περίπτωση επιστροφής του στον τόπο τελευταίας διαμονής του θα εκτεθεί σε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένης μορφής [βλ. απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94, Elgafaji, σκέψη 32] λόγω επαπειλούμενης θανατικής καταδίκης ή εκτέλεσης, βασανιστηρίων, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας.

 

60.          Επιπροσθέτως, δεδομένης της κατάστασης που επικρατεί στη Περιφέρεια Littoral περιφέρεια όπου βρίσκεται ο συνήθης τόπος διαμονής του Αιτητή κρίνω δέον να εξεταστούν τα επιμέρους συστατικά στοιχεία του άρθρου 19(2)(γ) και ειδικότερα, κατά πόσον συντρέχει αδιακρίτως ασκούμενη βία στον τελευταίο τόπο διαμονής του Αιτητή, ο βαθμός της οποίας δεν είναι υψηλός, ώστε να υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμηθεί ότι ο Αιτητής, ακόμα κι αν ήθελε υποτεθεί ότι θα επιστρέψει στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, θα αντιμετωπίσει, λόγω της παρουσίας της και μόνον στο έδαφος αυτής της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθεί στην εν λόγω απειλή [βλ. απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94  Elgafaji, σκέψη 43].

 

61.          Σημειώνεται συναφώς ότι «το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, αναγνωρίζεται σε οποιοδήποτε αιτητή, ο οποίος δεν αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή σε οποιοδήποτε Αιτητή του οποίου η αίτηση σαφώς δε βασίζεται σε οποιουσδήποτε από τους λόγους του εδαφίου (1) του άρθρου 3, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν είναι πρόθυμος, να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής». Ως  «σοβαρή» ή «σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη» ορίζεται δυνάμει του άρθρου 19(2)(γ) ως «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης».

 

62.          Ως προς τον όρο διεθνής ή εσωτερική ένοπλη σύρραξη, το ΔΕΕ, διευκρίνισε ότι της έννοιας της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως, η σημασία και το περιεχόμενο των όρων αυτών πρέπει να καθορίζονται, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το σύνηθες νόημά τους στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου αυτοί χρησιμοποιούνται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση στην οποία εντάσσονται (αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C-549/07, Wallentin-Hermann, Συλλογή 2008, σ. I 11061, σκέψη 17, και της 22ας Νοεμβρίου 2012, C 119/12, Probst, σκέψη 20). Υπό το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα, η έννοια της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως αφορά κατάσταση στην οποία οι τακτικές δυνάμεις ενός κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες ή στην οποία δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους. (Βλ.  απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakit?, C-285/12, EU:C:2014:39, σκέψεις 27 και 28).

 

63.          Εν προκειμένω, με βάση τις ανωτέρω πηγές, παρά την ύπαρξη πολιτικοκοινωνικών αναταραχών συνεπεία των πρόσφατων εκλογών στη χώρα, δεν συντρέχουν περιστάσεις ένοπλης σύρραξης στην περιοχή της Douala. Συνεπώς, παρέλκει η εξέταση των περαιτέρω σωρευτικών στοιχείων της εν λόγω διάταξης. Επικουρικώς σημειώνεται ότι τα περιστατικά ασφάλειας που προβάλλονται σε συνάρτηση με τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, όπως αυτές καταγράφονται ανωτέρω, δεν επαρκούν ώστε να τον εκθέτουν ευλόγως σε κίνδυνο εκ της παρουσίας του και μόνον στην εν λόγω περιοχή.

 

64.          Επαναλαμβάνεται ότι οι προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, έχουν ως ακολούθως: πρόκειται για ενήλικο άντρα, υγιή, χωρίς σημεία ευαλωτότητας, με οικογενειακό υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα του, ικανό προς εργασία, με εργασιακή πείρα και με ικανοποιητικό μορφωτικό επίπεδο, ενώ ομιλεί τόσο την αγγλική όσο και τη γαλλική. Ο Αιτητής είναι εξοικειωμένος με την περιοχή, και κατά συνέπεια είναι σε θέση να γνωρίζει και να αξιολογεί επαρκώς τους κινδύνους. Ως εκ τούτου, το προσωπικό του προφίλ σε συνάρτηση με την κατάσταση ασφαλείας που επικρατεί στον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν αναμένεται ευλόγως ο Αιτητής να εκτεθεί σε σοβαρό κίνδυνο ένεκα της κατάστασης ασφαλείας. Ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή του στο άρθρο 19(2)(γ).

 

65.          Αλλά και στην περίπτωση που ήθελε θεωρηθεί ότι το Tiko συνιστά τον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του Αιτητή, βάσει της ανωτέρω ανάλυσης κινδύνου δεν προκύπτει ότι αυτός διατρέχει πραγματικό, παρόντα και εξατομικευμένο κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής του στην εν λόγω περιοχή, δυνάμει της ίδιας διάταξης. Ειδικότερα, στην πόλη Tiko τα περιστατικά ασφαλείας κινούνται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ, καίτοι στην ευρύτερη περιοχή υφίσταται ένοπλη σύρραξη, η ένταση της εκδηλούμενης αδιάκριτης βίας δεν είναι τέτοια ώστε να εκθέτει τον Αιτητή, ως άμαχο, σε κίνδυνο εκ μόνης της παρουσίας του εκεί. Σε συνάρτηση δε με τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αυτός δεν διατρέχει ευλόγως κίνδυνο σε περίπτωση επιστροφής του στο Tiko. Δεν παραβλέπεται ότι και η μητέρα του εξακολουθεί να διαμένει εκεί, με τον Αιτητή να διατηρεί επικοινωνία μαζί της, χωρίς να έχει αναφέρει οποιοδήποτε περιστατικό που να την εξέθεσε σε κίνδυνο.

66.          Περαιτέρω, από τα ενώπιόν του Δικαστηρίου δεδομένα δεν προκύπτει οποιοδήποτε άλλο ζήτημα συναφές με την αρχή της μη επαναπροώθησης και των προϋποθέσεων έκδοσης της απόφασης επιστροφής, πέραν των όσων ήδη εξετάστηκαν και αναλύθηκαν ανωτέρω (Βλ. απόφαση της της 17ης Οκτωβρίου 2024, υπόθεση C- 156/23 [Ararat] K, L, M, N κατά Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, ECLI:EU:C:2024:892, ιδίως σκέψεις 50 έως 51).

Ως εκ τούτου, η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση τροποποιείται ως ανωτέρω, με €1000 έξοδα εναντίον του Αιτητή και υπέρ των Καθ' ων η αίτηση.

Κ. Κ. ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.

 

 

 



[1] Ως προς τους δείκτες αξιοπιστίας (λεπτομέρεια, συνοχή, ευλογοφάνεια) Evidence and credibility assessment in the context of the Common European Asylum System Judicial analysis Second edition,

 EUAA https://euaa.europa.eu/publications/judicial-analysis-evidence-and-credibility-context-common-european-asylum-system  [τελευταία ημερομηνία πρόσβασης 7.1.2026], σ. 120-134 και επίσης

UNHCR Handbook on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status

 

[2] Voa News, 16 Dead in Latest Clashes in Cameroon Separatist Areas, March 04, 2020, https://www.voanews.com/africa/16-dead-latest-clashes-cameroon-separatist-areas (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 16.2.2026)

[3] EUAA - European Union Agency for Asylum (formerly: European Asylum Support Office, EASO): Cameroon; Forced recruitment [Q17-2021], 29 June 2021, p. 2, https://www.ecoi.net/en/file/local/2054738/2021_06_EASO_COI_Query_Cameroon_forced+recruitment.pdf  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 16/2/2026)

[4] HRW, Cameroon - Events of 2023, available at: World Report 2024: Cameroon | Human Rights Watch (hrw.org) (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 16.2.2026).

[5] AI, Human Rights Violations in Cameroon's Anglophone North-West Region, 2023, available at: Human Rights Violations in Cameroon's Anglophone North-West Region - Amnesty International (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 16.2.2026).

[6] Οπ. π.

[7] European Commission, Cameroon, last updated 25 November 2024, url; UNOCHA, Cameroon Humanitarian Needs Overview 2024, 14 April 2024, https://reliefweb.int/attachments/32c8a7cb-5dac-4c5f-92ec-f232a7bed6d0/CMR_HNO_2024_EN_20240123_v2%20%281%29.pdf, p. 9 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 8.3.2025).

[8] International Crisis Group, A Second Look at Cameroon’s Anglophone Special Status, 31 March 2023, https://www.crisisgroup.org/africa/central-africa/cameroon/b188-second-look-cameroons-anglophone-special-status (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 8.3.2025).

[9] GCR2P, Cameroon – Population at risk, 1 December 2024, https://www.globalr2p.org/countries/cameroon/;  ACLED, Non-State Armed Groups and Illicit Economies, September 2024, https://acleddata.com/acleddatanew/wp-content/uploads/2024/09/d4248905-7022-462d-a85a-5d2645fc5b22.pdf, p. 10 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 8.3.2025).

[10] ACLED and GI-TOC - Global Initiative against Organized Crime, Non-State Armed Groups and Illicit Economies in West Africa: Anglophone separatists, September 2024, https://acleddata.com/acleddatanew/wp-content/uploads/2024/09/d4248905-7022-462d-a85a-5d2645fc5b22.pdf, pp. 3, 13 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 8.3.2025).

[11] ACLED and GI-TOC - Global Initiative against Organized Crime, Non-State Armed Groups and Illicit Economies in West Africa: Anglophone separatists, September 2024, https://acleddata.com/acleddatanew/wp-content/uploads/2024/09/d4248905-7022-462d-a85a-5d2645fc5b22.pdf, p. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 8.3.2025). 

[12] Agence France Presse (18 June 2025) Leader's health, separatist violence loom over Cameroon vote, p.2 https://advance.lexis.com/bisnexishome/?pdmfid=1519360&crid=f622f71a-d4bf-473e-b202-7756346b0544

[13] Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (11 June 2025) Cameroun: Regions anglophones: situation securitaire (Cameroon: English-speaking regions: security situation) [English summary], p.3 https://www.ein.org.uk/members/country-report/cameroun-regions-anglophones-situation-securitaire-cameroon-english-speaking (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 05/02/2026).

[14] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (2 June 2025) Cameroon: North-West and South-West Situation Report No.76, p.2 https://www.unocha.org/publications/report/cameroon/cameroon-north-west-and-south-west-situation-report-no76-april-2025 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 05/02/2026).

[15] Global Centre for the Responsibility to Protect (14 March 2025) Cameroon, p.2 Global Centre for the Responsibility to Protect (14 March 2025) Cameroon, p.2 https://www.globalr2p.org/countries/cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 05/02/2026).

[16] Crisisgroup, CrisisWatch 2023 - May Trends and June Alerts, Africa,  Central Africa, p.1, διαθέσιμο σε https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/crisiswatch/CrisisWatch-May-2023-Africa_0.pdf [ημερομηνία πρόσβασης 16/02/2026].

[17] Voa News, Cameroon Separatists Stage Attack Near French-Speaking City of Douala, May 2023, διαθέσιμο σε www.voanews.com/a/cameroon-separatists-stage-attack-near-french-speaking-city-of-douala/7075202.html [ημερομηνία πρόσβασης 16/02/2026]

[18] Voa News, Cameroon Separatists Stage Attack Near French-Speaking City of Douala, May 2023, διαθέσιμο σε www.voanews.com/a/cameroon-separatists-stage-attack-near-french-speaking-city-of-douala/7075202.html[ημερομηνία πρόσβασης 16/02/2026]

[19] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/02/2026).

[20] Τaylor and Fransis, Cameroon, the Commonwealth, and crisis: Commonwealth intervention in Cameroon’s Anglophone conflict, June 2025, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00358533.2025.2516706?src=#abstract, (ημ. πρόσβ. 15/01/2026).

[21] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Littoral, Douala, Events / Fatalities, Political Violence (violence against civilians, explosions/remote violence, riots, battles, protests), Past Year (last update 25/07/2025), διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer [Ημερομηνία  πρόσβασης 13/08/2025]

[22] Douala Population, 2024, διαθέσιμο σε: https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/20362/douala/population#google_vignette [Ημερομηνία πρόσβασης 13/08/2025]

[23] USDOS - US Department of State: 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 June 2024

https://www.ecoi.net/en/document/2111838.html, USDOS - US Department of State: 2023 Country Report on Human Rights Practices: Cameroon, 23 April 2024

https://www.ecoi.net/en/document/2107637.html (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 29.10.2025)

[24] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Region: Sud-Ouest, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 17/02/2026),


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο