ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση Αρ.: 2736/23
5 Φεβρουαρίου, 2026
[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
Υ.Α.
Αιτητού
και
Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω της Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ' ων η αίτηση
.........
Α. Μιχαήλ (κα), Δικηγόρος για τον Αιτητή
Α. Δημητριάδου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση
Ρ. Ευαγγέλου (κ.), για πιστή διερμηνεία από την ελληνική στην αγγλική και αντίστροφα
S. Mohamed (κα) για πιστή διερμηνεία από την αγγλική στην σομαλική και αντίστροφα
Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο Αιτητής με την παρούσα προσφυγή αιτείται την έκδοση απόφασης από το παρόν Δικαστήριο με την οποία να κηρύσσεται άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε νομικού αποτελέσματος η απόφαση των Καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 18.8.2022 με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για διεθνή προστασία, καθώς κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2022. Περαιτέρω, ο Αιτητής ζητεί την αναγνώρισή του ως δικαιούχου διεθνούς προστασίας και προστασία του από τυχόν επαναπροώθηση κατά παράβαση των Άρθρων 2 και 3 της Ευρωπαϊκή Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: η ΕΣΔΑ).
Γεγονότα
1. Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Ο Αιτητής κατάγεται από τη Σομαλία, γεννηθείς το 2005. Εγκατέλειψε την χώρα καταγωγής του εισερχόμενος παράνομα στη Δημοκρατία και περί τις 3.5.2022, υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 10.6.2022, πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του Αιτητή στο πλαίσιο διαδικασίας προσδιορισμού της ηλικίας του και στις 24.8.2022 συνέντευξη στο πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013 για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα (στο εξής: o Κανονισμός του Δουβλίνου). Στις 16.5.2023, πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του Αιτητή στο πλαίσιο της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής του για διεθνή προστασία, με το πέρας της οποίας υποβλήθηκε στον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) εισήγηση για απόρριψη της αίτησης του Αιτητή. Η Εισήγηση εγκρίθηκε από τον Προϊστάμενο στις 24.6.2023. Η εν λόγω απορριπτική απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε στον Αιτητή στις 17.7.2023, αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής.
Νομικοί Ισχυρισμοί
2. Ο Αιτητής, διά του συνηγόρου του, υποστηρίζει ότι κατά τη διοικητική διαδικασία δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες από τον νόμο διαδικαστικές εγγυήσεις που αφορούν ειδικώς τους ασυνόδευτους ανηλίκους. Ειδικότερα, προβάλλεται ότι δεν του παρασχέθηκε δωρεάν νομική συνδρομή, ενώ ο διορισθείς κηδεμόνας του ανηλίκου φέρεται να μην ενήργησε ως ανεξάρτητος εκπρόσωπος προς το συμφέρον του. Ενδεικτικώς αναφέρεται ότι ο ίδιος ο κηδεμόνας έθεσε ζήτημα αμφισβήτησης της ηλικίας του Αιτητή, γεγονός το οποίο, κατά τον ισχυρισμό του, καταδεικνύει την έλλειψη ορθής και αποτελεσματικής εκπροσώπησής του. Προς τούτο, αμφισβητείται η καταλληλότητα της εκπροσώπου του Αιτητή για τους λόγους που εκτίθενται αναλυτικώς στη γραπτή αγόρευση του συνηγόρου του.
3. Περαιτέρω, αμφισβητείται και η καταλληλότητα του λειτουργού που διενήργησε τη συνέντευξη, καθότι, σύμφωνα με τον ισχυρισμό του Αιτητή, ο εν λόγω λειτουργός προέβη στη σύνταξη έκθεσης, η οποία μεταγενέστερα εγκρίθηκε από τον προϊστάμενό του, βασιζόμενη, κατά τον ισχυρισμό του, σε επιφανειακή αξιολόγηση και σε εσφαλμένη εκτίμηση της αξιοπιστίας του Αιτητή. Σημειώνεται ότι η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε πριν από την τελική αξιολόγηση της ηλικίας του. Επιπλέον, υποστηρίζεται ότι η ηλικία του Αιτητή δεν λήφθηκε δεόντως υπόψη κατά την αξιολόγηση των δηλώσεών του, με παραπομπή σε συναφείς διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, καθώς και στις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΗΕ αναφορικά με το εξειδικευμένο ζήτημα της αξιολόγησης των δηλώσεων ανηλίκων στο πλαίσιο της διαδικασίας εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας.
4. Ως προς την ουσία της αίτησής του, ο Αιτητής υποστηρίζει ότι διώκεται από την οργάνωση Al Shabaab λόγω του κινδύνου εξαναγκαστικής στρατολόγησής του. Προς θεμελίωση του ισχυρισμού του παραπέμπει σε συναφείς εξωτερικές πηγές πληροφόρησης αναφορικά με τη δράση της εν λόγω οργάνωσης και, ειδικότερα, την πρακτική της εξαναγκαστικής στρατολόγησης. Περαιτέρω, υποστηρίζει ότι η Al Shabaab αποτελεί το φορέα δίωξής του, ενώ το κράτος καταγωγής του δεν είναι σε θέση να του παράσχει επαρκή προστασία. Ο Αιτητής προβάλλει επίσης ότι εμπίπτει στην έννοια της ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας, ως παιδί και νεαρός άνδρας νεαρής ηλικίας. Δεδομένου ότι η εξαναγκαστική στρατολόγηση συνιστά αυτή καθαυτή μορφή δίωξης, εισηγείται, ως εκ τούτου, την αναγνώρισή του ως πρόσφυγα.
5. Τέλος, απορρίπτει το ενδεχόμενο εσωτερικής μετεγκατάστασής του στο Μογκαντίσου, υποστηρίζοντας ότι, λαμβανομένου υπόψη του προφίλ του ως νεαρού ατόμου χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, χωρίς οικογενειακό ή κοινωνικό υποστηρικτικό περιβάλλον και χωρίς προηγούμενη εργασιακή πείρα, δεν είναι εύλογο να αναμένεται η μετεγκατάστασή του στην εν λόγω περιοχή, ιδίως σε συνάρτηση με την κατάσταση ασφάλειας που επικρατεί στο Μογκαντίσου.
6. Από την πλευρά τους, οι Καθ’ ων η αίτηση υπεραμύνονται της επίδικης απόφασης. Υποστηρίζουν ότι ο κηδεμόνας που συνέδραμε τον Αιτητή στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας ενήργησε με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του ως ανηλίκου. Περαιτέρω, προβάλλουν ότι οι συναφείς ισχυρισμοί του Αιτητή είναι αλυσιτελείς, ενόψει της πλήρους και ex nunc δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου.
7. Ως προς την ουσία της αίτησης και προς θεμελίωση των θέσεών τους παραπέμπουν στα συναφή ευρήματα της διοικητικής διαδικασίας, όπως αυτά καταγράφονται στην εγκριθείσα Έκθεση–Εισήγηση, και, αναλύοντας τις εκεί θέσεις, καταλήγουν ότι ο Αιτητής δεν προέβαλε κατά τρόπο αξιόπιστο ισχυρισμό περί παρελθούσας δίωξής του. Υποστηρίζουν περαιτέρω ότι η κατάσταση ασφάλειας που επικρατεί στη χώρα καταγωγής του δεν δημιουργεί, αυτή καθαυτή, συνθήκες αναγνώρισής του ως πρόσφυγα ή ως δικαιούχου συμπληρωματικής προστασίας, ενώ, κατά τη θέση τους, δεν κατέδειξε ότι το κράτος καταγωγής του είναι ανίκανο ή απρόθυμο να του παράσχει προστασία.
8. Παρά τους ισχυρισμούς του ιδίου του Αιτητή, οι Καθ’ ων η αίτηση υποστηρίζουν ότι αυτός διαθέτει οικογενειακό δίκτυο στη χώρα καταγωγής του, και δη αδέλφια και μητέρα. Υποβάλλουν ότι η κατάσταση ασφάλειας, σε συνάρτηση με τις προσωπικές του περιστάσεις, δεν δικαιολογεί την υπαγωγή του σε καθεστώς διεθνούς προστασίας.
9. Επιπροσθέτως, υποστηρίζουν ότι καθ’ όλα τα στάδια της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής του, ο Αιτητής αντιμετωπίστηκε ως ανήλικος, ακόμη και εάν ήθελε θεωρηθεί ότι, κατά τον χρόνο διεξαγωγής της συνέντευξης, δεν είχε εκδοθεί το πόρισμα της διαδικασίας προσδιορισμού της ηλικίας του. Οι ισχυρισμοί περί ακαταλληλότητας των λειτουργών που τον εκπροσώπησαν, καθώς και του προσώπου που διενήργησε τη συνέντευξη, κρίνονται, κατά τη θέση τους, ατεκμηρίωτοι και μη δυνάμενοι να ανατρέψουν το τεκμήριο κανονικότητας της διοικητικής πράξης. Καταληκτικώς, εισηγούνται την απόρριψη της προσφυγής και τη μη χορήγηση στον Αιτητή καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
10. Στο πλαίσιο της απαντητικής του αγόρευσης, ο Αιτητής, απαντώντας στους Καθ’ ων η αίτηση, επανέρχεται επί κρίσιμων σημείων της υπόθεσης, τα οποία είχε ήδη αναπτύξει κατά την αγόρευσή του.
Το νομικό πλαίσιο
11. Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des trait?s des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».
12. Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019 έχει ως ακολούθως:
«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ΄ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».
13. Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως 2025 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.
14. Το άρθρο 3 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (στο εξής: o περί Προσφύγων Νόμος) καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα.
15. Το άρθρο 10 του περί Προσφύγων Νόμου, το οποίο τιτλοφορείται “Ασυνόδευτοι ανήλικοι αιτητές”, καθορίζει τις διαδικαστικές εγγυήσεις και τα λοιπά δικαιώματα των ανήλικων αιτούντων άσυλο κατά τη διαδικασία εξέτασης της αίτησής τους.
16. Το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει τα εξής:
«Υποχρεώσεις Αιτητή κατά την εξέταση της αίτησης και συναφής υποχρέωση αρμόδιων αρχών
16.-(1) Κατά την εξέταση της αίτησής του, ο Αιτητής οφείλει να συνεργάζεται με την Υπηρεσία Ασύλου με σκοπό την εξακρίβωση της ταυτότητάς του και των υπόλοιπων στοιχείων που αναφέρονται στην παράγραφο (α) του εδαφίου (2).
(2) Ιδίως, ο Αιτητής οφείλει-
(α) να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την τεκμηρίωση της αίτησης, τα οποία στοιχεία συνίστανται σε δηλώσεις του Αιτητή και σε όλα τα έγγραφα που έχει ο Αιτητής στη διάθεσή του σχετικά με την ηλικία του, το προσωπικό του ιστορικό, καθώς και το ιστορικό των οικείων συγγενών του, την ταυτότητα, την ιθαγένεια, τη χώρα και το μέρος προηγούμενης διαμονής του, τις προηγούμενες αιτήσεις ασύλου, το δρομολόγιο που ακολούθησε, το δελτίο ταυτότητας και τα ταξιδιωτικά του έγγραφα και τους λόγους για τους οποίους ζητεί διεθνή προστασία∙ [...]».
(στο εξής: ο περί Προσφύγων Νόμος). (β) βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του Αιτητή στη χώρα καταγωγής του, ή
(γ) σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης...».
17. Το άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας.
Κατάληξη
18. Επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι το παρόν Δικαστήριο, ως δικαστήριο ουσίας, εξετάζει την υπόθεση που άγεται ενώπιόν του εξ υπαρχής, τόσο κατά το νόμο όσο και κατ’ ουσίαν. Ως εκ τούτου, δεν περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης ούτε στην αξιολόγηση της διαδικασίας και των στοιχείων στα οποία στηρίχθηκε η διοικητική αρχή, αλλά προβαίνει σε πλήρη και αυτοτελή εξέταση της ουσιαστικής ορθότητάς της, de novo και ex nunc. (Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, Torubarov, C-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024). Ο Αιτητής αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Η πιο πάνω ανάλυση λόγω της έκτασης της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου καθιστά αλυσιτελή την προβολή υποπεριπτώσεων λόγων προσφυγής π.χ. έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, πλάνη, ορισμένες διαδικαστικές πλημμέλειες κατά την έκδοση της επίδικης πράξης. Εν προκειμένω, ο Αιτητής εκπροσωπούμενος και δια συνηγόρου, έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους ισχυρισμούς του και να λάβει όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552]. Ως αλυσιτελής χαρακτηρίζεται ο λόγος προσφυγής, ο οποίος ακόμα και αν γίνει δεκτός, δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης [Βλ. Η προβολή ισχυρισμών στις διοικητικές διαφορές ουσίας, Α. Αθ. Αρχοντάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 100].
19. Συναφές εν προκειμένω είναι και το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου και ειδικότερα τα εδάφια (2) και (3) αυτού. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie v. Aναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320) αποτελεί υποχρέωση του Αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρει το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου (Βλ. επίσης νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποφάσεις αρ. 1093/2008, 817/2009 και 459/2010). Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας του Αιτητή ασύλου να τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή του, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον Αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του (Βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI: EU:C:2012:744, σκέψεις 63 έως 68).
21. Ακολούθησε διαδικασία αξιολόγησης της ευαλωτότητας του Αιτητή, στο πλαίσιο της οποίας αυτός ανέφερε ότι κτυπήθηκε από μέλη της Al-Shabaab όταν βρισκόταν στο κορανικό σχολείο και ότι ταξίδεψε στη Δημοκρατία με τη συναίνεση ων γονέων του.
22. Κατά τη συνέντευξή του στο πλαίσιο της διαδικασίας προσδιορισμού της ηλικίας του, ο Αιτητής δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι ο διακινητής του παρέδωσε το διαβατήριό του, το οποίο είχε εκδοθεί κατόπιν προηγούμενης συνεννόησης του διακινητή με τη μητέρα του. Ο ίδιος ανέφερε ότι δεν συμμετείχε καθ’ οιονδήποτε τρόπο στη διαδικασία έκδοσης του διαβατηρίου του, δηλώνοντας ότι κατά τον χρόνο έκδοσής του ήταν ηλικίας 16 ετών. Περαιτέρω, ως προς το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο, ο Αιτητής δήλωσε ότι φοίτησε αποκλειστικά σε κορανικό σχολείο, όπου διδάχθηκε σομαλικά, αγγλικά και μαθηματικά. Ανέφερε ότι ξεκίνησε τη φοίτησή του σε ηλικία περίπου 5 ετών και τη διέκοψε όταν εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, σε ηλικία περί τα 16 έτη. Δήλωσε επίσης ότι ουδέποτε εργάστηκε στη χώρα καταγωγής του. Αναφορικά με την οικογενειακή του κατάσταση, ο Αιτητής ανέφερε ότι διαμένει με τους γονείς του και πέντε μικρότερα αδέλφια. Κατά τους ισχυρισμούς του, ο πατέρας του ήταν ιδιοκτήτης καταστήματος, πλην όμως, μετά από έκρηξη που σημειώθηκε στο κατάστημά του, έχασε την όρασή του, με αποτέλεσμα η μητέρα του να αρχίσει έκτοτε να εργάζεται ως οικιακή βοηθός. Παρότι δήλωσε ότι διαθέτει ευρύτερο οικογενειακό δίκτυο στη χώρα καταγωγής του, ανέφερε ότι δεν τους γνωρίζει προσωπικά. Ερωτηθείς περαιτέρω, δήλωσε ότι τα μέλη της οικογένειάς του είναι καλά στην υγεία τους και διαμένουν στον τόπο συνήθους διαμονής του, ήτοι στην πόλη Harardhere της περιφέρειας Mudug. Ως προς τη φυλετική του καταγωγή, ανέφερε ότι ανήκει στη φυλή Leelkase.
23. Στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, επισημάνθηκε στον Αιτητή ότι η ηλικία του δεν καθίσταται σαφής, καθώς και ότι υπέπεσε σε ορισμένες αντιφάσεις. Ο ίδιος ζήτησε χρόνο προκειμένου να προσκομίσει πιστοποιητικό γέννησης, κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε με τη μητέρα του.
24. Στις 24.8.2022, κατά τη συνέντευξή του στο πλαίσιο της διαδικασίας εφαρμογής του Κανονισμού του Δουβλίνου, ο Αιτητής δήλωσε ότι διαθέτει θεία από τη μητρική του πλευρά, η οποία διαμένει στη Νορβηγία από το έτος 2000, έχει αποκτήσει την ιθαγένεια της εν λόγω χώρας και παρέχει οικονομική στήριξη τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένειά του. Περαιτέρω, επανέλαβε τους ισχυρισμούς του αναφορικά με την εκπαίδευση που έλαβε στο κορανικό σχολείο, καθώς και ότι διατηρεί τακτική επικοινωνία με τους γονείς του, περίπου ανά δύο εβδομάδες. Τέλος, ο Αιτητής δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, καθότι δεν αισθανόταν ασφαλής, προσθέτοντας ότι αισθάνεται ασφαλής όταν βρίσκεται κοντά στη θεία του.
25. Παρά την απόπειρα μεταφοράς του Αιτητή στη Νορβηγία στο πλαίσιο της διαδικασίας του Κανονισμού του Δουβλίνου και σύμφωνα με τα στοιχείο του διοικητικού φακέλου (ερ. 105), η διαδικασία τερματίστηκε ένεκα ελλιπούς πληροφόρησης.
26. Κατά το κρίσιμο στάδιο της συνέντευξής του στις 16.5.2023, ο Αιτητής δήλωσε ότι είναι υπήκοος Σομαλίας, γεννηθείς το 2005 στην πόλη στην πόλη Harardhere της περιφέρειας Mudug, η οποία αποτέλεσε και τον τόπο συνήθους διαμονής του. Δήλωσε δε ότι είναι μουσουλμάνος ως προς το θρήσκευμά του. Δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του εξαιτίας της δράσης της Al-Shabaab. Ειδικότερα, ανέφερε ότι κατά τη φοίτησή του σε κορανικό σχολείο, μέλη της εν λόγω οργάνωσης προσέρχονταν στον χώρο και ασκούσαν πιέσεις στους μαθητές προκειμένου να συνταχθούν μαζί τους. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, ούτε ο ίδιος ούτε οι φίλοι του επιθυμούσαν να ενταχθούν στην οργάνωση και, για τον λόγο αυτό, επιχείρησαν να απευθυνθούν στις οικογένειές τους. Ο Αιτητής δήλωσε ότι, στο πλαίσιο αυτό, κακοποιήθηκε σωματικά συνολικά τέσσερις φορές. Κατόπιν σχετικών ερωτήσεων ως προς τον χρόνο των περιστατικών, ανέφερε αρχικώς ότι αυτά έλαβαν χώρα το έτος 2022. Περαιτέρω, υποστήριξε ότι ο πατέρας του σκοτώθηκε από μέλη της Al-Shabaab στις 16 Απριλίου 2022, γεγονός για το οποίο, όπως δήλωσε, ενημερώθηκε από τη μητέρα του.
27. Ερωτηθείς ειδικότερα για τις περιστάσεις των περιστατικών κακοποίησής του στο Κορανικό σχολείο, ανέφερε ότι κατά την τέταρτη φορά έχασε τις αισθήσεις του, και ότι το γεγονός αυτό αποτέλεσε τον καθοριστικό λόγο για τον οποίο η μητέρα του αποφάσισε να οργανώσει τη φυγή του από τη χώρα. Ερωτηθείς ως προς το περιεχόμενο των απειλών ή των ενεργειών της Al - Sabaab, ανέφερε ότι αρχικώς επιχείρησαν να τους πείσουν προσφέροντάς τους χρηματικά ανταλλάγματα και, κατόπιν της άρνησής τους, προέβησαν σε πράξεις σωματικής κακοποίησης. Επιπλέον, αναφέρθηκε σε απόπειρα στρατολόγησης και του μικρότερου αδελφού του, στο πλαίσιο της οποίας, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, σκοτώθηκε και ο πατέρας του. Στη συνέχεια, ο αιτητής περιέγραψε τη διαδρομή που ακολούθησε από τον τόπο διαμονής του, Harardhere, μέχρι το Mogadishυ, από όπου και εγκατέλειψε τη χώρα. Κατά τη διαδικασία υποβλήθηκαν στον Αιτητή ερωτήσεις αναφορικά με χρονικές ασυνέπειες στις δηλώσεις του. Ειδικότερα, επισημάνθηκε ότι ανέφερε πως ο πατέρας του σκοτώθηκε τον Απρίλιο του 2022, ενώ σε μεταγενέστερη διόρθωση προσδιόρισε το γεγονός στο έτος 2023. Ομοίως, ως προς την απόπειρα στρατολόγησής του, αρχικώς ανέφερε ότι αυτή ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2022, για να διευκρινίσει εν συνεχεία ότι εννοούσε το έτος 2021, δεδομένου ότι το 2022, όπως του υποβλήθηκε, και δη από τον Μάρτιο, ήδη βρισκόταν στη Δημοκρατία. Τέλος, στο πλαίσιο των αποκρίσεών του, ο Αιτητής εξήγησε ότι η οικογένειά του εξακολουθεί να βρίσκεται υπό καθεστώς φόβου. Ερωτηθείς ειδικότερα για τη μη διατήρηση επικοινωνίας με τα μέλη της οικογένειάς του, ανέφερε ότι ο πατέρας του έχει αποβιώσει και ότι, γενικότερα, η οικογένεια ζει υπό διαρκή απειλή. Δήλωσε, ωστόσο, ότι διατηρεί επικοινωνία με τη μητέρα του.
28. Αξιολογώντας το αίτημά του για διεθνή προστασία, οι Καθ’ ων η αίτηση προσδιόρισαν δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς. Ο πρώτος αφορά την περιοχή καταγωγής και διαμονής του Αιτητή, καθώς και τα λοιπά στοιχεία του προσωπικού του προφίλ (οικογενειακό υπόβαθρο, μορφωτικό επίπεδο, θρήσκευμα, απασχόληση). Ως δεύτερος απομονώθηκε ο ισχυριζόμενος φόβος δίωξής του υπό μορφή στρατολόγησης από την οργάνωση Al-Shabaab.
29. Ο πρώτος ισχυρισμός έγινε αποδεκτός, καθότι κρίθηκε ότι παρατέθηκε με επαρκή λεπτομέρεια και συνοχή και πως βρισκόταν σε συμφωνία τόσο με τις εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Επισημαίνεται στην ανωτέρω ανάλυση δεν εξετάζεται η φερόμενη δολοφονία του πατέρα του από την Al-Shabaab, παράμετρος η οποία εξετάστηκε υπό το δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό του.
30. Ως προς τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή, οι Καθ’ ων η αίτηση εξέτασαν τις ακόλουθες επιμέρους πτυχές: αφενός, την απόπειρα στρατολόγησης του Αιτητή και των συμμαθητών του ενώ φοιτούσαν στο κορανικό σχολείο· αφετέρου, την επακόλουθη άρνηση του ιδίου και των συμμαθητών του να ενταχθούν, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, είχε ως συνέπεια τη σωματική τους κακοποίηση και αποτέλεσε την αφορμή για τη διευθέτηση της φυγής του από τη χώρα καταγωγής του με μέριμνα της μητέρας του. Περαιτέρω, εξετάστηκε και ο ισχυρισμός περί δολοφονίας του πατέρα του από μέλη της Al-Shabaab τον Απρίλιο του 2023, ήτοι μετά την άφιξη του Αιτητή στη Δημοκρατία.
31. Οι Καθ’ ων η αίτηση επεσήμαναν συναφώς τις χρονικές αντιφάσεις στις οποίες υπέπεσε ο Αιτητής, ιδίως ως προς τον χρόνο θανάτου του πατέρα του, ο οποίος, σύμφωνα με τις δηλώσεις του, φέρεται να έλαβε χώρα μόλις δύο μήνες πριν από τον χρόνο της συνέντευξής του, καθώς και ως προς τον χρόνο έναρξης της φερόμενης δίωξής του από την Al-Shabaab, τις οποίες αξιολόγησαν ως μη εύλογες. Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι, σε αντίθεση με τις εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, ο Αιτητής δήλωσε ότι η πόλη καταγωγής του τελούσε υπό τον έλεγχο της Al-Shabaab, ενώ ο ίδιος επικαλέστηκε πρόσφατη επικοινωνία και ενημέρωση από τη μητέρα του. Επιπλέον, οι αναφορές του αναφορικά με απειλές και πράξεις κακοποίησης από την εν λόγω οργάνωση κρίθηκαν γενικόλογες και αόριστες.
32. Περαιτέρω, σημειώθηκε αντίφαση ως προς το ότι, ενώ κατά τους ισχυρισμούς του η Al-Shabaab επιδίωκε τη στρατολόγηση τόσο του ιδίου όσο και του αδελφού του, ο τελευταίος, παρά τη φερόμενη απόπειρα στρατολόγησής του, εξακολουθούσε να παραμένει στη χώρα καταγωγής τους χωρίς να αντιμετωπίζει προβλήματα.
33. Οι Καθ’ ων η αίτηση έλαβαν επίσης υπόψη, κατά την αξιολόγηση των δηλώσεών του, την ηλικία του Αιτητή (16 ετών όταν βίωσε τα γεγονότα και 17 κατά τη συνέντευξη), τόσο κατά τον χρόνο που φέρονται να έλαβαν χώρα τα επίδικα γεγονότα όσο και κατά τον χρόνο της συνέντευξης, επισημαίνοντας ότι, παρά τη σοβαρότητα των επικαλούμενων περιστατικών και το ότι ο ίδιος εμφανιζόταν σε καλή ψυχολογική κατάσταση, δεν ήταν σε θέση να παράσχει επαρκώς λεπτομερείς και συνεπείς πληροφορίες.
34. Ως προς την εξωτερική πτυχή του εν λόγω ισχυρισμού, εξετάστηκε και η γενικότερη κατάσταση ασφάλειας στη Σομαλία και η δράση της Al-Shabaab, διαπιστώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης η πόλη καταγωγής του Αιτητή δεν τελούσε υπό τον έλεγχο της εν λόγω οργάνωσης. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός του Αιτητή απορρίφθηκε στο σύνολό του.
35. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη της κατάσταση ασφαλείας στη χώρα και στον τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή σε συνάρτηση με τις προσωπικές του περιστάσεις κρίθηκε ότι δεν συντρέχουν εύλογοι λόγοι να πιστεύεται ότι σε περίπτωση επιστροφής του θα αντιμετωπίσει κίνδυνο. Προχωρώντας, τέλος, στη νομική ανάλυση, οι Καθ’ ων η αίτηση διαπιστώνουν ότι δεν προκύπτει βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης του Αιτητή δυνάμει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, αλλά και ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις υπαγωγής του στο άρθρο 19(2) του περί Προσφύγων Νόμου. Προς τούτο, λήφθηκαν υπόψη, σε εξατομικευμένη βάση, τα προσωπικά χαρακτηριστικά και το προφίλ του Αιτητή.
36. Κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου ακροαματική διαδικασία της 4.12.2025, το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να υποβάλει στον Αιτητή διευκρινιστικής φύσεως ερωτήματα, στο πλαίσιο των αποκρίσεων που αυτός παρείχε αναφορικά με τους προβαλλόμενους ουσιώδεις ισχυρισμούς του. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αιτητής δήλωσε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
37. Ο Αιτητής κατάγεται από τη Σομαλία και συγκεκριμένα από την περιοχή Mudug, όπου γεννήθηκε, μεγάλωσε και διέμενε με τη μητέρα, τον πατέρα και τα αδέλφια του μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα. Δήλωσε ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του διέμενε στο ίδιο μέρος και δεν πραγματοποίησε εσωτερικές μετακινήσεις εντός της χώρας του πριν από τη φυγή του. Δεν φοίτησε σε τυπικό σχολείο, αλλά παρακολουθούσε duxi (κορανικό σχολείο), όπου περιστασιακά διδάσκονταν βασικά μαθηματικά και αγγλικά. Ανέφερε ότι είχε φίλους και βασικές κοινωνικές επαφές στη γειτονιά του.
38. Την 12.12.2021 εγκατέλειψε την περιοχή Mudug και μετέβη στο Μογκαντίσου, όπου παρέμεινε έως την 1.3.2022. Κατά το εν λόγω χρονικό διάστημα διέμενε σε διάφορα σημεία της πόλης, χωρίς να γνωρίζει επακριβώς τις περιοχές, με τη βοήθεια τρίτου προσώπου, το οποίο, κατόπιν υπόδειξης της μητέρας του, τον συνόδευε, μεριμνούσε για τη μετακίνησή του και του εξασφάλιζε στοιχειώδη διατροφή. Δήλωσε ότι στο Μογκαντίσου δεν αντιμετώπισε συγκεκριμένα περιστατικά δίωξης, πλην όμως βρισκόταν σε κατάσταση έντονου φόβου και ψυχολογικής πίεσης.
39. Ως προς τους λόγους φυγής του από τη χώρα καταγωγής του, ο αιτητής ανέφερε ότι αντιμετώπισε σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή του λόγω ενεργειών της οργάνωσης Al Shabaab, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, προσέγγιζε ανήλικους στο duxi με σκοπό τη στρατολόγησή τους, αρχικά με υποσχέσεις οικονομικής ενίσχυσης, ακολούθως με απειλές και, τελικώς, με σωματική κακοποίηση. Υποστήριξε ότι οι εν λόγω ενέργειες ξεκίνησαν το έτος 2021, όταν ο ίδιος ήταν 16 ετών.
40. Περαιτέρω, ο Αιτητής ισχυρίστηκε ότι το έτος 2023, μέλη της Al Shabaab επιχείρησαν να στρατολογήσουν τον αδελφό του Mohamed, γεγονός το οποίο οδήγησε σε αντιπαράθεση με τον πατέρα του, ο οποίος φέρεται να προσπάθησε να τον προστατεύσει. Κατά τους ισχυρισμούς του, ο πατέρας του δολοφονήθηκε στις 16.4.2023, εντός της οικίας τους. Ο Αιτητής ανέφερε ότι οι κρατικές αρχές αδυνατούσαν να παράσχουν αποτελεσματική προστασία στην περιοχή, καθότι, όταν παρίσταντο, τα μέλη της οργάνωσης αποχωρούσαν προσωρινά και επανέρχονταν αργότερα.
41. Ως προς την τύχη της οικογένειάς του, ο Αιτητής δήλωσε ότι μετά τον Ιούλιο του 2023 δεν έχει οποιαδήποτε πληροφόρηση για τη μητέρα και τα αδέλφια του, με τα οποία μέχρι τότε επικοινωνούσε κατά διαστήματα. Ως προς το ενδεχόμενο μετεγκατάστασής του στο Μογκαντίσου Δήλωσε ότι δεν διαθέτει συγγενικό ή κοινωνικό δίκτυο στο Μογκαντίσου και ότι, σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του, δεν γνωρίζει πού θα μπορούσε να διαμείνει. Τέλος, ανέφερε ότι κατά την παραμονή του στη Δημοκρατία εργάζεται σε κατάστημα πώλησης ηλεκτρικών συσκευών και επισκευής μηχανών και αιτήθηκε την παραμονή του στη χώρα, επικαλούμενος την απουσία οικογενειακής στήριξης και την επικρατούσα συνθήκη ασφάλειας στη Δημοκρατία.
42. Προχωρώντας στην de novo και ex nunc εξέταση των ενώπιόν μου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου.
43. Το Δικαστήριο συντάσσεται με τη διάκριση των ουσιωδών ισχυρισμών από τους Καθ’ ων αίτηση, πλην όμως επισημαίνει ότι, ως προς τον τίτλο του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού περί φόβου δίωξης από την Al Shabaab, λανθασμένως οι Καθ’ ων η αίτηση συμπλέκουν τον «φόβο δίωξης» του αιτητή με την αξιολόγηση των συνθηκών που τον προκαλούν. Τούτο διότι ο φόβος δίωξης διερευνάται στο στάδιο της αξιολόγησης του κινδύνου και ερμηνεύεται στο πλαίσιο της νομικής ανάλυσης, ενώ οι ουσιώδεις ισχυρισμοί, των οποίων η αξιοπιστία αξιολογείται, αφορούν πρωτίστως παρελθοντικά περιστατικά και, ενίοτε, παρούσες καταστάσεις και/ή συνθήκες. Ως εκ τούτου, ορθότερα αποδίδεται το περιεχόμενο του συναφούς ισχυρισμού ως «απόπειρα στρατολόγησης του αιτητή από την Al Shabaab». Ως έτερος, διακριτός ουσιώδης ισχυρισμός, δέον όπως εξεταστεί η φερόμενη δολοφονία του πατέρα του Αιτητή από μέλη, επίσης, της Al-Shabaab τον Απρίλιο του 2023.
44. Ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό, αυτός γίνεται δεκτός για τους λόγους που εκτενώς αναλύονται στο πλαίσιο της εγκριθείσας Έκθεσης–Εισήγησης, η οποία αποτελεί τη νομική και πραγματική αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης. Οι δηλώσεις του Αιτητή αναφορικά με την ταυτότητά του, το μορφωτικό του επίπεδο, τον τόπο καταγωγής και διαμονής του υπήρξαν συνεκτικές και επαρκώς συγκεκριμένες, διασταυρούμενες από τα έγγραφα ταυτοποίησης που προσκόμισε και από εξωτερικές, οι οποίες εντοπίζονται στο διοικητικό φάκελο. Οι ισχυρισμοί του περί δολοφονίας του πατέρα του τον Απρίλιο του 2023, καθώς και η φερόμενη διακοπή της επικοινωνίας του με τη μητέρα και τα αδέλφια του, θα εξεταστούν στο πλαίσιο της αξιολόγησης του κινδύνου σε επόμενο στάδιο. Σε κάθε περίπτωση, ο Αιτητής φέρεται να διέθετε οικογενειακό δίκτυο γονέων και αδελφών πριν την αναχώρησή του από τη χώρα καταγωγής του.
45. Ως προς τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό του περί απόπειρας στρατολόγησής του από την οργάνωση Al Shabaab, επισημαίνονται τα ακόλουθα: Ο Αιτητής υπήρξε συνεκτικός καθ’ όλα τα στάδια της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής του αναφορικά με τους λόγους εγκατάλειψης της χώρας καταγωγής του και, ειδικότερα, ως προς το γεγονός ότι μέλη της Al Shabaab αποπειράθηκαν να τον στρατολογήσουν. Αναφέρθηκε τόσο στον χρόνο όσο και στις περιστάσεις υπό τις οποίες έλαβε χώρα η εν λόγω απόπειρα, διευκρινίζοντας ότι αυτή εκδηλώθηκε στο πλαίσιο της φοίτησής του σε κορανικό σχολείο (duxi).
46. Παρότι ο Αιτητής παρέθεσε λακωνικά στοιχεία ως προς τις τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις κατά τις οποίες, στον συγκεκριμένο σχολικό χώρο, φέρεται να επιχειρήθηκε η στρατολόγησή του, οι δηλώσεις του περιελάμβαναν επαρκή βιωματικά στοιχεία, ιδίως αναφορικά με τις μεθόδους σωματικής κακοποίησης που, κατά τους ισχυρισμούς του, ασκήθηκαν εις βάρος του.
47. Ως προς τη χρονική αντίφαση που παρατηρήθηκε στην αρχική του δήλωση αναφορικά με τον χρόνο έναρξης της εν λόγω απόπειρας, την οποία ο Αιτητής εν συνεχεία διόρθωσε και επανέλαβε με συνέπεια κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, κρίνεται, υπό τις περιστάσεις, ότι αυτή δεν επαρκεί για να ανατρέψει το εύρημα περί της γενικότερης συνοχής και αξιοπιστίας των δηλώσεών του αναφορικά με τη φερόμενη απόπειρα στρατολόγησής του από μέλη της Al Shabaab στον τόπο συνήθους διαμονής του.
48. Προς περαιτέρω διερεύνηση των ισχυρισμών του Αιτητή και ενόψει της αξιολόγησης του κινδύνου, το Δικαστήριο προέβη σε έρευνα αξιόπιστων εξωτερικών πηγών πληροφόρησης (COI) αναφορικά με τις πρακτικές στρατολόγησης της οργάνωσης Al Shabaab, τόσο στην περιοχή συνήθους διαμονής του αιτητή (Mudug) όσο και στο Μογκαντίσου, τα πορίσματα της οποίας αξιολογούνται στη συνέχεια. Περαιτέρω, το Δικαστήριο εξέτασε ειδικώς πληροφορίες από αξιόπιστων πηγών που αφορούν στρατολόγηση ανηλίκων και νεαρών ανδρών στο πλαίσιο κορανικών σχολείων (duxi), ήτοι σε θρησκευτικά–εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, σύμφωνα και με τα όσα αναφέρονται στις συναφείς πηγές.
49. Ως προς στρατολόγηση ανδρών, γυναικών και παιδιών από την Al Shabaab, σύμφωνα με τη Zakia Hussen, πρώην Αναπληρώτρια Γενική Επίτροπο της Αστυνομίας, η οποία πήρε συνέντευξη για την παρούσα έκθεση, η στρατολόγηση από την Al Shabaab λειτουργεί διαφορετικά σε κάθε περιοχή, ανάλογα με το επίπεδο ελέγχου που ασκεί η οργάνωση σε έναν τόπο και τις ανάγκες της σε μια δεδομένη χρονική στιγμή.[1] Η οργάνωση στρατολογεί γυναίκες και άνδρες, από πλειονοτικές και μειονοτικές ομάδες, και στρατολογεί μαχητές και βομβιστές αυτοκτονίας, καθώς και πληροφοριοδότες και άτομα που παρέχουν υλικοτεχνική υποστήριξη ή άλλη βοήθεια.[2] Σύμφωνα με τον καθηγητή Roland Marchal, ανώτερο ερευνητή στο Sciences Po στο Παρίσι, η Al Shabaab στρατολογεί επίσης διαδικτυακά, μέσω προπαγανδιστικών βίντεο, στοχεύοντας κοινά στη Σομαλία αλλά και σε γειτονικές χώρες από την Αιθιοπία έως την Τανζανία.[3]
50. Στο παρελθόν έχει αναφερθεί ότι η Al Shabaab στρατολογούσε πολλά παιδιά, μερικές φορές από την ηλικία των εννέα ετών και άνω, πολλά από αυτά με τη βία. Στις αρχές του 2017, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ «εκτίμησε ότι περισσότεροι από τους μισούς μαχητές της Al Shabaab μπορεί να είναι παιδιά». Μια σομαλική ειδική ομάδα κατέγραψε τη στρατολόγηση 4.213 παιδιών — σχεδόν όλα αγόρια — στην Al Shabaab μεταξύ 1ης Απριλίου 2010 και 31ης Ιουλίου 2016.[4] Επιπλέον, αναφέρθηκε ότι κορίτσια και γυναίκες εξαναγκάζονταν να εργάζονται ως σεξουαλικές σκλάβες για την Al Shabaab ή να παντρεύονται μαχητές της οργάνωσης.[5] Η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ για τη Σομαλία διαπίστωσε το 2024 ότι «η Al Shabaab παραμένει ο δράστης με τον υψηλότερο καταγεγραμμένο αριθμό περιστατικών στρατολόγησης και χρήσης παιδιών, απαγωγών και εξαναγκαστικών γάμων».[6] Η πρακτική της στρατολόγησης παιδιών από μικρή ηλικία (12 ετών ή και μικρότερα) συνεχίζεται.[7] Υπάρχουν επίσης πηγές που τονίζουν ότι η εθελοντική στρατολόγηση είναι πιο σημαντική από την εξαναγκαστική τα τελευταία χρόνια. Αυτό αφορά ιδιαίτερα περιοχές που βρίσκονται μακροχρόνια υπό τον έλεγχο της Al Shabaab.[8] Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Γραφείο Μετανάστευσης και Προσφύγων (BAMF, 2024) τόνισε ότι «η εθελοντική και η εξαναγκαστική στρατολόγηση συχνά συμβαδίζουν».[9]
51. Σε αγροτικές περιοχές της νότιας Σομαλίας, ιδίως στις περιοχές Middle και Lower Shabelle, Middle και Lower Jubba, Bay και Bakool, όπου η Al Shabaab ασκεί έλεγχο από το 2007, οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει την ιδεολογία της· οι νέοι έχουν κοινωνικοποιηθεί μέσα σε αυτήν.[10] Η Zakia Hussen δήλωσε ότι «η στρατολόγηση σε αυτές τις περιοχές είναι εύκολη για την οργάνωση». Νέοι από περίπου 12 ετών και άνω εντάσσονται στην οργάνωση, λαμβάνουν εκπαίδευση και χρησιμοποιούνται ως μαχητές ή βομβιστές αυτοκτονίας από την ηλικία των 15 ή 16 ετών.[11] Σε ορισμένες περιπτώσεις, άτομα που προέρχονται από άλλες περιοχές αλλά συμμερίζονται την ιδεολογική κατεύθυνση της οργάνωσης εντάσσονται εθελοντικά.[12] Μέλη της UNICEF που ερωτήθηκαν από το BAMF κατά τη διάρκεια αποστολής συλλογής στοιχείων τον Δεκέμβριο του 2023 ανέφεραν ότι περίπου 500 παιδιά στρατολογήθηκαν από την Al Shabaab μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου 2023.[13]Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ (USDOS) ανέφερε τον Απρίλιο του 2024 ότι η Al Shabaab στρατολογούσε παιδιά με τη βία για άμεση συμμετοχή σε εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων αυτοκτονίας.[14] Το Ίδρυμα Bertelsmann διαπίστωσε τον Μάρτιο του 2024 ότι η Al Shabaab εξανάγκαζε τοπικές κοινότητες και πρεσβύτερους να παραδίδουν νέους στρατολογούμενους.[15]
52. Οι στρατολογούμενοι (είτε εξαναγκαστικά είτε όχι) της οργάνωσης είναι συνήθως ηλικίας μεταξύ 11 και 25 ετών. Ωστόσο, δύο πηγές αναφέρουν ότι στρατολογούνται ακόμη και παιδιά ηλικίας εννέα ετών ή και μικρότερα.[16] Τέτοια μικρά παιδιά είναι πιο πιθανό να στοχεύονται για στρατολόγηση σε κέντρα ιδεολογικής κατήχησης, ώστε να μεταφερθούν αργότερα σε στρατόπεδα εκπαίδευσης κατά την πρώιμη εφηβεία.[17]
53. Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τη στρατολόγηση από την Al Shabaab, η οποία μπορεί να γίνει κατανοητή ως ένα φάσμα από την εθελοντική ένταξη έως την εξαναγκαστική στρατολόγηση.[18] Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ολλανδίας διαπίστωσε τον Ιούνιο του 2023 ότι «η διάκριση μεταξύ “εθελοντικής” και “εξαναγκαστικής” ένταξης στην Al Shabaab δεν ήταν σαφής». Η στρατολόγηση συχνά προκύπτει από έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως η οικονομική και κοινωνική δυσαρέσκεια που μπορεί να τροφοδοτείται και/ή να εκμεταλλεύεται από την Al Shabaab, η θρησκευτική κατήχηση και/ή ο ζήλος, τα παράπονα έναντι της κυβέρνησης, της διεθνούς κοινότητας ή άλλων φυλών, καθώς και ο φόβος αντιποίνων από την Al Shabaab.[19]
54. Ένας παράγοντας ένταξης στην Al Shabaab είναι τα παράπονα και οι αδικίες. Υπάρχουν σήμερα πολλοί Rahanweyn, Σομαλοί Bantu/Jareer και μέλη μικρότερων μειονοτικών ομάδων από τις ακτές του Benadir (μεταξύ Μογκαντίσου και Κισμάγιο) στην Al Shabaab.[20]
55. Ένας δεύτερος παράγοντας είναι ότι σε περιοχές που βρίσκονται για πολλά χρόνια στα χέρια της Al Shabaab, η οργάνωση ελέγχει την τοπική κοινωνία στο σύνολό της.[21] Ο Paa Kwesi Wolseley Prah, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Lingnan στο Χονγκ Κονγκ, διαπίστωσε πρόσφατα ότι η Al Shabaab «έχει επιβάλει τη δική της ερμηνεία της Σαρία μέσω δικαστηρίων και άλλων δικαστικών οργάνων και έχει τιμωρήσει όσους παραβιάζουν τους κανόνες της με σκληρές ποινές, συμπεριλαμβανομένων ακρωτηριασμών, μαστιγώσεων και εκτελέσεων. Με την επιβολή της αυστηρής της ερμηνείας του ισλαμικού νόμου, η Al Shabaab έχει καταφέρει να παρουσιαστεί ως νόμιμη ισλαμική αρχή στις περιοχές υπό τον έλεγχό της».[22] Σε αυτές τις περιοχές, η ένταξη στην Al Shabaab είναι «φυσιολογική». Η Al Shabaab μπορεί να απαιτεί υποστήριξη από τοπικές οικογένειες, των οποίων τα μέλη συχνά δεν γνωρίζουν καμία άλλη αρχή πέραν της Al Shabaab.[23]
56. Η πρώην Αναπληρώτρια Γενική Επίτροπος της Αστυνομίας Zakia Hussen ανέφερε ότι σε ορισμένα μέρη, όταν πλησίαζαν οι κυβερνητικές δυνάμεις, τα ανδρικά μέλη της Al Shabaab υποχωρούσαν. Οι γυναίκες και τα παιδιά αφήνονταν πίσω. Αυτά ήταν τόσο ιδεολογικά κατηχημένα που αρνούνταν να συνεργαστούν με στρατιώτες ή αστυνομικούς. Μόνο μετά από κάποιο χρονικό διάστημα συνειδητοποιούσαν ότι οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν ήταν όλοι «κούφαρ» (άπιστοι), όπως τους έλεγαν επί χρόνια οι αξιωματούχοι της Al Shabaab.[24]
57. Ένας τρίτος παράγοντας στρατολόγησης είναι η στρατηγική της Al Shabaab να εμπλέκεται ως διαμεσολαβητής σε τοπικές συγκρούσεις μεταξύ πατριγραμμικών ομάδων καταγωγής. Μόλις η διαμεσολάβηση επιτύχει, η Al Shabaab απαιτεί από τους νέους να ενταχθούν στην οργάνωση.[25]
58. Ένας τέταρτος παράγοντας είναι η (στρατιωτική) πίεση και οι απειλές. Αυτό περιλαμβάνει εξαναγκαστική στρατολόγηση επιτόπου, επίσης ως μορφή αντιποίνων κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων εναντίον αντιπάλων.[26] Σε άλλες περιπτώσεις, ιδίως στις περιοχές Galgadud και σε τμήματα της Mudug, μετά τη στασιμότητα της στρατιωτικής επίθεσης της κυβέρνησης, που υποστηριζόταν από τις τοπικές πολιτοφυλακές Macawisley, η Al Shabaab επιτέθηκε και απείλησε τους ντόπιους και απαίτησε την επιστροφή τους στην «επικυριαρχία» της οργάνωσης.[27] Φοβούμενοι αντίποινα, πολλοί επέστρεψαν πράγματι στην Al Shabaab κατά τη διάρκεια του 2023 και, ως «αποζημίωση», προσέφεραν μαχητές για να ενταχθούν στην οργάνωση.[28]
59. Πρόσθετοι παράγοντες στρατολόγησης περιλαμβάνουν το γεγονός ότι η Al Shabaab προσφέρει επίσης πληρωμή και υποστήριξη σε οικογένειες. Η αμοιβή για τα απλά μέλη της Al Shabaab ανέρχεται σε 200–300 δολάρια ΗΠΑ τον μήνα, ποσό παρόμοιο με αυτό που λαμβάνουν χαμηλόβαθμοι στρατιώτες του SNA ή αστυνομικοί (συμπεριλαμβανομένων των επιδομάτων διατροφής).[29] Αναφέρεται ότι στους βομβιστές αυτοκτονίας προσφέρονται μεγαλύτερα χρηματικά ποσά. Επίσης στην Κένυα, για παράδειγμα μεταξύ Σομαλών στο Eastleigh, τη συνοικία του Ναϊρόμπι με κυρίαρχο σομαλικό πληθυσμό, η Al Shabaab στρατολογεί χρησιμοποιώντας ένα μείγμα οικονομικά ελκυστικών προσφορών και θρησκευτικής κατήχησης.[30] Συχνά, επίσης, συγγενείς στρατολογούν άλλους συγγενείς.[31]Επιπλέον, η κοινωνική κινητικότητα (με τη μορφή προαγωγών) και η προοπτική ενός γάμου κανονισμένου από την προσελκύουν ορισμένα άτομα στην οργάνωση. Το Bundesamt f?r Migration und Fl?chtlinge, ο κρατικός οργανισμός της Γερμανίας αρμόδιος για το άσυλο και τη μετανάστευση (BAMF) διαπίστωσε το 2024 ότι «[η] προοπτική του γάμου ιδίως αποτελεί παράγοντα έλξης τόσο για γυναίκες όσο και για άνδρες. Ο γάμος μπορεί να προσφέρει στις γυναίκες κοινωνική άνοδο και ασφάλεια, ενώ οι άνδρες βρίσκουν αναγνώριση εντός της οργάνωσης και ελπίζουν να δημιουργήσουν οικογένεια μέσω του γάμου».[32] Ξένοι μαχητές προσελκύονται επίσης από την προοπτική να παντρευτούν Σομαλές γυναίκες.[33]
60. Η στρατολόγηση της Al Shabaab επηρεάζεται επίσης από τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις στη Σομαλία και την περιοχή. Ο Williams (2024) ανέφερε ότι πρόσφατα η Al Shabaab ξεκίνησε μια εκτεταμένη εκστρατεία στρατολόγησης «αντλώντας από την οργή των Σομαλών για το μνημόνιο κατανόησης (MOU) που συνήφθη μεταξύ της Αιθιοπίας και της Σομαλιλάνδης την 1η Ιανουαρίου 2024».[34] Ο Williams προσθέτει ότι, ενώ «η πραγματική δύναμη [της Al Shabaab] παραμένει άγνωστη, οι μαχητές έχουν αναπληρώσει σταθερά τις απώλειές τους μέσω εξαναγκαστικής στρατολόγησης και συμφωνιών με φυλές».[35]
61. Ιδίως ως προς την πρωτεύσουσα, η στρατολόγηση στο Μογκαντίσου έχει γίνει πιο περίπλοκη για την Al Shabaab, σύμφωνα με την Αστυνομική Στρατηγό Zakia Hussen. Προηγουμένως, η οργάνωση στρατολογούσε σε κορανικά σχολεία στην πρωτεύουσα της Σομαλίας. Ωστόσο, σύμφωνα με την πηγή, τα τελευταία χρόνια πολλοί νέοι στο Μογκαντίσου ενδιαφέρονται περισσότερο για τα χρήματα και την κοσμική επιτυχία παρά για την ενδεχομένως θανατηφόρα ιδεολογική πάλη της Al Shabaab.[36] Στην πρωτεύουσα, η Al Shabaab επικεντρώνεται στη στρατολόγηση ατόμων με κοινωνική επιρροή, συμπεριλαμβανομένων πανεπιστημιακών καθηγητών, σχολικών δασκάλων, πρεσβύτερων και επαγγελματιών υγείας.[37] Επίσης, οι εσωτερικά εκτοπισμένοι (IDPs) που διαμένουν στις εξωτερικές συνοικίες του Μογκαντίσου, όπου η Al Shabaab έχει πολύ ισχυρή επιρροή, στρατολογούνται συχνά από την οργάνωση. Οι IDPs δεν χρησιμοποιούνται τόσο ως μαχητές ή βομβιστές αυτοκτονίας όσο ως πληροφοριοδότες, κατάσκοποι και/ή άτομα που μπορούν να προσφέρουν κρυψώνες για όπλα, πυρομαχικά ή εκρηκτικά. Μπορεί να λαμβάνουν μια μέτρια αμοιβή, αλλά πολλοί συνεργάζονται και λόγω φόβου.[38]
62. Πάντα σύμφωνα με τη Zakia Hussen, σε ολόκληρη τη νότια και κεντρική Σομαλία, οι πρεσβύτεροι ή επαγγελματίες αποτελούν επίσης στόχους στρατολόγησης της Al Shabaab. Τα άτομα αυτά προσφέρουν πρόσβαση στην κοινωνία και διαθέτουν δεξιότητες που είναι περιζήτητες, ιδίως οι επαγγελματίες υγείας. Η Al Shabaab τους προσφέρει σημαντικά κίνητρα για να ενταχθούν μυστικά.[39]
63. Οι πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία στρατολόγησης και την εκπαίδευση στην Al Shabaab ήταν περιορισμένες μεταξύ των πηγών που συμβουλεύτηκε η EUAA για την κατάρτιση του σχετικά πρόσφατου Οδηγού της για τη Σομαλία του Αυγούστου του 2023. Το BAMF διαπίστωσε το 2024 ότι «η εκπαίδευση των ανηλίκων περιλαμβάνει ενάμιση έτος θρησκευτικής εκπαίδευσης σε κορανικό σχολείο και δύο έτη στρατιωτικής εκπαίδευσης. Η τελευταία πραγματοποιείται από την ηλικία των 14 έως 15 ετών. Τα νεότερα μέλη παραμένουν στο κορανικό σχολείο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».[40] Τα ορφανά αποτελούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Al Shabaab, καθώς έχουν λίγους κοινωνικούς δεσμούς και μπορούν έτσι να κοινωνικοποιηθούν στην οργάνωση ως πιστά μέλη.[41]
64. Οι πληροφορίες σχετικά με τις συνέπειες της άρνησης στρατολόγησης ήταν περιορισμένες μεταξύ των πηγών που συμβουλεύτηκε η EUAA εντός των χρονικών περιορισμών της παρούσας έκθεσης. Παλαιότερες πηγές, από το 2018, αναφέρουν ότι η άρνηση ένταξης στην Al Shabaab ή η άρνηση παράδοσης στρατολογουμένων μπορούσε να οδηγήσει σε επιθέσεις της οργάνωσης κατά τοπικών κοινοτήτων.[42] Όσοι απέρριπταν την Al Shabaab έπρεπε να διαφύγουν από τις περιοχές στις οποίες η οργάνωση ασκούσε έλεγχο.[43]
65. Περαιτέρω, το Δικαστήριο προέβη σε έρευνα εξωτερικών πηγών πληροφόρησης αναφορικά με αντίθεση προς την Al Shabaab. Τον Ιανουάριο του 2025, η Human Rights Watch δηλώνει, σχολιάζοντας τα γεγονότα του 2024, ότι: «Οι επιθέσεις της Al Shabaab, με τη χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών (IEDs), επιθέσεων αυτοκτονίας και βομβαρδισμών, καθώς και στοχευμένων δολοφονιών, είχαν ως αποτέλεσμα εκατοντάδες θανάτους και τραυματισμούς αμάχων το 2024.»[44]
66. Τον Μάρτιο του 2025, το Associated Press αναφέρει ότι: «Η Al Shabaab, η οποία αντιτίθεται στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Σομαλίας, πραγματοποιεί συχνά βομβιστικές επιθέσεις και επιθέσεις εναντίον κυβερνητικών αξιωματούχων και στρατιωτικού προσωπικού στο κράτος του Κέρατος της Αφρικής. Η οργάνωση ελέγχει τμήματα της αγροτικής Σομαλίας και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική απειλή, παρά τις παρατεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις των κυβερνητικών στρατευμάτων και των ειρηνευτικών δυνάμεων της Αφρικανικής Ένωσης.»[45]
67. Έκθεση που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2025 από το France 24 αναφέρει ότι: «Η τζιχαντιστική πολιτοφυλακή Al Shabaab της Σομαλίας παρουσιάζει σημάδια αναζωπύρωσης, αφού σημείωσε κέρδη σε στρατηγικές περιοχές και έφθασε κοντά στη δολοφονία του προέδρου με βόμβα τοποθετημένη σε δρόμο την περασμένη εβδομάδα… Η ομάδα έχει καταλάβει καίριες τοποθεσίες στις περιοχές Middle και Lower Shabelle, παράκτιες περιοχές εκατέρωθεν της πρωτεύουσας Μογκαντίσου.»[46] Τον Μάρτιο του 2025, το Africa Centre for Strategic Studies σημειώνει ότι: «…η Al Shabaab… παραμένει μια ισχυρή δύναμη και έχει επανειλημμένα αποδείξει την ικανότητά της να… διεισδύει σε περιοχές που φαινομενικά τελούν υπό κυβερνητικό έλεγχο.».[47] Έκθεση που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2025 από το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα περιλαμβάνει σχόλια σχετικά με: «…αυθαίρετες συλλήψεις, επιθέσεις και εκφοβισμό δημοσιογράφων που καλύπτουν την τρομοκρατία και την αντιτρομοκρατία, καθώς και απειλές και επιθέσεις από την Al Shabaab, οι οποίες έχουν αποτρεπτικές και αυτολογοκριτικές επιπτώσεις στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.».
68. Έκθεση που εκδόθηκε τον Μάιο του 2025 από την EUAA αναφέρει ότι: «Πιθανοί στόχοι των συχνών επιθέσεων της Al Shabaab είναι: άτομα που εκπροσωπούν επισήμως ή de facto ή συνδέονται με τις διοικήσεις της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Σομαλίας (FGS) ή των Ομόσπονδων Κρατιδίων (FMS), συμπεριλαμβανομένων αμάχων· άτομα που εργάζονται, τυπικά ή άτυπα, για την υποστήριξη των θεσμών τους, συμπεριλαμβανομένων αμάχων· οι εθνικές και ομοσπονδιακές δυνάμεις ασφαλείας καθώς και άλλες αντίπαλες πολιτοφυλακές darwish ή φυλετικές πολιτοφυλακές· η διεθνής κοινότητα· άτομα που αντιτίθενται ή θεωρούνται ότι αντιτίθενται στην Al Shabaab, συμπεριλαμβανομένων συνεργατών και πληροφοριοδοτών των προαναφερθέντων φορέων και θεσμών…»[48]
69. Το ίδιο έγγραφο αναφέρει επίσης ότι: «…η Al Shabaab απήγαγε πολυάριθμους αμάχους για διάφορους λόγους, όπως για συνεργασία με τις κυβερνητικές δυνάμεις ασφαλείας ή για άρνηση συνεργασίας με την ομάδα, για αναζήτηση ή διευκόλυνση ανθρωπιστικής βοήθειας σε τοπικό επίπεδο εκτός του ελέγχου της ομάδας, για παραβίαση των κανόνων της ομάδας, καθώς και για άλλους λόγους, συμπεριλαμβανομένων άγνωστων ή μη προσδιορισμένων κινήτρων.»[49]
70. Ως προς το ζήτημα του κατά πόσον η Al Shabaab επιδιώκει την εξαναγκαστική στρατολόγηση νεαρών ανδρών, ιδίως στο Μογκαντίσου, η African Cities Research Consortium (ACRC) δημοσίευσε έρευνα για το Μογκαντίσου, στην οποία αναφέρεται ότι: «Η σύγκρουση μεταξύ του σομαλικού κράτους και της al-Shabaab τα τελευταία 17 χρόνια έχει καταστήσει το Μογκαντίσου κεντρικό σημείο συγκέντρωσης εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων (IDPs). Η επιρροή της al-Shabaab στην πόλη χαρακτηρίζεται από συχνές και βίαιες επιθέσεις, εκμεταλλευόμενη τις απογοητεύσεις των νέων και αντανακλώντας βαθύτερα συστημικά προβλήματα.»[50]
71. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, αναφερόμενη σε επίθεση κατά της al-Shabaab τον Ιούλιο του 2024, δήλωσε ότι: «Υπάρχει επίσης υψηλός κίνδυνος εξαναγκαστικής στρατολόγησης από την al-Shabaab, ως μορφή αντιποίνων σε περίπτωση που πραγματοποιηθεί αντεπίθεση.»[51]
72. Επιπλέον, ανέφερε ότι: «Οι εκτοπισμένοι πληθυσμοί έχουν εκφράσει ανησυχία ότι ο κίνδυνος η al-Shabaab να στρατολογήσει δια της βίας άνδρες και αγόρια, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, από τις πληγείσες από τη σύγκρουση περιοχές ως μορφή αντιποίνων είναι πολύ υψηλός.»[52]
73. Έκθεση της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (CIA) του Ιουλίου 2024 αναφέρει ότι: «Η έλλειψη εκπαιδευτικών και επαγγελματικών ευκαιριών αποτελεί κύρια πηγή έντασης για τον μεγάλο νεανικό πληθυσμό της Σομαλίας, καθιστώντας τον ευάλωτο στη στρατολόγηση από εξτρεμιστικές ομάδες και ομάδες πειρατών.»[53]
74. Ρεπορτάζ του ειδησεογραφικού μέσου The Conversation τον Ιούνιο του 2024 σχολίασε ότι: «…παρότι η πραγματική ισχύς της al-Shabaab παραμένει άγνωστη, οι μαχητές αναπληρώνουν σταθερά τις απώλειές τους μέσω εξαναγκαστικής στρατολόγησης και προσέλκυσης νέων υποστηρικτών.»[54]
75. Τον Ιούνιο του 2024, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανέφερε: «Η δεινή κατάσταση ασφάλειας και οι περιορισμοί στη μετακίνηση ανθρωπιστικών και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνέχισαν να παρεμποδίζουν τις ολοκληρωμένες προσπάθειες αντιμετώπισης της παράνομης στρατολόγησης ή χρήσης παιδιών-στρατιωτών. Η al-Shabaab συνέχισε να διαπράττει τη συντριπτική πλειονότητα των παραβιάσεων…»[55]
76. Τον Απρίλιο του 2024, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανέφερε επίσης ότι: «Η al-Shabaab στρατολόγησε και εξανάγκασε παιδιά να συμμετάσχουν άμεσα στις εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων αυτοκτονίας. Σύμφωνα με αξιωματούχους του ΟΗΕ, η al-Shabaab διέπραξε τις περισσότερες καταχρήσεις που σχετίζονται με τη στρατολόγηση και χρήση παιδιών-στρατιωτών. Η al-Shabaab έκανε επιδρομές σε σχολεία, μαντράσες και τζαμιά και παρενοχλούσε ή εξανάγκαζε πρεσβύτερους φυλών και μέλη οικογενειών να στρατολογούν και να χρησιμοποιούν παιδιά σε άμεσους ρόλους μάχης και υποστήριξης.»[56]
77. Το Bertelsmann Stiftung ανέφερε τον Μάρτιο του 2024 ότι: «…η οργάνωση έχει καταφύγει στη βία προκειμένου να εξαναγκάσει κοινότητες και πρεσβύτερους να παραδώσουν νεαρούς στρατολογούμενους από τα χωριά και τις φυλετικές τους ομάδες.»[57]
78. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου (EUAA) δήλωσε το 2023 ότι: «Αν και η al-Shabaab στρατολογεί κυρίως από περιοχές υπό τον έλεγχό της, έχουν επίσης αναφερθεί περιπτώσεις στρατολόγησης από περιοχές που ελέγχονται από την κυβέρνηση, ιδίως στο Μογκαντίσου. Η στρατολόγηση εκτός των περιοχών ελέγχου της al-Shabaab συχνά περιλαμβάνει στοιχεία εξαναγκασμού. Έχουν επίσης αναφερθεί περιπτώσεις εξαναγκαστικής στρατολόγησης σε περιοχές που ελέγχονται από την οργάνωση.»[58]
79. Η ίδια πηγή ανέφερε επίσης ότι: «Άτομα που αρνήθηκαν αιτήματα στρατολόγησης, συμπεριλαμβανομένων μελών τοπικών κοινοτήτων που αρνήθηκαν να παραδώσουν νεότερα μέλη των οικογενειών τους στην οργάνωση, απειλήθηκαν και χαρακτηρίστηκαν ως άπιστοι που απορρίπτουν το Ισλάμ και τον νόμο της Σαρία, ενώ ορισμένοι σκοτώθηκαν για να αποτελέσουν παραδειγματισμό για την κοινότητα. Σε άλλες περιπτώσεις, η al-Shabaab βασίζεται σε πρεσβύτερους οι οποίοι, αντιμετωπίζοντας την απειλή αντιποίνων, επιθέσεων, συλλήψεων και εξαναγκαστικού εκτοπισμού σε περίπτωση άρνησης, δεν μπορούν να αρνηθούν να παραδώσουν δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες νέους από τη φυλή τους στην οργάνωση.»[59] Σε έκθεση του Συμβουλίου της Δανίας για τους πρόσφυγες (Danish Refugee Council), η οποία δημοσιεύτηκε το 2017, γίνεται επίκληση σε επικοινωνία του οργανισμού με πηγή του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη χώρα καταγωγής του Αιτητή. Η πηγή αυτή αναφέρει ότι εάν η Al Shabaab δεχτεί ότι ένα άτομο αρνείται να στρατολογηθεί, τότε απαιτείται κάποιου είδους αποζημίωση. Εάν ένα άτομο αρνηθεί να αποζημιώσει την Al Shabaab, θα πρέπει να τραπεί σε φυγή, διαφορετικά η Al Shabaab θα τον εντοπίσει και θα τον εκτελέσει.[60]
80. Τον Ιούνιο του 2023, το Υπουργείο Εξωτερικών της Ολλανδίας ανέφερε ότι:
«…η διάκριση μεταξύ ‘εθελοντικής’ και ‘εξαναγκαστικής’ ένταξης στην al-Shabaab δεν ήταν σαφής. Οι πηγές δείχνουν ότι η στρατολόγηση από την al-Shabaab βασιζόταν πρωτίστως στην οικονομική και κοινωνική δυσαρέσκεια του πληθυσμού. Η δυσαρέσκεια αυτή μπορούσε να τροφοδοτηθεί και να αξιοποιηθεί από την al-Shabaab, οδηγώντας άτομα να ενταχθούν στην οργάνωση φαινομενικά με δική τους πρωτοβουλία. Για παράδειγμα, άνθρωποι μπορούσαν να παρακινηθούν να ενταχθούν από έναν συνδυασμό παραγόντων όπως θρησκευτικός ζήλος, περιορισμένες κοινωνικοοικονομικές προοπτικές, παράπονα έναντι κυρίαρχων φυλών, παράπονα έναντι των ομοσπονδιακών αρχών ή της διεθνούς κοινότητας και φόβος αντιποίνων από την al-Shabaab. Δεν ήταν δυνατόν να διαπιστωθεί με απόλυτη βεβαιότητα σε όλες αυτές τις περιπτώσεις σε ποιο βαθμό η ένταξη έγινε υπό εξαναγκασμό.»[61]
81. Έκθεση του Φεβρουαρίου 2023 από το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA) αναφέρει ότι: «Αγόρια και νεαροί άνδρες από μειονοτικές ομάδες έχουν επίσης αναφερθεί ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εξαναγκαστικής στρατολόγησης και χρήσης από ένοπλες δυνάμεις, καθώς διαθέτουν χαμηλότερα επίπεδα προστατευτικών φυλετικών δικτύων και υποστήριξης.»[62]
82. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου δημοσίευσε έκθεση το 2021 στην οποία αναφέρεται ότι: «…οι σημαντικότερες ομάδες-στόχοι για στρατολόγηση ήταν αγόρια και νεαροί άνδρες ηλικίας μεταξύ 12 και 24 ετών.»[63] Στην ίδια έκθεση αναφέρεται επίσης ότι: «…η οργάνωση έχει εντείνει τις προσπάθειες στρατολόγησης μεταξύ άνεργων νεαρών ανδρών από το 2017…»[64] Τέλος, σημειώνεται ότι: «…οι νεαροί άνδρες αποτελούν τον κύριο στόχο της στρατολόγησης.»[65]
83. Υπό το φως των ανωτέρω, επιβεβαιώνεται η δράση της οργάνωσης Al-Shabaab τόσο στην περιφέρεια Mudug όσο και σε περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχό της, ενώ δεν αποκλείεται η δραστηριοποίησή της και σε περιοχές που δεν ελέγχει άμεσα, όπως το Μογκαντίσου. Η στρατολόγηση παιδιών και νεαρών ανδρών επιβεβαιώνεται ως μέθοδος αριθμητικής ενίσχυσης των δυνάμεών της, με πρόσωπα χαμηλότερης κοινωνικοοικονομικής επιφάνειας να ευρίσκονται συχνά στο στόχαστρο, καθώς και άτομα που υφίστανται γενικότερα διακρίσεις, όπως μέλη μειονοτικών φυλών. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις σχετικές πληροφορίες χώρας, στο Μογκαντίσου στοχοποιούνται και άτομα με κοινωνική επιρροή. Εξάλλου επιβεβαιώνεται ότι τα κορανικά σχολεία αποτελούν συχνά πεδία στρατολόγησης της εν λόγω οργάνωσης. Τα ανωτέρω, μολονότι δεν αφορούν άμεσα τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, επιβεβαιώνουν περιφερειακές πτυχές του αφηγήματός του. Δεδομένης και την θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας του Αιτητή ο υπό εξέταση ισχυρισμός γίνεται δεκτός στο σύνολό του.
84. Ως προς τον νεοσχηματισθέντα ισχυρισμό περί της δολοφονίας του πατέρα του, παρατηρείται ότι ο Αιτητής δεν ήταν σε θέση να συνεισφέρει εκτενείς λεπτομέρειες αναφορικά με το ίδιο το περιστατικό, στοιχείο το οποίο εν μέρει δικαιολογείται, δεδομένου ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο δεν ήταν παρών, ευρισκόμενος ήδη στη Δημοκρατία. Πλην όμως, ο Αιτητής ήταν σε θέση να εξηγήσει την αιτία της δολοφονίας, την οποία απέδωσε στην άρνηση του πατέρα του να συναινέσει στη στρατολόγηση του μικρότερου αδελφού του από την οργάνωση.
85. Οι αναφορές του ως προς τον χρόνο θανάτου του πατέρα του υπήρξαν εν γένει συνεκτικές, με τον κηδεμόνα του να επιβεβαιώνει ότι ο Αιτητής ενημερώθηκε για τον θάνατο του πατέρα του τον Απρίλιο του 2023 (βλ. ερ. 109). Ο Αιτητής δήλωσε περαιτέρω ότι, μετά το εν λόγω περιστατικό, τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του εξακολουθούν να διαμένουν στην ίδια περιοχή, γεγονός επί του οποίου κλήθηκε να τοποθετηθεί. Ο ίδιος εξήγησε ότι παραμένουν υπό καθεστώς φόβου και ότι δεν δύνανται να εγκαταλείψουν την περιοχή χωρίς να γίνουν αντιληπτοί, λόγω του μεγάλου μεγέθους της οικογένειας.
86. Οι αναφορές του περί του περιστατικού, αν και περιορισμένες, υπήρξαν, υπό τις περιστάσεις, συνεκτικές και ικανοποιητικές. Η αντίφαση που παρατηρήθηκε ως προς τον χρόνο θανάτου του πατέρα του, καθότι αρχικώς ανέφερε το έτος 2022 και εν συνεχεία το 2023, κρίνεται καταρχήν σημαντική, δεδομένου ότι αφορά κρίσιμο περιστατικό συνδεόμενο με τη φερόμενη δίωξή του και το οποίο φέρεται να έλαβε χώρα λίγους μήνες πριν από τη συνέντευξή του. Εντούτοις, η εν λόγω χρονική ανακολουθία, εξεταζόμενη αυτοτελώς, δεν κρίνεται ικανή να πλήξει τη συνολική αξιοπιστία του, λαμβανομένων υπόψη των λοιπών συνεκτικών απαντήσεών του.
87. Η εξωτερική αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού δεν δύναται, λόγω της φύσεως και των προσωπικών περιστάσεων που τον περιβάλλουν, να διασταυρωθεί από εξωγενείς πηγές πληροφόρησης, ενώ ούτε ο Αιτητής προσκόμισε συναφή αποδεικτικά στοιχεία. Ωστόσο, οι εξωτερικές πηγές πληροφόρησης που παρατέθηκαν υπό τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό ανωτέρω επιβεβαιώνουν τη φύση της δράσης της εν λόγω οργάνωσης και καταδεικνύουν ότι η άρνηση συμμετοχής ή συνεργασίας με αυτή δύναται να επιφέρει αντίποινα όχι μόνο εις βάρος του ίδιου του στοχοποιούμενου προσώπου, αλλά και κατά μελών της οικογένειάς του ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, της ευρύτερης κοινότητάς του.
88. Υπό τα δεδομένα αυτά, και καίτοι δεν υφίστανται στοιχεία που να επιβεβαιώνουν εξωτερικώς τον θάνατο του πατέρα του Αιτητή και δη για τους λόγους που ο ίδιος επικαλείται, ενόψει της συνοχής των δηλώσεών του, της γενικότερης αξιοπιστίας του αφηγήματός του και κατ’ εφαρμογήν του ευεργετήματος της αμφιβολίας, ο παρών ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός.
89. Προχωρώντας στη αξιολόγηση του κινδύνου που ο Αιτητής διατρέχει στη βάση του συνόλου των ισχυρισμών του, οι οποίοι έγιναν αποδεκτοί στην ολότητά τους σημειώνονται τα ακόλουθα.
90. Ως προς την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή Mudug, σύμφωνα με τον Χάρτη [66] «Σομαλία – Κατά προσέγγιση εδαφικός έλεγχος έως τις 31 Μαρτίου 2025», τα βόρεια και νότια τμήματα του Νότιου Mudug τελούσαν υπό μικτό, ασαφή και/ή τοπικό έλεγχο που περιλάμβανε την Al-Shabaab και δυνάμεις του «ομοσπονδιακά ευθυγραμμισμένου συνασπισμού». H πόλη Harardhere, τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής του Αιτητή υπάγεται ανήκει στη νότια Mudug, η οποία συνεπώς βρίσκεται υπό καθεστώς συνεχών συγκρούσεων μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και της Al-Shabaab. Το κεντρικό τμήμα του Mudug βρισκόταν πλήρως υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του «ομοσπονδιακά ευθυγραμμισμένου συνασπισμού», ενώ η Al-Shabaab ήλεγχε πλήρως μια περιοχή που εκτεινόταν από τα σύνορα με την περιφέρεια Galgaduud έως τις πόλεις Ba’adweyne, Amara και Qey’a. Οι δύο τελευταίες πόλεις εμφανίζονταν ως ελεγχόμενες από την Al-Shabaab. Η πόλη Ba’adweyne τελούσε υπό μικτό ή ασαφή έλεγχο, με συμμετοχή της Al-Shabaab και των δυνάμεων του «ομοσπονδιακά ευθυγραμμισμένου συνασπισμού». Το Βόρειο Mudug βρισκόταν υπό τον έλεγχο «αυτόνομων ένοπλων δυνάμεων (ενωτικών)». Οι δυνάμεις αυτές και οι δυνάμεις του «ομοσπονδιακά ευθυγραμμισμένου συνασπισμού» ασκούσαν μικτό έλεγχο στην πόλη Gaalkacyo.[67]
91. Σύμφωνα με τον Χάρτη «Σομαλία – Κατά προσέγγιση εδαφικός έλεγχος έως την 1η Απριλίου 2023», οι Ba’adweyne και Amara βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Al-Shabaab στην αρχή της περιόδου αναφοράς, ενώ το Qey’ad τελούσε υπό μικτό ή ασαφή έλεγχο, με συμμετοχή της Al-Shabaab και των δυνάμεων του «ομοσπονδιακά ευθυγραμμισμένου συνασπισμού».[68]
92. Το Garowe Online σημείωσε, τον Μάιο του 2024, ότι η περιφέρεια Mudug ήταν «συνήθως εστία» μαχητών της Al-Shabaab, οι οποίοι συνέχιζαν να ανακτούν τον έλεγχο της πόλης Xarardheere, περιοχής που είχε προηγουμένως απελευθερωθεί από κυβερνητικές δυνάμεις.[69] Οι επιχειρήσεις κατά της Al-Shabaab στην περιοχή συνεχίζονταν έως και τον Σεπτέμβριο του 2024.[70] Τον Φεβρουάριο του 2025, κυβερνητικές και συμμαχικές δυνάμεις φέρεται να ανέκτησαν τον έλεγχο «κομβικών περιοχών» στο νότιο Mudug, οι οποίες βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Al-Shabaab «για παρατεταμένο χρονικό διάστημα».[71]
93. Ως προς την δυναμική της σύγκρουσης, πολλές πηγές ανέφεραν επιχειρήσεις κυβερνητικών και συμμαχικών δυνάμεων κατά της Al-Shabaab κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2023[72] και στις αρχές του 2024.[73] Ωστόσο, την περίοδο 9–14 Μαρτίου 2024, μετά την αποχώρηση κυβερνητικών και συμμαχικών δυνάμεων, η Al-Shabaab φέρεται να κατάφερε να ανακτήσει τον έλεγχο αρκετών περιοχών στο Mudug, συμπεριλαμβανομένων των Ba’adweyne, Caad, Camaara και Xiinlabi.[74] Σύμφωνα με τοπικές πηγές, οι αρχικές επιτυχίες των κυβερνητικών δυνάμεων επιβραδύνθηκαν λόγω υλικοτεχνικών προκλήσεων, δυσκολιών στη διατήρηση του ελέγχου των ανακαταληφθέντων εδαφών και της επιμονής της ένοπλης οργάνωσης,[75] αλλά και λόγω χαμηλού ηθικού, απλήρωτων μισθών, διαφθοράς και εσωτερικών πολιτικών διενέξεων, μεταξύ άλλων λόγων.[76] Επιχειρήσεις κατά της Al-Shabaab συνέχισαν να αναφέρονται τον Σεπτέμβριο [77] και τον Οκτώβριο του 2024.[78] Στις αρχές του 2025, κυβερνητικές δυνάμεις, σε συνεργασία με τοπικές δυνάμεις, εξαπέλυσαν επιχειρήσεις εναντίον θέσεων της Al-Shabaab στην Camaara τον Ιανουάριο [79] και στην Ba’adweyne τον Φεβρουάριο του 2025.[80]
94. Το Halqabsi News ανέφερε τον Ιανουάριο του 2024 μια εικαζόμενη εκδικητική δολοφονία στο δυτικό Mudug, στο πλαίσιο μακροχρόνιων φυλετικών διαφορών που αφορούσαν φυλές στο Mudug και το Galgaduud.[81] Βίαιες συγκρούσεις μεταξύ των υποφυλών Sa’ad και Lelkase για βοσκότοπους καταγράφηκαν στην περιφέρεια Galdogob τον Οκτώβριο του 2023,[82] καθώς και τον Ιούνιο[83] και τον Δεκέμβριο του 2024.[84] Θανατηφόρες φυλετικές συγκρούσεις για πόρους αναφέρθηκαν επίσης μεταξύ των Sheikhal και Dir στην περιφέρεια Jariiban [85] και μεταξύ φυλετικών πολιτοφυλακών από το Adado και το Gaalkacyo τον Οκτώβριο του 2024.[86]
95. Ως προς τον εκτοπισμό που συνδέεται με τη σύγκρουση, σύμφωνα με έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών του Σεπτεμβρίου 2024, η οποία κάλυπτε την περίοδο από τις 24 Μαΐου έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2024, ο εκτοπισμός που προκλήθηκε από φυλετική βία παρέμεινε εκτεταμένος, ιδίως στις περιφέρειες Mudug και Galgaduud, μεταξύ άλλων.[87] Η UNHCR σημείωσε ότι μια αναζωπύρωση της φυλετικής βίας στην περιφέρεια Galdogob οδήγησε στον εκτοπισμό 8.010 ατόμων τον Δεκέμβριο του 2024.[88] Σύμφωνα με το PRMN της UNHCR, 30.787 άτομα εκτοπίστηκαν εκ νέου από την περιφέρεια Mudug λόγω σύγκρουσης ή ανασφάλειας κατά την περίοδο από 1 Απριλίου 2023 έως 16 Μαρτίου 2025. Από αυτούς, 16.285 εκτοπίστηκαν εντός της περιφέρειας Mudug, ενώ 14.502 μετέβησαν σε άλλες περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των Banadir, Bari, Galgaduud και Nugal. Κατά την περίοδο αναφοράς δεν καταγράφηκαν αφίξεις ατόμων από άλλες περιφέρειες. Η περιφέρεια που επλήγη περισσότερο από αναχωρήσεις προς άλλες περιφέρειες ήταν η Xarardheere (14.070 άτομα). Όσον αφορά τον εκτοπισμό εντός της περιφέρειας Mudug (συμπεριλαμβανομένων μετακινήσεων εντός της ίδιας περιφέρειας), το Gaalkacyo ήταν η περιφέρεια που επηρεάστηκε περισσότερο από αφίξεις, με 11.725 άτομα να φθάνουν από άλλες τοποθεσίες, αλλά και από αναχωρήσεις, με τον ίδιο αριθμό (11.725) ατόμων να αποχωρούν προς άλλες τοποθεσίες (συμπεριλαμβανομένου ενός περιστατικού που αφορούσε την αναχώρηση 11.400 ατόμων, το οποίο καταγράφηκε τον Δεκέμβριο του 2024).[89]
96. Αξιολογώντας, υπό το φως των ανωτέρω δεδομένων, τον κίνδυνο που διατρέχει ο Αιτητής σε περίπτωση επιστροφής του στην πόλη Harardhere, της επαρχίας Mudug, επισημαίνεται ότι ο Αιτητής, γεννηθείς το 2005, εμπίπτει στην ηλικιακή και έμφυλη ομάδα η οποία, σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες χώρας, στοχοποιείται κατ’ επανάληψη από την οργάνωση Al-Shabaab για σκοπούς στρατολόγησης. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις ανωτέρω πηγές πληροφόρησης, η περιοχή Harardhere χαρακτηρίζεται από ρευστό και ασταθές καθεστώς ελέγχου, με εναλλαγές μεταξύ κυβερνητικών δυνάμεων και της εν λόγω οργάνωσης, ενώ η Al-Shabaab διατηρεί, σε κάθε περίπτωση, διαρκή παρουσία και επιχειρησιακή ικανότητα στην περιοχή, ιδίως λόγω των συνεχιζόμενων συγκρούσεων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η περιοχή καταγράφεται ως χώρος εκτεταμένης και συστηματικής στρατολόγησης παιδιών και νεαρών ανδρών. Συναφώς, ο Αιτητής έχει υπάρξει θύμα παρελθούσας απόπειρας στρατολόγησης από την Al-Shabaab, ενώ, όπως έγινε ανωτέρω αποδεκτό, ο πατέρας του δολοφονήθηκε από μέλη της οργάνωσης λόγω της άρνησής του να συναινέσει στη στρατολόγηση του μικρότερου αδελφού του Αιτητή. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι ο Αιτητής έχει ήδη περιέλθει στο στόχαστρο της οργάνωσης, τόσο ατομικά όσο και λόγω της οικογενειακής του σύνδεσης. Αξιοσημείωτο είναι ότι, παρά τα ανωτέρω περιστατικά, η οικογένεια του Αιτητή εξακολουθεί να διαμένει στην ίδια περιοχή, γεγονός το οποίο ο Αιτητής εξήγησε ευλόγως, αναφέροντας ότι η μετακίνηση της οικογένειας δεν ήταν εφικτή λόγω του μεγέθους της (μητέρα και τέσσερα ανήλικα τέκνα) και των αντικειμενικών δυσχερειών διαφυγής χωρίς να γίνουν αντιληπτοί. Επιπλέον, από τις πληροφορίες χώρας προκύπτει ότι στην ευρύτερη περιοχή εξακολουθούν να λαμβάνουν χώρα ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ του τακτικού στρατού και της Al-Shabaab, γεγονός που εντείνει τον γενικευμένο κίνδυνο ασφάλειας. Υπό τις περιστάσεις αυτές, και συνεκτιμώντας το ατομικό προφίλ του Αιτητή, τις παρελθούσες εμπειρίες του και τη φύση της δράσης της εν λόγω οργάνωσης, κρίνεται ότι ο Αιτητής διατρέχει σοβαρό και πραγματικό κίνδυνο σε περίπτωση επιστροφής του, πρωτίστως εκ μέρους της Al-Shabaab.
97. Προχωρώντας στη νομική ανάλυση και υπαγωγή των ανωτέρω ευρημάτων περί του ενδεχόμενου κινδύνου που διατρέχει ο Αιτητής, επισημαίνονται τα κάτωθι:
98. Κατά το άρθρο 3Γ του περί Προσφύγων Νόμου ως πράξεις δίωξης ορίζονται όσες είναι αρκούντως σοβαρές λόγω της φύσης ή της επανάληψης τους ώστε να συνιστούν σοβαρή παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ειδικά των δικαιωμάτων από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση, βάσει του άρθρου 15 παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.
99. Σύμφωνα με την Δικαστική Ανάλυση για την Αναγνώριση Προσώπων ως Δικαιούχων Διεθνούς Προστασίας του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο:
«Το άρθρο 9(1) [της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 2011][90] απαιτεί την εξέταση του εάν η πράξη (ή οι πράξεις) συνιστούν σοβαρή παραβίαση βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων (άρθρο 9(1)(α)) ή εάν συνιστούν συσσώρευση διαφόρων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ισοδύναμης επαρκούς σοβαρότητας (άρθρο 9(1)(β)). Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κατά την εφαρμογή του άρθρου 9 στην πράξη, πρέπει πάντα να γίνεται μία αυστηρή διάκριση μεταξύ των δύο, ιδιαίτερα όταν είναι αμφίβολο εάν μία παρέμβαση σε ατομικά δικαιώματα ισοδυναμεί με παραβίαση «βασικών» ανθρώπινων δικαιωμάτων. Το καθοριστικό στοιχείο της δίωξης είναι «[ε]πομένως, η σοβαρότητα των μέτρων και των κυρώσεων που ελήφθησαν ή μπορούν να ληφθούν σε βάρος του ενδιαφερομένου», και αυτή «θα είναι καθοριστική για το αν συνιστά δίωξη, κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, της οδηγίας, τυχόν προσβολή του κατοχυρωμένου [.] δικαιώματος.».[91]
100. Εν προκειμένω, έχει ήδη επιβεβαιωθεί, στη βάση των ανωτέρω ευρημάτων, η βασιμότητα του φόβου του Αιτητή ως προς το ενδεχόμενο στρατολόγησής του από την οργάνωση Al-Shabaab. Η στρατολόγηση παιδιών και νεαρών ανδρών συνιστά, από τη φύση της, πράξη ιδιαιτέρως σοβαρή, η οποία δύναται να θεμελιώσει λόγο δίωξης, ακόμη και όταν δεν λαμβάνει χώρα κατόπιν άμεσου καταναγκασμού.
101. Περαιτέρω, από τις πληροφορίες χώρας προκύπτει ότι τυχόν άρνηση συμμετοχής ή συνεργασίας με την εν λόγω οργάνωση ενδέχεται να επιφέρει σοβαρές συνέπειες, όπως ο θάνατος, η σωματική κακοποίηση, ο εκφοβισμός, καθώς και απειλές ή επιθέσεις κατά της σωματικής ακεραιότητας οικείων προσώπων. Η φύση των πράξεων αυτών είναι τέτοιας έντασης και βαρύτητας, ώστε να συνιστούν πράξεις δίωξης κατά την έννοια της κείμενης νομοθεσίας.
102. Το ανωτέρω συμπέρασμα επιβεβαιώνεται και από το EUAA Country Guidance: Somalia – Common Analysis and Guidance Note (Οκτώβριος 2025), όπου επισημαίνεται ρητώς ότι η στρατολόγηση παιδιών και νεαρών ανδρών από την Al-Shabaab συνιστά πράξη δίωξης λόγω της σοβαρότητάς της, ανεξαρτήτως του εάν αυτή λαμβάνει χώρα με τη χρήση άμεσου καταναγκασμού (βλ. σελ. 67). Υπό τα δεδομένα αυτά, κρίνεται ότι ο φόβος του Αιτητή περί δίωξης σε περίπτωση επιστροφής του είναι βάσιμος και δικαιολογημένος.
103. Περαιτέρω, ως προς το λόγο δίωξης ο Αιτητής εισηγείται ότι αυτός διώκεται ως μέλος ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας. Ως προς την έννοια της ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας, σύμφωνα με το άρθρο 3Δ του περί Προσφύγων Νόμου, μια ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα μπορεί να περιλαμβάνει ομάδα που βασίζεται στο κοινό χαρακτηριστικό του γενετήσιου προσανατολισμού. Επιπλέον, η ίδια εναρμονιστική διάταξη κωδικοποιεί τις συντρέχουσες προϋποθέσεις υπαγωγής στην έννοια της ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας: (i) τα μέλη της ομάδας αυτής έχουν κοινά εγγενή χαρακτηριστικά ή κοινό ιστορικό παρελθόν το οποίο δεν μπορεί να μεταβληθεί ή έχουν από κοινού χαρακτηριστικά ή πεποιθήσεις τόσο θεμελιώδους σημασίας για την ταυτότητα ή τη συνείδηση, ώστε ένα πρόσωπο να μην πρέπει να αναγκάζεται να τις αποκηρύξει, και (ii) η ομάδα έχει ιδιαίτερη ταυτότητα στην οικεία χώρα, διότι γίνεται αντιληπτή ως διαφορετική ομάδα από τον περιβάλλοντα κοινωνικό χώρο.
104. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) για την «Συμμετοχή σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα στα πλαίσια του Άρθρου 1 Α(2) της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 και / ή του Πρωτοκόλλου του 1967 για το Καθεστώς των Προσφύγων:[92]
«[...]Οι κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό χαρακτηριστικών που θεωρούνται τόσο θεμελιώδη για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που δεν πρέπει να αναγκαστεί κανείς να τα απαρνηθεί. Ένας υπεύθυνος λήψης αποφάσεων που υιοθετεί αυτήν την προσέγγιση θα εξετάσει εάν η ισχυριζόμενη ομάδα ορίζεται: (1) από ένα έμφυτο, αμετάβλητο χαρακτηριστικό, (2) από μια παρελθούσα προσωρινή ή εθελοντική κατάσταση που είναι αμετάβλητη λόγω της ιστορικής της μονιμότητας, ή (3) από ένα χαρακτηριστικό ή συσχέτιση που είναι τόσο θεμελιώδης για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που τα μέλη της ομάδας δεν πρέπει να υποχρεωθούν να το εγκαταλείψουν.».[93]
105. Στην παρούσα υπόθεση, ο Αιτητής, ως νεαρός άνδρας ηλικίας είκοσι ετών, λόγω του φύλου και της ηλικίας του, φέρει εγγενή και αμετάβλητα χαρακτηριστικά, τα οποία, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών χώρας και της φύσης της δράσης της Al-Shabaab, συγκροτούν ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα κατά την έννοια του άρθρου 3Δ του περί Προσφύγων Νόμου.
106. Τα εν λόγω χαρακτηριστικά γίνονται αντιληπτά από την εν λόγω οργάνωση, ως φορέα δίωξης, ως βασικό προσδιοριστικό στοιχείο, το οποίο ενεργοποιεί και κινητοποιεί την ευλόγως πιθανολογούμενη δίωξη εις βάρος του Αιτητή, ιδίως μέσω στοχοποίησής του για σκοπούς στρατολόγησης και επιβολής αντιποίνων σε περίπτωση άρνησης συνεργασίας. Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του ανωτέρω προστατευόμενου λόγου δίωξης και του βάσιμου φόβου που επικαλείται ο Αιτητής, κατά την έννοια της κείμενης ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από την ανωτέρω ανάλυση κινδύνου, ούτε η φυλετική του καταγωγή ούτε η ύπαρξη οικογενειακού δικτύου στη συγκεκριμένη περιοχή, όπου η παρουσία και η επιχειρησιακή δράση του φορέα δίωξης του Αιτητή παραμένουν σε υψηλό επίπεδο, αποδείχθηκαν στο παρελθόν ικανές να αποτρέψουν τα περιστατικά παρελθούσας δίωξής του, ούτε δύνανται, υπό τις παρούσες συνθήκες, να λειτουργήσουν ως επαρκείς παράγοντες προστασίας έναντι μελλοντικής δίωξης.
107. Ακολούθως, όπως προκύπτει από τις ανωτέρω πηγές πληροφόρησης, δεδομένης της διαρκούς και εν εξελίξει ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ του τακτικού στρατού και του φορέα δίωξης του Αιτητή, της επιχειρησιακής ικανότητας και παρουσίας του εν λόγω φορέα στην περιοχή, καθώς και των περιστατικών παρελθούσας δίωξης εις βάρος του ίδιου του Αιτητή, προκύπτει ότι οι αρχές της χώρας καταγωγής του δεν είναι σε θέση να του παράσχουν αποτελεσματική και επαρκή προστασία. Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, θα δικαιολογείτο καταρχήν η υπαγωγή του Αιτητή στο καθεστώς του πρόσφυγα. Υπό το φως των ανωτέρω ευρημάτων περί της αποδοχής των ισχυρισμών του Αιτητή και της καταρχήν δυνατότητας υπαγωγής σε καθεστώς διεθνούς προστασίας δεν παρίσταται λυσιτελής, δεδομένης της έκτασης της εξουσίας του Δικαστηρίου κατά την εξέταση της παρούσας αίτησης, η περαιτέρω εξέταση των διαδικαστικής φύσεως πλημμελειών που αυτός επικαλέστηκε αναφορικά με τη συνδρομή που έλαβε κατά τη διοικητική διαδικασία από τον κηδεμόνα του και τα προσόντα του λειτουργού που πραγματοποίησε τη συνέντευξή του.
108. Ωστόσο, υπενθυμίζεται ότι δυνάμει του άρθρου 12Γ του περί Προσφύγων Νόμου (το οποίο μεταφέρει το άρθρο 8 της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ) κατά τη λήψη απόφασης επί της αίτησης, ο Προϊστάμενος δύναται να αποφασίσει ότι ο αιτητής δεν χρήζει διεθνούς προστασίας, εάν σε τμήμα της χώρας ιθαγένειάς του (i) δεν υπάρχει βάσιμος φόβος ότι θα υποστεί δίωξη ή ότι διατρέχει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης, ή (ii) έχει πρόσβαση σε προστασία κατά της δίωξης ή της σοβαρής βλάβης, όπως η εν λόγω προστασία ορίζεται στο άρθρο 3Β, και ο αιτητής μπορεί νόμιμα και με ασφάλεια να ταξιδέψει και να γίνει δεκτός σε εκείνο το τμήμα της χώρας και μπορεί εύλογα να αναμένεται να εγκατασταθεί εκεί (μετεγκατάσταση).
109. Ως προς την πρώτη προϋπόθεση περί ανυπαρξίας βάσιμου φόβου δίωξης ή σοβαρής βλάβης, ο Πρακτικός Οδηγός της EASO, αναφέρει ότι η σχετική αξιολόγηση θα πρέπει να περιστρέφεται γύρω από την πιθανότητα ο φορέας δίωξης ή σοβαρής βλάβης να καταδιώξει τον αιτητή στην τοποθεσία όπου εξετάζεται το ενδεχόμενο εσωτερικής μετεγκατάστασης. Ειδικά στην περίπτωση των μη κρατικών δρώντων, θα πρέπει να υπάρχει κάποιος λόγος να πιστεύεται ότι o δρων δε θα δύναται να φθάσει τον αιτητή στην τοποθεσία αυτή.[94] Σύμφωνα επιπλέον με τον Οδηγό για την εφαρμογή της Εσωτερικής Μετεγκατάστασης, στην περίπτωση των μη κρατικών δρώντων, σε περίπτωση μη σύνδεσης με ορισμένο οργανισμό, ενδεχομένως η δυνατότητα αυτή να είναι περιορισμένη, ενώ υπόψιν θα πρέπει να λαμβάνεται και η βούληση του δρώντος, η οποία ενδεχομένως να σχετίζεται με τοπικής φύσης λόγους δίωξης.[95]
110. Υπενθυμίζεται ακόμη η αναστροφή του βάρους απόδειξης, την οποία φέρει το κράτος-μέλος, ως προς τη δυνατότητα μετεγκατάστασης του αιτητού. Ειδικά ως προς τον εύλογο χαρακτήρα της μετεγκατάστασης, παρατηρώ ότι βάσει της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οφείλουν να αξιολογηθούν μεταξύ άλλων η ικανότητα του αιτητού να εξασφαλίσει τις πλέον βασικές του ανάγκες, όπως φαγητό, υγιεινή και καταφύγιο, η ευαλωτότητά του στην κακομεταχείριση και η πιθανότητα η κατάστασή του να βελτιωθεί εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.[96] Προσωπικές περιστάσεις που δύνανται να ληφθούν υπόψιν συνιστούν η διατήρηση οικογενειακού δεσμού στην περιοχή μετεγκατάστασης και εάν ο αιτητής έχει πρόσφατη εμπειρία διαβίωσης στη χώρα καταγωγής του.[97]
111. Επιπλέον κριτήρια δόθηκαν με την απόφαση A.A.M v. Sweden του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Aρ. Αιτ. 68519/10, ημερ. 3.7.2014 για την ευλογοφάνεια της μετεγκατάστασης. Πιο συγκεκριμένα κρίθηκε, ότι παρότι η μετεγκατάσταση συμπεριλαμβάνει ορισμένο βαθμό δυσκολίας, όπως η εξεύρεση κατάλληλων εργασιών και οικίας, τέτοιες δυσκολίες δεν είναι αποφασιστικές αν μπορεί να ανευρεθεί ότι οι γενικές συνθήκες διαβίωσης για τον αιτητή δεν είναι μη εύλογες ή με οποιοδήποτε τρόπο δε συνεπάγονται μεταχείριση απαγορευμένη από το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ. Επιπλέον δείκτες του εύλογου χαρακτήρα της μετεγκατάστασης αξιολογήθηκαν η διαθεσιμότητα εργασιών και η πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όπως και η οικονομική και άλλη υποστήριξη από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και τοπικές οργανώσεις.[98]
112. Σε σχέση με τη δυνατότητα μετεγκατάστασης του Αιτητή σε ασφαλέστερη για τον ίδιο περιοχή της χώρας, λαμβάνονται εξάλλου υπόψη οι Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες για τη Διεθνή Προστασία Νο.4, σύμφωνα με τις οποίες η αξιολόγηση της εναλλακτικής δυνατότητας εγχώριας προστασίας έχει ως προϋπόθεση την εξεύρεση μιας περιοχής στην οποία δεν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος δίωξης, και που θα μπορούσε ευλόγως να αναμένεται ότι ο Αιτητής μπορεί να έχει εκεί μια φυσιολογική ζωή.[99] Η αξιολόγηση της δυνατότητας εφαρμογής της εγχώριας προστασίας απαιτεί την ανάλυση δύο στοιχείων, που συνίστανται στη διαπίστωση του εφικτού και του εύλογου χαρακτήρα της δυνατότητας μετεγκατάστασης, συνεκτιμώντας αφενός τις γενικές περιστάσεις που επικρατούν στο τμήμα της χώρας που προτείνεται για μετεγκατάσταση και αφετέρου τις προσωπικές περιστάσεις του εκάστοτε αιτούντα (βλ. άρθρο 8 Οδηγίας 2011/95/ΕΕ).[100]
113. Επίσης, ο ανωτέρω αναφερόμενος Πρακτικός οδηγός της EUAA, επισημαίνει ότι στις χώρες όπου λαμβάνει χώρα ένοπλη σύρραξη, είναι αναγκαία η αξιολόγηση της γενικότερης κατάστασης ασφαλείας στην περιοχή της μετεγκατάστασης, προκειμένου να διαπιστωθεί ή απουσία δίωξης ή σοβαρής βλάβης στην περιοχή αυτή. Είναι επιπλέον αναγκαία η αξιολόγηση της ανθρωπιστικής κατάστασης στο πλαίσιο εξέτασης του εύλογου χαρακτήρα της μετεγκατάστασης. Η κατάσταση ασφαλείας οφείλει να αξιολογηθεί κατά τα πρότυπα του άρθρου 15(γ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, και συνεπώς άρθρου 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου[101].
114. Εν προκειμένω, εξετάζεται το ενδεχόμενο εσωτερικής μετεγκατάστασης του Αιτητή στην πρωτεύουσα της χώρας, το Μογκαντίσου, η οποία δεν τελεί υπό τον έλεγχο της εν λόγω οργάνωσης. Αρχικώς επισημαίνεται ότι, ερωτηθείς σχετικά με το εν λόγω ενδεχόμενο κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, ο Αιτητής δήλωσε ότι δεν διαθέτει οποιοδήποτε οικογενειακό ή κοινωνικό δίκτυο στην εν λόγω περιοχή.
115. Το Δικαστήριο πραγματοποίησε καταρχάς έρευνα σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την γενικότερη κατάσταση ασφαλείας στην χώρα καταγωγής του Αιτητή και συγκεκριμένα την περιοχή Benadir (Μογκαντίσου).
116. Σύμφωνα με την πηγή EUAA – COI Report – Security Situation Somalia (2025)[102], η περιοχή Benadir (ή Banadir/Benaadir) βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή της Σομαλίας και συνορεύει εσωτερικά με τις περιοχές Middle Shabelle και Lower Shabelle. Καλύπτει την ίδια γεωγραφική έκταση με τον δήμο του Μογκαντίσου και ουσιαστικά αποτελεί έδαφος που τελεί υπό άμεση διοίκηση της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Σομαλίας (FGS).
117. Όπως αναφέρει η ίδια πηγή, η πόλη του Μογκαντίσου διαιρείται σε 20 δημοτικά διαμερίσματα: Warta Nabada (πρώην Wardhigley), Abdiaziz, Bondhere, Daynile, Hamar-Jajab, Hamar-Weyne, Hodan, Howl-Wadag, Huriwa (Heliwaa), Kaxda, Karan, Shangani, Shangani, Shibis, Waberi, Wadajir, Yaqshid, Dharkenley, Darusalam, Garasbaley και Gubadley. Τα τρία τελευταία διαμερίσματα εντάχθηκαν στην πόλη του Μογκαντίσου τον Μάιο του 2024.
118. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παραθέτει η ίδια πηγή, τον Σεπτέμβριο του 2024 ο πληθυσμός της περιοχής Benadir υπολογιζόταν σε 3.171.391 άτομα (IPC) ή σε 2.181.609 άτομα (IOM). Αν και στο Μογκαντίσου κατοικούν άτομα από όλες τις σομαλικές φυλές καθώς και μειονότητες, η πηγή επισημαίνει ότι η πόλη κυριαρχείται από τη φυλή Hawiye. Ο δήμαρχος, οι αναπληρωτές δήμαρχοι και η πλειονότητα των διοικητών των διαμερισμάτων προέρχονται από υποφυλές των Hawiye.
119. Όπως συνεχίζει η ίδια πηγή, στην πόλη δραστηριοποιούνται ομοσπονδιακές δυνάμεις ασφαλείας, η Προεδρική Φρουρά, αστυνομικές δυνάμεις, δυνάμεις ασφαλείας που υπάγονται στις αρχές της περιοχής Benadir, πολυάριθμες ιδιωτικές εταιρείες ασφάλειας καθώς και ένοπλες ομάδες προστασίας φυλών. Η ευθύνη για τη γενική ασφάλεια του Προεδρικού Μεγάρου (Villa Somalia) μεταφέρθηκε από την ATMIS στον Εθνικό Στρατό της Σομαλίας (SNA) στα τέλη του 2023.
120. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι ειρηνευτικές δυνάμεις της Αφρικανικής Ένωσης στεγάζονταν στη βάση Halane, στο Διεθνές Αεροδρόμιο Aden Adde, και διατηρούσαν προκεχωρημένη επιχειρησιακή βάση στο λιμάνι του Μογκαντίσου. Παράλληλα, από το 2017, τουρκικές δυνάμεις λειτουργούν στρατιωτική βάση στην πρωτεύουσα, το Camp Turksom.
121. Η πηγή περιγράφει το περιβάλλον ασφάλειας στο Μογκαντίσου ως «πορώδες». Παρότι η Al-Shabaab δεν διαθέτει μόνιμες εγκαταστάσεις εντός της πόλης, εξακολουθεί να δρα σε αυτήν, βασιζόμενη σε πράκτορες της υπηρεσίας πληροφοριών Amniyat σε περιοχές που ελέγχονται από την κυβέρνηση, των οποίων τη δράση οι κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας δυσκολεύονται να ανακόψουν. Σύμφωνα με ρεπορτάζ που επικαλείται η ίδια πηγή, τον Σεπτέμβριο του 2024 η Al-Shabaab είχε δημιουργήσει δίκτυο βάσεων σε στρατηγικές τοποθεσίες στα βόρεια προάστια του Μογκαντίσου, όπου εισέπραττε φόρους και απένεμε «δικαιοσύνη». Πιο πρόσφατα, τον Μάρτιο του 2025, αναφέρθηκε σημαντική αύξηση των επιχειρήσεων της οργάνωσης και σε άλλα προάστια, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής Daynile, η οποία θεωρούνταν έως τότε σχετικά σταθερή και με ισχυρή παρουσία δυνάμεων ασφαλείας. Κάτοικοι δήλωσαν ότι οι μαχητές κινούνταν ανενόχλητοι, έστηναν σημεία ελέγχου, πραγματοποιούσαν περιπολίες και εξαπέλυαν επιθέσεις.
122. Όπως επισημαίνει η ίδια πηγή, παρά τα χρόνια προσπαθειών αντιτρομοκρατίας από την FGS και διεθνείς δυνάμεις, οι οποίες συνεχίστηκαν και εντάθηκαν σε ορισμένες περιόδους, η Al-Shabaab επέδειξε ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα. Η οργάνωση συνέχισε να βρίσκει νέους τρόπους διείσδυσης στο Μογκαντίσου και να αποτελεί διαρκή απειλή για την ασφάλεια, κυρίως στα προάστια αλλά και σε καλά φυλασσόμενες και ευαίσθητες περιοχές. Επιπλέον απειλές για την ασφάλεια προέρχονταν από ένοπλες ομάδες φυλών που αντιτίθενται στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
123. Κατά την περίοδο αναφοράς, η Al-Shabaab διείσδυσε και επιτέθηκε σε τουλάχιστον δύο στρατιωτικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της Στρατιωτικής Ακαδημίας Jaalle Siyaad (Ιούλιος 2023) και της στρατιωτικής βάσης General Gordon (Φεβρουάριος 2024). Πραγματοποίησε επίσης βομβιστικές επιθέσεις εναντίον σημείων ελέγχου και μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Τουλάχιστον δύο επιθέσεις στόχευσαν την Αστυνομική Ακαδημία General Kaahiye στην περιοχή Hamar-Jajab και την άμεση γύρω περιοχή.
124. Όπως συνεχίζει η ίδια πηγή, η Villa Somalia και οι εγκαταστάσεις του ΟΗΕ στην περιοχή του αεροδρομίου παρέμειναν συχνοί στόχοι επιθέσεων με όλμους. Η Al-Shabaab στόχευσε επίσης δυνάμεις της Αφρικανικής Ένωσης στο αεροδρόμιο καθώς και τη στρατιωτική βάση της Τουρκίας. Επαναλαμβανόμενες επιθέσεις με όλμους έπληξαν το Υπουργείο Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων (Απρίλιος 2023), το Προεδρικό Μέγαρο (Ιούλιος 2023) και κατοικημένες περιοχές, προκαλώντας απώλειες αμάχων. Πιο πρόσφατα, τον Μάρτιο του 2025, βομβιστική επίθεση στόχευσε τη συνοδεία του Προέδρου της Σομαλίας Hassan Sheikh Mohamud, ο οποίος δεν τραυματίστηκε.
125. Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Al-Shabaab πραγματοποίησε φονικές επιθέσεις σε στόχους όπως το ξενοδοχείο Pearl Beach στη Lido Beach (Ιούνιος 2023), ένα ξενοδοχείο κοντά στη Villa Somalia (Μάρτιος 2024), μια καφετέρια στην περιοχή Bondhere (Ιούλιος 2024) και, ιδίως, ένα εστιατόριο στη Lido Beach (Αύγουστος 2024), επίθεση που αναφέρθηκε ως η πιο θανατηφόρα στο Μογκαντίσου από τον Οκτώβριο του 2022. Πιο πρόσφατα, μη αναληφθείσες επιθέσεις προκάλεσαν τον θάνατο έξι εργαζομένων σε εταιρεία τηλεπικοινωνιών στην περιοχή Garasbaley (Απρίλιος 2024) και πέντε ακόμη ατόμων κοντά στο Εθνικό Θέατρο, στην ευρύτερη περιοχή της Villa Somalia (Σεπτέμβριος 2024).
126. Τέλος, όπως αναφέρει η ίδια πηγή, η Al-Shabaab πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον επιχειρήσεων που είχαν συμμορφωθεί με οδηγίες της NISA για την εγκατάσταση καμερών CCTV, με βομβιστικές επιθέσεις σε εμπορικές περιοχές όπως η Laba Dhagax και η αγορά Bakaro. Βομβιστικές επιθέσεις και δολοφονίες επιχειρηματιών σημειώθηκαν και σε προάστια όπως το Daynile. Παράλληλα, άτομα σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων μελών της φυλής Hawiye/Abgaal στο κέντρο του Μογκαντίσου (Μάρτιος 2024), ενώ δυνάμεις προσκείμενες στον Πρόεδρο συγκρούστηκαν με ένοπλους που φέρονται να συνδέονται με την αντιπολίτευση στα περίχωρα της πόλης (Φεβρουάριος 2025).
127. Προκειμένου να ολοκληρωθεί η εικόνα αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή Banadir, κρίνεται σκόπιμο να παρατεθούν και ορισμένα αριθμητικά δεδομένα. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED), στην περιφέρεια Banadir, στην οποία υπάγεται το Μογκαντίσου, όπου είναι ο τελευταίος τόπος συνήθους διαμονής του Αιτητή στη χώρα καταγωγής του, κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 1/1/2026) καταγράφηκαν 420 περιστατικά ασφαλείας πολιτικής βίας (“Political violence”, που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), τα οποία είχαν ως συνέπεια 277 απώλειες.[103] Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τον Σεπτέμβριο του 2024 ο πληθυσμός της περιοχής Benadir υπολογιζόταν σε 3.171.391 άτομα (IPC) ή σε 2.181.609 άτομα (IOM)[104]. Με βάση τα ανωτέρω ευρήματα επιβεβαιώνεται ότι υπάρχει υψηλός βαθμός αδιάκριτης βίας στο Μογκαντίσου, το οποίοι ωστόσο θα πρέπει να συνεκτιμηθεί με τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή καθώς δεν γίνεται να θεωρηθεί ότι εκ της παρουσίας του και μόνο ο Αιτητής διατρέχει ευλόγως κίνδυνο. (Βλ. απόφαση στην υπόθεση C-465/07, Meki Elgafaji, Noor Elgafaji κ. Staatssecretaris van Justitie, ημερ.17.2.2009)
128. Καθοδηγητικώς σημειώνεται η πρόσφατη υπόθεση ASJ (Somalia) v Secretary of State for the Home Department [2025] [105] όπου το το Εφετείο της Αγγλίας και Ουαλίας εξέτασε την υπόθεση ενός Σομαλού υπηκόου που ζούσε στη Barawe και ισχυριζόταν ότι αντιμετώπιζε σοβαρή απειλή από την οργάνωση Al‑Shabaab στην περιοχή καταγωγής του. Εξαιτίας του κινδύνου αυτού, δεν ήταν ασφαλές να επιστρέψει στην αρχική του περιοχή, και γι’ αυτό ζητούσε προστασία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το Υπουργείο Προσφύγων υποστήριξε ότι ο αιτών θα μπορούσε να μετακινηθεί σε ασφαλέστερη περιοχή της Σομαλίας, συγκεκριμένα στο Μογκαντίσου, όπου θα είχε πρόσβαση σε «οικονομική υποστήριξη από εμβάσματα» (remittances) και σε «φυλετικό/κοινωνικό δίκτυο υποστήριξης» (clan support), καθιστώντας την εσωτερική μετακίνηση «ρεαλιστική και βιώσιμη». Το Εφετείο Αγγλίας και Ουαλίας ανέλυσε την κρίση του Ανώτερου Δικαστηρίου, υπογραμμίζοντας ότι το τελευταίο εξέτασε με «ολιστικό τρόπο» όλες τις περιστάσεις, αξιολογώντας τους προσωπικούς, κοινωνικούς και φυλετικούς παράγοντες του αιτούντος. Διαπίστωσε ότι η μετεγκατάσταση στη Μογκαντίσου δεν θα ήταν «ανυπόφορα δύσκολη» (unduly harsh) ούτε «παραλόγως επώδυνη» και ότι η απόφαση αυτή βασίστηκε σε λογική κρίση με έλεγχο των αποδεικτικών στοιχείων και των δυνατοτήτων υποστήριξης. Το Εφετείο τόνισε ότι η αξιολόγηση της εσωτερικής μετακίνησης απαιτεί ολιστική εκτίμηση όλων των σχετικών στοιχείων, και ότι η κρίση του Ανώτερου Δικαστηρίου ήταν νόμιμη και αιτιολογημένη όσον αφορά τη δυνατότητα του αιτούντος να μετεγκατασταθεί με ασφάλεια
129. Υπό το φως των ανωτέρω, προχωρώντας στη συναξιολόγηση των προσωπικών περιστάσεων του Αιτητή επισημαίνεται ότι αυτός είναι νεαρός ενήλικας άνδρας, ηλικίας είκοσι ετών, υγιής και ικανός προς εργασία, μέλος ισχυρής και μη μειονοτικής φυλής, χωρίς να προκύπτει οποιαδήποτε ιδιαίτερη ευαλωτότητα. Περαιτέρω, διαθέτει οικονομική υποστήριξη από συγγενικό πρόσωπο που διαμένει στο εξωτερικό (θεία από τη Νορβηγία η οποία κατά τις δηλώσεις του διαχρονικά συνέδραμε οικονομικά τον ίδιο και την οικογένειά του και με την οποία διατηρεί επικοινωνία), στοιχείο το οποίο διαφοροποιεί ουσιωδώς τη θέση του σε σχέση με πρόσωπα που στερούνται εξωτερικού δικτύου στήριξης και συνιστά θετικό παράγοντα προσαρμογής. Με τη μητέρα του, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, εξακολουθούσε να διαμένει στον τόπο συνήθους διαμονής του, ο Αιτητής διατηρούσε επικοινωνία μέχρι πρόσφατα (ήτοι έως τον Ιούλιο του 2025), η οποία, ωστόσο, διακόπηκε για λόγους που ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει. Υπό τα δεδομένα αυτά, δεν δύναται να αποκλειστεί το ενδεχόμενο επαναφοράς της επικοινωνίας. Πλην όμως, δεν μπορεί με βεβαιότητα να θεωρηθεί ότι ο Αιτητής θα τύγχανε ουσιαστικής συνδρομής από την πυρηνική του οικογένεια σε περίπτωση επιστροφής του στο Μογκαντίσου.
130. Ως προς την φυλή του Αιτητή, σύμφωνα με την έκθεση EUAA COI Report: Somalia - Country Focus (Μάιος 2025)[106], η Leelkase δεν χαρακτηρίζεται ως μειονοτική φυλή στη Σομαλία. Στην ενότητα για τις μειονότητες, η έκθεση αναφέρει ως μειονοτικές φυλές τις Benadiri, Tunni, Eyle, Geledi, Begedi και Shiidle, οι οποίες θεωρούνται κοινωνικά και δομικά περιθωριοποιημένες. Η Leelkase δεν περιλαμβάνεται σε αυτή την κατηγορία. Η Leelkase ανήκει στη φυλή Daroοd, η οποία είναι μία από τις μεγαλύτερες και ισχυρότερες φυλετικές οικογένειες της Σομαλίας, και αντιμετωπίζεται από την έκθεση ως μέρος των κυρίαρχων φυλετικών δομών και όχι ως μειονότητα.
131. Περαιτέρω, όπως επιβεβαιώνεται και από άλλη πηγή, η φυλή Darod αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες φυλετικές οικογένειες των Σομαλών και δεν θεωρείται μειονοτική. Αντίθετα, ανήκει στις κύριες φυλές της Σομαλίας με ισχυρή κοινωνική και ιστορική παρουσία. Οι Darod εντοπίζονται κυρίως στις βόρειες και ανατολικές περιοχές της Σομαλίας, όπως το Puntland (περιοχές Bari, Nugaal, Mudug), καθώς και σε πόλεις όπως Bosaso, Garowe, Galkacyo και Kismaayo, ενώ έχουν επίσης σημαντική παρουσία εκτός Σομαλίας, ιδιαίτερα στην περιοχή Ogaden της Αιθιοπίας και στη βορειοανατολική Κένυα. Η φυλή αποτελείται από πολλά υπο-clans και έχει ευρεία γεωγραφική διασπορά στο Κέρας της Αφρικής, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για κυρίαρχη και όχι περιθωριοποιημένη φυλετική ομάδα[107].
132. Ως προς το ζήτημα της ασφάλειας, από τις πληροφορίες χώρας προκύπτει ότι, μολονότι το Μογκαντίσου εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αυξημένο επίπεδο κινδύνου και την παρουσία επιθέσεων της Al-Shabaab, δεν υφίσταται γενικευμένη βία τέτοιας έντασης ώστε κάθε επιστρέφων άμαχος να διατρέχει αυτομάτως σοβαρό και πραγματικό κίνδυνο. Γίνεται συνεπώς ότι λαμβάνει χώρα εκεί εσωτερική ένοπλη σύρραξη το επίπεδο ωστόσο της αδιάκριτης βίας που απορρέει από αυτήν δεν είναι σε τέτοια επίπεδα ώστε εκ της παρουσίας του και μόνο ένας άμαχος διατρέχει σοβαρή απειλή υπό την έννοια του άρθρου 19(2)(γ). Οι στοχεύσεις της εν λόγω οργάνωσης καίτοι δεν αποκλείουν τη στόχευση νεαρών προσώπων και παιδιών κυρίως ανήκοντα σε μειονοτικές φυλές και ορφανών, επικεντρώνονται κυρίως σε κρατικούς αξιωματούχους, πρόσωπα με δημόσιο ρόλο ή άτομα που συνδέονται ενεργά με τον κρατικό μηχανισμό ή διεθνείς φορείς. Να σημειωθεί ότι το Μπογιατίσου δεν τελεί υπό τον έλεγχο της εν λόγω οργάνωσης αλλά των κρατικών δυνάμεων παρά το γεγονός ότι υφίσταται παρουσία της. Επαναλαμβάνεται ότι ο Αιτητής, δεν ανήκει σε μειονοτική φυλή και σε συνάρτηση με τις πηγές που ακολουθούν μπορεί να έχει πρόσβαση σε απασχόληση αλλά και σε πρώτο επίπεδο οικονομική συνδρομή από συγγενικό του πρόσωπο.
133. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα διαβίωσης και πρόσβασης σε εργασία, από τις πληροφορίες χώρας προκύπτει ότι το Μογκαντίσου προσφέρει, συγκριτικά με άλλες περιοχές της χώρας, περισσότερες ευκαιρίες άτυπης απασχόλησης, ιδίως σε τομείς όπως η οικοδομή, το λιμάνι, το μικροεμπόριο και οι υπηρεσίες. Η πρόσβαση στην εργασία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φυλετική ένταξη, τη φυσική ικανότητα και τη διαθεσιμότητα αρχικού οικονομικού κεφαλαίου. Ο Αιτητής, μη ανήκων σε μειονοτική φυλή, όντας σωματικά ικανός, μεσαίου μορφωτικού επιπέδου και διαθέτοντας εξωτερική οικονομική στήριξη, δύναται να καλύψει τις αρχικές ανάγκες στέγασης και βασικής διαβίωσης, καθώς και το μεταβατικό διάστημα μέχρι την εύρεση εργασίας.
134. Ως προς την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, οι διαθέσιμες πληροφορίες καταδεικνύουν ότι στο Μογκαντίσου υφίστανται βασικές δομές υγείας, κυρίως ιδιωτικού χαρακτήρα, στις οποίες η πρόσβαση είναι εφικτή για πρόσωπα με επαρκείς οικονομικούς πόρους, χωρίς να προκύπτουν διακρίσεις λόγω φυλής ή ηλικίας εις βάρος υγιών νεαρών ανδρών που φέρουν το προφίλ του Αιτητή.
135. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση της EUAA (Country of Origin Information - Somalia, Country Focus - 2025)[108], η Σομαλία και ιδίως το Μογκαντίσου εξαρτώνται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την ξένη ανθρωπιστική βοήθεια για τη στήριξη των εσωτερικά εκτοπισμένων προσώπων (στο εξής: ΕΕΠ), οι οποίοι αποτελούν την πλέον ευάλωτη ομάδα στην πρωτεύουσα. Όπως προκύπτει από την ίδια πηγή, οι εκτοπισμένοι συνήθως στερούνται κοινωνικού κεφαλαίου που θα τους επέτρεπε να βρουν υποστήριξη, εργασία, στέγη ή πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Δεν υφίσταται αποτελεσματικό δημόσιο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.
136. Τα περισσότερα ΕΕΠ επιβιώνουν μέσω περιστασιακής ημερήσιας εργασίας ή εξαρτώνται από υποστήριξη συγγενών (συμπεριλαμβανομένης της διασποράς) ή από ανθρωπιστική βοήθεια. Σύμφωνα με την πηγή, οι εκτοπισμένοι βρίσκονται σε υποδεέστερη και περιθωριοποιημένη θέση σε ολόκληρο το Μογκαντίσου. Πολλοί επιλέγουν να παραμένουν κοντά στους άτυπους καταυλισμούς τους, καθώς συνήθως δεν μπορούν να διεκδικήσουν αστικά δικαιώματα γης ούτε να προστατευθούν από καταπατήσεις ή αναγκαστικές εξώσεις.
137. Ως προς το ζήτημα αυτό, η πηγή αναφέρει ότι το 2024 καταγράφηκαν περίπου 197.000 περιπτώσεις εξώσεων που επηρέασαν εκτοπισμένους σε ολόκληρη τη Σομαλία, κυρίως στο Μογκαντίσου και στις γύρω περιοχές. Σε πολλούς καταυλισμούς της πρωτεύουσας, ΕΕΠ εξαρτώνται από άτυπους διαχειριστές καταυλισμών ή οικισμών, οι οποίοι λειτουργούν ως «θυροφύλακες», παρέχοντας γη, βασικές υπηρεσίες (όπως νερό και αποχέτευση) και κάποια μορφή προστασίας, σε αντάλλαγμα είτε χρηματικής πληρωμής – συνήθως μεταξύ 15 και 20 δολαρίων μηνιαίως – είτε ποσοστού της ανθρωπιστικής βοήθειας, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει έως και το 60%.
138. Ως προς την πρόσβαση σε στέγαση, σύμφωνα με την ίδια πηγή , το Μογκαντίσου χαρακτηρίζεται από έντονη κοινωνικοχωρική και οικονομική διαφοροποίηση. Η ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την περιοχή κατοικίας. Στη ζώνη υψηλής ασφάλειας κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο τα ενοίκια είναι τα υψηλότερα. Εκεί συγκεντρώνονται κυβερνητικοί θεσμοί, ξένες πρεσβείες και διεθνείς οργανισμοί, ενώ στην περιοχή αυτή διαμένουν κυρίως κυβερνητικοί αξιωματούχοι, μέλη της διασποράς, αλλοδαποί και επιχειρηματίες.
139. Όπως προκύπτει από την πηγή, ένα διαμέρισμα ενός έως δύο υπνοδωματίων σε νεόδμητες πολυκατοικίες κοντά στο αεροδρόμιο κοστίζει περίπου 700-1.200 δολάρια ΗΠΑ τον μήνα. Στις συνοικίες Abdulaziz, Hawl Wadaag, Hodon και Waberi, όπου κατοικούν πολλοί νέοι επαγγελματίες, τα ενοίκια είναι ελαφρώς χαμηλότερα. Διαμερίσματα έως τεσσάρων υπνοδωματίων κοστίζουν περίπου 300–700 δολάρια μηνιαίως. Εκεί διαμένουν οικογένειες μεσαίου εισοδήματος με δύο έως τρία παιδιά, καθώς και νέοι επαγγελματίες που συχνά συγκατοικούν.
140. Οι φτωχότεροι πληθυσμοί ζουν σε εξωτερικές συνοικίες όπως οι Karaan, Yaqshid και Kahda, όπου το μηνιαίο ενοίκιο κυμαίνεται μεταξύ 90 και 250 δολαρίων για ένα μικρό πέτρινο σπίτι ή, στο χαμηλότερο άκρο, για μια πρόχειρη κατασκευή (jingad). Στις φθηνότερες περιοχές του Daynile ή του Kahda, μια τέτοια κατασκευή μπορεί να κοστίζει περίπου 50 δολάρια τον μήνα. Κάτω από αυτές τις συνθήκες βρίσκονται οι καταυλισμοί εκτοπισμένων, στο χαμηλότερο επίπεδο του κοινωνικοοικονομικού φάσματος.
141. Σύμφωνα με την πηγή, όσοι κατέχουν γη ή κατοικία προέρχονται συνήθως από τις κυρίαρχες ομάδες του Μογκαντίσου, ιδίως από τη φυλή Hawiye. Πολλοί κάτοικοι δεν διαθέτουν ιδιόκτητη γη ή σπίτι και, λόγω χαμηλών εισοδημάτων, παραμένουν ενοικιαστές για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τη συνεχή εσωτερική μετανάστευση από αγροτικές περιοχές προς το Μογκαντίσου, η οποία ενισχύεται και από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως οι συχνότερες ξηρασίες και πλημμύρες. Αυτό αυξάνει την πίεση στις ήδη περιθωριοποιημένες περιοχές όπου διαμένουν οι εκτοπισμένοι και οι φτωχοί και εντείνει την ανάγκη ανθρωπιστικής βοήθειας
142. Ως προς την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, σύμφωνα με την έκθεση της EUAA και τα στοιχεία που επικαλείται από τη Δανική Υπηρεσία Μετανάστευσης, η πλειονότητα των νοσοκομείων και κλινικών της χώρας βρίσκεται στην περιφέρεια Banadir, γεγονός που καθιστά το Μογκαντίσου την περιοχή με τις περισσότερες υγειονομικές δομές στη Σομαλία. Όπως προκύπτει από την ίδια πηγή, στις αρχές του 2025 λειτουργούσαν περίπου 18 μεγάλα νοσοκομεία στην πόλη, δημόσια και ιδιωτικά, μεταξύ των οποίων και τουρκικής διαχείρισης νοσοκομεία που παρέχουν υπηρεσίες σε ελαφρώς χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τα πλήρως ιδιωτικά.
143. Η πηγή αναφέρει ότι τα δημόσια νοσοκομεία είναι επισήμως δωρεάν για τους ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων των φτωχών και των εκτοπισμένων. Ωστόσο, υπάρχουν αναφορές για άτυπες χρεώσεις και πρόσθετα κόστη, τα οποία ενδέχεται να παρεμποδίζουν την πρόσβαση των πιο ευάλωτων ομάδων. Παρότι δεν υπάρχουν επίσημα τέλη εισαγωγής σε ορισμένα δημόσια νοσοκομεία, η περιορισμένη διαθεσιμότητα φαρμάκων και υλικών αναγκάζει τους ασθενείς να τα προμηθεύονται ιδιωτικά. Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες της ίδιας πηγής, σε ορισμένα δημόσια νοσοκομεία έχει αρχίσει να ζητείται μικρό τέλος εισαγωγής.
144. Τα ιδιωτικά νοσοκομεία προσφέρουν γενικά καλύτερες υπηρεσίες, αλλά με υψηλό κόστος, που ξεκινά από τέλη επίσκεψης και αυξάνεται σημαντικά για νοσηλεία και επεμβάσεις. Οι τιμές ποικίλλουν ανάλογα με τη φύση της θεραπείας, ενώ πολλές εξειδικευμένες ιατρικές πράξεις δεν είναι διαθέσιμες ή προσφέρονται μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό. Ως προς τα σοβαρά και περίπλοκα περιστατικά, η πηγή επισημαίνει ότι συχνά απαιτείται θεραπεία στο εξωτερικό, με αποκλειστικά ιδιωτική χρηματοδότηση
145. Ως προς την πρόσβαση στην απασχόληση, σύμφωνα με την ίδια πηγή, η εύρεση εργασίας στο Μογκαντίσου προϋποθέτει συνήθως υποστήριξη από συγγενείς ή από κυβερνητικούς αξιωματούχους, οι οποίοι ενεργούν συχνά στο πλαίσιο συγγενικών ή φυλετικών δεσμών. Άτομα χωρίς κοινωνικά δίκτυα στην πόλη αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην εξεύρεση μεσαίων ή καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας, ανεξαρτήτως προσόντων. Μόνο οι διεθνείς οργανισμοί που διοικούνται από αλλοδαπούς εφαρμόζουν ουδέτερες διαδικασίες πρόσληψης.
146. Οι μισθοί ποικίλλουν σημαντικά, αλλά η πλειονότητα των κατοίκων του Μογκαντίσου αμείβεται με χαμηλά εισοδήματα σε επαγγέλματα χαμηλής ειδίκευσης. Παρότι υπάρχει οικοδομική άνθηση, η ανεργία παραμένει υψηλή, με τους εκτοπισμένους και τους φτωχούς των πόλεων να αποκλείονται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική ζωή. Η πηγή επισημαίνει ότι η φτώχεια στο Μογκαντίσου είναι εντονότερη σε σύγκριση με άλλες αστικές περιοχές της χώρας, κυρίως λόγω της μεγάλης παρουσίας εκτοπισμένων.
147. Η ζωή στην πρωτεύουσα δεν είναι φθηνή. Τα ενοίκια είναι υψηλότερα από άλλες περιοχές της Σομαλίας, ενώ το ηλεκτρικό ρεύμα και το νερό έχουν σημαντικό κόστος. Ακόμη και ένα άτομο που ζει σε πρόχειρη κατασκευή στα περίχωρα της πόλης ενδέχεται να χρειάζεται τουλάχιστον 200-250 δολάρια μηνιαίως για βασική επιβίωση, χωρίς να υπολογίζεται η υγειονομική περίθαλψη. Το ποσό αυτό υπερβαίνει το μηνιαίο εισόδημα πολλών ανειδίκευτων εργαζομένων. Όπως καταλήγει η πηγή, δεν υπάρχουν δημόσιες κοινωνικές υπηρεσίες στήριξης
των πόρων, με αποτέλεσμα πολλοί να εξαρτώνται από οικονομική βοήθεια συγγενών της διασποράς.
148. Το Δικαστήριο αναζήτησε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης για να αξιολογήσει κατά πόσο ο Αιτητής, που ανήκει στη φυλή Leelkase (Darοod), θα μπορούσε να έχει φυλετική υποστήριξη στη Μογκαντίσου. Σύμφωνα με στοιχεία της European Union Agency for Asylum (EUAA) - Somalia: Country Focus, May 2025, η προστασία από φατρίες εξακολουθεί να είναι σημαντική στη Μογκαντίσου. Οι αστυνομικοί προέρχονται συχνά από κυρίαρχες φατρίες (Hawiye, Darood, Dir και Rahhanweyn). Στην αλληλεπίδρασή τους με τον πληθυσμό, μπορεί να έχει σημασία αν το άτομο που απευθύνεται στην αστυνομία ή ελέγχεται προέρχεται από πλειοψηφική ή μειονοτική ομάδα. Ο Αιτητής επαναλαμβάνεται ότι δεν ανήκει σε μειονοτική φυλή.[109]
149. Ενόψει των ανωτέρω, και δεδομένου ότι ο Αιτητής δεν διαθέτει προφίλ μειονοτικής φυλής, ενώ τα περιστατικά παρελθούσας δίωξής του συνδέονται γεωγραφικά με άλλη περιοχή της χώρας και όχι με την πρωτεύουσα, η δε σημαντική χρονική απόσταση από τα εν λόγω γεγονότα, συνηγορούν υπέρ της εκτίμησης ότι δεν υφίσταται εξατομικευμένος κίνδυνος επαναστόχευσής του στο Μογκαντίσου. Περαιτέρω, δεν παραγνωρίζεται ότι, μολονότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του σε ηλικία δεκαέξι (16) ετών, ήτοι ανήλικος, το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε έκτοτε, σε συνδυασμό με τη συνεχή επικοινωνία που διατηρούσε με οικεία του πρόσωπα, καθώς και το γεγονός ότι βρισκόταν ήδη σε στάδιο σχετικής ωριμότητας κατά τον χρόνο αναχώρησής του, δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι θα ήταν αποκομμένος από την κοινωνική και πραγματική συνθήκη της χώρας καταγωγής του σε περίπτωση επιστροφής του, λαμβανομένων υπόψη όλων των δεδομένων που επισημάνθηκαν ανωτέρω.
150. Υπό το σύνολο των ανωτέρω περιστάσεων, και λαμβανομένων υπόψη του προσωπικού προφίλ του Αιτητή, ότι ανήκει σε μη μειονοτική φυλή, της οικονομικής υποστήριξης από συγγενικό πρόσωπο στο εξωτερικό, της ικανότητάς του προς εργασία και της χρονικής και γεωγραφικής απόστασης από τα περιστατικά παρελθούσας δίωξης, δεν προκύπτει, στη βάση των διαθέσιμων πληροφοριών χώρας, ότι η εσωτερική μετεγκατάστασή του στο Μογκαντίσου είναι μη προσβάσιμη, μη ασφαλής ή μη βιώσιμη, κατά την έννοια της κείμενης ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας. Ως εκ των ανωτέρω, παρά τις όποιες δυσχέρειες εμφανώς ενέχει η μετεγκατάσταση, βάσει των ανωτέρω, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι άμα τη επιστροφή του Αιτητή και ειδικώς στο Μογκαντίσου έχει βάσιμο φόβο δίωξης ή θα διατρέξει κίνδυνο να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή σε απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση, ή τιμωρία κατά παράβαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ και της αρχής της μη επαναπροώθησης.
Ως εκ τούτου, η επίδικη απόφαση τροποποιείται ως ανωτέρω και η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα δεδομένων των πλημμελειών που εντοπίστηκαν κυρίως ως προς την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του Αιτητή στην επίδικη απόφαση.
Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Zakia Hussen is Former Deputy Police Commissioner General based in Mogadishu. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[2] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 , p. 6; Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[3] Counter Extremism Project, Al-Shabaab, 2024, https://www.counterextremism.com/threat/al-shabaab/report , p. 4; Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025. Roland Marchal is a Senior Fellow at the Centre de Recherches Internationales at Sciences Po, in Paris, since 1997, with a specialisation in Somali politics and conflict dynamics. He is also the co-founder of the research programme, the East Africa Observatory, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[4] Counter Extremism Project, Al-Shabaab, 2024, https://www.counterextremism.com/threat/al-shabaab/report , p. 4, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[5] Counter Extremism Project, Al-Shabaab, 2024, https://www.counterextremism.com/threat/al-shabaab/report, p. 4, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[6] UNSC, Report of the Panel of Experts pursuant to resolution 2713 (2023), 28 October 2024, file:///C:/Users/admin/Downloads/S_2024_748-EN-1.pdf, p. 4 , Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[7] UNSC, Report of the Panel of Experts pursuant to resolution 2713 (2023), 28 October 2024, file:///C:/Users/admin/Downloads/S_2024_748-EN-1.pdf , p. 42 , Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[8] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025; Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[9] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 , p. 6. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[10] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025; Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[11] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[12] Radio Dalsan, Renowned Somali Poet and Former University Lecturer Confirms Joining Al-Shabaab, 8 February 2024, https://www.radiodalsan.com/renowned-somali-poet-and-former-university-lecturer-confirms-joining-al-shabaab/ . Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[13] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 , p. 6 . Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[14] USDOS, Country Report on Human Rights Practices for 2023 - Somalia, 23 April 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/02/528267_SOMALIA-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, p. 16 . Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[15] Bertelsmann Stiftung, BTI 2024 Country Report — Somalia, 19 March 2024, https://bti-project.org/en/reports/country-report/SOM , p.19, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[16] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3, p. 6; Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[17] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025 , Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[18] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025; see also Prah, P. K. W., From Somalia with Love: Unveiling Al-Shabaab’s Recruitment Strategies, Power Projection, and the Somali Government’s Countermeasures, 12 July 2023, https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/5140611.pdf?abstractid=5140611&mirid=1 , pp. 7-8. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[19] The Netherlands, Ministry of Foreign Affairs, General country of origin information report on Somalia, June 2023, https://www.government.nl/binaries/government/documenten/directives/2023/06/30/general-country-of-origin-information-report-on-somalia-june-2023/General+country+of+origin+information+report+on+Somalia+June+2023.pdf , p. 34. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[20] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025; Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[21] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025; Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[22] Prah, P. K. W., From Somalia with Love: Unveiling Al-Shabaab’s Recruitment Strategies, Power Projection, and the Somali Government’s Countermeasures, 12 July 2023, https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/5140611.pdf?abstractid=5140611&mirid=1 , p. 11. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[23] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[24] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[25] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025., Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[26] UNHCR July 2024: Protection and Solutions Monitoring Network (PSMN) FLASH ALERT #14, https://reliefweb.int/attachments/84c2a665-75e7-459c-bba5-449ffd5831c1/UNHCR Somalia Flash Alert 14 - Jubbaland Forces Conflict with Al-Shabaab in Villages Surrounding Afmadow District Displaces Approximately 1,800 Individuals.pdf , p. 1. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[27] Michael Jones, Christopher Hockey, Stig Jarle Hansen and Mohamed Gaas 19 June 2024: Crunch Time in Somalia. https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/crunch-time-somalia, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[28] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[29] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[30] Prah, P. K. W., From Somalia with Love: Unveiling Al-Shabaab’s Recruitment Strategies, Power Projection, and the Somali Government’s Countermeasures, 12 July 2023, https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm/5140611.pdf?abstractid=5140611&mirid=1 , pp. 7-8. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[31] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[32] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 , p. 6 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[33] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 p. 6 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[34] Williams, P. D., The Somali National Army Versus al-Shabaab: A Net Assessment, April 2024, April 2024, https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2024/04/CTC-SENTINEL-042024_article-4.pdf , p. 36. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[35] Williams, P. D., The Somali National Army Versus al-Shabaab: A Net Assessment, April 2024, https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2024/04/CTC-SENTINEL-042024_article-4.pdf , p. 40, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[36] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[37] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[38] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[39] Zakia Hussen, Telephone interview, 25 March 2025, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[40] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 , p. 6., Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[41] Germany, BAMF, Country report 71 - Somalia: Fact Finding Mission, July 2024, https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Behoerde/Informationszentrum/Laenderreporte/2024/laenderreport-71-Somalia.pdf?__blob=publicationFile&v=3 , p. 6, Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[42] HRW, Somalia: Al-Shabab Demanding Children, 14 January 2018, https://www.hrw.org/news/2018/01/15/somalia-al-shabab-demanding-children. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[43] Roland Marchal, Telephone interview, 26 March 2025. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[44] Human Rights Watch (16 January 2025) World Report 2025: Somalia, p.2, https://www.ein.org.uk/print/pdf/members/country-report/world-report-2025-somalia (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 30/01/2026).
[45] Associated Press (19 March 2025) A roadside bomb in Mogadishu targeted the president's convoy, Somalian government says, https://apnews.com/article/somalia-alshabab-bombing-attack-9a71d32b66cfc677da6edaa73359ef9b (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 30/01/2026).
[46] France 24 (27 March 2025) Fears mount over resurgence of Al-Shabaab jihadists in Somalia, https://www.france24.com/en/live-news/20250327-fears-mount-over-resurgence-of-al-shabaab-jihadists-in-somalia (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 30/01/2026).
[47] Africa Centre for Strategic Studies (31 March 2025) Practical Lessons to Improve Stabilization Operations in Somalia, p.1, https://africacenter.org/spotlight/lessons-stabilization-somalia/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 30/01/2026).
[48] European Union Agency for Asylum (26 May 2025) Somalia: Country Focus, p.70, https://euaa.europa.eu/publications/country-origin-information-somalia-country-focus (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 30/01/2026).
[49] ibid, p.79, https://euaa.europa.eu/publications/country-origin-information-somalia-country-focus (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 30/01/2026).
[50] African Cities Research Consortium (ACRC) (23 August 2024) Mogadishu: City report, p.25, https://www.african-cities.org/wp-content/uploads/2024/08/ACRC_Working-Paper-20_August-2024.pdf
[51] UNHCR (24 July 2024) UNHCR Somalia Protection and Solutions Monitoring Network (PSMN) Flash Alert #14, https://reliefweb.int/report/somalia/unhcr-somalia-protection-and-solutions-monitoring-network-psmn-flash-alert-14-july-2024
[52] UNHCR (24 July 2024) UNHCR Somalia Protection and Solutions Monitoring Network (PSMN) Flash Alert #14
[53] Central Intelligence Agency (CIA) (14 July 2024) The World Factbook 2024 - Somalia, https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/somalia/
[54] The Conversation (19 June 2024) Somalia army vs al-Shabaab: as African Union troops leave, which is the stronger military force?, https://theconversation.com/somalia-army-vs-al-shabaab-as-african-union-troops-leave-which-is-the-stronger-military-force-231936
[55] US Department of State (24 June 2024) Trafficking in Persons Report 2024: Somalia, p.4, https://www.state.gov/reports/2024-trafficking-in-persons-report/
[56] US Department of State (22 April 2024) 2023 Country Reports on Human Rights Practices: Somalia, p.9, https://www.state.gov/reports/2023-country-reports-on-human-rights-practices/somalia
[57] Bertelsmann Stiftung (19 March 2024) Bertelsmann Stiftung's Transformation Index (BTI) 2024 Country Report – Somalia, p.15, https://bti-project.org/en/reports
[58] European Union Agency for Asylum (23 August 2023) EUAA Country Guidance: Somalia - Common analysis and guidance note (August 2023) [3. Refugee status] https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2023-08/2023_Country_Guidance_Somalia.pdf
[59] European Union Agency for Asylum (23 August 2023) EUAA Country Guidance: Somalia - Common analysis and guidance note (August 2023) [3. Refugee status] https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2023-08/2023_Country_Guidance_Somalia.pdf
[60] Danish Refugee Council (2017), ‘South and Central Somalia: Security Situation, Al Shabab Presence and Target Groups’, p. 21, διαθέσιμο στη διεύθυνση: UUI Alm.del Bilag 140: South and Central Somalia. Report, March 2017.pdf (ft.dk), (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 26.1.2026)
[61] Netherlands Ministry of Foreign Affairs (June 2023) General country of origin information report on Somalia, p.34, https://www.ecoi.net/en/file/local/2103761/General_COI_report_Somalia_June_2023.pdf
[62] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) (9 February 2023) Somalia Humanitarian Needs Overview 2023 [Part 3: Sectoral Analysis], p.20
[63] EUAA (September 2021) Country of origin information report | Somalia: Targeted profiles, p.17, https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2021_09_EASO_COI_Report_Somalia_Targeted_profiles.pdf
[64] EUAA (September 2021) Country of origin information report | Somalia: Targeted profiles, p.17, https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2021_09_EASO_COI_Report_Somalia_Targeted_profiles.pdf
[65] EUAA (September 2021) Country of origin information report | Somalia: Targeted profiles, p.18, https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2021_09_EASO_COI_Report_Somalia_Targeted_profiles.pdf
[66] Map 3. Somalia - Approximate Territorial Control, 31 March 2025, Political Geography now, PolGeoNow, Somalia Approximate Territorial Control, 31 March 2025, n.a. http://www.polgeonow.com/. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[67] PolGeoNow, Somalia Approximate Territorial Control, as of 31 March 2025, n.a. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[68] PolGeoNow, Somalia Approximate Territorial Control, as of 1 April 2023, n.a. Map 2. Somalia - Approximate Territorial Control, 1 April 2023, Political Geography Now, http://www.polgeonow.com/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[69] Garowe Online, Ranking Al-Shabaab leader surrenders in Somalia, 11 May 2024, https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/ranking-al-shabaab-leader-surrenders-in-somalia Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[70] Halbeeg, Somali forces destroy Al-Shabaab bases in southern Mudug region, 18 September 2024, https://en.halbeeg.com/somali-forces-destroy-al-shabaab-bases-in-southern-mudug-region/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[71] Hiiraan Online, Somali forces conduct anti-Al-Shabaab operation in southern Mudug, 19 February 2025, https://www.hiiraan.com/news4/2025/Feb/200322/somali_forces_conduct_anti_al_shabaab_operation_in_southern_mudug.aspx Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[72] International Crisis Group, Crisis Watch – Somalia: April 2023 – March 2025, n.d., https://www.crisisgroup.org/crisiswatch/database?location[]=12&crisis_state=&created=custom&from_month=4&from_year=2023&to_month=3&to_year=2025 ; Somali Digest (The), Government forces backed by Ma’awisley make gains in Mudug, 17 September 2023, https://thesomalidigest.com/government-forces-backed-by-maawisley-make-gains-in-mudug/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[73] International Crisis Group, Crisis Watch – Somalia: April 2023 – March 2025, n.d., https://www.crisisgroup.org/crisiswatch/database?location[]=12&crisis_state=&created=custom&from_month=4&from_year=2023&to_month=3&to_year=2025 ; Mustaqbal Media, Intense Clashes Erupt in South Mudug as Government Forces Repel Al-Shabaab Attack, 3 February 2024, https://mustaqbalmedia.net/en/intense-clashes-erupt-in-south-mudug-as-government-forces-repel-al-shabaab-attack/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[74] Horn Observer, Al-Shabaab seizes control of towns and villages abandoned by Somali army, militia, 18 March 2024, https://hornobserver.com/articles/2676/Al-Shabaab-seizes-control-of-towns-and-villages-abandoned-by-Somali-army-militia Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[75] Hiiraan Online, Al-Shabaab recaptures Mudug region towns as Somali government forces withdraw, 11 March 2024, https://www.hiiraan.com/news4/2024/Mar/195404/al_shabaab_recaptures_mudug_region_towns_as_somali_government_forces_withdraw.aspx Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[76] Horn Observer, Al-Shabaab seizes control of towns and villages abandoned by Somali army, militia, 18 March 2024, https://hornobserver.com/articles/2676/Al-Shabaab-seizes-control-of-towns-and-villages-abandoned-by-Somali-army-militia Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[77] International Crisis Group, Crisis Watch – Somalia: April 2023 – March 2025, n.d., https://www.crisisgroup.org/crisiswatch/database?location[]=12&crisis_state=&created=custom&from_month=4&from_year=2023&to_month=3&to_year=2025 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[78] SMN, Somali Forces Strike Al-Shabaab Bases, Kill 10 Militants in Southern Mudug, 16 October 2024, https://shabellemedia.com/somali-forces-strike-al-shabaab-bases-kill-10-militants-in-southern-mudug/ ; Hiiraan Online, Somali forces eliminate 10 al-Shabaab fighters in southern Mudug operation, 16 October 2024, https://hiiraan.com/news4/2024/Oct/198484/somali_forces_eliminate_10_al_shabaab_fighters_in_southern_mudug_operation.aspx. Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[79] SMN, Somali forces kill four Al-Shabaab militants in Mudug raid, 12 January 2025, https://shabellemedia.com/somali-forces-kill-four-al-shabaab-militants-in-mudug-raid/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[80] Halqabsi News, Joint Forces Make Gains Against Al-Shabab in Mudug Region, 19 February 2025, https://halqabsi.com/2025/02/joint-forces-make-gains-against/#google_vignette Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[81] Halqabsi News, Clan Revenge Attack in Mudug Leaves Five Dead, Six Injured, 28 January 2024, https://halqabsi.com/2024/01/clan-revenge-attack-in-mudug/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[82] Somali Digest (The), At least 20 killed in clashes between clan militias in Mudug, 2 October 2023, https://thesomalidigest.com/at-least-20-killed-in-clashes-between-clan-militias-in-mudug/ Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[83] UNHCR, Somalia: Intense Clan Conflict in West Mudug Displaces Over 5,820 individuals, Flash Alert #10, June 2024, 8 July 2024, https://data.unhcr.org/en/documents/download/109740 , p. 1 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[84] UNHCR, Somalia: Recent Clan Clashes in Jiicboor Village, Galdogob District, Mudug Region, Displaces Thousands, Flash Alert #21, December 2024, 31 December 2024, https://data.unhcr.org/en/documents/download/113492 , p. 1 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[85] UNHCR, Somalia: Inter-Clan Conflict Displaces Over 2,910 Individuals in Jariiban District, Mudug Region, Flash Alert #11, July 2024, 8 July 2024, https://data.unhcr.org/en/documents/download/109739 , p. 1 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[86] Hiiraan Online, Deadly clan conflict in Mudug leaves four dead, 11 injured, 15 October 2024, https://hiiraan.com/news4/2024/Oct/198475/deadly_clan_conflict_in_mudug_leaves_four_dead_11_injured.aspx Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[87] UNSG, Situation in Somalia, S/2024/698, 27 September 2024, https://digitallibrary.un.org/record/4062844/files/S_2024_698-EN.pdf?ln=en , para. 39 Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[88] UNHCR, Somalia: Recent Clan Clashes in Jiicboor Village, Galdogob District, Mudug Region, Displaces Thousands, Flash Alert #21, December 2024, 31 December 2024, https://data.unhcr.org/en/documents/download/113492 , p. 1
[89] UNHCR, PRMN Datafile – Somalia, as of 21 March 2025, https://unhcr.github.io/dataviz-somalia-prmn/data/UNHCR-PRMN-Displacement-Dataset.xlsx Δευτερογενής πηγή: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[90] Αντίστοιχο του άρθρου 3Γ του περί Προσφύγων Νόμου.
[91] EUAA, Qualification for International Protection : Judicial Analysis (2nd ed), January 2023, https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2023-01/Qualification_international_protection_judicial_analysis_2nd_edition_0.pdf, 47-48 [Ημερομηνία Πρόσβασης: 15.12.2025]
[92] UNHCR, Guidelines on International Protection No2 : "Membership of a particular social group" within the context of Article 1A(2) of the 1951 Convention and /or its 1967 Protocol related to the status of refugees, Guidelines on International Protection No. 2: "Membership of a Particular Social Group" Within the Context of Article 1A(2) of the 1951 Convention and/or its 1967 Protocol Relating to the Status of Refugees | Refworld [Ημερομηνία Πρόσβασης: 15.12.2025]
[93] Ibid, παρ. 6
[94] EASO, ‘Practical Guide on the Application of the Internal Protection Alternative’ (2021), 19, διαθέσιμο σε: https://easo.europa.eu/sites/default/files/EASO-Practical-guide-application-IPA.pdf [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[95] Ibid, 19[Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[96] ΕΔΔΑ, SUFI AND ELMI v. THE UNITED KINGDOM, απόφαση επί των αιτήσεων 8319/07 and 11449/07, ημερ. 28/6/2011, 283 [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[97] EASO, ‘Practical Guide on the Application of the Internal Protection Alternative’ (2021), 9 διαθέσιμο σε https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9629215e-d55b-11eb-895a-01aa75ed71a1 [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[98] ΕΔΔΑ, SUFI AND ELMI v. THE UNITED KINGDOM, απόφαση επί των αιτήσεων 8319/07 and 11449/07, ημερ. 28/6/2011, 293-295 EASO, ‘Practical Guide on the Application of the Internal Protection Alternative’ (2021), 9 διαθέσιμο σε https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9629215e-d55b-11eb-895a-01aa75ed71a1 [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]βλ. ΕΔΔΑ, AAM v. Sweden, απόφαση επί της αίτησης 68519/10, απόφαση ημερ. 3/4/2014, σκ.73
[99]UNHCR, Guidelines on International Protection No. 4: “Internal Flight or Relocation Alternative” Within the Context of Article 1A(2) of the 1951 Convention and/or 1967 Protocol Relating to the Status of Refugees, HCR/GIP/03/04, , http://www.unhcr.org/refworld/docid/3f2791a44.html, [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[100]UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), UNHCR Position on Returns to Iraq, 14 November 2016, available at: http://www.refworld.org/docid/58299e694.html [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[101] EASO, 'Πρακτικός οδηγός για την εφαρμογή της εναλλακτικής δυνατότητας εγχώριας προστασίας' (2021), 21 διαθέσιμο σε https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2023-02/Practical-guide-application-IPA-EL.pdf [Ημερομηνία Πρόσβασης: 31.1.2025]
[102] EUAA – COI Report – Security Situation Somalia (2025), σελ. 87 επ. https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημεομηνία τελευταίας πρόσβασης 23.1.2026).
[103] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Somalia, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 23/01/2026).
[104] EUAA – COI Report – Security Situation Somalia (2025), σελ. 87 επ. https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Security_Situation.pdf (ημεομηνία τελευταίας πρόσβασης 23.1.2026).
[105] ASJ (Somalia) v Secretary of State for the Home Department, [2025] EWCA Civ 282, United Kingdom: Court of Appeal (England and Wales), 18 March 2025, https://www.refworld.org/jurisprudence/caselaw/gbrcaciv/2025/en/149800 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[106] European Union Agency for Asylum (EUAA), Somalia: Country Focus, Μάιος 2025, διαθέσιμο στο: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[107] Πηγή: 101 Last Tribes – Darod (Darod people), https://www.101lasttribes.com/tribes/darod.html (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
[108] EUAA (European Union Agency for Asylum), Somalia – Country Focus, Μάιος 2025, διαθέσιμη στη βάση δεδομένων COI της EUAA: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf , σελ. 99 επ. (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/02/2026).
[109] Zakia Hussen, Telephone interview, 8 April 2025. Δευτερογενής πηγή: EUAA, Somalia: Country Focus, May 2025, διαθέσιμο σε: https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_05_EUAA_COI_Report_Somalia_Country_Focus.pdf , σελ. 111 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 03/02/2026).
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο