ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ.Μιλτιάδου, Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής 453/16
Μεταξύ:
ΠΕΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ
Ενάγοντας
και
ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΠΕΗΣ
Εναγόμενος
---------------------------------
Ημερομηνία: 31 Μαρτίου, 2025
Εμφανίσεις:
Για τον Ενάγοντα: κος Δ.Μιχαήλ με κα.Μ.Χαραλάμπους για κ.κ.ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΧΑΗΛ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Δ.Ε.Π.Ε
Για τον Εναγόμενο: κος Γ.Θωμά με κ.Π.Καίκκη για κ.κ.YIANNAKIS K.THOMA LAW FIRM LLC
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Εισαγωγή – Δικογραφημένες θέσεις
Με το τροποποιημένο Γενικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα ο Ενάγοντας αξιώνει από τον Εναγόμενο γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις κατ’ ισχυρισμό σωματικές βλάβες, απώλεια, ζημιά, ταλαιπωρία και έξοδα που έχει υποστεί και συνεχίζει να υφίσταται συνεπεία επιθέσεως και/ή ξυλοδαρμού που υπέστη από τον Εναγόμενο κατά ή περί τις 9/12/2014.
Συνοπτικά, οι δικογραφημένες θέσεις του Ενάγοντα είναι οι ακόλουθες:
Κατά ή περί τις 9/12/2014 ο Ενάγοντας οδηγούσε το όχημα του με αρ. εγγραφής ΧΧΧ ανατολικά στον παρακαμπτήριο δρόμο από τον κυκλικό κόμβο Αγίας Φυλάξεως προς τον κυκλικό κόμβο Μ.Γειτονιάς στη Λεμεσό. Ο Εναγόμενος οδηγούσε το όχημά του στον ίδιο δρόμο με τον Ενάγοντα. Κατόπιν λεκτικής αντιπαράθεσης των διαδίκων και αφού ο Εναγόμενος προκαλούσε τον Ενάγοντα, σταμάτησαν και οι δύο τα οχήματά τους παρά τον κυκλικό κόμβο Μέσα Γειτονιάς και ακολούθως, ο Εναγόμενος κατέβηκε από το όχημά του, κατευθύνθηκε προς τον Ενάγοντα, ο οποίος παρέμεινε εντός του οχήματός του και του επιτέθηκε κτυπώντας τον αδικαιολόγητα στο δεξί χέρι και/ή ώμο καθώς και σε άλλα μέρη του σώματος του, προκαλώντας του πραγματική σωματική βλάβη, πόνο, ταλαιπωρία, έξοδα και απώλειες. Συγκεκριμένα, ισχυρίζεται ότι υπέστη ρήξη υπερακάνθιου τένοντα με σαφείς αλλοιώσεις εκφυλιστικής φύσεως σε δεξιά ακρομιοκλοδική κλείδωση, ολικού πάχους μερική ρήξη υπερακάνθιου τένοντα δεξιού ώμου, συμφυτική θυλακτίτιδα δεξιού ώμου και εκδορά στη ραχιαία επιφάνεια πηχεοκαρπικής χώρας.
Ο Ενάγοντας προέβη σε καταγγελία του ως άνω περιστατικού στον Αστυνομικό Σταθμό Κάτω Πολεμιδιών. Συνεπεία των σωματικών βλαβών έγινε αρθροσκοπική συρραφή ρήξης υπερακάνθιου τένοντα και αρθροσκοπική ακδομυοπλαστική και νοσηλεύτηκε ένα βράδυ. Συστήθηκε φυσιοθεραπεία στην οποία ο Ενάγοντας υποβλήθηκε. Ο Ενάγοντας, λόγω του τραυματισμού του, αντιμετωπίζει λειτουργικά προβλήματα στην καθημερινή του ζωή.
Συνεπεία των πιο πάνω, ο Ενάγοντας αξιώνει γενικές αποζημιώσεις. Περαιτέρω, αξίωνε ειδικές αποζημιώσεις για το συνολικό ποσό των €6.149,21, τις οποίες δικογραφεί λεπτομερώς στην Έκθεση Απαίτησής του. Σημειώνω ότι κατά το στάδιο της μαρτυρίας του, ο Ενάγοντας περιόρισε το ύψος των ειδικών αποζημιώσεων τις οποίες αξιώνει στο ποσό των €5.649,21.
Mε την υπεράσπισή του, ο Εναγόμενος αρνείται και απορρίπτει τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα. Παραδέχεται μόνο ότι κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, ο Ενάγοντας ήταν οδηγός του αυτοκινήτου ΧΧΧ το οποίο οδηγούσε ανατολικά στο παρακαμπτήριο δρόμο από τον κυκλικό κόμβο Αγίας Φυλάξεως προς κυκλικό κόμβο Μ.Γειτονιάς στη Λεμεσό και ότι ο Εναγόμενος οδηγούσε το όχημά του στον ίδιο δρόμο με τον Ενάγοντα με συνοδηγό την σύζυγό του Χριστίνα. Ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι ουδέποτε επιτέθηκε στον Ενάγοντα αλλά είναι ο Ενάγοντας που προκαλούσε τον Εναγόμενο και ειδικότερα ότι ο Ενάγοντας χειρονομούσε και/ή επιτέθηκε με το δεξί του χέρι στον Εναγόμενο όταν αυτός πλησίασε το αυτοκίνητό του πεζός και θέτει τους δικούς του ισχυρισμούς ως προς τα γεγονότα της υπόθεσης. Περαιτέρω, ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι οποιαδήποτε κίνηση έγινε από μέρους του έγινε για να αυτοαμυνθεί και δεν προκάλεσε στον Ενάγοντα οποιονδήποτε τραυματισμό.
Ο Εναγόμενος, παραδέχεται επίσης ότι ο Ενάγοντας προέβη σε καταγγελία εναντίον του στον Αστυνομικό Σταθμό Κάτω Πολεμιδιών η οποία όμως, ως ισχυρίζεται, είναι ψευδής και περαιτέρω, ότι και αυτός προέβη σε καταγγελία εναντίον του Ενάγοντα στον Κεντρικό Αστυνομικό Σταθμό Λεμεσού. Όσον αφορά τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα, τις οποίες ο Εναγόμενος αρνείται, ισχυρίζεται ότι αυτές είναι εξογκωμένες και/ή υπερβολικές και/ή προϋπήρχαν και/ή δεν είναι το αποτέλεσμα του αναφερόμενου επεισοδίου.
Με την Απάντηση στην Υπεράσπιση του Εναγόμενου, ο Ενάγοντας αρνείται και απορρίπτει τους ισχυρισμούς του Εναγόμενου, πλην του ότι ο Εναγόμενος είχε συνοδηγό και επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς του ως αυτοί καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης του.
Παραδεκτά και Αμφισβητούμενα γεγονότα
Πριν προχωρήσω στην προσκομισθείσα μαρτυρία, κρίνω ορθό όπως αναφέρω σε αυτό το στάδιο ότι με την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας ο συνήγορος του Εναγόμενου δήλωσε στο Δικαστήριο ότι ο Εναγόμενος αναλαμβάνει ευθύνη για την επίθεση που δέχθηκε ο Ενάγοντας από τον Εναγόμενο όμως εμμένει στην υπεράσπισή του ότι υπήρξε πρόκληση από τον Ενάγοντα. Επίσης, είναι η θέση του ότι ενώ η επίθεση έχει προκαλέσει κάποια θέματα τα οποία αξίζει να αποζημιωθεί ο Ενάγοντας, εντούτοις αυτός επιδιώκει να λάβει αποζημιώσεις για θέματα υγείας τα οποία προϋπήρχαν της επίθεσης.
Συνεπώς, από την στιγμή που το γεγονός της επίθεσης είναι παραδεκτό από την Υπεράσπιση, εκείνα που ουσιαστικά παραμένουν ως επίδικα, υπό αμφισβήτηση ζητήματα, είναι τα εξής:
(1) Ποια είναι τα γεγονότα τα οποία συνέβησαν πριν την επίθεση και πως αυτή ουσιαστικά προκλήθηκε.
(2) Ποιες είναι οι πραγματικές ζημιές που υπέστη ο Ενάγοντας συνεπεία του περιστατικού επίθεσης από τον Εναγόμενο.
Προσκομισθείσα Μαρτυρία
Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν συνολικά 6 μάρτυρες, 3 για τον Ενάγοντα και 3 για τον Εναγόμενο. Για τον Ενάγοντα κατέθεσε ο ίδιος ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1), η Ελένη Κολώνα, Πρωτοκολλητής στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού (Μ.Ε.2) και ο Δρ.Χρίστος Πατσαλίδης (Μ.Ε.3). Για τον Εναγόμενο κατέθεσαν ο Δρ.Γιαννάκης Καυκαλίας (Μ.Υ.1), η Χριστίνα Σίνγκ, σύζυγος του Εναγόμενου (Μ.Υ.2) και ο Δρ.Σίμος Ιωάννου (Μ.Υ.3).
Περαιτέρω, κατά την ακροαματική διαδικασία κατατέθηκαν συνολικά 10 τεκμήρια, το περιεχόμενο των οποίων έχω μελετήσει με τη δέουσα προσοχή.
Το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου είναι καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν κρίνω σκόπιμο να αναφερθώ με λεπτομέρεια στα όσα ανέφερε ο κάθε μάρτυρας. Όμως, για σκοπούς πληρότητας της απόφασης μου, παραθέτω μια σύνοψη των κύριων σημείων της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε.
Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του ο Μ.Ε.1 κατέθεσε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Α). Εκεί, μεταξύ άλλων, αναφέρει τα ακόλουθα:
Κατά ή περί τις 9/12/2014 οδηγούσε το όχημα του με αρ. εγγραφής ΧΧΧ ανατολικά στον παρακαμπτήριο δρόμο από τον κυκλικό κόμβο Αγίας Φυλάξεως προς κυκλικό κόμβο Μ.Γειτονιάς στη Λεμεσό. Ο Εναγόμενος οδηγούσε το όχημά του με αρ.εγγραφής ΧΧΧ στον ίδιο δρόμο με τον Ενάγοντα.
Κατόπιν αντιπαράθεσης που είχε με τον Εναγόμενο σταμάτησαν και οι δύο τα οχήματά τους παρά τον κυκλικό κόμβο Μέσα Γειτονιάς και ακολούθως, ο Εναγόμενος κατέβηκε από το όχημά του, κατευθύνθηκε προς τον Ενάγοντα, ο οποίος παρέμεινε εντός του οχήματός του και του επιτέθηκε, γυρνώντας και τραβώντας με έντονη δύναμη το δεξί του χέρι, με τα δύο του χέρια, προκαλώντας του σωματική βλάβη. Το παράθυρο του αυτοκινήτου του ήταν ανοικτό και η σύζυγος του Εναγόμενου ήταν παρούσα και προσπάθησε να τον αποτρέψει.
Συνεπεία της ανωτέρω επίθεσης και ξυλοδαρμού, η οποία προκλήθηκε από υπαιτιότητα του Εναγόμενου, ο Ενάγοντας υπέστη σοβαρή σωματική βλάβη, πόνο, ταλαιπωρία, έξοδα και απώλειες. Συγκεκριμένα, ισχυρίζεται ότι υπέστη τραυματική ολικού πάχους ρήξη υπερακάνθιου τένοντα δεξιού ώμου, συμφιτική θυλακίτιδα δεξιού ώμου και εκδορά στη ραχιαία επιφάνεια πηχεοκαρπικής χώρας. Έγινε αρθροσκοπική συρραφή ρήξης υπερακάνθιου τένοντα και αρθροσκοπική ακρωμυοπλαστική και νοσηλεύτηκε ένα βράδυ. Επίσης, του είχε συσταθεί να υποβληθεί σε φυσιοθεραπείες τις οποίες και πραγματοποίησε. Νιώθει ενόχληση στον δεξιό του ώμο μετά από συνεχή ή έντονη εργασία ή χρήση του δεξιού άνω άκρου. Συνεχίζει να αντιμετωπίζει λειτουργικά προβλήματα στην καθημερινή του ζωή και στην εργασία του.
Συνεπεία των πιο πάνω, ο Ενάγοντας αξιώνει γενικές αποζημιώσεις. Περαιτέρω, αξιώνει ειδικές αποζημιώσεις τις οποίες, ως έχω ήδη αναφέρει, περιόρισε στο συνολικό ποσό των €5.649,21.
Προς απόδειξη των ισχυρισμών του ο Μ.Ε.1 κατέθεσε τα Τεκμήρια 1-7.
Κατά την αντεξέτασή του Μ.Ε.1 κατέθηκαν επίσης το Τεκμήριο 8 καθώς και το Τεκμήριο 9.
Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε η Ελένη Κολώνα, Πρωτοκολλητής στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού. Κατά την σύντομη μαρτυρία της και έχοντας τον φάκελο της υπόθεσης με αρ.13310/15 ενώπιον της, ανέφερε ότι σε εκείνη την υπόθεση κατηγορούμενος ήταν ο Εναγόμενος και μετά από δική του παραδοχή του επιβλήθηκε ποινή στις 27/2/2018. Η πρώτη κατηγορία ήταν επίθεση προκαλούσα πραγματική σωματική βλάβη κατά παράβαση του Άρθρου 2.43 του Ποινικού Κώδικα Κεφαλαίο 154. Η δεύτερη κατηγορία ήταν απειλή κατά παράβαση του Άρθρου 91Α του Ποινικού Κώδικα Κεφάλαιο 154. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της δεύτερης κατηγορίας, ο κατηγορούμενος την 09/12/2014 στη Λεμεσό προκάλεσε τρόμο στον Ενάγοντα απειλώντας τον με βία. Υπήρχε, ως ανέφερε και τρίτη κατηγορία αλλά την έβλεπε σβησμένη και δεν ήξερε να αναφέρει στο Δικαστήριο εάν αυτή αποσύρθηκε. Η ποινή που επιβλήθηκε στον Εναγόμενο ήταν, στην πρώτη κατηγορία χρηματική ποινή ύψους €700 και €400 στη δεύτερη κατηγορία.
Κατά την σύντομη επίσης αντεξέτασή της, η Μ.Ε.2 κατέθεσε ως Τεκμήριο 10 αντίγραφο εγγράφου με τίτλο «γεγονότα». Σε ερώτηση του συνηγόρου του Εναγόμενου εάν μπορεί από τον φάκελο της υπόθεσης να αναφέρει αν διαφαίνεται να διεξήχθη δίκη εντός δίκης ως προς τα γεγονότα, δηλαδή εάν τα γεγονότα αμφισβητήθηκαν, ανέφερε ότι δεν φαίνεται να υπήρχε δίκη εντός δίκης. Ερωτηθείσα και για την τρίτη κατηγορία, η μάρτυρας ανέφερε εν τέλει ότι διακόπηκε και ο κατηγορούμενος απαλλάχτηκε.
Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε ο Δρ. Χρίστος Πατσαλίδης. Κατά την Κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι είναι ορθοπεδικός χειρούργος, εξειδικεύεται στη χειρουργική του ώμου και από το 2009 εργάζεται ως ιδιώτης ορθοπεδικός. Είδε τον Ενάγοντα για πρώτη φορά στις 25/08/2015 όταν παρουσιάστηκε στο ιατρείο του για ένα πρόβλημα που είχε στον δεξιό ώμο, τον παρακολουθούσε από άλλο συνάδελφό του και πήγε σε αυτόν για να πάρει μία δεύτερη γνώμη σχετικά με τη θεραπεία που θα ακολουθήσει, για το πρόβλημα στον ώμο του. Ο Ενάγοντας του ανέφερε ότι είχε κάποιο τραυματισμό στον δεξιό ώμο, μετά από ένα επεισόδιο με κάποιο άλλο άτομο και από τότε αντιμετώπιζε πρόβλημα με πόνο, δυσκολία στη χρήση, δυσκαμψία στον ώμο και δυσλειτουργία, η οποία δεν βελτιώθηκε με τις θεραπείες που είχε κάνει μέχρι τότε. Όταν τον εξέτασε και είδε την κλινική εξέταση και τις απεικονιστικές εξετάσεις, έκανε MRI, αποφάσισε ότι είχε ζημιά ο υπερακάνθιος τένοντας στον ώμο και έτσι τον χειρούργησε.
Ακολούθως, ο Μ.Ε.3 εξήγησε τι σημαίνει ολική και τι μερική ρήξη. Ως ανέφερε, όταν ένα άτομο, το οποίο κατά την περίοδο που είχε τον τραυματισμό ήταν 49-50 χρονών και ο τένοντας έχει ζημιά ή ρήξη, τα συμπτώματα είναι πόνος, αδυναμία να σηκώσει το χέρι πάνω από το επίπεδο του ώμου και όταν το πρόβλημα παραταθεί 3, 6 μήνες τότε αρχίζει να χάνει κάποια κίνηση. Δεν πάει έξω, πίσω, από την αρχή ούτε μπορεί να το σηκώσει τελείως ψηλά, χάνει ένα μέρος της κινητικότητας του ώμου, αυτό ονομάζεται συμφυτική θυλακίτιδα. Γι' αυτό και ο Ενάγοντας, επειδή είχε πρόβλημα περίπου 8-9 μήνες παρουσιάστηκε και με δυσκαμψία, δυσκινησία και ίσως και ο πόνος του να χειροτέρεψε από την αρχική ζημιά, λόγω αυτής της κατάστασης. Ερωτηθείς για το πως ήταν η κατάσταση του Ενάγοντα μετά την επέμβαση, ανέφερε ότι σίγουρα αυτοί οι ασθενείς θέλουν κάποιο διάστημα για να επανέλθουν. Στην αρχή πρέπει να γίνει ακινητοποίηση του ώμου για περίπου έναν μήνα, μετά πρέπει να ξεκινήσει να κάνει κάποιες φυσιοθεραπείες αποκατάστασης, ενδυνάμωσης, γενικά μπορεί να πάρει και έξι μήνες μέχρι και έναν χρόνο κάποιος να επανέλθει 100% στα φυσιολογικά του.
Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο Δρ.Ιωάννης Καυκαλιάς. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στο Δικαστήριο κατά την Κυρίως Εξέτασή του, αρχικά εργάστηκε ως ιδιώτης γιατρός χειρουργός, μετά διορίστηκε στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού όπου εργάστηκε για περίπου 20 χρόνια και μετά την συνταξιοδότησή του εργάζεται ως ιδιώτης ιατρός.
Ο μάρτυρας αναγνώρισε και υιοθέτησε το Τεκμήριο 3 αναφέροντας ότι είναι η ιατρική έκθεσή του την οποία έχει συντάξει. To περιεχόμενο της εν λόγω έκθεσης έχει ως ακολούθως:
«Στις 09/12/2014 και ώρα 19:15 εξέτασα τον ως άνω στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού μετά από αναφερόμενο ξυλοδαρμό. Προσήλθε με ιδιωτικό μέσο.
Παραπονείτο για πόνο στον δεξιό ώμο και δεξιά πηχεοκαρπική χώρα.
Φέρει εκδορά στην ραχιαία επιφάνεια δεξιάς πηχεοκαρπικής χώρας: Χωρίς οστικές κακώσεις.
Έγινε περίδεση δεξιάς πηχεοκαρπικής χώρας και απελύθη με οδηγίες για παρακολούθηση από ορθοπεδικό στα Εξωτερικά Ιατρεία.»
Kατά την Κυρίως Εξέτασή του, ο συνήγορος του Εναγόμενου του υπέδειξε το Τεκμήριο 9 και σε ερώτηση του εάν θυμάται κατά πόσον ο Ενάγοντας του ανέφερε ότι είχε τενοντίτιδα, ο μάρτυρας απάντησε ότι δεν θυμάται. Παρέπεμψε τον ασθενή στον ορθοπεδικό στα εξωτερικά ιατρεία για πλήρη διερεύνηση και του δόθηκε η θεραπευτική αγωγή η οποία χρειαζόταν ως επείγον περιστατικό. Επίσης, ανέφερε ότι δεν χορηγήθηκε οποιαδήποτε αναλγητική θεραπεία και αν χορηγείτο οποιαδήποτε αναλγητική θεραπεία θα το είχε αναφέρει στην έκθεσή του. Ο εν λόγω μάρτυρας δεν αντεξετάστηκε από τον συνήγορο του Ενάγοντα.
Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε η Χριστίνα Σίνγκ, σύζυγος του Εναγόμενου. Κατά την Κυρίως Εξέτασή της ανέφερε ότι την ημέρα που έγινε το περιστατικό στον αυτοκινητόδρομο, ήταν συνοδηγός στο αυτοκίνητο του Εναγόμενου. Ως ισχυρίστηκε, αυτοί ήταν στον αυτοκινητόδρομο και έρχονταν από Ύψωνα προς Μέσα Γειτονιά. Ξεκίνησαν από την αερογέφυρα του Τσιρείου, υπήρχε φορτηγό στα αριστερά τους, στα δεξιά ήταν ο Ενάγοντας, αυτοί προσπαθούσαν να προσπεράσουν, ο Ενάγοντας κρατούσε συνεχόμενα την ίδια λωρίδα του δρόμου, την δεξιά, δίπλα στο φορτηγό και δεν τους άφηνε να περάσουν μπροστά. Ως ισχυρίστηκε, ο σύζυγος της απλά του είχε κάνει τα tips για να πάρει την αριστερή λωρίδα για να προσπεράσουν. Ο Ενάγοντας φρέναρε απότομα δύο τρεις φορές και σχεδόν να του κτυπήσουν από πίσω. Πριν την έξοδο της Μέσα Γειτονιάς ο σύζυγος της ελάττωσε ταχύτητα, μπήκε πίσω από το φορτηγό για να βγουν αριστερά προς την έξοδο προς το roundabout της Μέσα Γειτονιάς. Ο Ενάγοντας προσπέρασε το φορτηγό και στην αριστερή πλευρά που ήταν αυτοί, προς την έξοδο του roundabout πλεύρισε το αυτοκίνητό τους. Ο σύζυγος της, για να μην τους κτυπήσει ο Ενάγοντας «έπεσε αριστερά πακέτο στα σαμαράκια» και «πάτησε του αυτοκινήτου». Ο Eναγόμενος σταμάτησε στην έξοδο του roundabout και ο Ενάγοντας πάρκαρε πίσω τους και προκλητικά έβγαλε το χέρι του έξω, φώναζε, τους προκαλούσε και έλεγε «Έλα να με δέρεις».
Τότε, ο Εναγόμενος προχώρησε προς το αυτοκίνητο και αυτή τον ακολούθησε και ως χαρακτηριστικά ανέφερε, ο Εναγόμενος «απλά τον είχε πιάσει που το χέρι, δεν τον χτύπησε όπως ισχυρίζεται» ενώ ανέφερε επίσης ότι «δεν του είχε κάμει κάποια κίνηση σοβαρή πιστεύκω… Απλά έπιασεν τον που το χέρι. Τώρα αν το γύρισε ή... απλά κρατούσεν τον που τον καρπό, τίποτε άλλο.» Η μάρτυρας έλεγε στο σύζυγό της να φύγουν και προχώρησαν. Πήρε τα νούμερα του Ενάγοντα, έκανε καταγγελία στην Αστυνομία και μετέβηκαν και έδωσαν και κατάθεση μαζί με τον σύζυγο της.
Ως Μ.Υ.3 κατέθεσε ο Δρ.Σίμος Ιωάννου. Ως ισχυρίστηκε ο εν λόγω μάρτυρας, εργάζεται σαν ιδιώτης ορθοπεδικός από το 1988, έχει ειδικευτεί στην ορθοπεδική και αθλητιατρική ενώ για 30 χρόνια διετέλεσε γιατρός ποδοσφαιρικής και πετοσφαιρικής συγκεκριμένης ομάδας. Δεν γνωρίζει τον Ενάγοντα και ουδέποτε τον εξέτασε. Μετέβηκε στο Δικαστήριο για να προβεί σε ιατρική γνωμάτευση βάσει των Τεκμηρίων 3,4,5,6 και 8 τα οποία και μελέτησε.
Μεταξύ των θέσεων του εν λόγω μάρτυρα περιλαμβάνονται και οι πιο κάτω:
- Για να τραυματιστεί το rotator cuff και ο υπερακάνθιος ο τένοντας πρέπει να υπάρχει βίαιη απαγωγή και έξω στροφή. Εάν η κίνηση ήταν να τον τραβήσει ή απλώς να του το γυρίσει, είναι πολύ απίθανο να τραυματίσει ο υπερακάνθιος τένοντας. Ειδικά αν ο ασθενής ήταν καθιστός χωρίς να στέκει, είναι πολύ δύσκολο να του γυρίσει σε τόσο μεγάλο βαθμό που να του κόψει τον τένοντα.
- Φαίνεται από το MRI ημερ.20/7/2015 (Τεκμήριο 8) ότι προϋπήρχαν σίγουρα οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις, οι αρθροπάθεια στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση. Το MRI, εκτός από αυτό, το μόνο άλλο πρόβλημα που αναφέρει είναι η μερική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα.
- Μια μερική ρήξη μετά από μία χειρουργική επέμβαση με ένα πολύ ‑ πολύ μεγάλο ποσοστό διορθώνεται. Άρα, τα προϋπάρχοντα προβλήματα, ειδικά της αρθροπάθειας εις τον ακρωμιοκλειδικό σύνδεσμο, κυρίως είναι αυτά που προκαλούν τα προβλήματα στον Ενάγοντα.
- Αφ' ης στιγμής αναφέρει ο Ενάγοντας ότι υπήρχε τενοντίτιδα και αφ' ης στιγμής και φαίνεται και ακτινολογικώς ότι υπήρχε σοβαρή αρθρίτιδα στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση, η οποία δεν μπορεί να γίνει μέσα σε 8 μήνες αυτή στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση, αυτά ενισχύουν την άποψη του ότι προϋπήρχαν προβλήματα.
- Το θαλάσσιο σκι είναι άθλημα που σχετίζεται με προβλήματα των ώμων, ειδικά
μετά από απότομες κινήσεις ή προσπάθεια να συγκρατηθεί το άτομο, το κύριο βάρος το παίρνει ειδικά από τα άνω άκρα ο ώμος και οι καρποί.
Αξιολόγηση μαρτυρίας
Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με κάθε δυνατή προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου θα γίνει με κριτήρια, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους, την ύπαρξη υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων σε αυτές, τη λογικοφάνεια και πειστικότητα της εκδοχής που παρουσιάζεται, τις ευκαιρίες που είχαν να γνωρίζουν τα γεγονότα και την εν γένει συμπεριφορά τους στο ειδώλιο του μάρτυρα (C & A Pelekanos Associates Limited v. Πελεκάνου (1999) Α.Α.Δ.1273 και Ζαβρού v. Χαραλάμπους (1996) 1 Α.Α.Δ.1447)
Στα πλαίσια της αξιολόγησης λαμβάνεται επίσης υπόψη ο τρόπος με τον οποίο οι μάρτυρες απαντούσαν τις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, οι αντιδράσεις τους και γενικά η όλη συμπεριφορά τους, καθώς επίσης το περιεχόμενο τόσο της προφορικής όσο και της έγγραφης τους μαρτυρίας (Χρίστου ν. Ηροδότου κ.ά. (2008) 1 Α.Α.Δ.676 και Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη (1997) 1 Α.Α.Δ.614).
Είναι δε καλά γνωστό ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν γίνεται κατά τρόπο μικροσκοπικό (Ε.Γ. ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 221/2017, ημερομηνίας 15.10.2019, ECLI:CY:AD:2019:B428 και Παρλάτα ν. Δημητρίου, Πολιτική Έφεση Αρ.387/09, ημερ.21.5.2014), ούτε και περιορίζεται στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα (1992) 1 Α.Α.Δ.1056) και στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται από τις δύο πλευρές (σύγγραμμα Ηλιάδη και Σάντη, Το Δίκαιο της Απόδειξης - Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, στη σελίδα 135).
Nοείται βέβαια ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται πάντοτε με κριτήριο τις δικογραφημένες προτάσεις των μερών και αντιπαραβολή με αυτές (Παπαγεωργίου v Κλάππας Investment Services Ltd (1991) 1 A.A.Δ.24).
Όσον τώρα αφορά στη προσέγγιση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, στην υπόθεση Philippou v. Odysseos (1989) 1 C.L.R.1 έχουν αναφερθεί τα ακόλουθα:
«(1) The duty of an expert is to furnish the Judge with the necessary scientific criteria for testing the accuracy of their conclusions, so as to enable the Judge to form his own independent judgment by the application of these criteria to the facts proved in evidence. (2) Trial Judges should not turn themselves into experts. They may look at the real and other evidence and draw inferences and reach conclusions as regards the existence of liability for negligence, not in the form of an expert opinion, but as a matter of sheer common sense.»
Στην υπόθεση Σπύρου v. Χατζηχαραλάμπους (1989) 1(E) Α.Α.Δ. 298 έχουν λεχθεί τα εξής:
«Τα Δικαστήρια δέχονται τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων και χρησιμοποιούν την εξειδικευμένη γνώμη τους για να καταλήξουν σε ορθές αποφάσεις. Το καθήκον αυτών των μαρτύρων είναι να δώσουν στον Δικαστή τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να μπορέσει να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης του και να καταλήξει ορθά στα ευρήματα των γεγονότων από την ενώπιον του μαρτυρία. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και άλλη μαρτυρία εμπειρογνώμονα, θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Andreas Anastassiades v. The Republic (1977) 2 C.L.R.97 και Kyriacos Nicola Kouppis v. The Republic (1977) 2 C.L.R.361».
Στην υπόθεση Κωνσταντίνα Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 53/2011, ημερ. 24.1.2013, το Δικαστήριο ανέφερε, τα ακόλουθα, αναφορικά με το θέμα της αξιολόγησης της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα:
«Σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο αποφασίζει κατά πόσο ένας μάρτυρας είναι ικανός να δώσει μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας. Για την εξακρίβωση τούτου, πρέπει να απαντηθούν δύο ερωτήματα: Πρώτο, κατά πόσο το αντικείμενο της εμπειρογνωμοσύνης του εμπίπτει στην κατηγορία των θεμάτων εκείνων για τα οποία επιτρέπεται να δοθεί μαρτυρία πραγματογνώμονα και δεύτερο, κατά πόσο ο μάρτυρας έχει αποκτήσει είτε κατόπιν σπουδών είτε λόγω εμπειρίας επαρκή γνώση του αντικειμένου ώστε η γνώμη του να καθίσταται πολύτιμη (of value) στην επίλυση των επίδικων θεμάτων (βλ. μεταξύ άλλων, R. ν Bonython (1984) 38 S.A.S.R. 45 και R. ν Henderson [2010] EWCA 1269). Είναι δε σαφώς νομολογημένο από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σε ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας (1990) 1 A.A.Δ.984.»
Αφού το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ένας μάρτυρας μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας και αυτός αξιολογείται ανάλογα, με την όλη συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα να μην παραγνωρίζεται, αλλά και αυτή να λαμβάνεται υπόψη για τον σκοπό εκτίμησης της αξίας της μαρτυρίας του. Σχετικά παραπέμπω στην υπόθεση Jovcev. Yeomans (1981) 2 All Ε. R. 21.
Σημειώνω σε αυτό το σημείο ότι, όσον αφορά τον ιατρό Μ.Ε.3 και ενώ αρχικά ο συνήγορος του Εναγόμενου αμφισβήτησε τα προσόντα του, με το πέρας της αντεξέτασης του εν λόγω μάρτυρα προέβη εν τέλει σε δήλωση ότι δεν αμφισβητεί τα προσόντα του. Σε σχέση με τους Μ.Υ.1 και Μ.Υ.3 επίσης ιατρούς, η πλευρά του Ενάγοντα δεν αμφισβήτησε τα προσόντα ουδενός εκ των εν λόγω γιατρών (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας (1990) 2 Α.Α.Δ. 934). Και οι τρεις πιο πάνω ιατροί, ως προκύπτει από τη μαρτυρία τους, είναι ιατροί εδώ και δεκαετίες, με αποδεδειγμένη πρακτική εμπειρία. Συνεπώς, δεν παρέχεται έρεισμα στο Δικαστήριο να θέσει υπό αξιολόγηση το αν εμπίπτουν στη νομολογιακή έννοια του «εμπειρογνώμονα», ο καθένας βέβαια στον κλάδο της ιατρικής στον οποίο ειδικεύεται.
Υπό το φως των πιο πάνω αρχών, και αφού παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή τους μάρτυρες, κατά τη στιγμή που παρέθεσαν την μαρτυρία τους, προφορική και έγγραφη, ενώπιον μου, την οποία αντιπαρέβαλα και εξέτασα ως σύνολο, σε συνάρτηση με τις δικογραφημένες θέσεις των διαδίκων, προχωρώ στην πιο κάτω αξιολόγηση.
Ενάγοντας (Μ.Ε.1)
Παρακολουθώντας τον Ενάγοντα να καταθέτει στο Δικαστήριο, φρονώ ότι σε κάποια σημεία της μαρτυρίας του ανέφερε την αλήθεια ενώ σε άλλα όχι. Εξάλλου, η δικαστική αυτή επιλογή (αποδοχής μέρους της μαρτυρίας του μάρτυρα ως αξιόπιστης σε αντιδιαστολή προς το υπόλοιπο της), είναι νομολογιακώς επιτρεπτή (βλ. κατ' αναλογίαν, Ευσταθίου ν Μιχαήλ και Άλλης, Π.Ε 269/12, ημερ. 23.7.19), ECLI:CY:AD:2019:A341.
Περιγράφω ευθύς αμέσως ποιο μέρος της μαρτυρίας του εν λόγω μάρτυρα αποδέχομαι και ποιο όχι.
Η επίθεση του Εναγόμενου προς τον Ενάγοντα είναι παραδεκτή από την Υπεράσπιση.
Τώρα, ως προς τα γεγονότα πριν την επίθεση, κρίνω ότι σε καμία περίπτωση ο Ενάγοντας δεν προκάλεσε τον Εναγόμενο στο να του επιτεθεί και συνεπώς, τα όσα ανέφερε επί τούτου ο Ενάγοντας αντιπροσωπεύουν την αλήθεια και τα αποδέχομαι. Αποδέχομαι ότι: o Εναγόμενος, οδηγούσε το όχημά του πίσω από τον Ενάγοντα, ο Εναγόμενος του άναβε τα φώτα, o Ενάγοντας προσπέρασε το φορτηγό, κατευθύνθηκε προς την έξοδο Μέσα Γειτονίας ενώ ο Εναγόμενος τον ακολούθησε, μπήκε μπροστά του προχωρώντας προς τον κυκλικό κόμβο της Μέσα Γειτονιάς, σταμάτησε και ακολούθως σταμάτησε και ο Ενάγοντας. Aποδέχομαι περαιτέρω ότι ο Ενάγοντας παρέμεινε στο αυτοκίνητό του με κατεβασμένο παράθυρο ενώ ο Εναγόμενος κατέβηκε από το αυτοκίνητο του, κατευθύνθηκε προς τον Ενάγοντα και άρπαξε το δεξί χέρι του.
Το υπόλοιπο όμως μέρος της μαρτυρίας του Ενάγοντα δεν το αποδέχομαι. Όσον αφορά δε τις πραγματικές ζημιές και το τι υπέστη συνεπεία της επίθεσης από τον Εναγόμενο, κρίνω ότι ο Ενάγοντας δεν είπε όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο ενώ σε κάποια σημεία ήταν υπερβολικός.
Συγκεκριμένα, δεν αποδέχομαι ότι πριν την επίθεση δεν είχε οποιαδήποτε προβλήματα με τον δεξί ώμο του ούτε ότι δεν αντιμετώπιζε θέματα τενοντίτιδας. Εξάλλου, αυτό έρχεται σε πλήρη αντίφαση με τα όσα o ίδιος ανέφερε στην κατάθεσή του στην Αστυνομία (Τεκμήριο 9), η οποία δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά του Ενάγοντα και στην οποία αναφέρονται επ’ ακριβώς τα ακόλουθα: «Στο Γενικό Νοσοκομείο μου έκαναν ακτινογραφία και ακολούθως μου καθάρισαν την πληγή στο πάνω μέρος του χεριού μου και μου το τύλιξαν με γάζα. Μου είπαν να πάρω παυσίπονα για τον πόνο και όσο αφορά για την τενοντίτιδα που τους είπα ότι είχα με παρέπεμψαν να κάνω ultra sound σε έξω γιατρό.» (η έμφαση είναι του Δικαστηρίου). Πρόσθετα, κατά την αντεξέτασή του ο Ενάγοντας παραδέχτηκε ότι ανέφερε τα πιο πάνω στην κατάθεσή του.
Περαιτέρω, δεν αποδέχομαι τα όσα ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση του (βλ.παράγραφος 7 της Γραπτής Δήλωσής του – Έγγραφο Α) ότι από την επίθεση έχει υποστεί τραυματική ολικού πάχους ρήξη υπερακανθίου τένοντα και συμφιτική θυλακίτιδα δεξιού ώμου. Αυτά εξάλλου, δεν στοιχειοθετήθηκαν με αποδεκτή μαρτυρία εμπειρογνώμονα, ως θα αναφέρω και κατωτέρω.
Γενικά, τα όσα ισχυρίστηκε ο Ενάγοντας ότι υπέστη από την επίθεση δεν τεκμηριώνονται από τα Τεκμήρια τα οποία κατατέθηκαν. Συγκεκριμένα, στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ.Μιχάλη Μυριανθεύς (Τεκμήριο 4), το οποίο ο ίδιος ο Ενάγοντας κατέθεσε, αναφέρονται καταληκτικά τα ακόλουθα: « Είναι αδύνατο από την δική μου σκοπιά να κριθεί αν η μερική ρήξη του τένοντα προκλήθηκε από τον τραυματισμό ή λόγω εκφύλισης του τένοντα ή ακόμα αν υπήρχε εκφύλιση του τένοντα και λόγω του τραυματισμού να προέκυψε μερική ρήξη…» Επίσης, στην Έκθεση του Δρ.Ανδρέα Κοτζιαμάνη (Τεκμήριο 8), η οποία δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά του Ενάγοντα, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα: «Αge-related degenerative changes of the acromioclavicular joint are present….»
Συνεπώς, με εξαίρεση το μέρος της μαρτυρίας του Ενάγοντα το οποίο έχω αναφέρει ανωτέρω ότι το αποδέχομαι, απορρίπτω το υπόλοιπο μέρος αυτής.
Μ.Ε.2
Ως ανέφερα ανωτέρω, η εν λόγω μάρτυρας κατέθεσε μόνο σε σχέση με την Ποινική υπόθεση αρ.13310/15 με κατηγορούμενο τον Εναγόμενο.
Η μάρτυρας αυτή θα πρέπει να λεχθεί ότι ήταν τυπική, χωρίς να αναφέρει οτιδήποτε για την ουσία της παρούσας υπόθεσης. Τα όσα ανέφερε είναι εκτός επίδικων θεμάτων, δεν είναι δικογραφημένα και συνακόλουθα, δεν έχουν οποιαδήποτε σημασία, έτσι ώστε η μαρτυρία της να χρήζει αξιολόγησης.
Μ.Ε.3
Η μαρτυρία του εν λόγω ιατρού δεν ήταν πλήρως τεκμηριωμένη και εμπεριστατωμένη.
Γενικά, οι απόψεις του ήταν ασαφείς και κατά την μαρτυρία του ο μάρτυρας δεν μπόρεσε ουσιαστικά να στοιχειοθετήσει ότι η χειρουργική επέμβαση στην οποία προέβη συνδεόταν με οποιονδήποτε τρόπο με το περιστατικό επίθεσης.
Εξάλλου, κατά την αντεξέτασή του, όσον αφορά το Τεκμήριο 8, και υποβάλλοντας την θέση της υπεράσπισης ότι η ακρωμιοκλειδική άρθρωση είχε προβλήματα λόγω ηλικίας τα οποία και χρονολογούνται και υπήρχε εκφύλιση της συγκεκριμένης άρθρωσης, ο μάρτυρας συμφώνησε. Ως περαιτέρω ανέφερε, όταν γίνεται ένα MRI σε οποιοδήποτε άτομο μετά τα 35-40, είναι σύνηθες φαινόμενο όλες οι αρθρώσεις της ακρωμιοκλειδικής παρουσιάζουν ενός βαθμού αρθρίτιδα ή εκφυλισμό.
Σε σχέση με το Τεκμήριο 4, ο μάρτυρας ανέφερε ότι το είδε μετά που χειρούργησε τον Ενάγοντα. Ως ανέφερε, θεώρησε ότι όπως έγραψε και στο report του, η ονοματολογία μερικής ρήξης είναι λάθος και ο ασθενής είχε μικρού μεγέθους ολική ρήξη, διαφωνώντας ουσιαστικά με τον συνάδελφό του Δρ. Μιχάλη Μυριανθέα. Όσον αφορά τον εκφυλισμό του τένοντα, το θέμα ως ανέφερε είναι αν ξεκίνησε από τον τραυματισμό ή όχι. Το μόνο που μπορούσε να αναφέρει επί τούτου ήταν εάν ένα άτομο δεν είχε προβλήματα πριν και παρουσιάζεται με πόνο τότε υπήρχε κάποια ζημιά την ώρα του τραυματισμού. Σε περαιτέρω ερώτηση για το εάν αυτά τα οποία κατέγραψε ο Δρ. Μυριανθέας μπορεί να έχουν εφαρμογή, ο μάρτυρας απάντησε «μπορεί» αλλά επέμενε στη θέση του ότι η ρήξη ήταν ολική και όχι μερική. Αντεξεταζόμενος και για το θέμα της τενοντίτιδας, ο μάρτυρας δεν μπορούσε να απαντήσει εάν η τενοντίτιδα υπήρχε προ του τραυματισμού ή όχι. Επίσης, ο εν λόγω μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να απαντήσει εάν γενικά υπήρχε κάποια κατάσταση πριν τον τραυματισμό.
Μελέτησα σε βάθος την μαρτυρία του Μ.Ε.3 και εξέτασα όλες τις πτυχές της. Θεωρώ πως αυτή δεν είναι ασφαλές βάθρο ώστε να στηριχθώ σ΄ αυτήν και να εξάξω ασφαλή συμπεράσματα. Σ΄ όση έκταση η μαρτυρία του Μ.Ε.3 έρχεται σ΄ αντίθεση με την αποδεχθείσα ιατρική μαρτυρία, την απορρίπτω.
Μ.Υ.1
Ο εν λόγω μάρτυρας μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι προσήλθε στο Δικαστήριο με σκοπό να πει την αλήθεια για τα όσα έλαβαν χώρα κατά την χρονική περίοδο που εξέτασε τον Ενάγοντα.
Αποδέχομαι την μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα στο σύνολό της, περιλαμβανομένης και της ιατρικής Έκθεσή του (Τεκμήριο 3) και προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα.
Εξάλλου, τα όσα κατέθεσε ο εν λόγω μάρτυρας παρέμειναν αναντίλεκτα, αφού δεν αντεξετάστηκε από τον συνήγορο του Ενάγοντα.
Μ.Υ.2
Η Μ.Υ.2 δεν μου έκανε καλή εντύπωση.
Στην προσπάθεια της να πείσει το Δικαστήριο ότι ο Εναγόμενος σύζυγος της δεν ευθυνόταν για το επίδικο συμβάν, σε κάποια σημεία κατά την μαρτυρία της ήταν υπερβολική ενώ κάποιες αναφορές της στερούντο λογικής και πειστικότητας.
Ερωτηθείσα εάν διαφωνεί με την παράγραφο 11Β της Υπεράσπισης του Εναγόμενου στην οποία αναγράφεται ότι ο Ενάγων προπορευόταν του οχήματος του Εναγόμενου και επιχειρούσε να προσπεράσει φορτηγό, η εν λόγω μάρτυρας ανέφερε ότι διαφωνεί. Ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας κρατούσε την δεξιά λωρίδα προς Λευκωσία και «ως δια μαγείας» βρέθηκε αριστερά, να έρχεται προς τις πόρτες τους. Σε υποβολή ότι ο Ενάγοντας προσπερνούσε φορτηγό και έπρεπε να είναι στην δεξιά λωρίδα του δρόμου, η μάρτυρας συμφώνησε, προσθέτοντας όμως ότι «…δεν θεωρώ ότι θέλεις τζιαι ένα με ενάμιση χιλιόμετρο να προσπεράσεις ένα φορτηγό».
Όσον αφορά τις συνθήκες γύρω από το περιστατικό της επίθεσης, η εν λόγω μάρτυρας επίσης δεν ήταν καθόλου πειστική στα όσα ανέφερε. Πρόσθετα, όταν ερωτήθηκε και για συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούσαν την συμπεριφορά του Εναγόμενου, ήταν εμφανές ότι προσπαθούσε να αποφύγει να απαντήσει, αναφέροντας χαρακτηριστικά στο Δικαστήριο ότι δεν θυμόταν.
Παρακολουθώντας την εν λόγω μάρτυρα να καταθέτει, παρατήρησα ότι προσήλθε στο Δικαστήριο όχι για να πει την αλήθεια αλλά για να βοηθήσει τον Εναγόμενο, σύζυγο της. Συνεπώς, απορρίπτω την μαρτυρία της στην ολότητά της.
Μ.Υ.3
Ο Μ.Υ.3 μου έκανε εξαιρετική εντύπωση.
Οι θέσεις που προώθησε ο εν λόγω μάρτυρας σε όλη την διάρκεια της μαρτυρίας του ήταν σαφείς και εμπεριστατωμένες και χαρακτηρίζονταν από αμεσότητα και ειλικρίνεια και παρείχε έτσι στο Δικαστήριο τα απαραίτητα στοιχεία και επιστημονικά κριτήρια, που του επιτρέπουν να καταλήξει στα δικά του ευρήματα σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα.
Οι θέσεις του δεν κλονίστηκαν κατά την αντεξέτασή του. Συγκεκριμένα, αντεξεταζόμενος ο εν λόγω μάρτυρας ανέφερε ότι για να τραυματιστεί ο ώμος θα πρέπει να του προκαλέσεις έξω στροφή και απαγωγή του ώμου. Ως ανέφερε, στην περίπτωση του Ενάγοντα, αυτός καθόταν στο αυτοκίνητο και σύμφωνα με το Τεκμήριο 3, την ιατρική έκθεση του Δρ.Γιαννάκη Καυκαλιά (Μ.Υ.1), της μαρτυρίας του οποίου αποδέχτηκα, φέρει εκδορά στην πηχεοκαρπική χώρα, έξω - πλάγια και δείχνοντας στο Δικαστήριο ο μάρτυρας τον καρπό του έδωσε σχετικές επεξηγήσεις με πολύ παραστατικό τρόπο. Ανέφερε επίσης ότι για να υπάρξει μερική ρήξη του υπερακάνθιου τένοντα θα πρέπει να υπάρξει βίαιη πίεση στην περιοχή και ο υπερακάνθιος τένοντας ανατομικά για να τραυματιστεί πρέπει να υπάρξει έξω στροφή.
Κατά την αντεξέτασή του όσον αφορά και την εκφυλιστική αλλοίωση στην ακρωμιοκλειδική άρθρωση, ο μάρτυρας ανέφερε ότι προϋπήρχε, στηρίζοντας επίσης επιστημονικά την εν λόγω θέση του. Με αναφορά και στο Τεκμήριο 8, ο μάρτυρας επεξήγησε ότι με αυτή την διάγνωση δεν θα χειρουργούσε τον Ενάγοντα διότι συνήθως, η μερική ρήξη δεν χειρουργείται. Ως ανέφερε, ένας σωστός χειρούργος ορθοπεδικός δεν πρόκειται να χειρουργήσει αυτό τον τένοντα διότι είναι εκφυλισμένος, κατεστραμμένος.
Ο μάρτυρας επεξήγησε επίσης τον όρο «frozen shoulder». Σε υποβολή του συνηγόρου του Ενάγοντα ότι αυτή ήταν η κατάσταση με τον Ενάγοντα, ο μάρτυρας απάντησε με αμεσότητα αυτολεξεί τα ακόλουθα: «Τι έχω να πω; Άμα μου λέτε ότι είχε τον παγωμένο ώμο σημαίνει ότι έννεν τον τραυματισμό, εν πάθηση σημαίνει. Άλλο το αποκομμένος τένοντας, άλλο η πάθηση. Μπορεί να πάθει οποιοσδήποτε τούτη την πάθηση με τον παγωμένο ώμο. Εν μπορείς να το κρίνεις.» Διευκρίνισε επίσης, αναφέροντας ότι η «συμφυτική θυλακίτιδα» είναι το λεγόμενο «frozen shoulder”.
Όσον αφορά την τενοντίτιδα, ο μάρτυρας επεξήγησε επ’ ακριβώς τι είναι και έθεσε επί τούτου τις δικές του επιστημονικές απόψεις.
Οι απόψεις του Μ.Υ.3 γίνονται αποδεκτές από το Δικαστήριο ως πλήρως τεκμηριωμένες και εμπεριστατωμένες. Συνακόλουθα, αποδέχομαι την μαρτυρία του Μ.Υ.3 στην ολότητά της.
Ευρήματα
Με βάση λοιπόν τη μαρτυρία που έχω κάνει δεκτή αλλά και τα παραδεκτά γεγονότα, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα:
Στις 9/12/2014 ο Ενάγοντας, ο οποίος ήταν 50 ετών, οδηγούσε το όχημα του ανατολικά στον παρακαμπτήριο δρόμο από τον κυκλικό κόμβο Αγίας Φυλάξεως προς κυκλικό κόμβο Μέσα Γειτονιάς στη Λεμεσό. Σε κάποιο σημείο, υπήρχε ένα μεγάλο φορτηγό τύπου νταλίκα στα αριστερά. Ο Εναγόμενος, οδηγούσε το όχημά του πίσω από τον Ενάγοντα και ο Εναγόμενος του άναβε τα φώτα. Ακολούθως, ο Ενάγοντας προσπέρασε το φορτηγό, κατευθύνθηκε προς την έξοδο Μέσα Γειτονίας ενώ ο Εναγόμενος τον ακολούθησε, μπήκε μπροστά του προχωρώντας προς τον κυκλικό κόμβο της Μέσα Γειτονιάς, σταμάτησε και ακολούθως σταμάτησε και ο Ενάγοντας. Ο Ενάγοντας παρέμεινε στο αυτοκίνητό του με κατεβασμένο παράθυρο ενώ ο Εναγόμενος κατέβηκε από το αυτοκίνητο του και κατευθύνθηκε προς τον Ενάγοντα. Ακολούθως, ο Εναγόμενος άρπαξε το δεξί χέρι και συγκεκριμένα, τον καρπό του Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας, συνεπεία του επίδικου περιστατικού, υπέστη εκδορά στην ραχιαία επιφάνεια δεξιάς πηχεοκαρπικής χώρας (έξω-πλάγια) και έγινε περίδεση δεξιάς πηχεοκαρπικής χώρας (βλ.Τεκμήριο 3). Δεν παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα.
Νομική Πτυχή
Σύμφωνα με το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της επίθεσης είναι τα ακόλουθα:
1. Χρήση κάθε είδους βίας κατά άλλου προσώπου, είτε με χτύπημα, επαφή, μετακίνηση είτε άλλως πως, είτε άμεσα είτε έμμεσα,
2. Η οποία να γίνεται με πρόθεση, και
3. Χωρίς τη συναίνεση του άλλου προσώπου ή με τη συναίνεση του αν αυτή λήφθηκε με απάτη ή κατόπιν απόπειρας ή απειλής με πράξη.
Στο σύγγραμμα των Αρτέμη – Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα (Τόμος 1) στις σελ. 92-94 αναφέρεται ότι το αδίκημα της επίθεση περιλαμβάνει τα δύο συναφή αδικήματα του κοινού δικαίου της απειλής χρήσης βίας (assault) και της εφαρμογής βίας (battery). Όσον αφορά τη χρήση βίας αναφέρεται ότι η βία θα πρέπει να συνίσταται σε άμεση επαφή είτε με το σώμα του εναγόμενου (π.χ. με γροθιά) είτε με κάποιο όργανο (π.χ. κτύπημα με ρόπαλο). Εδώ να σημειωθεί ότι στην παρ. 2 του άρθρου 26 αναφέρονται και άλλες περιστάσεις, οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στην έννοια της χρήσης βίας όπως η χρήση πράγματος. Τέλος, στο προαναφερόμενο σύγγραμμα αναφέρεται επίσης ότι για την επίθεση γενικά δεν υπάρχει προϋπόθεση πρόκλησης ζημιάς εφόσον το αδίκημα είναι αγώγιμο per se, σε αντίθεση με τις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 26 για τις οποίες απαιτείται η πρόκληση ζημιάς.
Συμπέρασμα
Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψιν τα ανωτέρω και με βάση τα ευρήματα στα οποία έχω καταλήξει, κρίνω ότι ο Ενάγοντας έχει αποδείξει στον απαραίτητο βαθμό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι ο Εναγόμενος διέπραξε το αστικό αδίκημα της επίθεσης. Τούτο εξάλλου είναι παραδεκτό από τον Εναγόμενο.
Γενικές Αποζημιώσεις
Σε ότι αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, οι αρχές είναι πολύ καλά γνωστές και δεν χρειάζεται εκτενής αναφορά σε αυτές. Αρκεί να λεχθεί ότι ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων που επιδικάζονται προς όφελος θύματος αστικού αδικήματος είναι η, κατά το δυνατόν, αποκατάσταση του στη θέση που θα βρισκόταν πριν διαπραχθεί το εν λόγω αστικό αδίκημα και να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του, χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi (1982)1 CLR 789).
H νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας, και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση του ανθρώπου (βλ. Μαυροπετρή ν. Γεωργίου (1995) 1 ΑΑΔ 66, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά (1992) 1 ΑΑΔ 498, Παναγή κ.ά. ν. Κακόψιτου κ.ά. (2001) 1 ΑΑΔ 839.) Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια της αρχής του stare decisis, αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Είναι δεκτό, επίσης, πως πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. Ιακώβου v. Ι. Παπαδάκη κ.α. (2000) 1 ΑΑΔ 2079, Τζιβανίδης v. Μιχαηλίδη (2008) 1 AΑΔ 218 και Karkallis v. Galatariotis & Sons (1980) 1 CLR 265). Αποτελεί επίσης σταθερή αρχή πως οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση δεν έχει σκοπό την τιμωρία, αλλά την αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν αν δεν τραυματιζόταν (βλ. Μιχαήλ v. Συκοπετρίτης Λτδ (2000) 1 AAΔ 1049 και Μαυροπετρή (ανωτέρω)).
Ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα, με αναφορά σε αποφάσεις, εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να επιδικαστεί στον Ενάγοντα το ποσό των €35.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Σε αντιδιαστολή, ο ευπαίδευτος συνήγορος του Εναγόμενου εισηγήθηκε, με αναφορά σε πρωτόδικες αποφάσεις, ότι το ποσό των €1.000 είναι λογικό να επιδικαστεί ως γενικές αποζημιώσεις. Μελέτησα τις υποθέσεις στις οποίες με παρέπεμψαν οι συνήγοροι των διαδίκων.
Μελέτησα επίσης τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης.
Στην Αντωνίου v Ευθυμίου, Πολ.Έφεση Αρ.72/2013, ημερ.5/6/2019, ECLI:CY:AD:2019:A218, το Ανώτατο Δικαστήριο σε υπόθεση επίθεσης η οποία συνίστατο σε δυνατό σπρώξιμο του ενάγοντα ως αποτέλεσμα της οποίας ο ενάγων είχε υποστεί εκδορές, επικυρώθηκε το ποσό των €1.000 που είχε επιδικαστεί πρωτόδικα ως γενικές αποζημιώσεις και θεωρήθηκε ότι αυτό συνιστούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τις εκδορές γενικά που υπέστη ο ενάγων από την επίθεση και την βλάβη στα αισθήματα και αξιοπρέπεια του.
Βεβαίως, θα πρέπει να λεχθεί ότι η κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να υπάρξουν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς γεγονότα και στοιχεία.
Έχοντας υπόψη τον τραυματισμό του Ενάγοντα, την αναστάτωση, τον πόνο, την αγωνία και την ταλαιπωρία που υπέστη και σταθμίζοντας όλους τους σχετικούς παράγοντες κρίνω ως δίκαιο και εύλογο το ποσό των €1.500, ως γενικές αποζημιώσεις.
Ειδικές Αποζημιώσεις
Nομολογιακά έχει καθιερωθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται με κάθε λεπτομέρεια στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται αυστηρά από τον Ενάγοντα με την προσκόμιση της κατάλληλης αποδεκτής μαρτυρίας και τις οποίες πρέπει να αποδεικνύει με σαφήνεια και συγκεκριμένα στοιχεία (βλ. υποθέσεις Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους (1991) 1 ΑΑΔ 298, Ηρακλέους ν. Πίτρος (1994) 1 ΑΑΔ 299 και Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου (1996) 1 AAΔ.1157, Νεοκλής Αντωνιάδης ν. Μιχάλης Σταύρου (1998) 1 ΑΑΔ 1171).
Στην υπό κρίση υπόθεση, ως έχω ήδη αναφέρει, ο Ενάγοντας με την αγωγή του αξίωνε το ποσό των €6.149,21 ως ειδικές αποζημιώσεις, ποσό το οποίο, κατά την μαρτυρία του περιόρισε στο ποσό των €5.649,21. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται τα έξοδα χειρουργικής επέμβασης, τα έξοδα του ιατρού χειρούργου Δρ.Χρ.Πατσαλίδη, τα έξοδα του αναισθησιολόγου, τα έξοδα φυσιοθεραπείας, τα έξοδα ετοιμασίας ιατρικής έκθεσης του Δρ.Μιχάλη Μυριανθέα, τα έξοδα μαγνητικής τομογραφίας (MRI), τα έξοδα ετοιμασίας αστυνομικής έκθεσης, τα έξοδα ετοιμασίας ιατρικής έκθεσης από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, τα έξοδα επίσκεψης στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, τα έξοδα για ένα βαράκι και παγοκύστες, τα έξοδα αγοράς φαρμάκων και τα έξοδα επισκέψεων στον Δρ.Μιχάλη Μυριανθέα. Προς απόδειξη τούτων, ο Ενάγοντας κατέθεσε στο Δικαστήριο τα Τεκμήρια 7 Α έως 7 ΙΓ.
Με βάση την μαρτυρία την οποία έχω κάνει αποδεκτή και τα σχετικά ευρήματά μου, κρίνω ότι ο Ενάγοντας δεν δικαιούται να λάβει οποιαδήποτε ποσά για τα έξοδα χειρουργικής επέμβασης, τα έξοδα του ιατρού χειρούργου Δρ.Χρ.Πατσαλίδη, τα έξοδα του αναισθησιολόγου, τα έξοδα φυσιοθεραπείας, τα έξοδα ετοιμασίας ιατρικής έκθεσης Δρ.Μιχάλη Μυριανθέα, τα έξοδα μαγνητικής τομογραφίας (MRI), τα έξοδα ετοιμασίας αστυνομικής έκθεσης, τα έξοδα για ένα βαράκι και παγοκύστες, τα έξοδα αγοράς φαρμάκων και τα έξοδα επισκέψεων στον Δρ.Μιχάλη Μυριανθέα.
Αντίθετη είναι η άποψη μου για το ποσό των €62,00 που αφορά έξοδα ετοιμασίας ιατρικής έκθεσης από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού (Τεκμήριο 7 (Θ)) και το ποσό των €10,00 που αφορά τα έξοδα επίσκεψης στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού (Τεκμήριο 7 (I)), τα οποία κρίνω ότι είναι αναγκαία, υπό τις περιστάσεις, να καταβληθούν από τον Ενάγοντα και τα οποία ο Ενάγοντας δικαιούται. Ως εκ τούτου, με βάση όλα όσα τέθηκαν ενώπιον μου, θεωρώ ότι ο Ενάγοντας απέδειξε, ως η νομολογία επιτάσσει, ότι δικαιούται το ποσό των €72,00 ως ειδικές αποζημιώσεις.
Τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις
Παρόλο που με την Έκθεση Απαίτησης του ο Ενάγοντας δεν αξιώνει παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις, κατά το στάδιο των αγορεύσεων, η θέση του συνηγόρου του ήταν ότι το Δικαστήριο μπορεί αυτεπάγγελτα να επιδικάσει τέτοιες αποζημιώσεις και στην προκειμένη περίπτωση ως ισχυρίστηκε, πληρούνται οι προϋποθέσεις για επιδίκασή τους.
Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές (exemplary) αποζημιώσεις δεν αποσκοπούν στην αποκατάσταση του θύματος, αλλά στην τιμωρία του Εναγόμενου και την αποτροπή του από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον.
Στην υπόθεση Λούκας Κωνσταντίνου ή Λούκας Κ. Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λίμιτεδ (2003) 1ΑΑΔ 1952 με αναφορά στην υπόθεση Berengaria P. Papakokkinou and Others v. Princess Zena De Tyra Kanther (1982) 1 CLR 65 αναφέρθηκε ότι οι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη αναφορικά με το ύψος των παραδειγματικών αποζημιώσεων είναι η σοβαρότητα της συμπεριφοράς του εναγόμενου και η οικονομική του κατάσταση (Βλ., επίσης, McGregor on Damages, 13η έκδοση, παράγραφος 317).
Στην υπόθεση Xάμπου Xαράλαμπος B και Άλλοι ν. Christoforou & Avraam (Catering Services) Ltd (2008) 1 ΑΑΔ 524 λέχθηκαν χαρακτηριστικά τα ακόλουθα σε σχέση με το ζήτημα των παραδειγματικών αποζημιώσεων:
«Είναι ορθό οι παραδειγματικές αποζημιώσεις να ζητούνται ειδικά στην έκθεση απαίτησης - (βλ. Πιριλλής κ.ά. ν. Κουή (2004) 1 Α.Α.Δ. 136), παρόλο που, σύμφωνα με την Kennedy Hotels Ltd v. Indjirdjian (1992) 1 Α.Α.Δ. 400, δεν είναι αναγκαίο να δικογραφούνται, υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι τα γεγονότα της αγωγής είναι τέτοια, που δικαιολογούν την απόδοση της θεραπείας».
Στην Andrian Holdings ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1988) 1 Α.Α.Δ. 1836 αναφέρθηκαν χαρακτηριστικά τα ακόλουθα σε σχέση με την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων:
«Στο δίκαιο που διέπει το θέμα παραδειγματικών αποζημιώσεων, εξέχουσα θέση κατέχει η αγγλική απόφαση στην υπόθεση Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R. 367, όπου τέθηκαν οι προϋποθέσεις που δικαιολογούν την επιδίκαση τέτοιων αποζημιώσεων. Στην Papakokkinou and Others v. Kanther (1982) 1 C.L.R. 65, το Εφετείο, χωρίς να αποφανθεί τελικά αν οι αρχές της Rookes v. Barnard τυγχάνουν εφαρμογής στην Κύπρο, προτίμησε την ευρύτερη αρχή που επιτρέπει επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων όπου η διαγωγή του εναγόμενου είναι τόσο αξιόμεμπτη ώστε να αρμόζει επιβολή τιμωρίας από πολιτικό δικαστήριο. Αξιόμεμπτη διαγωγή είναι εκείνη που συνοδεύεται από έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή αθέμιτου κίνητρου, ιδιαίτερα όταν τείνει να ταπεινώσει το θύμα του αδικήματος.
Στην Παπακόκκινου Βερεγγάρια Π. και Άλλη ν. Δημήτρη Κυριακίδη (2010) 1 ΑΑΔ 789 λέχθηκαν τα ακόλουθα:
«Η επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων έχει ως πυρήνα τη συμπεριφορά του εναγόμενου και κάτω απ' αυτό το πρίσμα εξετάζεται ο τρόπος αντίδρασης του. Εάν η συμπεριφορά είναι ετσιθελική, πλήττουσα τα δικαιώματα των εναγόντων η αποζημίωση επιδικάζεται. Τούτο επιβεβαιώθηκε πρόσφατα στην υπόθεση Εταιρεία Surebuild Construction Ltd v. Βερεγγάρια Π. Παπακόκκινου (Aρ. 2) (2008) 1(A) A.A.Δ. 550.»
Το ζήτημα ξεκαθαρίστηκε πρόσφατα με την απόφαση Αντωνίου v Ευθυμίου (ανωτέρω) όπου λέχθηκαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
«Εξετάσαμε το συγκεκριμένο λόγο έφεσης σ' ό,τι αφορά στη μη απόδοση τιμωρητικών αποζημιώσεων σε συνάρτηση με τις έγγραφες προτάσεις στις οποίες έχουμε ανατρέξει…η εισήγηση από πλευράς εφεσείοντα ότι το Δικαστήριο λανθασμένα δεν του επιδίκασε τιμωρητικές αποζημιώσεις για την επίθεση δεν μπορεί να γίνει δεκτή λόγω μη συμπερίληψης της στις θεραπείες που επιζητούντο με την Αγωγή.» (Η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου).
Ως έχω ήδη αναφέρει, στην Έκθεση Απαίτησης της υπό εξέταση υπόθεσης δεν επιζητείται ρητά θεραπεία για τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις. Με αυτό ως δεδομένο, κρίνω ότι δεν θα πρέπει να επιδικαστούν τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις.
Εν πάση περιπτώσει και για σκοπούς πληρότητας της παρούσας απόφασης, σε περίπτωση που η πιο πάνω κρίση μου ήθελε αποδειχθεί λανθασμένη και πάλιν δεν θα επιδίκαζα τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις καθότι δεν παρουσιάσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε μαρτυρία για την οικονομική κατάσταση του Εναγόμενου.
Τόκος
Το θέμα του καθορισμού του τόκου επί των αποζημιώσεων, εμπίπτει στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Ως προκύπτει από το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148, ο νόμος απολήγει στην παροχή δυνατότητας επιδίκασης τόκου για ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος ή από οποιαδήποτε μεταγενέστερη ημερομηνία, ως ήθελε κριθεί δίκαιο. To Δικαστήριο δύναται να επιδικάζει τόκο ίσο με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων (2), (3) και (4) του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν.14/60, μετά των συναφών τροποποιήσεων.
Στην υπόθεση Φοινικαρίδης & άλλη ν. Γεωργίου & άλλων (1991) 1 ΑΑΔ 475, αναφέρθηκε ότι όσον αφορά το θέμα της επιδίκασης τόκου υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων που δεν θα κατέτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων του είδους μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση.
Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή (βλ. Birkett v. Hayes and Another (1982) 2 All E R 710 (C.A.).
Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις, στην απόφαση Φοινικαρίδης (ανωτέρω) λέχθηκαν τα εξής:
«Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά.
...
Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.»
Από τον φάκελο της παρούσας υπόθεσης προκύπτει ότι υπήρξε καθυστέρηση στην καταχώρηση της αγωγής από τον Ενάγοντα. Ενώ το επίδικο περιστατικό επίθεσης συνέβη στις 9/12/2014, ο Ενάγοντας καταχώρησε το Κλητήριο Ένταλμα στις 17/2/2016. Κανένας, όμως, λόγος δεν καταδείχθηκε που να δικαιολογεί την πιο πάνω καθυστέρηση.
Κρίνω ορθό λοιπόν όπως, τόσο για τις γενικές αποζημιώσεις όσο και για τις ειδικές αποζημιώσεις, επιδικαστεί νόμιμος τόκος από την ημερομηνία καταχώρησης του Κλητηρίου Εντάλματος, ήτοι τις 17/02/2016.
Κατάληξη
Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη όλα τα πιο πάνω, η αγωγή επιτυγχάνει.
Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των €1.500 ως γενικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο επί του εν λόγω ποσού από τις 17/02/2016 μέχρι εξοφλήσεως.
Επιπρόσθετα, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των €72,00 ως ειδικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο επί του εν λόγω ποσού από τις 17/02/2016 μέχρι εξοφλήσεως.
Σε ότι αφορά τα έξοδα, δεν βρίσκω κανέναν λόγο για να αποκλίνω από τον γενικό κανόνα που θέλει τούτα να ακολουθούν το αποτέλεσμα και ως εκ τούτου, επιδικάζονται έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο σε κλίμακα €500 - €2.000.
(Υπ.) ………………………….
Μ. Μιλτιάδου, Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο