ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ.ΒΑΡΝΑΒΑ Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής: 1217/2023
ΜΕΤΑΞΥ:
ΝΙΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΔΗ
Ενάγοντα
και
ΜΑΡΙΑΣ ΧΑΡΙΛΑΟΥ
Εναγομένης
Ημερομηνία: 12/3/2026
Εμφανίσεις:
Για τον Ενάγοντα: κα. Μάρκου για Άντης Πολυδώρου Δ.Ε.Π.Ε.
Για την Εναγόμενη: κ. Σταύρου για Σταύρου Σωφρονίου Δ.Ε.Π.Ε.
ΤΕΛΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Α. Εισαγωγή
1. Με την παρούσα αγωγή, ο Ενάγων επιζητεί ειδικές αποζημιώσεις για ζημιές που υπέστη στο όχημά του, συνεπεία τροχαίας σύγκρουσης με το όχημα της Εναγομένης. Τα επίδικα ζητήματα περιορίστηκαν αποκλειστικά στον καθορισμό της ευθύνης. Οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα συμφωνήθηκαν, με δήλωση των συνηγόρων, στο ποσό των €1.380,21.
2. Το αξιούμενο ποσό δεν ξεπερνά το ποσό των €3.000. Συνεπώς, δυνάμει της Δ.30 Θ.6, η αγωγή κατηγοριοποιήθηκε ως ταχείας εκδίκασης. Η ακροαματική διαδικασία διεξήχθη στη βάση ένορκης γραπτής μαρτυρίας, χωρίς να αντεξεταστεί οποιοσδήποτε από τους ομνύοντες.
3. Πιο κάτω γίνεται αναφορά, πρώτα, στις δικογραφημένες θέσεις των μερών. Ακολούθως, συνοψίζεται η μαρτυρία που παρουσίασαν οι διάδικοι και καταγράφονται τα παραδεκτά ή μη αμφισβητούμενα γεγονότα. Έπειτα, παρατίθεται η αξιολόγηση της μαρτυρίας και τα συνακόλουθα ευρήματα του Δικαστηρίου επί των πραγματικών γεγονότων. Στη συνέχεια, καταγράφονται τα νομοθετικά και νομολογιακά κριτήρια, στα οποία υπάγονται τα γεγονότα της υπόθεσης. Τέλος, καταγράφονται τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου προς επίλυση του επίδικου θέματος.
Β. Οι δικογραφημένες θέσεις των μερών
4. Σύμφωνα με το ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, περί τις 14/7/2022 η Ζωή Παναρέτου (εφεξής «ΖΠ») οδηγούσε το όχημα του Ενάγοντα, έχοντας λάβει τη συγκατάθεση του τελευταίου. Η ΖΠ ακολουθούσε ευθεία πορεία, χρησιμοποιώντας την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ. Η Εναγόμενη οδηγούσε το δικό της όχημα, ακολουθώντας την ίδια κατεύθυνση με την ΖΠ, χρησιμοποιώντας όμως την παράλληλη δεξιά λωρίδα της ίδιας οδού.
5. Κατά τον Ενάγοντα, τα οχήματα συγκρούστηκαν όταν η Εναγόμενη εισήλθε απότομα στην αριστερή λωρίδα με πρόθεση να στρίψει σε πάροδο. Συγκεκριμένα, η Εναγόμενη προσέκρουσε στο πίσω δεξιό μέρος του οχήματος του Ενάγοντα. Ο Ενάγων παραθέτει λεπτομέρειες αμέλειας, με τις οποίες αποδίδει στην Εναγόμενη ευθύνη για τη σύγκρουση.
6. Με την Υπεράσπιση, η Εναγόμενη προβάλλει μια διαφορετική εκδοχή. Γίνεται αποδεκτό ότι οδηγούσε το όχημά της στην οδό Φραγκλίνου Ρούσβελτ, αλλά ισχυρίζεται ότι κατά τον επίδικο χρόνο οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα και όχι στη δεξιά, όπως ισχυρίζεται ο Ενάγων.
7. Ως προς τις συνθήκες της σύγκρουσης, η δικογραφημένη θέση της Εναγομένης είναι ότι η ΖΠ την ακολουθούσε επί της αριστερής λωρίδας. Η ΖΠ επιχείρησε να προσπεράσει την Εναγόμενη από τα αριστερά, ενώ η Εναγόμενη επιχειρούσε ταυτόχρονη αριστερή στροφή για να εισέλθει σε πάροδο, με αναμμένο τον αντίστοιχο δείκτη του οχήματος. Η Εναγόμενη παραθέτει λεπτομέρειες αμέλειας, με τις οποίες αποδίδει στην ΖΠ αποκλειστική ευθύνη για τη σύγκρουση, με επίκεντρο την ταχύτητα και τον τρόπο με τον οποίο η ΖΠ προσπέρασε το όχημα της Εναγόμενης από την αριστερή πλευρά.
Γ. Σύνοψη Μαρτυρίας
8. Από πλευράς Ενάγοντα κατατέθηκαν ένορκες δηλώσεις του ιδίου (εφεξής «Ε/Δ Ενάγοντα») και της ΖΠ (εφεξής «Ε/Δ ΖΠ»).
Μαρτυρία Ενάγοντα
9. Ο Ενάγων παρέθεσε πιστοποιητικό ιδιοκτησίας του οχήματός του, το οποίο ήταν, κατά το χρόνο της σύγκρουσης, ασφαλισμένο με την Royal Crown Insurance Company Ltd.
10. Εξήγησε ότι η ΖΠ είναι η σύζυγός του, η οποία, με τη δική του συγκατάθεση, οδηγούσε στις 14/7/2022 το όχημά του. Ενημερώθηκε από την ΖΠ για τον τρόπο που επεσυνέβη η σύγκρουση. Ειδικότερα, η ΖΠ οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ, όταν η Εναγόμενη έστριψε απότομα από τη δεξιά λωρίδα για να εισέλθει στην αριστερή λωρίδα, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με το όχημα του Ενάγοντα.
11. Στη συνέχεια, λειτουργός της Rescueline μετέβηκε στη σκηνή και έλαβε φωτογραφίες. Ο Ενάγων ενημερώθηκε πως τα οχήματα δεν βρίσκονταν στην τελική τους θέση, καθότι τη στιγμή της σύγκρουσης ήταν εν κινήσει. Έτσι, διένυσαν κάποια απόσταση μέχρι να σταματήσουν. Έλαβε φωτογραφίες της σκηνής από τον ασφαλιστή, τις οποίες επισύναψε στην ένορκη του δήλωση.
12. Ακολούθως, δηλώνει ότι η ασφαλιστική εταιρεία που του παρείχε κάλυψη ανέθεσε σε εκτιμητή ζημιών την ετοιμασία έκθεσης εκτίμησης, την οποία επίσης παρέθεσε ως τεκμήριο. Βάσει της έκθεσης, το κόστος για πλήρη επιδιόρθωση και επισκευή του οχήματος ανέρχεται σε €1.380,13. Επίσης, παρουσίασε αριθμό τιμολογίων σε σχέση με τις επιμέρους ζημιές που υπέστη το όχημά του. Τέλος, ανέφερε ότι η Royal Crown Insurance Company Ltd παρείχε πλήρη κάλυψη για την επιδιόρθωση του οχήματος. Ως εκ τούτου, βάσει της αρχής της υποκατάστασης, αξιώνει εκ μέρους της εν λόγω ασφαλιστικής το εν λόγω ποσό.
Μαρτυρία ΖΠ
13. Η ΖΠ ανέφερε ότι, στις 14/7/2022 οδηγούσε σε ευθεία το όχημα του συζύγου της επί της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ με κατεύθυνση το Ζακάκι. Εξήγησε ότι η οδός έχει δύο λωρίδες ίδιας κατεύθυνσης και ότι η ίδια χρησιμοποιούσε την αριστερή λωρίδα με πολύ χαμηλή ταχύτητα, λόγω της τροχαίας κίνησης στο δρόμο. Διέκρινε το όχημα της Εναγομένης να κινείται πίσω της. Ακολούθως, η Εναγόμενη εισήλθε στη δεξιά λωρίδα και συνέχισε να κινείται στην ίδια πορεία με την ΖΠ, ενώ η ΖΠ προπορευόταν ελαφρώς. Τότε, εντελώς ξαφνικά, η Εναγόμενη έστριψε απότομα με σκοπό να εισέλθει στην αριστερή λωρίδα, μάλλον για να στρίψει σε πάροδο στα αριστερά, με αποτέλεσμα να προσκρούσει στο όχημα του Ενάγοντα.
14. Περιγράφει ότι οι ζημιές του οχήματος που οδηγούσε εντοπίστηκαν στην πίσω δεξιά πλευρά και, ειδικότερα, στην πόρτα, στο φτερό, στα ‘rims’ και στον τροχό. Το όχημα της Εναγομένης υπέστη ζημιές στην μπροστινή αριστερή γωνία.
15. Ισχυρίστηκε ότι η Εναγόμενη εισήλθε στην αριστερή λωρίδα χωρίς καμία προειδοποίηση και χωρίς να ελέγξει το δρόμο. Η ίδια δεν είχε περιθώρια αντίδρασης, εφόσον δεν περίμενε μια τέτοια ενέργεια από άλλη οδηγό. Σημειώνει ότι η Εναγόμενη είχε απεριόριστη ορατότητα, χωρίς όμως να ελέγξει την αριστερή λωρίδα ώστε να εντοπίσει το όχημα που οδηγούσε η ΖΠ.
16. Ανέφερε ότι στην σκηνή έφτασε λειτουργός της Rescueline, ο οποίος έλαβε φωτογραφίες. Εξήγησε, όμως, ότι τα οχήματα δεν βρίσκονταν στην ‘τελική τους θέση’, εφόσον κατά τη σύγκρουση ήταν σε κίνηση. Συνεπώς, συνέχισαν να διανύουν κάποια απόσταση μέχρι να σταματήσουν. Δήλωσε επίσης ότι η Royal Crown Insurance Company Ltd κάλυψε τις ζημιές του οχήματος, καταβάλλοντας το ποσό των €1.380,13.
Μαρτυρία Εναγομένης
17. Προς υποστήριξη των θέσεων της Εναγομένης κατατέθηκαν ένορκες δηλώσεις από την Εναγόμενη (εφεξής «Ε/Δ Εναγομένης») και τον Δρ. Ανδρέα Λοΐζου, ο οποίος κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας στην ηλεκτρονική αναπαράσταση ατυχημάτων (εφεξής «Ε/Δ ΑΛ»). Ένορκη δήλωση κατέθεσε επίσης και ο κ. Μιχάλης Χριστοφόρου, μηχανολόγος αυτοκινήτων και εκτιμητής ζημιών (εφεξής η «Ε/Δ ΜΧ»).
18. Η Εναγόμενη εξηγεί ότι στις 14/7/2022 οδηγούσε το όχημά της στην οδό Φραγκλίνου Ρούσβελτ, με δυτική κατεύθυνση. Χρησιμοποιούσε την αριστερή λωρίδα του δρόμου με χαμηλή ταχύτητα, όταν αποφάσισε να στρίψει αριστερά στην οδό Συνεργατισμού. Ενεργοποίησε το δείκτη κατεύθυνσης για να προειδοποιήσει τους άλλους οδηγούς για την πρόθεσή της να στρίψει. Ενώ οδηγούσε, το όχημα του Ενάγοντα την ακολουθούσε. Την ώρα που είχε ήδη ξεκινήσει την αριστερή στροφή, το όχημα του Ενάγοντα επιχείρησε να την προσπεράσει από την αριστερή πλευρά. Ως αποτέλεσμα, συγκρούστηκε ο μπροστινός αριστερός τροχός του οχήματος της Εναγoμένης με τη δεξιά πλευρά του οχήματος του Ενάγοντα.
19. Αναφέρει ότι η οδηγός του άλλου οχήματος δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η Εναγόμενη επιχειρούσε να στρίψει, ενώ η προσπάθεια της εν λόγω οδηγού για να την προσπεράσει από αριστερά ήταν παράνομη. Αναφέρει ότι, κατά τον επίδικο χρόνο, οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές, ο δρόμος ήταν καθαρός και ορατός.
20. Μετά το ατύχημα, επικοινώνησε με την ασφαλιστική της εταιρεία, ήτοι την Ιντεραμερικαν Ελληνική Ασφαλιστική Ανώνυμη Εταιρεία. Της ζητήθηκε να μεταφέρει τα γεγονότα στον Δρ. Ανδρέα Λοΐζου, εξωτερικό συνεργάτη της ασφαλιστικής, ο οποίος κατέληξε ότι η Εναγόμενη δεν φέρει ευθύνη.
Μαρτυρία Δρ. Ανδρέα Λοΐζου
21. Ο μάρτυρας, μηχανολόγος αυτοκινήτων, κατέγραψε αναλυτικά το βιογραφικό του, αναφερόμενος στις σπουδές, την περαιτέρω κατάρτιση και την εμπειρία του. Ασχολείται με την ηλεκτρονική αναπαράσταση ατυχημάτων από το 2007, κάτι το οποίο ήταν μέρος και της διδακτορικής του διατριβής.
22. Κατόπιν λήψης οδηγιών από την ασφαλιστική εταιρεία που παρείχε κάλυψη στην Εναγόμενη, ετοίμασε επιστημονική έκθεση με σκοπό την ανάλυση του επίδικου ατυχήματος. Προς τούτο το σκοπό, έλαβε υπόψη φωτογραφίες της σκηνής με τις τελικές θέσεις και τις ζημιές των οχημάτων, φωτογραφίες καταγραφής ζημιών, την υπεύθυνη δήλωση ατυχήματος της Εναγομένης, καθώς και τις πληροφορίες που η Εναγόμενη του παρείχε στο πλαίσιο προσωπικής συνέντευξης.
23. Περιέγραψε το ατύχημα αναφέροντας ότι το όχημα του Ενάγοντα επιχείρησε να προσπεράσει το όχημα της Εναγομένης από αριστερά. Προσδιόρισε ότι αυτή ήταν η αιτία της σύγκρουσης. Εξήγησε ότι ετοίμασε τρισδιάστατες προσομοιώσεις και καθόρισε την ταχύτητα του οχήματος του Ενάγοντα σε 21 – 23 χιλιόμετρα ανά ώρα, ενώ της Εναγομένης σε 7 – 9 χιλιόμετρα ανά ώρα.
Μαρτυρία κ. Μιχάλη Χριστοφόρου
24. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι είναι μηχανολόγος αυτοκινήτων, στον οποίο ανατέθηκε, μέσω της εταιρείας στην οποία εργάζεται, η εκτίμηση των υλικών ζημιών του οχήματος του Ενάγοντα. Κατέγραψε τη διαδικασία που ακολούθησε για να εκτιμήσει το κόστος της ζημιάς και επισύναψε έκθεση εκτίμησης για να τεκμηριώσει το ύψος της ζημιάς. Εξήγησε ότι η έκθεση του αναφέρεται αναλυτικά στις επιμέρους ζημιές επί του οχήματος, στην ανάγκη για αντικατάσταση εξαρτημάτων με ανταλλακτικά, στο χρόνο επιδιόρθωσης που απαιτείται, αλλά και στο κόστος των υπηρεσιών επιδιόρθωσης. Κατέληξε ότι το συνολικό ύψος της ζημιάς ανέρχεται σε €1.273,10
Δ. Παραδεκτά ή μη αμφισβητούμενα γεγονότα
25. Από το σύνολο των ενόρκων δηλώσεων που κατατέθηκαν, αλλά και από τα δικόγραφα, προκύπτουν τα πιο κάτω μη αμφισβητούμενα ή παραδεκτά γεγονότα:
i. Ο Ενάγων είναι ιδιοκτήτης του οχήματος με αρ. εγγραφής [ ] και η Εναγόμενη ιδιοκτήτρια και η οδηγός του οχήματος με αρ. εγγραφής [ ] (Έκθεση Απαίτησης παρ.1, Υπεράσπιση παρ.2).
ii. Οδηγός του οχήματος ιδιοκτησίας του Ενάγοντα ήταν η σύζυγός του, ΖΠ, η οποία οδηγούσε με τη συγκατάθεση του Ενάγοντα (Ε/Δ Ενάγοντα παρ.3, Ε/Δ ΖΠ παρ. 1 και 2).
iii. Το ατύχημα επεσυνέβη στις 14/7/2022 στην οδό Φραγκλίνου Ρούσβελτ στη Λεμεσό (Έκθεση Απαίτησης παρ. 4, Υπεράσπιση παρ.3).
iv. Βάσει κοινής δήλωσης των συνηγόρων, οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα ανέρχονται στο ποσό των €1.380,21.
Για τα πιο πάνω προβαίνω σε αντίστοιχα ευρήματα.
Ε. Αξιολόγηση μαρτυρίας
26. Η κατ’ εφαρμογή της Δ.30, η ταχεία εκδίκαση αγωγής εμπεριέχει την ιδιαιτερότητα ότι προχωρεί στη βάση γραπτής μαρτυρίας, εκτός εάν το Δικαστήριο επιτρέψει, για συγκεκριμένους μόνο λόγους, την προσκόμιση προφορικής μαρτυρίας. «Η γραπτή μαρτυρία είναι ο κανόνας και η προφορική μαρτυρία και αντεξέταση είναι η εξαίρεση».[1] Σκοπός είναι η σύντομη εκδίκαση των υποθέσεων.[2]
27. Αξίζει να αναφερθεί ότι, εφόσον οι ενόρκως δηλούντες δεν αντεξετάστηκαν, το Δικαστήριο δεν είχε την ευκαιρία να αξιολογήσει την εν γένει συμπεριφορά των μαρτύρων στο εδώλιο. Στοιχεία αξιολόγησης της αξιοπιστίας των μαρτύρων που αποκαλύπτονται σε ζωντανή ακροαματική διαδικασία, όπως η εκφορά του λόγου, η ιδιοσυγκρασία, ο δισταγμός ή η αμεσότητα, καθώς και η φυσικότητα, δεν αναδύονται ενώπιον του Δικαστηρίου όταν η μαρτυρία περιορίζεται σε γραπτό κείμενο.
28. Εντούτοις, αποτελεί καθήκον του Δικαστηρίου να προβεί σε συγκεκριμένα ευρήματα αξιοπιστίας για το αν ο καθένας μάρτυς είπε ή όχι την αλήθεια.[3] Η ‘ταχεία εκδίκαση’ αγωγής δεν μπορεί να αμβλύνει την υποχρέωση του Δικαστηρίου για αξιολόγηση της αποδεκτής και προσκομισθείσας μαρτυρίας. Επομένως, θεωρώ οτι οι νομολογιακές αρχές περί αξιολόγησης μαρτύρων εφαρμόζονται με αναπόφευκτους περιορισμούς και προσαρμογές που προκύπτουν από τη φύση της γραπτής μαρτυρίας.
29. Ειδικότερα, η γραπτή μαρτυρία που καταγράφεται στις εκατέρωθεν ένορκες δηλώσεις, όπως και η προφορική, μπορεί να «να συσχετίζεται, να αντιπαραβάλλεται και να διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων».[4] Επίσης, η γραπτή μαρτυρία δύναται να υπόκειται σε έλεγχο «με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής».[5]
30. Στην υπό κρίση περίπτωση, υπάρχουν δυο αντίθετες εκδοχές γεγονότων ως προς τις συνθήκες σύγκρουσης των οχημάτων. Το Δικαστήριο εξετάζει κατά πόσο ο Ενάγων, ο οποίος φέρει φυσικά το βάρος απόδειξης, απέδειξε κατά πόσο η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι. Δεν εξετάζεται το κατά πόσο η εκδοχή του Ενάγοντα είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη εκδοχή της άλλης πλευράς.[6] Έπεται ότι η ταχεία εκδίκαση δεν αλλοιώνει την υποχρέωση του Ενάγοντα να αποδείξει την υπόθεση του στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων.[7] Το βάρος απόδειξης δεν αντιμετωπίζεται «εκπτωτικά».[8]
31. Έχοντας κατά νου τα ανωτέρω, προχωρώ στο να αξιολογήσω τη μαρτυρία που καταγράφηκε στις ένορκες δηλώσεις.
Αξιολόγηση Ε/Δ Ενάγοντα
32. Η μαρτυρία του Ενάγοντα ήταν στο σύνολό της λιτή και περιεκτική. Οι θέσεις του ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς του οχήματος, την ασφαλιστική κάλυψη του οχήματος από την Royal Crown Insurance Company Ltd, καθώς και τις ειδικές ζημιές που υπέστη το όχημα του, υποστηρίζονται από αντίστοιχα τεκμήρια με περιεχόμενο που επιβεβαιώνει τις θέσεις του. Τα θέματα αυτά δεν έχουν αμφισβητηθεί και έχω ήδη προβεί σε σχετικά ευρήματα, στη βάση παραδεκτών ή μη αμφισβητούμενων γεγονότων. Συνεπώς, αυτή η πτυχή της μαρτυρίας δεν χρήζει περαιτέρω ενασχόλησης.
33. Όσο αφορά τις συνθήκες του ατυχήματος, ο Ενάγων αναφέρει ότι έλαβε ενημέρωση από τη σύζυγό του. Επί της ουσίας, συνοψίζει και επαναλαμβάνει τα όσα η ΖΠ αναφέρει στη δική της ένορκη δήλωση. Δεν θεωρώ ότι η μαρτυρία του Ενάγοντα ως προς την αιτία του ατυχήματος έλκει από μόνη της αποδεικτική αξία, εφόσον οι περιστάσεις της σύγκρουσης άπτονται συγκεκριμένων και ιδιαίτερων διαδοχικών γεγονότων που προφανώς διαδραματίστηκαν εντός λίγων λεπτών.
34. Ο Ενάγων δεν ήταν παρών κατά το χρόνο της σύγκρουσης, ώστε να παρατηρήσει με αμεσότητα, δηλαδή μέσω των αισθήσεων του, τα όσα περιγράφει. Έτσι, στα όσα αναφέρει επί του ζητήματος δεν μπορεί να προσδοθεί περισσότερη αποδεικτική αξία από αυτή που θα αποδοθεί στη μαρτυρία της ΖΠ, από την οποία και άντλησε πληροφόρηση. Ως εκ τούτου, η μαρτυρία του Ενάγοντα ως προς τις περιστάσεις της σύγκρουσης δεν προσμετρά από μόνη της στα τελικά ευρήματα του Δικαστηρίου.
35. Περαιτέρω, ο Ενάγων επισύναψε στην ένορκη του δήλωση φωτογραφίες από το επίδικο ατύχημα, θέτοντας το υπόβαθρο για το πως αυτές έφτασαν στην κατοχή του. Ειδικότερα, ανέφερε ότι έλαβε τις φωτογραφίες μέσω της ασφαλιστικής εταιρείας που του παρείχε κάλυψη, ήτοι της Royal Crown Insurance Company Ltd. Εξήγησε ότι οι φωτογραφίες αυτές λήφθηκαν από αρμόδιο λειτουργό της Rescueline, o οποίος μετέβη στη σκηνή του ατυχήματος. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την ένορκη δήλωση της ΖΠ, στην οποία αναφέρομαι πιο κάτω.
36. Οι φωτογραφίες και το περιεχόμενο τους δεν αμφισβητήθηκαν από οποιαδήποτε πλευρά. Παρατηρώ ότι οι φωτογραφίες απεικονίζουν δύο χτυπημένα οχήματα με τους αριθμούς εγγραφής των επίδικων οχημάτων, σε δρόμο που ταιριάζει με την περιγραφή της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ, όπως προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας. Συνεπώς, αποδέχομαι ότι οι συγκεκριμένες φωτογραφίες αποτελούν απεικονίσεις της σκηνής του ατυχήματος μετά τη σύγκρουση. Στην ειδικότερη σημασία των φωτογραφιών για την παρούσα υπόθεση αναφέρομαι πιο κάτω.
Αξιολόγηση Ε/Δ ΖΠ
37. Η μαρτυρία της ΖΠ είναι σαφής και περιεκτική. Περιγράφει με απλότητα και ευκρίνεια τα γεγονότα που οδήγησαν στη σύγκρουση των οχημάτων.
38. Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι το όχημα που οδηγούσε υπέστη ζημιές σε διάφορα επιμέρους σημεία που βρίσκονται στην πίσω δεξιά πλευρά, ενώ το όχημα της Εναγομένης υπέστη ζημιά στην μπροστινή αριστερή γωνία. Βάσει κοινής λογικής, η θέση της ως προς τα σημεία όπου εντοπίζονται οι ζημιές επί των οχημάτων συνάδει με τον τρόπο που ισχυρίζεται ότι πραγματοποιήθηκε η σύγκρουση.
39. Σημειώνει ότι τα οχήματα δεν ήταν στην ‘τελική τους θέση’ όταν ο λειτουργός της Rescueline φωτογράφισε τη σκηνή του ατυχήματος. Αυτό διότι, κατά τη στιγμή της σύγκρουσης τα οχήματα ήταν σε κίνηση και διένυσαν κάποια περαιτέρω απόσταση μέχρι να σταματήσουν. Από αυτή την περιγραφή, προκύπτει ότι οι φωτογραφίες δεν απεικονίζουν τα οχήματα στις ακριβείς θέσεις που ήταν κατά το χρόνο της σύγκρουσης, αλλά στις θέσεις που τα οχήματα έλαβαν αφότου συνέχισαν για κάποιες στιγμές να κινούνται αμέσως μετά τη σύγκρουση.
40. Από το περιεχόμενο της Ε/Δ ΖΠ και μόνο δεν προκύπτει οποιοδήποτε στοιχείο που να κλονίζει την αξιοπιστία της μάρτυρος. Εντούτοις, η μαρτυρία της ομνύουσας δεν μπορεί να ιδωθεί απομονωμένα αλλά, όπως εξηγώ πιο κάτω, πρέπει να συνεκτιμηθεί με το σύνολο της μαρτυρίας. Συνεπώς, η τελική κρίση του Δικαστηρίου ως προς την αξιοπιστία της ΖΠ θα καταγραφεί κατωτέρω.
Αξιολόγηση Ε/Δ Εναγομένης
41. Η Εναγόμενη παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική εκδοχή γεγονότων. Προβάλλει μια συγκεκριμένη εκδοχή που, εκ πρώτης όψεως, συνάδει επίσης με τα σημεία στα οποία παρουσιάζονται οι ζημιές στα δύο οχήματα.
42. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι πορευόταν στην αριστερή λωρίδα του δρόμου και όχι στη δεξιά, όπως αναφέρει η ΖΠ. Αποφάσισε να στρίψει αριστερά, αφότου ενεργοποίησε το δείκτη ώστε να ειδοποιήσει τους άλλους οδηγούς. Η ΖΠ επιχείρησε να την προσπεράσει από αριστερά, ενώ η ίδια βρισκόταν ήδη σε διαδικασία στροφής, με αποτέλεσμα να προσκρούσει με τον αριστερό μπροστινό τροχό της στο δεξί μέρος του άλλου οχήματος.
43. Σε αυτό το σημείο, θεωρώ χρήσιμο να αναφέρω τη σημασία που έχει το φωτογραφικό υλικό για την παρούσα υπόθεση. Οι φωτογραφίες αποτελούν απτή και συναφώς πραγματική μαρτυρία, από την οποία το Δικαστήριο μπορεί να προβεί στα δικά του συμπεράσματα.
44. Σε υποθέσεις όπως η παρούσα, όπου υπάρχουν εκ διαμέτρου αντίθετες και φαινομενικά πιθανές εκδοχές γεγονότων, η πραγματική μαρτυρία έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθότι δύναται να αποτελέσει τη βάση για την κρίση της αξιοπιστίας των μαρτύρων αλλά και των συνθηκών της σύγκρουσης.[9] Θεωρώ ιδιαίτερα διαφωτιστικό το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Ηλιάδης & Σάντης, Το Δίκαιο της Απόδειξης, δικονομικές και ουσιαστικές πτυχές (2η έκδοση, 2016), σελ.333 – 334:
«Η πραγματική μαρτυρία είναι από τα πιο αξιόπιστα είδη μαρτυρίας…και εκτός και εάν η γνησιότητά της αμφισβητείται αυτά που προσδιορίζει μιλούν από μόνα τους…Μπορεί να αποτελέσει ασφαλή οδηγό για την κρίση της αξιοπιστίας και της ακρίβειας άλλης μαρτυρίας που παρουσιάζεται ενώπιον του Δικαστηρίου (επί παραδείγματι προφορικής), διαφωτίζουσα έτσι τις συνθήκες που περιβάλλουν τα εκάστοτε επίδικα γεγονότα, επισκιάζοντας, ως υπέδειξε το Εφετείο δια του Γιασεμή Δ. στην Φιντανάκης v Αστυνομίας, Ποιν. Έφ. 98/13 ημ. 30/9/13 ‘κάθε άλλη μαρτυρία, η οποία είναι αντίθετη από αυτή, οδηγώντας, συγχρόνως, στη μη αποδοχή της». Αυτά μπορούν να αφορούν σε τροχαία ατυχήματα αστικής μορφής»
45. Εν προκειμένω, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ο Ενάγων επισύναψε στην ένορκη του δήλωση φωτογραφίες της σκηνής του ατυχήματος. Φωτογραφικό υλικό της ίδιας σκηνής περιλαμβανεται επίσης και στην Ε/Δ ΑΛ. Ο ομνύων της Ε/Δ ΑΛ δεν αναφέρει πώς έφτασαν στην κατοχή του οι συγκεκριμένες φωτογραφίες. Αναφέρει όμως ότι βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στις φωτογραφίες, ώστε να προβεί στα συμπεράσματά του. Οι φωτογραφίες εμπεριέχονται στην έκθεση ημερ.11/11/2024 (εφεξής η «Έκθεση ΑΛ») που επισυνάπτεται στην Ε/Δ ΑΛ. Παρατηρώ ότι οι εν λόγω φωτογραφίες απεικονίζουν τα ίδια οχήματα, στις ίδιες θέσεις και στον ίδιο δρόμο που παρουσιάζονται και στις φωτογραφίες που επισύναψε ο Ενάγων. Δεν αμφισβητήθηκε ότι αποτελούν φωτογραφίες της επίδικης σκηνής. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι και αυτές οι φωτογραφίες απεικονίζουν τα δύο εμπλεκόμενα οχήματα και τη σκηνή του ατυχήματος μετά τη σύγκρουση.
46. Από το σύνολο των φωτογραφιών που προσκομίστηκαν, το Δικαστήριο μπορεί να διαπιστώσει ότι οι ρηθείσες φωτογραφίες απεικονίζουν οδό με δύο λωρίδες ίδιας κατεύθυνσης, η οποία προφανώς είναι η οδός Φραγκλίνου Ρούσβελτ. Το όχημα της Εναγομένης βρίσκεται ακινητοποιημένο στο δεξιότερο μέρος της αριστερής λωρίδας και είναι στραμμένο προς τα αριστερά. Στα αριστερά του οχήματος της Εναγομένης ξεκινά το άνοιγμα παρόδου, στην οποία η Εναγόμενη φαίνεται ότι επιχείρησε να στρίψει.
47. Το όχημα του Ενάγοντα απεικονίζεται ακινητοποιημένο επίσης εντός της αριστερής λωρίδας με ελαφριά κλήση προς τα δεξιά. Βρίσκεται σε μικρή απόσταση μπροστά από το όχημα της Εναγομένης. Πιο συγκεκριμένα, βρίσκεται στο αριστερότερο μέρος της αριστερής λωρίδας. Ο αριστερός τροχός εφάπτεται στη διπλή κίτρινη γραμμή του πεζοδρομίου που οριοθετεί το τέλος της εισόδου της παρόδου.
48. Η ζημιά επί του οχήματος του Ενάγοντα απεικονίζεται στην περιοχή της πίσω δεξιάς πόρτας, ενώ επί του οχήματος της Εναγομένης παρουσιάζεται στο μπροστινό αριστερό μέρος.
49. Περαιτέρω, από τις φωτογραφίες φαίνεται ότι οι καιρικές συνθήκες και η ιδιομορφία της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ δημιουργούσαν ευνοϊκές συνθήκες για την ορατότητα των οδηγών. Το ατύχημα επεσυνέβη κατά τη διάρκεια φωτεινής ημέρας, σε ευθύ δρόμο και χωρίς εμφανή εμπόδια που θα μπορούσαν να παρέμβουν στο οπτικό πεδίο των οδηγών.
50. Παρατηρώντας τις φωτογραφίες υπό το πρίσμα της κοινής λογικής και ανθρώπινης εμπειρίας, θεωρώ ότι, για τους πιο κάτω λόγους, η Εναγόμενη δεν είπε την αλήθεια.
51. Στη φωτογραφία με τίτλο «εικόνα 3» κάτω από την υποπαράγραφο 2.4. της Έκθεσης ΑΛ, απεικονίζεται από κάποια απόσταση το πίσω μέρος του οχήματος της Εναγομένης. Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι η αριστερή λωρίδα της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ διαθέτει χώρο σε πλάτος μόνο για ένα αυτοκίνητο. Αυτό είναι έκδηλο από την όψη των φωτογραφιών και δεν χρειάζονται εξειδικευμένες μετρήσεις. Τα οχήματα θα μπορούσαν να κινηθούν παράλληλα επί της συγκεκριμένης οδού μόνο εάν χρησιμοποιούσαν και τις δύο λωρίδες.
52. Συνεπώς, η ΖΠ δεν θα μπορούσε να προσπεράσει την Εναγόμενη από την αριστερή πλευρά, πολύ απλά επειδή είτε θα προσέκρουσε στο πεζοδρόμιο που βρίσκεται στα αριστερά της οδού, είτε θα διένυε απόσταση επί του πεζοδρομίου. Τέτοια μαρτυρία περί πόρευσης του οχήματος που οδηγούσε η ΖΠ επί του πεζοδρομίου δεν προσκομίστηκε. Θεωρώ ότι αυτή η διαπίστωση από μόνη της καταρρίπτει την εκδοχή της Εναγομένης.
53. Ωστόσο, το ζήτημα δεν τελειώνει εδώ. Οι εικόνες με αριθμούς 2 μέχρι 5 της Έκθεσης ΑΛ, καθώς και οι φωτογραφίες στην 3η και 4η σελίδα του Τεκμηρίου 3 της Ε/Δ Ενάγοντα, απεικονίζουν ευδιάκριτα τον πίσω δεξιό τροχό του οχήματος της Εναγομένης να βρίσκεται επί της διακεκομμένης γραμμής, που διαχωρίζει τις δυο λωρίδες της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ. Εάν η Εναγόμενη τηρούσε την αριστερή λωρίδα και είχε ήδη ξεκινήσει να στρίβει στην αριστερή πάροδο κατά το χρόνο της σύγκρουσης, όπως ισχυρίζεται, δεν θα ήταν λογικό, μετά τη σύγκρουση, το όχημα της Εναγομένης να βρίσκεται στο μέσο της οδού, με τον πίσω δεξιό τροχό στο σύνορο αριστερής και δεξιάς λωρίδας.
54. Ο προβληματισμός αυτός γίνεται ακόμα πιο έντονος, εάν ληφθεί υπόψη η θέση της ΖΠ ότι τα οχήματα συνέχισαν μετά τη σύγκρουση να διανύουν κάποια απόσταση προτού λάβουν τις θέσεις στις οποίες φωτογραφήθηκαν. Βάσει κοινής λογικής και εμπειρίας, εάν η Εναγόμενη έλεγε την αλήθεια, το όχημα της θα αναμένετο να απεικονίζεται τουλάχιστον πλησίον της εισόδου της παρόδου, αν όχι στην αρχή της παρόδου.
55. Περαιτέρω, ‘αντιπαραβάλλοντας και διερευνώντας’ την πιο πάνω απεικόνιση ‘στο σύνολο της μαρτυρίας’,[10] παρατηρώ ότι η θέση του οχήματος της Εναγομένης ενισχύει την εκδοχή γεγονότων που παρουσιάζει η ΖΠ. Το ότι μετά τη σύγκρουση ο πίσω δεξιός τροχός του οχήματος της Εναγομένης εξακολουθούσε να εφάπτεται με τη διακεκομμένη γραμμή στο μέσο της οδού, αποτελεί στοιχείο που δεικνύει ότι η Εναγόμενη αμέσως πριν από τη σύγκρουση προήλθε από τη δεξιά λωρίδα. Σημειώνω ότι αυτό δεν αποτελεί σύγκριση των δύο διιστάμενων εκδοχών των διαδίκων ως προς το ποια εκδοχή είναι πιο πιστευτή, αλλά συνεκτίμηση των όσων ανέφερε η Εναγόμενη με το σύνολο της μαρτυρίας.
56. Παρενθετικά, αξίζει να καταγραφεί ότι η ευπαίδευτη συνήγορος του Ενάγοντα εισηγείται μέσω της γραπτής της αγόρευσης πως, εάν το όχημα του Ενάγοντα προσπαθούσε να προσπεράσει από τα αριστερά, τότε το όχημα της Εναγομένης θα παρουσίαζε συνεχόμενες ζημιές στην αριστερή και μπροστινή πλευρά και όχι μεμονωμένη ζημιά εμβολισμού. Αν και αυτή η θέση, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται ορθολογιστική, θεωρώ ότι θα ήταν επισφαλές για το Δικαστήριο να προβεί σε αντίστοιχο εύρημα. Αυτό διότι, υπό τις περιστάσεις, η φύση της ζημιάς επί των οχημάτων ενδεχομένως να καθορίζεται από ειδικότερες παραμέτρους που δεν εμπίπτουν στη σφαίρα της κοινής λογικής, ώστε το Δικαστήριο να προβεί σε συμπεράσματα χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο. Ως εκ τούτου, στην απουσία σχετικής μαρτυρίας πραγματογνωμοσύνης, δεν θεωρώ ορθό να ληφθεί υπόψη η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία.
57. Υπό το φως όλων των ανωτέρω, καταλήγω ότι οι διαπιστώσεις που προκύπτουν από το φωτογραφικό υλικό αποδομούν την εκδοχή της Εναγομένης. Τα ενώπιον μου στοιχεία υποδηλώνουν ότι η Εναγόμενη, προερχόμενη από τη δεξιά λωρίδα, συγκρούστηκε με το όχημα του Ενάγοντα στην αριστερή λωρίδα.
58. Η αντίθετη θέση της Εναγομένης πως η ΖΠ επιχείρησε να την προσπεράσει από τα αριστερά είναι ουσιαστική για το κύριο επίδικο ζήτημα, δηλαδή την ευθύνη του ατυχήματος. Η Εναγόμενη παρουσιάζει αναληθή εκδοχή γεγονότων, η οποία είναι φτιαγμένη ώστε να συνάδει με τα σημεία που παρουσιάζονται οι ζημιές επί των δύο οχημάτων. Επομένως, δεν μπορώ παρά να θεωρήσω ότι η Εναγόμενη φανερώνει διάθεση ψεύδους. Ως εκ τούτου, η μαρτυρία της Εναγομένης απορρίπτεται στο σύνολό της.
59. Απεναντίας, η μαρτυρία της ΖΠ ενισχύεται από το φωτογραφικό υλικό. Με δεδομένο ότι, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, δεν εντοπίζεται στοιχείο που να δημιουργεί αμφιβολίες ως προς την ειλικρίνεια της ΖΠ, αποδέχομαι ολόκληρη τη μαρτυρία της ΖΠ.
Αξιολόγηση Ε/Δ ΑΛ
60. Ο ομνύων αναφέρεται σε εξειδικευμένα θέματα. Συνεπώς, το πρώτο ζήτημα που καλείται να εξετάσει το Δικαστήριο είναι κατά πόσο ο μάρτυρας, ως προτιθέμενος εμπειρογνώμονας, έχει τα προσόντα και την εμπειρία ώστε να κριθεί υπό αυτή την ιδιότητα. Ο μάρτυρας καταγράφει με λεπτομέρεια την εκτενή του εμπειρία και κατάρτιση, η οποία δεν αμφισβητήθηκε. Θεωρώ ότι έχει προσκομίσει επαρκές υπόβαθρο ώστε να θεωρηθεί εμπειρογνώμονας στο πεδίο αναπαράστασης και ανάλυσης τροχαίων ατυχημάτων.
61. Η υποχρέωση κάθε εμπειρογνώμονα προς το Δικαστήριο είναι να παρέχει, αλλά και να εξηγήσει, τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, ώστε το ίδιο το Δικαστήριο να μπορεί να προβεί στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα ως προς τα επίδικα γεγονότα.[11] Επίσης, η μαρτυρία πραγματογνωμόνων δεν αντιμετωπίζεται με διαφορετικό τρόπο από ότι οι άλλοι μάρτυρες και δεν δεσμεύει το Δικαστήριο. Η μαρτυρία τους αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών.[12]
62. Η Ε/Δ ΑΛ συνοψίζει το περιεχόμενο της συνημμένης Έκθεσης ΑΛ. Αναφέρεται ότι η ασφαλιστική εταιρεία της Εναγομένης ανέθεσε στην εταιρεία, που ο ίδιος εργάζεται, την επιστημονική ανάλυση και ετοιμασία έκθεσης, ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος. Ο μάρτυρας ανέφερε επίσης ότι, για σκοπούς ετοιμασίας της Έκθεσης ΑΛ, χρησιμοποίησε φωτογραφίες της σκηνής του ατυχήματος με τις τελικές θέσεις και ζημιές των οχημάτων, φωτογραφίες απεικόνισης των ζημιών για τα δύο οχήματα, την υπεύθυνη δήλωση της Εναγομένης, καθώς και πληροφορίες που έλαβε από προσωπική συνέντευξη που είχε μαζί της για να συζητήσει την ουσία της υπόθεσης και το πως έλαβε χώρα το ατύχημα.
63. Στην παράγραφο 5 της Έκθεσης ΑΛ, με τίτλο «Συμπεράσματα», ο μάρτυρας ουσιαστικά επιβεβαιώνει την εκδοχή γεγονότων που παρουσιάζει η Εναγόμενη. Καταγράφει ότι το δυστύχημα έλαβε χώρα διότι το όχημα του Ενάγοντα επιχείρησε να προσπεράσει από τα αριστερά του οχήματος της Εναγομένης σε δρόμο μονής κατεύθυνσης ανά πορεία, τη στιγμή που το όχημα της Εναγομένης επιχειρούσε στροφή προς τα αριστερά σε πάροδο.
64. Το Δικαστήριο έχει ήδη απορρίψει τη μαρτυρία της Εναγομένης, ένεκα των διαπιστώσεων που προκύπτουν από το φωτογραφικό υλικό που προσκομίστηκε. Για τους ίδιους λόγους, δεν μπορώ να αποδεχτώ τη γνώμη του εμπειρογνώμονα ως προς την αιτία της σύγκρουσης, εφόσον αυτή ταυτίζεται με την απορριφθείσα θέση της Εναγομένης. Ωστόσο, σημειώνεται ότι τα συμπεράσματα της Έκθεσης ΑΛ δεν γίνονται αποδεκτά και για τους ακόλουθους επιπρόσθετους λόγους.
65. Πρώτο, η Έκθεση ΑΛ είναι στα πιο ουσιώδη σημεία της συμπερασματική, χωρίς να παραθέτει αναλυτικά το συλλογισμό και τα επιστημονικά κριτήρια που ο εμπειρογνώμονας εφάρμοσε, ώστε το ίδιο το Δικαστήριο να μπορεί με ανεξάρτητο τρόπο να επαληθεύσει τα συμπεράσματα του εμπειρογνώμονα ή να καταλήξει στα δικά του.
66. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 4 με τίτλο «Ανάλυση – προσδιορισμός των αιτιών του δυστυχήματος» καταγράφεται ότι στη βάση των ταχυτήτων και των τελικών θέσεων των οχημάτων επιβεβαιώθηκε το σημείο σύγκρουσης, ενώ από την ‘ηλεκτρονική ανάλυση’ προκύπτει ότι η σύγκρουση επήλθε όταν το όχημα του Ενάγοντα προσπάθησε να προσπεράσει από τα αριστερά το όχημα της Εναγομένης.
67. Εντούτοις, δεν εξηγείται γιατί το καθορισμένο σημείο σύγκρουσης και η ταχύτητα των οχημάτων αποτελούν στοιχεία που βεβαιώνουν την κατ’ ισχυρισμό αιτία της σύγκρουσης, δηλαδή ότι το όχημα του Ενάγοντα προσπέρασε από τα αριστερά το όχημα της Εναγομένης, αποκλείοντας οποιοδήποτε άλλο σενάριο.
68. Περαιτέρω, στην υποπαράγραφο 4.1. της Έκθεσης ΑΛ με τίτλο «Είδος Σύγκρουσης», ο μάρτυρας εξηγεί ότι χρησιμοποίησε τη μέθοδο του «αναδρομικού υπολογισμού» βάσει των τελικών θέσεων των οχημάτων. Ωστόσο, και πάλι, απουσιάζει η αναγκαία επεξήγηση ως προς τον τρόπο που η συγκεκριμένη μέθοδος δύναται να καθορίσει την ακριβή πορεία που ακολούθησαν τα οχήματα πριν τη σύγκρουση. Η γενική επίκληση της ‘ηλεκτρονικής ανάλυσης’ και των ‘νόμων της φυσικής’ που καταγράφονται σε διάφορα σημεία, τόσο της Έκθεσης ΑΛ όσο και της Ε/Δ ΑΛ, δεν διαφωτίζουν το Δικαστήριο ως προς τα κριτήρια που το ίδιο το Δικαστήριο μπορεί να εφαρμόσει.
69. Δεύτερο, κάτω από την παράγραφο 4.4. με τίτλο «Σημείο Σύγκρουσης», ο εμπειρογνώμονας παρουσιάζει προσομοίωση της στιγμής της σύγκρουσης (Εικόνα 26), αναφέροντας ως ‘σημείο Χ’ το ακριβές σημείο επαφής των οχημάτων. Αναφέρει ότι ‘βάσει των νόμων της φυσικής’ το σημείο σύγκρουσης είναι η μοναδική θέση που επαληθεύει τις τελικές θέσεις των οχημάτων. Καθορίζει περαιτέρω ότι το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται περί τα 2,05 μέτρα από το κέντρο του δρόμου.
70. Ωστόσο, η συγκεκριμένη προσομοίωση της στιγμής της σύγκρουσης, παρουσιάζει την πίσω δεξιά πλευρά του οχήματος της Εναγομένης να επεκτείνεται πέραν της διακεκομμένης γραμμής της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ και να βρίσκεται εντός της δεξιάς λωρίδας. Η δε μπροστινή αριστερή πλευρά του οχήματος της Εναγομένης εφάπτεται της πίσω δεξιάς πλευράς του οχήματος του Ενάγοντα, το οποίο βρίσκεται στην αριστερή λωρίδα.
71. Χωρίς να καθιστώ τον εαυτό μου εμπειρογνώμονα, εύλογα προκύπτει το ερώτημα πώς είναι δυνατόν το όχημα της Εναγομένης να παρουσιάζεται μερικώς εντός της δεξιάς λωρίδας κατά το χρόνο της σύγκρουσης, εάν η Εναγόμενη αμέσως πριν τη σύγκρουση πορευόταν στην αριστερή λωρίδα και είχε ήδη ξεκινήσει να στρίβει προς τα αριστερά, ως η ίδια η Εναγόμενη ισχυρίστηκε.
72. Τουναντίον, η συγκεκριμένη απεικόνιση δείχνει ότι, τουλάχιστον αμέσως πριν τη σύγκρουση, το όχημα της Εναγομένης δεν βρισκόταν ολόκληρο εντός της αριστερής λωρίδας. Αντιπαραβάλλοντας το περιεχόμενο της Έκθεσης ΑΛ με το σύνολο της μαρτυρίας, η απεικονιζόμενη θέση του οχήματος της Εναγομένης κατά το χρόνο της σύγκρουσης συνάδει με την εκδοχή του Ενάγοντα, ήτοι ότι το όχημα της Εναγομένης προήλθε από τη δεξιά λωρίδα για να εισέλθει σε πάροδο στα αριστερά.
73. Τρίτο, κάτω από την παράγραφο 4.2. με τίτλο «προσδιορισμός ταχυτήτων σύγκρουσης», ο μάρτυρας παρουσιάζει την πορεία των δύο οχημάτων πριν από τη σύγκρουση μέχρι και την τελική τους θέση, παραθέτοντας σειρά διαδοχικών απεικονίσεων της πορείας των οχημάτων. Πρόκειται για τις εικόνες με αριθμούς 16 – 23.
74. Τόσο από την αεροφωτογραφία της περιοχής του ατυχήματος (εικόνα 1), όσο και από τις φωτογραφίες της σκηνής του ατυχήματος (εικόνες 3 – 6), προκύπτει ότι η οδός Φραγκλίνου Ρούσβελτ περιβάλλεται από πεζοδρόμιο. Διαπιστώνω ότι οι διαδοχικές απεικονίσεις της πορείας των οχημάτων περιλαμβάνουν προσομοιώσεις των οχημάτων να ‘κινούνται’ επί της αρχικής αεροφωτογραφίας.
75. Παρατηρώ ότι στις εικόνες με αριθμούς 14 και 15 το όχημα του Ενάγοντα παρουσιάζεται να προσπερνά το όχημα της Εναγομένης από αριστερά. Ωστόσο, η αριστερή πλευρά του οχήματος του Ενάγοντα φαίνεται να περνά πάνω από το πεζοδρόμιο και ακολούθως, με τη φωτογραφία 16, να καταλήγει εκ νέου ολόκληρο στο δρόμο και να συγκρούεται με το όχημα της Εναγομένης. Ως αναφέρθηκε προηγουμένως, δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία από πλευράς Εναγομένης ότι το όχημα του Ενάγοντα πέρασε πάνω από το πεζοδρόμιο με σκοπό να προσπεράσει την Εναγόμενη από τα αριστερά. Η προσομοίωση που ετοίμασε ο εμπειρογνώμονας επιβεβαιώνει το προφανές. Όπως επεξηγήθηκε ανωτέρω με αναφορά στο φωτογραφικό υλικό, η αριστερή λωρίδα της οδού δεν διέθετε επαρκή χώρο, ώστε το όχημα του Ενάγοντα να προσπεράσει την Εναγόμενη από την αριστερή πλευρά.
76. Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, συμπεραίνω ότι η Έκθεση ΑΛ στερείται πειστικότητας. Θεωρώ ότι, με αφετηρία την εκδοχή της Εναγομένης, ο εμπειρογνώμονας οικοδόμησε την Έκθεση ΑΛ ώστε οι προσομοιώσεις και τα συμπεράσματά του να ταυτίζονται με την εκδοχή της Εναγομένης. Επομένως, δεν αποδέχομαι τα συμπεράσματα του εμπειρογνώμονα, όπως αυτά καταγράφονται στην ένορκη δήλωση και την Έκθεση ΑΛ. Διευκρινίζεται ότι η μαρτυρία του δεν απορρίπτεται στην ολότητά της εφόσον, όπως επεξηγήθηκε, οι φωτογραφίες που επισυνάπτονται στην Έκθεση ΑΛ αποτελούν από μόνες τους πηγή χρήσιμης πραγματικής μαρτυρίας.
Αξιολόγηση Ε/Δ ΜΧ
77. Η μαρτυρία του ομνύοντα είναι περιεκτική και σαφής. Ωστόσο, η μαρτυρία του περιορίζεται στο ζήτημα υπολογισμού του κόστους επισκευής του οχήματος του Ενάγοντα. Όπως ήδη αναφέρθηκε, το ύψος των ειδικών ζημιών έχει συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων. Συνεπώς, καθίσταται αχρείαστη η περαιτέρω ενασχόληση με τη συγκεκριμένη μαρτυρία, εφόσον αυτή αφορά μη αμφισβητούμενο θέμα.
ΣΤ. Ευρήματα
78. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, πέραν των ευρημάτων που προκύπτουν βάσει των παραδεκτών ή μη αμφισβητούμενων γεγονότων, το Δικαστήριο προβαίνει στα ακόλουθα περαιτέρω ευρήματα:
i. Στις 14/7/2022 η ΖΠ οδηγούσε το όχημα του Ενάγοντα, έχοντας λάβει τη συγκατάθεση του τελευταίου. Περί τις 17:52 η ΖΠ πορευόταν στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας της οδού Φραγκλίνου Ρούσβελτ σε ευθεία πορεία και με κατεύθυνση το Ζακάκι. Η Ενάγουσα οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα λόγω τροχαίας κίνησης.
ii. Αμέσως πριν τη σύγκρουση, η Εναγόμενη τηρούσε τη δεξιά λωρίδα της ίδιας οδού, έχοντας την ίδια κατεύθυνση με το όχημα του Ενάγοντα. Το όχημα του Ενάγοντα προπορευόταν ελαφρώς του οχήματος της Εναγομένης. Συνεπώς, το όχημα του Ενάγοντα ήταν εντός του οπτικού πεδίου της Εναγομένης.
iii. Η Εναγόμενη, τηρώντας τη δεξιά λωρίδα, έστριψε προς τα αριστερά, κατευθυνόμενη προς το άνοιγμα παρόδου που βρισκόταν στην αριστερή πλευρά της οδού, με σκοπό να εισέλθει στην πάροδο. Κατά τη διάρκεια αυτής της στροφής προσέκρουσε στο όχημα του Ενάγοντα.
iv. Κατά τον επίδικο χρόνο, οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές και η ορατότητα των εμπλεκόμενων οδηγών ανεμπόδιστη.
v. Το όχημα του Ενάγοντα υπέστη ζημιές στο πίσω δεξιό μέρος, ενώ το όχημα της Εναγομένης υπέστη ζημιές στην μπροστινή αριστερή γωνία.
vi. Στη σκηνή του ατυχήματος κλήθηκε λειτουργός της Rescueline, ο οποίος φωτογράφησε τη σκηνή. Οι φωτογραφίες απεικονίζουν τις θέσεις που έλαβαν τα οχήματα αφότου διένυσαν κάποια απόσταση σε συνέχεια της σύγκρουσης.
Ζ. Νομική πτυχή και συμπεράσματα
79. Από την Έκθεση Απαίτησης προκύπτει ότι ο Ενάγων βασίζει την αξίωση του, μεταξύ άλλων, στο αστικό αδίκημα της αμέλειας. Επί αυτού του αγώγιμου δικαιώματος περιορίστηκε η γραπτή αγόρευση της συνηγόρου που τον εκπροσωπεί.
80. Το αστικό αδίκημα της αμέλειας κωδικοποιήθηκε με το Άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148, ως έχει τροποποιηθεί. Η αμέλεια εξετάζεται υπό το πρίσμα της ανθρώπινης λογικής και εμπειρίας, με υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών της κάθε υπόθεσης στις εφαρμοστέες νομολογιακές αρχές.[13]
81. Το καθήκον ενός οδηγού καθορίζεται από το τι αντικειμενικά αναμένετο να πράξει ένας ‘συνετός οδηγός’ και όχι ο τέλειος οδηγός.[14] Σύνοψη των σχετικών νομολογιακών αρχών που διέπουν τη συμπεριφορά ενός συνετού οδηγού έγινε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην Χαραλάμπους v McGill Π.Ε. 38/2015 ημερ. 18/12/2019, ECLI:CY:AD:2019:A527. Παρατίθεται αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα:
« Όπως τονίστηκε επανειλημμένα το καθήκον φροντίδας και μέριμνας οφείλεται και επιδεικνύεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη δυνατό να επηρεαστεί από τις πράξεις ενός οδηγού. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, με μέτρο το μέσο συνετό και προσεκτικό οδηγό και η πρόβλεψη για την δυνατότητα κινδύνου συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες οδήγησης και το καθήκον της δέουσας παρατηρητικότητας.»
82. Στην υπό κρίση περίπτωση, ενώ η Εναγόμενη βρισκόταν σε ευθεία πορεία στη δεξιά λωρίδα οδού μονής κατεύθυνσης, επιχείρησε να στρίψει σε πάροδο στα αριστερά, γνωρίζοντας ότι θα έπρεπε αναπόφευκτα να διασχίσει την αριστερή λωρίδα, η οποία βρισκόταν μεταξύ του οχήματος της και της παρόδου. Η διακεκομμένη λωρίδα στο μέσο της οδού υποδηλώνει ότι η αλλαγή λωρίδας ήταν επιτρεπτή. Συνεπώς, θα αναμένετο από ένα συνετό οδηγό να εισέλθει έγκαιρα στην αριστερή λωρίδα προτού φτάσει στην αναφερόμενη πάροδο, ώστε να αποφύγει την πιθανότητα να ανακόψει την πορεία είτε των οχημάτων που τον ακολουθούσαν στη δεξιά λωρίδα, είτε των διερχόμενων οχημάτων που χρησιμοποιούσαν την αριστερή λωρίδα.
83. Πέραν τούτου, εφόσον η Εναγόμενη επιχείρησε να στρίψει στην πάροδο απευθείας από τη δεξιά λωρίδα, θα ανεμένετο περαιτέρω από ένα συνετό οδηγό στη θέση της, προτού εκκινήσει την αριστερόστροφη πορεία, να βεβαιωθεί ότι η αριστερή λωρίδα της οδού ήταν ελεύθερη. Θα έπρεπε δηλαδή, χρησιμοποιώντας τον εξωτερικό αριστερό και τον εσωτερικό καθρέπτη οπισθοπορείας να ελέγξει ότι η αριστερή λωρίδα, την οποία θα έπρεπε να διασχίσει, ήταν άδεια.
84. Εν προκειμένω, η ορατότητα της Εναγομένης ήταν ανεμπόδιστη. Εφόσον το όχημα του Ενάγοντα από την αριστερή λωρίδα προπορευόταν ελαφρώς του οχήματος της Εναγομένης, το όχημα του Ενάγοντα ήταν σίγουρα εντός του οπτικού πεδίου της Εναγομένης. Ως εκ τούτου, η Εναγόμενη ήταν σε θέση και όφειλε να αντιληφθεί τη θέση του οχήματος του Ενάγοντα, προτού εκκινήσει τη στροφή προς τα αριστερά. Η πρόσκρουση στο όχημα του Ενάγοντα, καταδεικνύει ότι η Εναγόμενη παρέβη το καθήκον επιμέλειας, εφόσον παρέλειψε να βεβαιωθεί ότι η αριστερή λωρίδα ήταν ελεύθερη. Καταλήγω, συνεπώς, ότι το ατύχημα ήταν αποτέλεσμα της παράλειψης της Εναγομένης να συμπεριφερθεί ως ένας συνετός οδηγός.
85. Προχωρώ να εξετάσω το κατά πόσο, υπό τις περιστάσεις, η ΖΠ φέρει επίσης οποιοδήποτε ποσοστό ευθύνης σε σχέση με το επίδικο ατύχημα. Η Εναγόμενη φέρει το βάρος απόδειξης να καταδείξει ότι υπήρξε συντρέχουσα αμέλεια από πλευράς ΖΠ. Τέτοιο εύρημα μπορεί να προκύψει και από το σύνολο της μαρτυρίας, συμπεριλαμβανομένης της μαρτυρίας που προσκομίστηκε από πλευράς Ενάγοντα.[15] Συντρέχουσα αμέλεια προκύπτει όταν ο Ενάγων (στην παρούσα περίπτωση η ΖΠ), παραλείψει να λάβει ‘λογικές προφυλάξεις’[16] ώστε να προστατέψει τον εαυτό του από προβλεπτό κίνδυνο. Ο κίνδυνος θεωρείται προβλεπτός όταν προκύπτει από συνηθισμένη αμέλεια των άλλων.[17]
86. Εν προκειμένω, για την ΖΠ ο κίνδυνος προήλθε από την πίσω δεξιά πλευρά, ενώσω αυτή οδηγούσε σε ευθεία πορεία, έχοντας προτεραιότητα. Υπό τις περιστάσεις, δεν θεωρώ ότι ευλόγως μπορούσε να προβλέψει ότι η Εναγόμενη θα έστριβε το όχημα της απευθείας στο πίσω δεξιό μέρος του οχήματος που οδηγούσε.
87. Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ ότι η ότι η ΖΠ δεν είχε τη δυνατότητα να προβεί σε οποιαδήποτε πράξη για να αποφύγει τη σύγκρουση, κατά το χρόνο που η Εναγόμενη εκκινούσε την αριστερόστροφη πορεία της. Η Εναγόμενη έστριψε από παράλληλη θέση και λωρίδα. Προφανώς προσέκρουσε απευθείας στο όχημα του Ενάγοντα. Θα ήταν λοιπόν δυσανάλογο το βάρος εάν αποδίδετο οποιαδήποτε ευθύνη στην ΖΠ. Τοιουτοτρόπως, αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η Εναγόμενη φέρει την αποκλειστική ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος.
88. Ως προς το ζήτημα των ειδικών αποζημιώσεων και με δεδομένη την πιο πάνω κατάληξη, το συμφωνημένο ποσό των €1.380,21, πλέον νόμιμο τόκο από την καταχώριση της αγωγής, επιδικάζεται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης.
89. Όσο αφορά τα έξοδα, κατ’ επίκληση του γενικού κανόνα, αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα της αγωγής. Επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο.
Κ. ΒΑΡΝΑΒΑΣ Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
[1] Alla Bessaranova v Χαραλαμπίδης Π.Ε. 18/2024 ημερ. 16/12/24.
[2] Πιερή v Συνεργατική Εταιρεία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων Λτδ Π.Ε. 141/2019 ημερ.19/5/2025: «Επισημάνουμε επίσης ότι η διαδικασία «ταχείας εκδίκασης», καθιερώθηκε με σκοπό την σύντομη εκδίκαση των υποθέσεων και την εξοικονόμηση δικαστικού χρόνου, με την αποφυγή προφορικής μαρτυρίας και ατέρμονης αντεξέτασης επι ζητημάτων, άσχετων πολλές φορές με τα επίδικα θέματα. Σε καμία όμως περίπτωση, η διαδικασία αυτή με την προσκόμιση γραπτής αντί προφορικής μαρτυρίας, δεν καταργεί τους ισχύοντες κανόνες απόδειξης ούτε απαλλάσσει τον ενάγοντα από την υποχρέωση του να αποδείξει την υπόθεση του, στην βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων».
[3] Ηλιάδης & Σάντης, Το Δίκαιο της Απόδειξης, δικονομικές και ουσιαστικές πτυχές (2η έκδοση, 2016), σελ. 134.
[4] Στυλιανίδης v Χατζηπιέρα (1992) 1 ΑΑΔ 1056
[5] Ζερβού v Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ (2011) 1 Α.Α.Δ. 2192.
[6] Μαρσέλ κ.α. v. Λαϊκή Τράπεζα Λτδ (2001) 1 (Β) Α.Α.Δ. 1858: «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του.»
[7] Πολ. Έφ. 104/2019 Συμβούλιο Αποχευτεύσεων Λάρνακας ν. Α.Σ. Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ, ημερ. 19/7/2024: «Το βάρος απόδειξης, όπως ορθά παρατηρεί το πρωτόδικο Δικαστήριο, δεν υποβαθμίζεται ούτε αντιμετωπίζεται εκπτωτικά σε υποθέσεις «ταχείας εκδίκασης» που διέποντο από τις πρόνοιες της Διαταγής 30. Ο ενάγοντας έχει το ίδιο βάρος απόδειξης και θα πρέπει να το αποσείσει στο ίδιο επίπεδο, αν θέλει να δικαιούται σε απόφαση. Συνεπώς, σε μια υπόθεση όπως την παρούσα, οι ενάγοντες/εφεσείοντες όφειλαν να προσκομίσουν αξιόπιστη, σαφή, πειστική, αλλά και την καλύτερη, υπό τις περιστάσεις, μαρτυρία»
[8] Πιερή (ανωτέρω).
[9] Κυριάκου v Δημητρίου (1997) 1 ΑΑΔ 1362: «Προκύπτει από την υπό έφεση απόφαση ότι το Δικαστήριο προέβη στα ευρήματά του μετά από συνεκτίμηση του συνόλου της μαρτυρίας, περιλαμβανομένης και της πραγματικής μαρτυρίας και των συμπερασμάτων που μπορούσαν να εξαχθούν απ' αυτή…Στην προκείμενη περίπτωση η πραγματική μαρτυρία παρείχε σαφείς ενδείξεις για το σημείο της σύγκρουσης και ορθά αξιολογήθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο.»
[10] Ηλιάδης & Σάντης (ανωτέρω) σελ.135
[11] Cybarco v Kovascik (2001) 1 ΑΑΔ 2013
[12] Ηλιάδης & Σάντης (ανωτέρω), σελ. 582
[13] Μάρκου v Μιχαήλ Π.Ε. 246/2012 ημερ. 27/6/2018, ECLI:CY:AD:2018:A310
[14] Σωκράτους v Αστυνομίας (1989) 2 ΑΑΔ 1: «Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο ό,τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως…Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός»
[15] Μιχαήλ v Ιωάννου & Παρασκευαΐδης Λτδ (1998) 1 ΑΑΔ 1494: «Το βάρος απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα φέρει ο εναγόμενος. (Βλ. μεταξύ άλλων Owen v. Brimmell [1977] 1 Q.B. 859.) Το Δικαστήριο μπορεί βέβαια να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν, όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο. (Βλ. Elliott v. Bax Ironside [1925] 2 K.B. 301. Sharpe v. Southern Railway [1925] 2 K.B. 311. Baker v. Longhurst & Sons Ltd [1933] 2 K.B. 461. βλ. επίσης Clerk & Lindsell on Torts 16th Ed. par. 1-156.)»
[16] Βλάσιος v Aντωνίου (1990) 1 ΑΑΔ 815: «Εκείνο που είναι αναγκαίο να αποδειχθεί όταν εγείρεται η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας είναι ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για το ίδιο του συμφέρον λογικές προφυλάξεις και έτσι συνέβαλε με την έλλειψη φροντίδας στη ζημιά του. Ένας όμως ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια εάν ώφειλε εύλογα να είχε προβλέψει ότι θα μπορούσε να ζημιωθεί αν δεν ενεργούσε όπως ένας λογικός άνθρωπος. Ένας ενάγοντας όμως δεν είναι συνήθως υπόχρεως να προβλέψει ότι ένα άλλο πρόσωπο μπορεί να είναι αμελές εκτός αν η πείρα δείχνει μια συγκεκριμένη αμέλεια να είναι συνηθισμένη κάτω από τις περιστάσεις.»
[17] Ibid
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο