ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
Ενώπιον: Χ. Στρόππου, Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής: 1199/2018
1. ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
2. ΣΩΤΗΡΟΥΛΛΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ
Ενάγοντες
-και-
ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ (ΚΥΠΡΟΥ) ΛΙΜΙΤΕΔ
Εναγόμενη
Ημερομηνία: 23/03/2026
Εμφανίσεις:
Για Ενάγουσα: κύριος Φλουρέντζου Σ. για SOTERIS FLOURENTZOU & ASSOCIATES LLC
Για Εναγόμενο: κύριος Πεκρής Η. και κυρία Καραβέλλα Α. για E. Pekris & Co. LLC
Α Π Ο Φ Α Σ Η
I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Οι Ενάγοντες στην Έκθεση Απαίτησης τους αναφέρουν ότι στις 24/11/2016 ο Ενάγοντας 1 συνήψε με την Εναγόμενη Ασφαλιστήριο Συμβόλαιο με αριθμό 311044574 με το οποίο θα παρεχόταν, σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις του διαφόρων ειδών καλύψεις, περιλαμβανομένης και ενδονοσοκομειακής κάλυψης. Προνοούσε επίσης ότι θα παρείχε κάλυψη και στην Ενάγουσα 2. Η Ενάγουσα 2 περί τον Σεπτέμβριο του 2017 διαγνώστηκε με λιθίαση του ουροποιητικού και κατέστη αναγκαίο να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση και ως εκ τούτου υποβλήθηκε σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις και το συνολικό κόστος των επεμβάσεων αυτών ανερχόταν στις €9.614,37. Υπέβαλε τρείς συνολικά απαιτήσεις προς την Εναγόμενη χωρίς ωστόσο να ικανοποιηθούν καθότι η Εναγόμενη τις απέρριψε. Πέραν των δύο εγχειρήσεων, η μια εκ των τριών απαιτήσεων που υποβλήθηκαν, αφορούσε την αφαίρεση του Pig Trail το οποίο είχε τοποθετηθεί κατά την πρώτη εγχείρηση.
2. Η Εναγόμενη, σύμφωνα με την θέση των Εναγόντων, απέρριψε την απαίτηση στην βάση του όρου 4.5 του Συμβολαίου το οποίο προνοεί εξαιρέσεις για «προϋπάρχουσες παθήσεις», θέση την οποία απορρίπτουν οι Ενάγοντες. Αναφέρουν ότι η θέση αυτή της Εναγόμενης στηρίχτηκε σε εκ παραδρομής καλόπιστο λάθος του ιατρού Δρ. Βασίλη Αδάμου. Ο ίδιος ιατρός εξέδωσε αργότερα βεβαίωση δια της οποίας παραδεχόταν ότι η αναφορά του ότι εξέτασε την Ενάγουσα 2 και το 2016 ήταν λάθος και ότι το λάθος προέκυψε από συνωνυμία με άλλη ασθενή του.
3. Από την πλευρά της η Εναγόμενη παραδέχεται την ύπαρξη Συμβατικής Σχέσης μεταξύ του Ενάγοντα 1 και της Εναγόμενης και ότι καλυπτόταν και η Εναγόμενη 2 από τους όρους του εν λόγω Ασφαλιστήριου. Αναφέρει ότι οι παθήσεις για τις οποίες υπεβλήθη σε εγχείρηση ήταν προϋπάρχουσες της Σύναψης του Συμβολαίου και ως εκ τούτου αποτελούσε εξαίρεση «μη καλυπτόμενα περιστατικά με βάση τους όρους του Συμβολαίου και/ή παθήσεις και/ή αιτίες προερχόμενες άμεσα ή έμμεσα από συγγενείς (εκ γενετής ανωμαλίες) καθώς και σε προϋπάρχουσες παθήσεις και/ή αιτίες». Απορρίπτουν τα όσα αναφέρονται περί καλόπιστου λάθους του Δρ. Βασίλη Αδάμου και τα αποδίδουν σε εκ των υστέρων σκέψεις για να αποκομίσουν οι Ενάγοντες παράνομο όφελος. Η Εναγόμενη πάντοτε συμμορφωνόταν με τις συμβατικές της υποχρεώσεις.
II. ΜΑΡΤΥΡΙΑ
4. Προς απόδειξη της υπόθεσης κατέθεσε ο Ενάγοντας 1 (ΜΕ1), η Ενάγουσα 2 (ΜΕ2), η κυρία Κυριακούλα Γεωργίου, προϊστάμενη του λογιστηρίου στο Mediterranean Hospital of Cyprus (ΜΕ3), η κυρία Στέλλα Ζησιμίδου, Υπεύθυνη Απαιτήσεων στην Πολυκλινική Υγεία (ΜΕ4) και ο Δρ. Βασίλειος Αδάμουν (ΜΕ5). Από την πλευρά της Εναγόμενης δεν προσκομίστηκε μαρτυρία.
5. Και οι πέντε μάρτυρες αντεξετάστηκαν από τον Συνήγορο της Εναγόμενης.
6. Κατωτέρω θα παρατεθεί κατά τρόπο συνοπτικό η μαρτυρία που προσφέρθηκε κατά την ακρόαση. Υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να παραθέσει ολόκληρη την μαρτυρία που παρουσίασε η κάθε πλευρά ή ν’ αναφέρεται σε όλες τις πτυχές της, καθώς η μαρτυρία στην πλήρη της έκταση είναι καταγραμμένη στα πρακτικά του Δικαστηρίου (βλ. Χρυσούλλα Καννάουρου κ.α. v. Ανδρέα Στατιώτη (1990) 1 Α.Α.Δ. 35).
7. Tο Δικαστήριο έλαβε υπόψη όλη την μαρτυρία που προσκομίστηκε στη πλήρη της μορφή.
Η μαρτυρία του ΜΕ1
8. Στην μαρτυρία του ο ΜΕ1 ανέφερε ότι στις 24/11/2016 υπέγραψε με την Εναγόμενη το ασφαλιστικό συμβόλαιο υπό το σχέδιο Smart Health Plus με αριθμό συμβολαίου 311044574 με το οποίο θα παρεχόταν σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις διαφόρων ειδών καλύψεις, περιλαμβανομένης και ενδονοσοκομειακής κάλυψης. Αποτελούσε πρόνοια του εν λόγω Συμβολαίου ότι κάλυψη θα παρεχόταν επίσης και στην Ενάγουσα 2 ως δικαιούχο αυτού.
9. Κατά τον Σεπτέμβριο του 2017, η Ενάγουσα 2 διαγνώστηκε με λιθίαση του ουροποιητικού και για την αντιμετώπιση τούτου ήταν αναγκαίο όπως υποβληθεί σε
χειρουργική επέμβαση. Συνεπεία της πιο πάνω διάγνωσης, στις 16/09/2017, η Ενάγουσα 2 εισήχθη σε ιδιωτικό νοσοκομείο στη Λεμεσό όπου και υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση ουρητηροσκόπησης και τοποθέτησης Pig-Tail. Στις 20/09/2017, και μετά το πέρας της απαραίτητης χρονικής περιόδου, η Ενάγουσα 2 υπεβλήθη σε αφαίρεση του Pig-Trail. Το κόστος της Πρώτης Επέμβασης, περιλαμβανομένων των χρεώσεων νοσοκομείου, ιατρικών αμοιβών και αμοιβών τρίτων, ανήλθε στο ποσό των €3,253.91 και το κόστος για την αφαίρεση του Pig-Trail ανήλθε στο ποσό των €509.98.
10. Στις 20/10/2017, η Ενάγουσα 2 διεγνώσθη με πέτρα στο δεξιό νεφρό και για την αντιμετώπιση τούτου ήταν απαραίτητο όπως προβεί σε διαδερμική νεφρολιθοτομή. Συνεπεία του πιο πάνω, στις 21/10/2017 εισήχθη σε ιδιωτικό νοσοκομείο στη Λεμεσό και υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση διαδερμικής νεφρολιθοτομής με ακτινολογική πλήρη αφαίρεση της πέτρας από το νεφρό. Το κόστος της Δεύτερης Επέμβασης, περιλαμβανομένων των χρεώσεων νοσοκομείου και ιατρικών αμοιβών, ανήλθε στο ποσό των €5,850.48.
11. Ενόψει των πιο πάνω υποβλήθηκαν τρείς συνολικά απαιτήσεις προς την Εναγόμενη για να καλύψει το συνολικό ποσό των €9.614,37 και οι οποίες απορρίφθηκαν με κοινή αιτιολογία και για τις τρείς απαιτήσεις ότι «η Απαίτηση σας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή βάσει των όρων του Συμβολαίου γενικές εξαίρεσες 4.5. προϋπάρχουσες παθήσεις.» Ο ΜΕ1 απορρίπτει την αιτιολογία αυτή καθότι η Εναγόμενη εκμεταλλεύτηκε ένα καλόπιστο και εκ παραδρομής λάθος του ιατρού Δρ. Βασίλη Αδάμου κατά την συμπλήρωση της μιας από τις Απαιτήσεις στην οποία καταγραφόταν ότι η Ενάγουσα εξετάστηκε από τον πιο πάνω ιατρό και το 2016. Το ότι πρόκειται για καλόπιστο και εκ παραδρομής λάθος δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, σύμφωνα με τον ΜΕ1, αφού ο εν λόγω ιατρός εξέδωσε βεβαίωση με την οποία αναφέρει και παραδέχεται ότι η εν λόγω αναφορά του, δηλαδή ότι η Ενάγουσα 2 εξετάστηκε από αυτόν και το 2016, προέκυψε από καλόπιστο και εκ παραδρομής λάθος και στη συνέχεια εξέδωσε και συμπληρωματική βεβαίωση με την οποία αναφέρει και παραδέχεται ότι αυτός δεν είχε εξετάσει προηγουμένως την Ενάγουσα 2 και ότι πρόκειται περί καλόπιστου και εκ παραδρομής λάθους καταθέτοντας προς τούτο και σχετικές βεβαιώσεις του Δρ. Βασίλη Αδάμου. Σύμφωνα με την θέση του ΜΕ1, από το περιεχόμενο των εν λόγω βεβαιώσεων του ιατρού Δρ. Βασίλη Αδάμου βεβαιώνεται πως η προηγούμενη δήλωση διάγνωσης για προϋπάρχουσα πάθηση βασίστηκε σε καλόπιστο και εκ παραδρομής λάθος.
12. Στις 06/03/2018, απέστειλαν μέσω του Δικηγόρου τους οι Ενάγοντες διά μέσω συστημένου Ταχυδρομείου, την επιστολή ημερομηνίας 06/03/2018 προς την Εναγόμενη, με την οποία καλούσαν την Εναγόμενη όπως, εντός 10 ημερών από την ημερομηνία λήψης της Επιστολής, προβεί στην πλήρη ικανοποίηση των Απαιτήσεων. Δια απαντητικής επιστολής ημερομηνίας 21/03/2018 η Εναγόμενη αρνείτο να καταβάλει το ως άνω ποσό.
13. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ1, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι δεν υπήρχαν προϋπάρχουσες ασθένειες και ότι ερωτήθηκε σχετικά κατά την υπογραφή του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου και η απάντηση ήταν αρνητική. Ανέφερε επίσης ότι ο λόγος της πρώτης επίσκεψης στο «Mediterranean» ήταν επειδή «έπιασε» ο πόνος την σύζυγο του όπου ο Δρ. Αδάμου την «έβαλε» χειρουργείο και περίμενε δύο ώρες, όπου του ανέφεραν στο τέλος του χειρουργείου ότι δεν κατέστη δυνατή η αφαίρεση της «πέτρας». Ο λόγος που επισκέφτηκαν την πιο πάνω κλινική ήταν γιατί ήταν κοντά στο σπίτι του και δεν θυμόταν κατά πόσο επισκέφτηκε την εν λόγω κλινική στο παρελθόν. Όσο αφορά την επίσκεψη στην Πολυκλινική Υγεία είχαν αναφέρει, είτε ο ίδιο, είτε η σύζυγος του, στον νέο γιατρό ή στις Πρώτες Βοήθειες την προηγούμενη εγχείρηση της συζύγου του για το ίδιο θέμα. Αναφορικά με την σύζυγο του δεν του είχε αναφέρει η σύζυγος του στο παρελθόν αντίστοιχο πόνο.
14. Τα ποσά που σήμερα αξιώνει δια μέσου της Αγωγής, τα αξιώνει με σκοπό να τα καταβάλει «και στις δύο κλινικές» καθότι, πέραν ενός ποσού περίπου 1000 Ευρώ που κατέβαλαν προς την Πολυκλινική Υγεία το υπόλοιπο του ποσού οφείλεται ακόμα. Ανέφερε ο ΜΕ1 επίσης ότι δεν «είναι σίγουρος κατά πόσο το τιμολόγιο που παρουσίασε είναι αυτό που έχει πάνω την αφαίρεση της αμοιβής του Δρ. Αδάμου» καθότι όπως σημείωσε ο Δρ. Αδάμου δεν είχε χρεώσει εν τέλει για τις υπηρεσίες του. Δεν ήταν όμως σε θέση να προσδιορίσει κατά πόσο θα διεκδικηθεί το ποσό από την σχετική κλινική.
15. Κατά την επανεξέταση του ανέφερε ότι σε περίπτωση που επιδικαστεί το ποσό υπέρ του θα ζητήσει το υπόλοιπο από τις δύο κλινικές για να το πληρώσει.
Η μαρτυρία της ΜΕ2
16. Η μαρτυρία της ΜΕ2, αν και μικρότερη σε έκταση, είναι ταυτόσημη με αυτή του ΜΕ1 και δεν κρίνεται σκόπιμο να επαναληφθεί.
17. Κατά την αντεξέταση της αρνήθηκε ότι η «πέτρα στα νεφρά» ήταν προϋπάρχουσα ασθένεια και ότι το έμαθε όταν πήγε στον ιατρό. Όπως της ανέφερε ο γιατρός η «πέτρα στα νεφρά» μπορεί να δημιουργηθεί σε μήνες και όχι σε χρόνια προηγουμένως. Κατά την δεύτερη επίσκεψη της σε ιατρό και πριν από την δεύτερη εγχείρηση δεν ανέφερε κάτι στον γιατρό επειδή «δεν την ρώτησαν» αλλά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να το ανέφερε ο σύζυγος της. Δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει τι περιλάμβανε η κάθε απαίτηση ή κατά πόσο επισύναψε οποιαδήποτε έγγραφα, παρά το ότι θυμόταν ότι υπέβαλε τρεις ξεχωριστές απαιτήσεις «μια για το πρώτο χειρουργείο, η δεύτερη που μου έβγαλαν το λαστιχάκι και η Τρίτη η απαίτηση από την Πολυκλινική Υγεία». Δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει το ποσό που πληρώθηκε προς την «Πολυκλινική» αλλά ούτε το ποσό της έκπτωσης ήταν σε θέση να αναφέρει. Όπως ανέφερε «δεν θυμάμαι τι χρωστώ». Αρνήθηκε ότι επιδιώκει να προσποριστεί όφελος δια της παρούσας Αγωγής.
Η μαρτυρία της ΜΕ3
18. Η ΜΕ3 ανέφερε ότι εργάζεται στο λογιστήριο της κλινικής «Mediterranean Hospital of Cyprus» ως προϊστάμενη λογιστηρίου ασθενών και κατόπιν υπόδειξης του Τεκμηρίου 3 και του Τεκμηρίου 4 προς αυτήν ανέφερε ότι πρόκειται για Τιμολόγια που εκδόθηκαν στο όνομα της Ενάγουσας 2. Κατέθεσε δε ως Τεκμήριο 17 σχετική κατάσταση λογαριασμού στην οποία καταγραφόταν ως υπόλοιπο το ποσό των €3.763,89. Υπέδειξε ότι δεν «χαρίστηκε κανένα ποσό στην Ενάγουσα» αφού για να «χαριστεί» το οποιοδήποτε ποσό θα πρέπει να ληφθεί η έγκριση του Νοσοκομείου.
19. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι δεν λήφθηκαν μέτρα εναντίον των Εναγόντων αλλά έγιναν διάφορες επικοινωνίες ζητώντας εξόφληση του ποσού αυτού και όπως τους αναφέρθηκε, μόλις εισπραχθεί από την «Ασφαλιστική» θα αποπληρώσουν το ποσό. Υποβλήθηκε προς την ΜΕ3 ότι η απαίτηση έχει παραγραφεί με αποτέλεσμα να μην μπορούν να διεκδικήσουν σήμερα το ποσό από τους Ενάγοντες και η απάντηση της ήταν «δεν γνωρίζω» και ότι «πιστεύω ότι μπορούμε να εισπράξουμε».
Η μαρτυρία της ΜΕ4
20. Η ΜΕ4 ανέφερε ότι εργάζεται στην Πολυκλινική Υγεία ως υπεύθυνη απαιτήσεων. Όταν την υποδείχθηκε το Τεκμήριο 5 ανέφερε ότι είναι το τιμολόγιο «Κλινικής» και ότι σε αυτό περιλαμβάνονται και οι αμοιβές γιατρών. Κατέθεσε τα Τεκμήρια 18 – 24 και ανέφερε ότι οφείλεται ένα ποσό της τάξεως των €4.550,48 το οποίο αφορά ένα ποσό για την κλινική, για την αμοιβή του γιατρού και για τον αναισθησιολόγο ενώ καταβλήθηκε ένα ποσό της τάξης των €1.300,00. Σε επικοινωνία που είχε με τους Ενάγοντες της ανέφεραν ότι «αναμένουν να πληρωθούν από την Ασφάλεια»». Δεν προέβησαν σε οποιαδήποτε νομικά μέτρα από την στιγμή που αναμένουν οι Ενάγοντες να λάβουν τα χρήματα από την ασφαλιστική. Δεν ήταν σε θέση να απαντήσει σε σχετική ερώτηση του Συνηγόρου της Εναγόμενης κατά πόσο έχει παραγραφεί το δικαίωμα τους να διεκδικήσουν το ποσό από τους Ενάγοντες.
21. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι οι γιατροί αφήνουν τα τιμολόγια τους στην κλινική η οποία αναλαμβάνει να τα εισπράξει από τους ασθενείς. Το υπόλοιπο της οφειλής της Ενάγουσας 2 είναι αυτό που ανέφερε κατά την Κυρίως Εξέταση της. Ανέφερε επίσης ότι δεν κινήθηκαν νομικά εναντίον της Ενάγουσας καθότι η τελευταία ανέμενε να πληρωθεί από την «Ασφάλεια» για να πληρώσει.
Η μαρτυρία του ΜΕ5
22. Ο ΜΕ5 στην μαρτυρία του ανέφερε ότι είναι γιατρός, ουρολόγος και μέλος του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου από το 2016. Όσο αφορά το Τεκμήριο 6 που κατέθεσε ο ΜΕ1 και στο οποίο ήταν έντυπο με τον τίτλο «Έντυπο Απαίτησης Υγείας» και στην ερώτηση «Έχει αρρωστήσει στο παρελθόν από την ίδια αιτία» όπου υπήρχε χειρόγραφη η απάντηση «Ναι προ 1 έτους» ο ΜΕ5 ανέφερε ότι είναι τα «γράμματα του» αλλά δεν θυμόταν κατά την κατάθεση του στο Δικαστήριο αν είχε ξαναδεί την Ενάγουσα. Εξηγώντας την «λιθίαση του ουροποιητικού» ανέφερε ότι είναι κάτι που μπορεί να συμβεί στον καθένα χωρίς να υπάρχει η οποιαδήποτε γενετική ανωμαλία. Αναγνώρισε τα Τεκμήρια 13 και 14, τα οποία είχαν κατατεθεί από τον ΜΕ1 και σε σχέση με το Τεκμήριο 13 ανέφερε ότι όπως καταγράφεται σε αυτό δεν είχε εξετάσει την ασθενή προηγουμένως της επέμβασης που έκανε και απέδωσε την αναφορά του αυτή σε συνωνυμία της Ενάγουσας με άλλη ασθενή που αντιμετώπιζε το ίδιο θέμα υγείας. Αντίστοιχες αναφορές εντοπίζονται και σε σχέση με το Τεκμήριο 14.
23. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί το πρόσωπο που του ζήτησε να εκδώσει τις βεβαιώσεις αυτές, ίσως όπως να ανέφερε να ήταν «το Λογιστήριο ή η ασθενής». Επανέλαβε την θέση του για τα Τεκμήρια 13 και 14 και ανέφερε ότι «Δεν έχω κανένα λόγο να πω ψέματα. Δεν γνώριζα την κυρία έτσι κι αλλιώς. Δεν είναι οικογενειακή μου φίλη. Έτσι κι αλλιώς εγώ μόλις είχα έρθει στην Κύπρο. Δεν έχω κανένα λόγο να πω. Πιθανόν να είχα μπερδευτεί με κάποια άλλη κυρία. Είναι πολλά τα χρόνια δεν θυμούμαι. Επειδή είναι ένα περιστατικό που αν ήταν κάτι ιδιαίτερο και ήταν σοβαρό θα το θυμούμουν. Ειλικρινά, δεν θυμούμαι ποιος μου είπε.»
24. Ανέφερε επίσης ότι κατά την περίοδο εκείνη λάμβανε μισθό από το Νοσοκομείο «Mediterranean» και δεν πληρωνόταν από τον ασθενή απευθείας. Σε σχέση με την αμοιβή του την είχε αποποιηθεί, που ανερχόταν στο ποσό των χιλίων Ευρώ αλλά όπως ανέφερε «δεν είναι δικά μου λεφτά» καθότι ήταν χρήματα που οφείλονταν στο ίδιο το Νοσοκομείο και όχι στον ίδιο. Θυμάται όμως το περιστατικό με την Ενάγουσα καθότι ήταν ιδιαίτερο λόγω της συμπεριφοράς της Ενάγουσας αφού ήταν εβδομάδες, «κάποιους μήνες μετά την γέννα και ήταν ευέξαπτη και όχι πολύ καλά ανεκτική στον πόνο.».
III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
25. Σκοπός της αξιολόγησης της μαρτυρίας για σκοπούς αξιοπιστίας, είναι για να μπορέσει το δικαστήριο να προβεί σε διαπιστώσεις αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα, ώστε με αυτά ως δεδομένο να εξετάσει στη συνέχεια, αν αυτός που έχει το βάρος της απόδειξης το έχει αποσείσει στο βαθμό που απαιτείται.
26. Η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και ανεξαρτήτως επιπέδου απόδειξης. Όπως τίθεται από την νομολογία «υπάρχουν δύο στάδιο πνευματικής διεργασίας». Το πρώτο στάδιο είναι η αξιολόγηση της μαρτυρίας για σκοπούς αξιοπιστίας και με στόχο την διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων. Το δεύτερο στάδιο είναι η διαπίστωση κατά πόσο ο Ενάγων έχει αποσείσει το βάρος απόδειξης που απαιτείται για τη στοιχειοθέτηση της απαίτησης. Συνήθως θέμα αξιοπιστίας εγείρεται όταν υπάρχουν δύο διιστάμενες εκδοχές και το Δικαστήριο θα πρέπει να επιλέξει μια από τις δύο. Όταν υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός και αν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι αν τα γεγονότα όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο (συνδυασμένη ανάγνωση των Pashkovskiy v. Pashkovskayia (2011) 1(Α) Α.Α.Δ. 657, 667, R.C.K. Sports Ltd. v. Personal Advertising Ltd. (1996) 1 Α.Α.Δ. 1074, στη σελ. 1084, Wynne v Mavronicola (2009) 1 ΑΑΔ 1138 και Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας (Κύπρου) Λτδ ν Γιώργος Οικονόμου, ECLI:CY:AD:2014:A786, Πολιτική Έφεση 335/2009, ημερομηνίας 17.10.2014).
27. Η αποτίμηση της αξιοπιστίας μάρτυρα είναι έργο διακριτό και δεν συναρτάται με το οποιοδήποτε βάρος απόδειξης (Αγαθοκλέους κ.α. ν. Αστυνομίας (2001) 2 Α.Α.Δ. 316 και Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη (1997) 1 Α.Α.Δ. 614).
28. Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη «φόρμουλα» για την αξιολόγηση ενός μάρτυρα και την εξακρίβωση της αληθοφάνειας και ακρίβειας των δηλώσεων ή της μαρτυρίας ενός προσώπου. Ως εκ τούτου έχουν καθιερωθεί κάποιοι παράγοντες, εμπειρικοί της ζωής, που προσδίδουν αυτή την ποιότητα στην μαρτυρία που μπορεί να οδηγήσει το Δικαστήριο να την αποδεχθεί για να εξάγει τα συμπεράσματα του. Παρακολουθώντας τους μάρτυρες να προσφέρουν δια ζώσης την μαρτυρία τους στο εδώλιο του μάρτυρα, το Δικαστήριο δύναται να αξιολογεί την συνολική εμφάνιση και συμπεριφορά τους, με βάση, μεταξύ άλλων, τη λογική, την ποιότητα και την πειστικότητα της μαρτυρίας που προσκόμισαν, την αμεσότητα και σαφήνεια των απαντήσεων τους ή την ύπαρξη ουσιαστικών αντιφάσεων σε αυτές ή ακόμα και την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψής στην υπόθεση ή κίνητρου για να μην μαρτυρηθεί η αλήθεια, οι ευκαιρίες που είχαν να αντιληφθούν τα διαδραματισμένα, ή ο βαθμός της εμπλοκής τους σε αυτά και υπό ποια ιδιότητα, η μνήμη τους και οι λόγοι που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεσαν στο Δικαστήριο, καθώς επίσης και η πηγή των γνώσεων τους, όπως επίσης, σε ποιο βαθμό (εάν φυσικά κάτι τέτοιο υφίσταται) το ιστορικό του μάρτυρος, η εκπαίδευση, η μόρφωση, ή και η εμπειρία του, επηρέασε την αληθοφάνεια της μαρτυρίας του (βλ. Ομήρου v. Δημοκρατίας (2001) 2 Α.Α.Δ. 506, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας (1992) 1 Α.Α.Δ. 1056, Σκορδέλλη και Άλλων ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 101/13 ημερ. 6.6.2016 & MOSSA (MUSSA) MOHAMMED MUSTAFA ν. Ανδρέα Κακουρή κ.α. (2002) 1 ΑΑΔ 165, Sayed v Του Πλοίου «M/V Mary John» κ. α. (2002) 1 Α.Α.Δ. 661, Χ. Γεωργίου ν Δημοκρατίας (1995) 2 Α.Α.Δ. 174, C & A Pelecanos Associates Ltd v Πελεκάνου (1999) 1(Β) Α.Α.Δ. 1273, Al Ittihad Al Watani κ. α. ν Χρίστου Παπαδόπουλου (2000) 1Γ Α.Α.Δ. 1924, Παπακόκκινου κ.α. ν Σμιρλή κ.α. (2001) 2 Α.Α.Δ. 506, Ιωάννης Τσιαττές ν Solomonides (Cartridges Industries) Ltd (2009) 1 A.A.Δ. 974, Pissis Ltd v La Baguette Boulangerie-Patisserie Ltd, ECLI:CY:AD:2015:A638, Πολιτική Έφεση Αρ. 135/2010, ημερομηνίας 30/09/2015, Mirza Feiz Hasan v Μιχάλη Ανδρέου, ECLI:CY:AD:2015:A803, Πολιτική Έφεση Αρ. 2/2011, ημερομηνίας 02/12/2015 και C. Roushas Trading and Development Ltd v Μιχάλη Μωσαϊκού, ECLI:CY:AD:2016:A429, Πολιτική Έφεση Αρ. 273/2011, ημερομηνίας 15/09/2016).
29. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην αποτίμηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται, μέσα από την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας (1992) 1 Α.Α.Δ. 1056, Σκορδέλλη και Άλλων ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 101/13 ημερ. 6.6.2016 & MOSSA (MUSSA) MOHAMMED MUSTAFA ν. Ανδρέα Κακουρή κ.α. (2002) 1 ΑΑΔ 165).
30. Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα, λαμβάνεται υπόψη, ότι με βάση τη νομολογία, είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται μόνο βάσει της εξωτερικής εντύπωσης που προκαλεί ο μάρτυρας (Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου (2009) 1 Α.Α.Δ. 339)[1].
31. Επουσιώδεις αντιφάσεις δεν πλήττουν την αξιοπιστία ενός μάρτυρα (Σ.Κ. ν. Αστυνομικού Διευθυντή Λεμεσού (2010) 2 ΑΑΔ 304), ενώ ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς και δεν είναι επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva (2002) 1 Α.Α.Δ. 454).
32. Παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρα σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας και της εκδοχής την οποία προωθεί παρέχει στο Δικαστήριο την διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράλειψη ως αποδοχή των ισχυρισμών της αντίδικης πλευράς στα σημεία τα οποία τέθηκαν στην Κυρίως Εξέταση (βλ. Frederickou Schools Co. Ltd κ.α. v. Acuac Inc (2002) 1 ΑΑΔ 1527). Στην υπόθεση Μοσχάτου ν. Μοσχάτου (1999) 1 ΑΑΔ 785 καταγράφεται ότι στην απουσία δέουσας εξήγησης της παράλειψης για αντεξέταση και της παράλειψης της μιας πλευράς να θέσει τα γεγονότα στους μάρτυρες της άλλης πλευράς, το Δικαστήριο μπορεί εύλογα να μη λάβει υπ' όψη ισχυρισμούς επί γεγονότων που δεν τέθηκαν στους μάρτυρες της άλλης πλευράς, λόγω του ότι δεν δόθηκε η ευκαιρία στον αντίδικο να αντικρούσει με μαρτυρία τους ισχυρισμούς αυτούς. Στην απουσία μιας τέτοιας αντιπαράστασης το Δικαστήριο μένει μόνο με τη μία πλευρά της ιστορίας και μπορεί για το λόγο αυτό να την απορρίψει ως μονόπλευρη και ασύμβατη με το δικαίωμα της άλλης πλευράς να έχει την κατάλληλη ευκαιρία να παρουσιάσει την υπόθεσή της επί του σημείου. Το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να αγνοήσει, ιδιαίτερα στην απουσία οποιασδήποτε σαφούς εξήγησης, μαρτυρία που ενώ ο ένας των διαδίκων θεωρεί σημαντική για την υπόθεση του, εν τούτοις παραλείπει εσκεμμένα ή αμελώς, από του να τη θέσει στον αντίδικο του προς σχολιασμό (βλ. Adidas Sportshuhfabriken Ad Dassler KG v. The Jonitexo Limited (1987) 1 Α.Α.Δ. 383).
33. Το γεγονός ότι η πλευρά των Εναγόμενων δεν προσκόμισε καμία απολύτως μαρτυρία, δεν απαλλάσσει τον ενάγοντα από την υποχρέωση του να αποδείξει την υπόθεση του. Όπως λέχθηκε στην απόφαση Barry Wynne v. David Costaki Mavronicola (2009) 1Β ΑΑΔ 1138: «Όταν υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός και εάν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι εάν τα γεγονότα όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο».
34. Στην επίδικη περίπτωση, ως έχει διαφανεί δεν υφίστανται διιστάμενες θέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου, αφού η μοναδική εκδοχή που έχει τεθεί είναι αυτή της πλευράς των Εναγόντων. Όλοι οι μάρτυρες που προσκόμισε η πλευρά των Εναγόντων, τους οποίους το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει κατά την διάρκεια της δίκης, παρουσίασαν πανομοιότυπη σχεδόν μαρτυρία, επιβεβαιώνοντας επί της ουσίας ο ένας την εκδοχή του άλλου. Κατά την αντεξέταση τους οι μάρτυρες επέμειναν στην θέση τους και δεν περιέπεσαν σε ουσιώδεις αντιφάσεις. Υπενθυμίζεται στο σημείο αυτό ότι οι υποβολές θέσεων ενός Συνηγόρου στον μάρτυρα της άλλης πλευράς δεν έχει καμία αποδεικτική αξία, αφού δεν συνιστά μαρτυρία. Σε περίπτωση που κάποιος μάρτυρας αποδεχτεί τον ισχυρισμό που τίθεται με την υποβολή, τότε αυτός καθίσταται μαρτυρία προερχόμενη από τον ίδιο τον μάρτυρα. Αν τον απορρίψει ο μάρτυρας τον ισχυρισμό αυτό, τότε παραμένει ένας απλός ισχυρισμός και αν δεν εμπεδωθεί με άλλη μαρτυρία, τότε αυτός ο ισχυρισμός παραμένει μετέωρος (βλ. Ησαϊας Ιωαννίδης ν Αστυνομίας (2012) 2 Α.Α.Δ. 640, Μάριος Ουλούπη ν Γεώργιου Χρίστο κ. α. (1999) 1Γ Α.Α.Δ 1508, Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας (2012) 2 ΑΑΔ 640 και Στέγη Ευγηρίας «Αρχάγγελος Μιχαήλ» Καϊμακλίου ν. Αργυρίδου Πολιτική Έφεση 32/14, ημερομηνίας 29.9.2021, ECLI:CY:AD:2021:A430, ECLI:CY:AD:2021:A430).
35. Συνοψίζοντας, η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα και πειστικότητα της μαρτυρίας σε σύγκριση με την υπόλοιπη μαρτυρία και αντιπαραβολή με τις θέσεις της κάθε πλευράς και των Τεκμηρίων που κατατέθηκαν στην διαδικασία. Η αξιολόγηση αυτή γίνεται πάντοτε μέσα στο πλαίσιο των δικογραφημένων θέσεων και κάτω από την βάσανο της λογικής και ανθρώπινης πείρας σε συνδυασμό με την συνολική εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο ένας μάρτυρας στην βάση των αντιδράσεων του και του τρόπου που απαντά και συμπεριφέρεται.
36. Ενόψει των όσων σημειώθηκαν πιο πάνω, δεν διαπιστώνονται εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με την αποδοχή της μαρτυρίας που παρουσίασε η πλευρά των Εναγόντων προς απόδειξη της υπόθεσης της και την αξιοπιστία τους. Συγκεκριμένα:
(i) Παρά το γεγονός ότι προσεγγίζεται η μαρτυρία του ΜΕ1 με ιδιαίτερη προσοχή καθότι είναι ο Ενάγοντας και έχει προσωπικό συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης, δεν διαπιστώνεται η οποιαδήποτε εγγενής δυσκολία στην αποδοχή της θέσης του. Η μαρτυρία του ΜΕ1 ήταν σταθερή, πειστική και υποστηριζόταν από σχετικά Τεκμήρια. Κατέθεσε συνολικά 16 Τεκμήρια από τα οποία προκύπτει η σύναψη του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου (Τεκμήριο 1 και 2), η έκδοση τιμολογίου στο όνομα της Ενάγουσας 2 από το «Mediterranean Hospital of Cyprus Ltd» για το ποσό των 3.253,91 Ευρώ (Τεκμήριο 3) αναφορικά με την πρώτη εγχείρηση, το τιμολόγιο από το ίδιο νοσοκομείο αναφορικά με την αφαίρεση του Pig Trail (Τεκμήριο 4) και το Τιμολόγιο από την Πολυκλινική Υγεία σε σχέση με την Δεύτερη Εγχείρηση (Τεκμήριο 5), το έντυπο απαίτησης στην Εναγόμενη (Τεκμήριο 6, 7 και 8), την απόρριψη της Εναγόμενης (Τεκμήριο 9, 10, 11 και 12), τις βεβαιώσεις του Δρ. Αδάμου στις οποίες καταγράφει ότι η αναφορά του σε προηγούμενη εξέταση της Ενάγουσας 2 ήταν εσφαλμένη (Τεκμήρια 13 και 14) και την αλληλογραφία μεταξύ του Δικηγόρου των Εναγόντων και της Εναγόμενης (Τεκμήρια 15 και 16). Παρατηρώντας τον ΜΕ1 να καταθέτει στο ειδώλιο, διαπιστώθηκε ότι απαντούσε με σταθερότητα στις ερωτήσεις του Συνηγόρου του Εναγόμενου και υποστήριζε τις θέσεις του με τρόπο που παρουσίαζε πειστικότητα και συνοχή. Τα όσα κατέθεσε ο ΜΕ1 υποστηρίζονταν ουσιαστικά και από τα όσα ανέφεραν οι ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4 και ΜΕ5. Παρατηρήθηκε μια διαφοροποίηση στην θέση ότι ο Δρ. Αδάμου δεν διεκδίκησε την αμοιβή του, αφού από τα όσα κατέθεσαν οι λοιποί μάρτυρες δεν προκύπτει ότι δεν διεκδικείται από το Mediterranean Hospital το ποσό αυτό. Αυτή η διαφοροποίηση όμως κρίνεται επουσιώδης στο όλο πλέγμα γεγονότων που έχει κατατεθεί και δεν κρίνεται ότι είναι τέτοιας έκτασης που να πλήξει την αξιοπιστία της μαρτυρίας που προσέφερε ο ΜΕ1 στο σύνολο της. Αντίστοιχη διαφοροποίηση εντοπίζεται και σε σχέση με το ποσό που καταβλήθηκε προς την Πολυκλινική Υγεία, αφού από την μαρτυρία που προσέφερε η ΜΕ4, προέκυψε ότι το ποσό που καταβλήθηκε ήταν 1300 Ευρώ και όχι 1000 Ευρώ όπως ανέφερε. Οι διαφοροποιήσεις αυτές ενισχύουν κατά την άποψη μου την αξιοπιστία του ΜΕ1.
(ii) Αντίστοιχα ισχύουν και σε σχέση με την μαρτυρία που προσέφερε η ΜΕ2, η μαρτυρία της οποίας ήταν πανομοιότυπη με αυτήν που παρουσίασε ο ΜΕ1. Παρακολουθώντας την ΜΕ2 να καταθέτει δεν έδιδε την εντύπωση ότι ήρθε στο Δικαστήριο για να μην πει την αλήθεια. Η όποια αδυναμία της να απαντήσει σε ερωτήματα που της υπέβαλλε ο Συνήγορος της Εναγόμενης δεν ήταν τέτοιας έκτασης που να πλήττουν την αξιοπιστία της ΜΕ2 καθότι οι όποιες αντιφάσεις τυχόν παρατηρήθηκαν ήταν περιορισμένες και επουσιώδεις (Σ.Κ. ν. Αστυνομικού Διευθυντή Λεμεσού (2010) 2 ΑΑΔ 304).
(iii) Κατά τον ίδιο τρόπο προσεγγίζεται και η μαρτυρία της ΜΕ3 και της ΜΕ4, οι οποίες κατά την διάρκεια της μαρτυρίας τους έδιδαν την εντύπωση ότι ήρθαν στο Δικαστήριο για να πουν την αλήθεια, καταθέτοντας σχετικά και Τεκμήρια που να υποστηρίζουν την θέση τους αναφορικά με τις οφειλές των Εναγόντων προς τις κλινικές που εργάζονται. Όπως κατέθεσαν, κάτι το οποίο δεν αμφισβητήθηκε, εργάζονται στα αρμόδια τμήματα των κλινικών στις οποίες υποβλήθηκε σε εγχείρηση η Ενάγουσα και τεκμηρίωσαν τις οφειλές των Εναγόντων προς τις κλινικές που εργάζονταν με περισσή λεπτομέρεια. Εξάλλου, η μαρτυρία τους υποστηρίζεται και από τα όσα κατέθεσαν στην Κυρίως Εξέτασης τους οι Ενάγοντες σε σχέση με τις οφειλές. Από τα Τεκμήρια που κατέθεσαν προκύπτει ότι οι εγχειρήσεις και θεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε η Ενάγουσα ανέρχονταν στο ποσό των €9.614,37, ως και η απαίτηση των Εναγόντων στην παρούσα Αγωγή.
(iv) Όσο αφορά τον ΜΕ5 η μαρτυρία του ουδόλως αμφισβητήθηκε από την πλευρά της Εναγόμενης και δεν διαπιστώθηκε ότι προσήλθε στο Δικαστήριο με σκοπό να βοηθήσει τους Ενάγοντες. Αντίθετα, επιβεβαίωσε την έκδοση των σχετικών βεβαιώσεων, Τεκμήρια 13 και 14, και το γεγονός ότι εκ παραδρομής κατέγραψε στο έντυπο απαίτησης προς την Εναγόμενη ότι είχε εξετάσει την Ενάγουσα και στο παρελθόν για τον ίδιο λόγο και σε σημείο που προηγείτο επί της ουσίας την υπογραφή του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου από τον Ενάγοντα. Από την μαρτυρία του, σε συνδυασμό με την μαρτυρία της ΜΕ3 προκύπτει ότι παρά την επιθυμία του να μην χρεώσει την Ενάγουσα για τις υπηρεσίες του, εντούτοις υπήρξε σχετική χρέωση καθότι κατά την επίδικη περίοδο ήταν υπάλληλος της κλινικής «Mediterranean» και δεν είχε αποφασιστική αρμοδιότητα ως προς τις χρεώσεις.
37. Ενόψει της έλλειψης διιστάμενων εκδοχών και στην απουσία εγγενούς αδυναμίας στην αποδοχή της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε, οι ΜΕ1, ΜΕ2. ΜΕ3, ΜΕ4 και ΜΕ5 κρίνονται αξιόπιστοι και η μαρτυρία τους γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Η μοναδική θέση που δεν γίνεται αποδεκτή είναι η θέση του ΜΕ1 σε σχέση με την αμοιβή του Δρ. Αδάμου, ότι δηλαδή ο Δρ. Αδάμου δεν χρέωσε για τις υπηρεσίες του καθότι από την μαρτυρία που κατέθεσε ο Μ5 και Μ4 προκύπτει το αντίθετο καθώς επίσης και το σημείο που αφορά το ποσό που κατέβαλαν προς την Πολυκλινική Υγεία, το οποίο ανερχόταν στο ποσό των 1300 Ευρώ.
38. Συνεπεία των πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη την δικογραφία και τα σχετικά Τεκμήρια που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο, εξάγονται τα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα ουσιώδη γεγονότα που περιβάλουν την παρούσα υπόθεση:
(i) Την 24/11/2016 ο Ενάγοντας υπέγραψε με την Εναγόμενη το ασφαλιστικό συμβόλαιο υπό το σχέδιο Smart Health Plus με αριθμό συμβολαίου 311044574.
(ii) Κατά τον Σεπτέμβριο του 2017, η Ενάγουσα 2 διαγνώστηκε με λιθίαση του ουροποιητικού και για την αντιμετώπιση τούτου ήταν αναγκαίο όπως υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση. Συνεπεία της πιο πάνω διάγνωσης, στις 16/09/2017, η Ενάγουσα 2 εισήχθη σε ιδιωτικό νοσοκομείο στη Λεμεσό όπου και υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση ουρητηροσκόπησης και τοποθέτησης Pig-Tail. Το κόστος της επέμβασης, περιλαμβανομένων των χρεώσεων νοσοκομείου, ιατρικών αμοιβών και αμοιβών τρίτων, ανήλθε στο ποσό των €3,253.91.
(iii) Στις 20/09/2017, και μετά το πέρας της απαραίτητης χρονικής περιόδου, η Ενάγουσα 2 υπεβλήθη σε αφαίρεση του Pig-Trail και το κόστος για την αφαίρεση του ανήλθε στο ποσό των €509.98.
(iv) Στις 20/10/2017, η Ενάγουσα 2 διεγνώσθη με πέτρα στο δεξιό νεφρό και για την αντιμετώπιση τούτου ήταν απαραίτητο όπως προβεί σε διαδερμική νεφρολιθοτομή. Συνεπεία του πιο πάνω, στις 21/10/2017 εισήχθη σε ιδιωτικό νοσοκομείο στη Λεμεσό και υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση διαδερμικής νεφρολιθοτομής με ακτινολογική πλήρη αφαίρεση της πέτρας από το νεφρό. Το κόστος της επέμβασης, περιλαμβανομένων των χρεώσεων νοσοκομείου και ιατρικών αμοιβών, ανήλθε στο ποσό των €5,850.48.
(v) Ο Δρ. Αδάμου που είχε πραγματοποιήσει την Πρώτη Χειρουργική Επέμβαση είχε εκ παραδρομής σημειώσει στο σχετικό έντυπο ότι είχε εξετάσει την Ενάγουσα για το ίδιο ζήτημα και το 2016, ήτοι ένα περίπου έτος προηγουμένως. Ο Δρ. Αδάμου εξέδωσε σχετική βεβαίωση και συμπληρωματική βεβαίωση δια της οποίας επιβεβαίωνε το λάθος αυτό. Οι Βεβαιώσεις αυτές κοινοποιήθηκαν προς την Εναγόμενη.
(vi) Ενόψει των πιο πάνω υποβλήθηκαν τρείς συνολικά απαιτήσεις προς την Εναγόμενη για να καλύψει το συνολικό ποσό των €9.614,37 και οι οποίες απορρίφθηκαν με κοινή αιτιολογία και για τις τρείς απαιτήσεις ότι «η Απαίτηση σας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή βάσει των όρων του Συμβολαίου γενικές εξαίρεσες 4.5. προϋπάρχουσες παθήσεις.»
(vii) Στις 06/03/2018, απέστειλαν μέσω του Δικηγόρου τους οι Ενάγοντες διά μέσω συστημένου Ταχυδρομείου, την επιστολή ημερομηνίας 06/03/2018 προς την Εναγόμενη, με την οποία καλούσαν την Εναγόμενη όπως, εντός 10 ημερών από την ημερομηνία λήψης της Επιστολής, προβεί στην πλήρη ικανοποίηση των Απαιτήσεων. Δια απαντητικής επιστολής ημερομηνίας 21/03/2018 η Εναγόμενη αρνείτο να καταβάλει το ως άνω ποσό.
(viii) Οι Ενάγοντες πέραν του ποσού των €1.300,00 που καταβλήθηκε προς την Κλινική «Πολυκλινική Υγεία» δεν καταβλήθηκε το οποιοδήποτε άλλο ποσό καθότι ανέμεναν να καταβληθούν τα χρήματα από την Εναγόμενη.
IV. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
39. Ενόψει των όσων σημειώθηκαν πιο πάνω εγείρεται το ερώτημα κατά πόσο οι Ενάγοντες έχουν καταφέρει να αποδείξουν την υπόθεση τους στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διάδικου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του (βλ. μεταξύ πολλών άλλων Σοφοκλέους Κυριάκος ν. Γιώτας Κυριάκου (2010) 1 ΑΑΔ 665).
40. Το γεγονός ότι η πλευρά της Εναγόμενης δεν προσκόμισε καμία απολύτως μαρτυρία, δεν απαλλάσσει τους Ενάγοντες από την υποχρέωση τους να αποδείξουν την υπόθεση τους, αφού όπως λέχθηκε στην απόφαση Barry Wynne v. David Costaki Mavronicola (2009) 1Β ΑΑΔ 1138: «Όταν υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός και εάν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι εάν τα γεγονότα όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο».
41. Η αξίωση των Εναγόντων εδράζεται στην βάση παράβασης όρων της Συμφωνίας Ασφάλισης που διατηρούσε ο Ενάγοντας με την Εναγόμενη. Οι συνέπειες μιας παράβασης συμβατικών όρων και τα δικαιώματα που απορρέουν στο αθώο μέρος όπως και οι θεραπείες που μπορεί να αξιώσει ένεκα της παράβασης, εξαρτώνται από το είδος της παράβασης και τη σημασία του όρου που παραβιάστηκε, δηλαδή κατά πόσο αυτός ο όρος ήταν ουσιώδης σε συνάρτηση με το αντικείμενο της σύμβασης και είναι ζήτημα που εναπόκειται στα μέρη σε κάθε σύμβαση να καθορίσουν ρητά (βλ. Μίκης Κυριάκου ν Μαρία Φιλή (2004) 1 Α.Α.Δ. 1811). Εκεί και όπου τα μέρη δεν το πράττουν εναπόκειται στο Δικαστήριο να προβεί στην κατηγοριοποίηση του όρου λαμβάνοντας υπόψη την επίδραση που η παράβαση της σύμβασης πραγματικά έχει από την ερμηνεία των προνοιών της συνολικά.
42. Τα ασφαλιστικά συμβόλαια ερμηνεύονται όπως κάθε άλλο έγγραφο σύμφωνα με τους κανόνες ερμηνείας σε σχέση βέβαια με συμβάσεις εμπορικού ή καταναλωτικού τύπου. Ο σκοπός είναι να αποδοθεί στο κείμενο και στις λέξεις που χρησιμοποιούνται η πρόθεση των μερών ώστε να ανευρεθεί εκείνη η σημασία που το κείμενο θα μετέδιδε στο συνετό και λογικό άνθρωπο που κατέχει όλες τις πληροφορίες που θα ήταν λογικά διαθέσιμες στα μέρη στην κατάσταση που αυτά ήταν όταν συνομολογούσαν τη σύμβαση (ΛΙΠΕΡΗ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΟΥΝΤΖΙΟΥΡΗ ν. ECCLESIASTICAL INSURANCE OFFICE PLC κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 42/2013, 19/7/2019, ECLI:CY:AD:2019:A329, ECLI:CY:AD:2019:A329).
43. Το καθήκον αποκάλυψης ενός ασφαλισμένου δεν περιορίζεται στα γεγονότα που εκείνος έχει πραγματική γνώση αλλά επεκτείνεται σ' όλα τα ουσιώδη γεγονότα τα οποία, στην κανονική πορεία των πραγμάτων, θα έπρεπε να γνωρίζει. Σημασία αποκτά πρωτίστως η ερμηνεία της επίδικης πρόνοιας (εδώ της εξαίρεσης) σε συνάρτηση με τα περιστατικά της υπό εκδίκαση υπόθεσης. Ο κανόνας που αφορά τις εξαιρέσεις (exemption clauses) είναι ότι εκείνος ο διάδικος που βασίζεται σε εξαιρέσεις, μπορεί να πετύχει μόνο εάν η έννοια που αναδύεται από τον όρο είναι καθαρή ως αποτέλεσμα μιας λογικής ερμηνείας αυτού. Οι όροι ενός ασφαλιστηρίου συμβολαίου ετοιμάζονται από τους ίδιους τους ασφαλιστές και έτσι ο κανόνας είναι ότι πρέπει να ερμηνεύονται με αρνητική διάθεση και εναντίον τους και με μεγάλη αυστηρότητα και το βάρος απόδειξης ότι υφίσταται και ισχύει όρος εξαίρεσης είναι στους ώμους της ασφαλιστικής Εταιρείας. Εκεί που υφίσταται αμφιβολία, αυτή κρίνεται υπέρ της ύπαρξης ευθύνης και όχι του αποκλεισμού αυτής (συνδυαστική ανάγνωση των ANTHONY EDGAR v. UNIVERSAL LIFE INSURANCE PUBLIC COMPANY LTD, Π.Έ. Αρ. 350/2014, 13/7/2022, ECLI:CY:AD:2022:A298, Λιπερή ν. Ecclesiastical Insurance Office PlC κ.α., Πολ. Έφ. Αρ. 42/13, 19.7.2019, ECLI:CY:AD:2019:A329, ECLI:CY:AD:2019:A329, Kyrillis Massouris & Bro ν. The Employers' Liability Assurance Corporation Ltd (1969) 1 CLR 517, Raul Colinvaux: The Law of Insurance, 5η έκδοση, σελ. 37, Ιoannis Kokkalos v. Nicos Karayiannis (1975) 1 CLR 377).
44. Καταρχάς επισημαίνεται ότι η παρούσα Αγωγή καταχωρίστηκε και προωθείται από τον Ενάγοντα ως συμβαλλόμενο της Εναγόμενης αλλά και από την Ενάγουσα ως δικαιούχο του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου. Σε κανένα σημείο της δικογράφησης και της μαρτυρίας δεν υπάρχει ισχυρισμός ότι η Ενάγουσα είναι συμβαλλόμενη στο Ασφαλιστήριο Συμβόλαιο με αριθμό 311044574. Το αντίθετο, από την Έκθεση Απαίτησης προκύπτει ότι η Ενάγουσα εγείρει την Αγωγή ως πρόσωπο προς το οποίο «παρείχε κάλυψη το Ασφαλιστήριο Συμβόλαιο». Το ίδιο προκύπτει και από την μαρτυρία που κατέθεσε ο ΜΕ1 και η ΜΕ2. Εξάλλου, στο Τεκμήριο 2 που φέρει τον τίτλο «ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ» καταγράφεται ως «Συμβαλλόμενος» ο Ενάγοντας, κύριος Στέλιος Αντωνίου και η Ενάγουσα καταγράφεται ως «Ασφαλισμένο Μέλος». Τούτα, παρά το γεγονός ότι ως Τεκμήριο 1 κατατέθηκε και «Πρόσκληση Ασφάλισης Υγείας» που αφορά τόσο την Ενάγουσα όσο και τον Ενάγοντα.
45. Στο Σύγγραμμα MacGillivray on Insurance Law, 16η Έκδοση, 2025 αναφέρεται στην παράγραφο 20-062, σελίδα 714 «At common law persons who are strangers to a contract are not entitled to enforce it even when it purports to confer benefits upon them. Individual exceptions have been created by statue in relation to particular classes of insurance, such as motor, life and accident policies made for the benefit of spouses and children […]. By contrast the Contracts (Rights of Third Parties) Act 1999 applies potentially to all types of contract and therefore to all classes of insurance. […]».
46. Στην υπόθεση Vandepitte v Preferred Accident Insurance Corpn of New York [1932] All ER Rep 527 ο ασφαλισμένος υπέγραψε ασφαλιστήριο συμβόλαιο με την Εναγόμενη δια του οποίου η Εναγόμενη θα τον ασφάλιζε και θα τον αποζημίωνε για κινδύνους τρίτων που προέκυπταν από την χρήση του οχήματος από αυτόν. Κατά τον ίδιο τρόπο θα κάλυπτε με τον ίδιο τρόπο και τους ίδιους όρους πρόσωπα που θα χρησιμοποιούσαν το όχημα για ιδιωτικούς ή ψυχαγωγικούς σκοπούς με την άδεια του ιδιοκτήτη του ασφαλιστηρίου. Ο Ενάγοντας υπέστη ζημιές από το σύγκρουση με το όχημα του ασφαλισμένου που το οδηγούσε η κόρη του με την άδεια του και στην προσπάθεια του Ενάγοντα να εκτελέσει εναντίον της ασφαλιστικής το Δικαστήριο επανέλαβε ότι την αρχή της σχετικότητας των Συμβάσεων, ήτοι ότι «No doubt, at common law no one can sue on a contract except those who are contracting parties and (if the contract is not under seal) from and between whom consideration proceeds. The rule is stated by LORD HALDANE in Dunlop Pneumatic Tyre Co, Ltd v Selfridge & Co, Ltd (4) ([1915] AC at p 853) […] a party to a contract can constitute himself a trustee for a third party of a right under the contract and thus confer such rights enforceable in equity on the third party. The trustee then can take steps to enforce performance to the beneficiary by the other contracting party as in the case of other equitable rights. The action should be in the name of the trustee; if, however, he refuses to sue, the beneficiary can sue, joining the trustee as a defendant. But, though the general rule is clear, the present question is whether RE Berry can be held in this case to have constituted such is trust. Here again, however, the intention to constitute the trust must be affirmatively proved: the intention cannot necessarily be inferred from the mere general words of the policy.»
47. Στο Σύγγραμμα Rogen Halson, Contract: The Law of Contract (Common Law Series), παρ. 6-40 αναφέρονται τα ακόλουθα:
«It seems commonly to be believed that insurance contracts are in some way exempt from the privity rule, a belief reflected in the practice of insuring on behalf of others, as when a licensor of intellectual property takes out product liability insurance on behalf of itself and its licensees. The rule, however, does apply, and the licensees are technically third parties to the insurance contract. Insurance contracts are not excluded from the application of the C (RTP) A 1999, which should ensure in most cases that such arrangements have the effect the parties expect them to. The inconvenience of the rule in this field had already been ameliorated in a piecemeal way by a number of statutory modifications in any event. These are dealt with in the ensuing paragraphs.»
48. Ενόψει των πιο πάνω και στην απουσία οποιασδήποτε μαρτυρίας και νομοθετικής πρόνοιας από την οποία να προκύπτει η δυνατότητα ενός προσώπου που καλύπτεται μεν αλλά δεν είναι συμβαλλόμενος να εγείρει απευθείας αγωγή εναντίον ασφαλιστικής Εταιρείας παρά το γεγονός ότι συμβαλλόμενος είναι κάποιος άλλος, κρίνεται ότι η Ενάγουσα δεν διατηρεί απευθείας αγώγιμο δικαίωμα εναντίον της Εναγόμενης. Αντίθετα, ορθά ο Ενάγοντας ήγειρε και προώθησε την παρούσα Αγωγή καθότι είναι σύμφωνα με τα όσα καταγράφηκαν πιο πάνω ο «Συμβαλλόμενος».
49. Από μια αναδρομή στους όρους του Τεκμηρίου 2 σε συνδυασμό με το Τεκμήριο 1 αλλά και την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, δεν προκύπτει η οποιαδήποτε δυσκολία στην αποδοχή της θέσης του Ενάγοντα ότι η σύζυγος του ήταν πρόσωπο που καλυπτόταν από το Ασφαλιστήριο Συμβόλαιο και ότι η εγχείρηση και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ενέπιπταν εντός των όσων είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των μερών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στην παράγραφο 2 του Τεκμηρίου 2 «Το Ασφαλιστήριο καλύπτει σύμφωνα με τον Πίνακα Ασφαλιστηρίου τα αναγκαία, λογικά και συνήθη έξοδα του Ασφαλισμένου Προσώπου, όπως τούτα έχουν συμφωνηθεί και σας κοινοποιούνται […] που πραγματοποιούνται εξαιτίας ασθένειας […] κατά την διάρκεια της περιόδου ασφάλισης και χρήζει νοσηλείας εντός νοσοκομείου». Στην δε παράγραφο 2.1. καταγράφεται ότι περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, αμοιβές θεραπόντων ιατρών, φάρμακα που παρέχονται μέσα στο νοσοκομείο και έξοδα για δωμάτιο και τροφή «σύμφωνα με τον Πίνακα Ασφαλιστηρίου». Ως «νοσοκομειακά έξοδα» αναφέρει η παράγραφος 1.23 «τα αναγκαία ή επιβεβλημένα έξοδα διαμονής, διατροφής και άλλων εξόδων που παρέχονται σε Ασφαλισμένο Πρόσωπο κατά την διάρκεια παραμονής του σαν εσωτερικός ασθενής […]».
50. Ως «Ασφαλισμένα Πρόσωπα» αναφέρονται στην παράγραφο 1.4. «είναι αποκλειστικά οι μόνιμοι κάτοικοι Κύπρου οι οποίοι αναφέρονται στον Πίνακα Ασφαλιστηρίου σαν Ασφαλισμένα Πρόσωπα». Από μια αναδρομή στον σχετικό Πίνακα, εντοπίζεται το όνομα της Ενάγουσας ως ένα τέτοιο «Ασφαλισμένο Πρόσωπο».
51. Τέλος, τα ποσά που διεκδικούν οι Ενάγοντες δεν προκύπτει να υπερβαίνουν αυτά τα οποία καλύπτονται από το σχετικό Ασφαλιστήριο Συμβόλαιο. Συνεπώς, κρίνεται ότι με βάση όλα όσα τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ο Ενάγοντας κατάφερε να αποδείξει ότι η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι και έχει αποσείσει το δικό του βάρος απόδειξης αναφορικά με το ότι οι εγχειρήσεις στις οποίες υποβλήθηκε η Ενάγουσα ενέπιπταν εντός του πεδίου εφαρμογής του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου. Αντίστοιχα ισχύουν και σε σχέση με το ύψος του ποσού που οφείλεται προς τις σχετικές κλινικές.
52. Όσο αφορά την ρήτρα εξαίρεσης που επικαλέστηκε η πλευρά της Εναγόμενης, όπως έχει σημειωθεί πιο πάνω δεν προσκομίστηκε καμία απολύτως μαρτυρία από την πλευρά της Εναγόμενης από την οποία να προκύπτει ότι η Ενάγουσα αντιμετώπισε το ίδιο πρόβλημα υγείας πριν από την υπογραφή του Ασφαλιστηρίου Συμβολαίου με τρόπο που να καταδεικνύει ότι εμπίπτει στις εξαιρέσεις που προνοεί η παράγραφος 1.31 σε συνδυασμό με την παράγραφο 4.5 του Ασφαλιστηρίου Συμβολαίου.
53. Από τις δικογραφημένες θέσεις της Εναγόμενης σε συνδυασμό με τα όσα κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο δεν κατέβαλαν τα χρήματα προς τους Ενάγοντες, ήταν επειδή, κατά την άποψη τους, η επίδικη περίπτωση ενέπιπτε στις εξαιρέσεις του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου καθότι το πρόβλημα υγείας για το οποίο η Ενάγουσα υποβλήθηκε σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις ήταν «προϋπάρχουσα ασθένεια». Το ότι αυτός ήταν ο λόγος απόρριψης της απαίτησης της Ενάγουσας προκύπτει και από τα Τεκμήρια 11, 12 και 16 που κατέθεσε η πλευρά των Εναγόντων. Εξ’ όσων επίσης προέκυψε από την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, η θέση αυτή της Εναγόμενης στηρίχτηκε στα όσα ανέφερε ο Δρ. Αδάμου στο Τεκμήριο 6, κάτω από το σημείο που αναφέρει «ΔΗΛΩΣΗ ΙΑΤΡΟΥ» όπου είχε καταγράψει ο Δρ. Αδάμου ότι είχε εξετάσει την Ενάγουσα και στο παρελθόν «προ 1 έτους».
54. Αυτό που πρέπει να λεχθεί είναι ότι η πλευρά της Εναγόμενης δεν προσέφερε καμία μαρτυρία σε σχέση με το ζήτημα αυτό. Ασφαλώς η προσαγωγή μαρτυρίας είναι δικαίωμα και όχι υποχρέωση ενός διαδίκου, ωστόσο εκεί και όπου ο διάδικος επικαλείται έναν ισχυρισμό, η απόδειξη βαρύνει αυτόν που προβάλλει τον ισχυρισμό και όχι αυτόν που τον αρνείται (βλ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ν. WIDESON BROS κ.α., Π.Έ. 269/2013, ημερομηνίας 30/4/2020, ECLI:CY:AD:2020:A132). Αποτέλεσμα της άσκησης αυτού του δικαιώματος της Εναγόμενης είναι ότι το Δικαστήριο δεν έχει ενώπιον του οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία πέραν αυτής που προσκόμισε η πλευρά των Εναγόντων. Στην βάση των όσων προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο και έγιναν αποδεκτά, η αναφορά αυτή του Δρ. Αδάμου οφειλόταν σε ένα λάθος που έκανε. Το γεγονός αυτό το διευκρίνισε ήδη δια των δύο εγγράφων βεβαιώσεων που εξέδωσε και κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 13 και 14, κάτι για το οποίο επέμεινε και κατά την διάρκεια της αντεξέτασης του. Κατέστησε σαφές ο ΜΕ5 στο πλαίσιο της αντεξέτασης του ότι δεν είχε κανένα συμφέρον να βοηθήσει τους Ενάγοντες καθότι η σχέση του με το νοσοκομείο ήταν μισθολογική και σε κάθε περίπτωση δεν τους γνώριζε από πριν. Αυτή ήταν η θέση και των ΜΕ1 και ΜΕ2, θέση η οποία δεν κλονίστηκε μέσα από την αντεξέταση του Συνηγόρου της Εναγόμενης. Ενόψει τούτων δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η θέση της Εναγόμενης ότι τύγχανε εφαρμογής η παράγραφος 4.5 του Ασφαλιστήριου Συμβολαίου.
55. Έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω κρίνεται ότι η Εναγόμενη έχει διαρρήξει τις συμβατικές της υποχρεώσεις έναντι του Ενάγοντα καθότι όφειλε να καταβάλει προς αυτόν το ποσό των €9.614,37. Συνεπώς, υπό το φως των όσων έχουν καταγραφεί πιο πάνω, θα πρέπει ο Ενάγοντας να αποκατασταθεί στην θέση που θα απολάμβανε αν η Συμφωνία εφαρμοζόταν και υλοποιείτο (βλ. Αλπάν (Αδελφοί Τάκη) Λτδ v. Τρυφωνίδου 978 (1996) 1A A.A.Δ 679).
V. ΚΑΤΑΛΗΞΗ
56. Ως εκ των πιο πάνω, η Αγωγή σε σχέση με την Ενάγουσα δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη και απορρίπτεται.
57. Στον βαθμό που αφορά τον Ενάγοντα, η Αγωγή επιτυγχάνει και εκδίδεται Απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €9.614,37 πλέον νόμιμο τόκο από την καταχώριση της Αγωγής μέχρι εξόφλησης.
58. Σε σχέση με τα δικηγορικά έξοδα, ως και ο σχετικός κανόνας, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης ως αυτά θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητείο και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο πλέον Φ.Π.Α. αν εφαρμόζεται. Διευκρινίζεται ότι επειδή οι Ενάγοντες είχαν κοινή εκπροσώπηση δεν θα επιδικαστούν έξοδα εναντίον της Ενάγουσας.
(Υπ.)…………………………………………..
Χ. Στρόππος, Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
[1] Βλ. και τα όσα αναφέρει ο (όπως ήταν τότε) Έντιμος Π.Ε.Δ., Α. Δαυίδ στην Αγωγή Αγωγή υπ' αρ. 8352/06 Ε. Δ. Λευκωσίας, Τράπεζα Πειραιώς Α. Ε. ν CLR Financial Services Ltd, 30/09/2016: «Το δεύτερο στάδιο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι αν λέει την αλήθεια. Επιπρόσθετο εξάλλου εφόδιο αξιολόγησης, αποτελεί όπως έχει κατ' επανάληψη νομολογηθεί (βλ. C & A Pelecanos Associates Limited v. Πελεκάνου (1999) 1(Β) Α.Α.Δ. 1273), η δικαστική τριβή, εμπειρία και γνώση περί της ανθρώπινης φύσης, που κατά την νομολογία αποτελούν γνώμονες που προσδίδουν στο Δικαστήριο δυνατότητα κρίσης (ανθρώπινης βεβαίως), για εύρεση της αλήθειας. […] Ιδιαίτερη προσοχή υπήρξε στο να μην αποδοθεί υπέρμετρη βαρύτητα στα εξωτερικά χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς των μαρτύρων, γνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο, ενδεχομένως να ενέχει κυνδίνους (βλ. κατ' αναλογίαν, Μ. Νικολάου ν. Α. Παπαιωάννου (2011) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1797, αφού δεν είναι σπάνιο κάποιοι μάρτυρες να έχουν ιδιαίτερη ικανότητα στο να προβάλλουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα από εκείνη που πραγματικά τους χαρακτηρίζει, βλ. Χριστοφίδης ν. Ζαχαριάδη (2002 1(Α) Α.Α.Δ. 401, αλλά και γιατί κάποιες συμπεριφορές στο ειδώλιο του μάρτυρα μπορεί να ορμώνται από πλειάδα αιτιών, χωρίς αναγκαστικώς αυτές να εκπορεύονται από διάθεση ψεύδους ή παραπλάνησης (βλ. Χρίστου ν. Ηροδότου κ. α. (2008) 1(Α) Α.Α.Δ. 676).».
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο