ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
Ενώπιον: Χ. Στρόππου, Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής: 829/2020
1. ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
2. ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΖΑΝΤΗΣ
Ενάγοντες
-και-
MESOKELEAS LIMITED (ΜΕΣΟΚΕΛΕΑΣ ΛΙΜΙΤΕΔ) εμπορευόμενη ως FREDERICK UNIVERSITY
Εναγόμενη
Ημερομηνία: 22/04/2026
Εμφανίσεις:
Για Ενάγουσα: κύριος Νεοκλέους Μ. για ΜΙΧΑΛΗΣ ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Δ.Ε.Π.Ε.
Για Εναγόμενη: κύριος Μιχαήλ Ν. για Αγγελίδης, Ιωαννίδης, Λεωνίδου Δ.Ε.Π.Ε.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Συνοπτική παρουσίαση της Απαίτησης των Εναγόντων
1. Επιχειρώντας μια σύνοψη των όσων διεκδικούνται με την παρούσα Αγωγή, οι Ενάγοντες κατά τον ουσιώδη χρόνο αναζητούσαν κλάδο σπουδών για «αξιοποίηση του μέλλοντος και προγραμματισμό της ζωής τους». Επειδή ήθελαν να ασχοληθούν με την γυμναστική εντόπισαν διαφημίσεις του Ιδρύματος Frederick University για τον κλάδο σπουδών «Aerobics & Fitness Instructor Diploma» το οποίο θα διαρκούσε για δύο έτη και με την ολοκλήρωση του θα ήταν σε θέση να εξασφαλίσουν άδεια προσωπικού γυμναστή και θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δικό τους χώρο εκγύμνασης και/ή γυμναστήριο χωρίς να πρέπει να παρακολουθήσουν οποιοδήποτε άλλο σεμινάριο.
2. Σε κάποιο χρονικό σημείο και ενώ φοιτούσαν οι Ενάγοντες στο ως άνω Ίδρυμα, ενημερώθηκαν ότι το πρόγραμμα αυτό δεν ήταν αναγνωρισμένο ή/και εγκεκριμένο από τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού και/ή άλλη αρχή και ως εκ τούτου διέκοψαν ή/και δεν ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους. Δεν γνώριζαν ότι το ως άνω πρόγραμμα δεν ήταν αναγνωρισμένο και στηρίχτηκαν στις ψευδείς και/ή παραπλανητικές διαβεβαιώσεις και/ή υποσχέσεις και/ή δηλώσεις της Εναγόμενης με αποτέλεσμα να υποστούν ζημιές ή/και απώλειες αφού δεν ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους για να μπορούν να εξεύρουν εργασία. Καταγράφουν δε λεπτομέρειες «δόλου ή/και απάτης και/ή ψευδών παραστάσεων και/ή δυνάμει συνωμοσίας και/ή παράβασης καθήκοντος και/ή δόλου».
3. Ο Ενάγοντας 1 αξιώνει το ποσό των €4.530,00 το οποίο καταβλήθηκε από τον Ενάγοντα 1 δια την πληρωμή διδάκτρων και/ή υπηρεσιών και/ή συναφών εξόδων. Ο Ενάγοντας 2 αξιώνει το ποσό των €2.775,00 το ποσό το οποίο καταβλήθηκε από τον ίδιο για την πληρωμή διδάκτρων και/ή υπηρεσιών και/ή συναφών εξόδων. Ταυτόχρονα, διεκδικούν γενικές και/ή ειδικές αποζημιώσεις και/ή τιμωρητικές για την ταλαιπωρία που προκλήθηκε λόγω του δόλου ή/και απάτης και/ή ψευδών παραστάσεων και/ή λόγω αμέλειας και/ή λόγω παράβασης των συμβατικών τους υποχρεώσεων έναντι των Εναγόντων και/ή επειδή οι Ενάγοντες δεν απέκτησαν αναγνωρισμένο τίτλο σπουδών συνεπεία της συμπεριφοράς της Εναγόμενης.
Συνοπτική παρουσίαση της θέσης της Εναγόμενης
4. Η Εναγόμενη καίτοι αρχικά είχε εγείρει προδικαστική ένσταση ότι δεν υφίστατο η οποιαδήποτε συμβατική σχέση με τους Ενάγοντες καθότι οι Ενάγοντες συμβλήθηκαν κατά τον επίδικο χρόνο με την εμπορική επωνυμία «Frederick Institute of Technology» η οποία βρισκόταν υπό την ιδιοκτησία της Εταιρείας «Σχολαί Φρειδερίκου Λίμιτεδ», εντούτοις δια τροποποιημένης Έκθεσης Υπεράσπισης δεν προκύπτει να προωθείται η εν λόγω προδικαστική Ένσταση.
5. Αναφέρει όμως ότι η εμπορική επωνυμία Frederick Institute of Technology μέχρι και την 16/01/2020 κατείχετο από την Εταιρεία Σχολαί Φρειδερίκου Λίμιτεδ και από την πιο πάνω ημερομηνία και έπειτα ήταν και είναι ιδιοκτησίας της Εναγόμενης.
6. Αρνούνται τους λοιπούς ισχυρισμούς των Εναγόντων και αναφέρουν, συνοπτικά, ότι το Πανεπιστήμιο και/ή Κολλέγιο και/ή Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Frederick Institute of Technology αιτήθηκε στον Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης την αξιολόγηση και πιστοποίηση του εν λόγω προγράμματος, το οποίο το 2017 έλαβε την σχετική πιστοποίηση.
7. Ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού διαμήνυε ότι θα προβεί σε απορρύθμιση και θα επέτρεπε σε διάφορα πρόσωπα που δεν είναι εγγεγραμμένοι γυμναστές να ασκούν κάποιες από τις κατοχυρωμένες για τους γυμναστές δραστηριότητες. Το Πανεπιστήμιο Frederick Institute of Technology «ειλικρινά πίστευε ότι ο ΚΟΑ θα ακολουθούσε τα όσα διαμήνυε». Αρνείται όμως ότι έγινε η οποιαδήποτε διαβεβαίωση προς τους Ενάγοντες.
8. Όταν ο ΚΟΑ ενημέρωσε ότι δεν προχωρήσει σε απορρύθμιση τότε το πιο πάνω Ίδρυμα ενημέρωσε τους φοιτητές δίνοντας τους την δυνατότητα να εγγραφτούν στο Πτυχίο Επιστημών της Αγωγής που παρείχε την δυνατότητα εγγραφής στο Μητρώο Γυμναστών ούτως ώστε να μπορούν να λειτουργούν σχολές γυμναστικής. Η φοίτηση αυτή θα ήταν χωρίς οποιαδήποτε χρέωση διδάκτρων κάτι το οποίο οι Ενάγοντες αρνήθηκαν. Τους δόθηκε ταυτόχρονα η ευκαιρία να ολοκληρώσουν την φοίτηση τους στο εν λόγω πρόγραμμα χωρίς την καταβολή διδάκτρων.
9. Εγείρει Ανταπαίτηση η Εναγόμενη δια της οποίας διεκδικεί την καταβολή του υπόλοιπου των διδάκτρων για το πιο πάνω πρόγραμμα.
10. Καταληκτικά σημειώνεται ότι Απαίτηση και Ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν.
II. ΜΑΡΤΥΡΙΑ
11. Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν τρείς μάρτυρες. Από την πλευρά των Εναγόντων κατέθεσαν οι ίδιοι οι Ενάγοντες, ήτοι ο κύριος Γιώργος Γεωργίου (ΜΕ1), ο κύριος Γρηγόρης Ζαντής (ΜΕ2) και εκ μέρους της Εναγόμενης, ο κύριος Χριστόφορος Χαραλάμπους (ΜΥ).
12. Κατωτέρω θα παρατεθεί κατά τρόπο συνοπτικό η μαρτυρία που προσφέρθηκε κατά την ακρόαση. Υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να παραθέσει ολόκληρη την μαρτυρία που παρουσίασε η κάθε πλευρά ή ν’ αναφέρεται σε όλες τις πτυχές της, καθώς η μαρτυρία στην πλήρη της έκταση είναι καταγραμμένη στα πρακτικά του Δικαστηρίου (βλ. Χρυσούλλα Καννάουρου κ.α. v. Ανδρέα Στατιώτη (1990) 1 Α.Α.Δ. 35).
13. Σημειώνεται εκ προοιμίου ότι λήφθηκε υπόψη όλη η μαρτυρία που προσκομίστηκε στη πλήρη της μορφή.
Η μαρτυρία του ΜΕ1
14. Ο ΜΕ1 έκανε αναφορά στις προσπάθειες του για να εντοπίσει πρόγραμμα σπουδών καθότι το ενδιαφέρον του ήταν να ασκήσει το επάγγελμα του personal training. Εντόπισε διάφορες διαφημίσεις από το Frederick Institute of Technology σε σχέση με το επίδικο πρόγραμμα σπουδών και ότι αυτό θα διαρκούσε 2 έτη και ήταν πλήρως αναγνωρισμένο από τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού και θα ήταν σε θέση να ασκήσει το επάγγελμα του personal trainer και θα μπορούσε να ανοίξει το δικό του γυμναστήριο. Μετά από σχετικές επιβεβαιώσεις που του έκαναν εγγράφηκε στο εν λόγω πρόγραμμα. Ενημερώθηκε κατά την διάρκεια των σπουδών του από τρίτα πρόσωπα ότι δεν ήταν αναγνωρισμένο το εν λόγω πρόγραμμα και εγκεκριμένο από τον ΚΟΑ και άλλη αρμόδια αρχή. Για τον λόγο αυτό διέκοψε τις σπουδές του. Αν γνώριζε το γεγονός αυτό δεν θα εγγραφόταν και στηρίχτηκε στις διαβεβαιώσεις της Εναγόμενης και υπέστη ζημιές. Ζητά συνεπεία των πιο πάνω τα ποσά που κατέβαλε προς την Εναγόμενη και διάφορες αποζημιώσεις «ειδικές ή/και γενικές ή/και τιμωρητικές» κ.ο.κ. Προς υποστήριξη της απαίτησης του κατέθεσε 7 Τεκμήρια.
15. Κατά την αντεξέταση, του υποβλήθηκαν διάφορες ερωτήσεις αναφορικά με τα δικόγραφα και σε σχέση με το πρόγραμμα και ανέφερε ότι είχε ενημερωθεί από «Συμβούλους του Frederick» για το πρόγραμμα. Διευκρίνισε ότι ενημερώθηκε από συμμαθητές του που είχαν ολοκληρώσει το πρόγραμμα για το ότι δεν ήταν αναγνωρισμένο από τον ΚΟΑ και στον ίδιο παρέμενε ένα έτος για να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Αναφορά έκανε και στην δική του έρευνα η οποία σχετιζόταν με το οικονομικό κομμάτι και όχι με την αναγνώριση, την οποία θεωρούσε δεδομένη. Σε σχέση με τα διαφημιστικά που παρέλαβε από το Πανεπιστήμιο παρέπεμψε στο Τεκμήριο 5 και παραδέχτηκε ότι το διαφημιστικό που παρέλαβε κατέγραφε ότι το πρόγραμμα ήταν «πιστοποιημένο» αλλά όχι «αναγνωρισμένο». Αναγνώρισε την επιστολή που στάλθηκε από το Frederick Institute of Technology δια μέσου των δικηγόρων του. Όταν του υποδείχθηκε το Τεκμήριο 7 αρνείτο ότι του προσφέρθηκε η δυνατότητα να συνεχίσει στο πρόγραμμα σπουδών «Φυσική Αγωγή και Αθλητισμού» και ανέφερε ότι δεν του προσέφερε τα ίδια μαθήματα.
16. Σε σχετική υποβολή ότι δεν έκανε καμία διαφήμιση το Πανεπιστήμιο, ο ΜΕ1 ανέφερε ότι «δεν γνωρίζω» και επανέλαβε ότι η θέση του είναι ότι το πρόγραμμα δεν ήταν αναγνωρισμένο κατά την εγγραφή του σε αυτό. Απέδωσε την επιλογή του να μην συνεχίσει στο πρόγραμμα στην ηλικία του, «στα οικονομικά […] γιατί να συνεχίσω στα 4 χρόνια που δεν μου αναγνώριζαν μαθήματα οι ίδιοι». Απέδωσε την διεκδίκηση των ζημιών του στο ότι «λόγω του ότι έχασα τον χρόνο μου στον κλάδο του Frederick πήγαινα σε γυμναστήριο και ήμουν υπό παρακολούθηση αυτό τον χρόνο με τις σπουδές μου, μετά έφυα από αυτό το γυμναστήριο και ακολούθησα το επάγγελμα του λαστιχάρη, πλέον δεν μπορώ να ακολουθήσω τον ίδιο κλάδο γιατί δεν είμαι αναγνωρισμένος, οπόταν η ζημιά που έπαθα με αυτόν τον τρόπο, ζητώ αποζημίωση.» .
Η μαρτυρία του ΜΕ2
17. Ο ΜΕ2 κατέθεσε έγγραφη μαρτυρία, η οποία είναι σχεδόν ίδια με αυτή που κατέθεσε ο ΜΕ1 και ως εκ τούτου δεν κρίνεται σκόπιμο να επαναληφθεί.
18. Όσο αφορά την αντεξέταση, ανέφερε ότι πήρε διαβεβαίωση ότι θα μπορούσε να «ανοίξει Γυμναστήριο». Όταν ερωτήθηκε κατά πόσο γνωρίζει τα τεκμήρια που ο ίδιος αναφέρει ότι υιοθετεί και που έχουν κατατεθεί από τον ΜΕ1, απάντησε «Όχι». Σε σχέση με το κατά πόσο αναφέρει το Τεκμήριο 5 ότι το πρόγραμμα ήταν αναγνωρισμένο απάντησε ότι δεν «δεν γνωρίζω από φυλλάδια εγώ, εγώ πήρα βεβαίωση από την κυρία Στέλλα.». Ακολούθως σημειώθηκαν τα ακόλουθα[1]:
«Ε: Έχετε κάποιο χαρτί;
Α: Πήγα στο Σύμβουλο που ήταν υπεύθυνος για τον κλάδο, μίλησα μαζί της και πήρα της βεβαίωση γι’ αυτό προχωρήσαμε στην εγγραφή.
Ε: Από την Κυρία Στέλλα Δημητρίου ως είχατε αναφέρει στην εξέταση σας, ενημέρωσε σας ότι είναι εγκεκριμένο όχι αναγνωρισμένο;
Α: Μας διαβεβαίωσε είναι εγκεκριμένο και θα αναγνωριστεί, τώρα δεν ξέρω.
Ε: Σας υποβάλλω ότι το πρόγραμμα αυτό που είχατε ακολουθήσει ήταν πιστοποιημένο.
Α: Δεν γνωρίζω.
[…]
Ε: Κύριε Μάρτυρα, όταν υποβάλλατε την Αίτηση σας για να παρακολουθήσετε το πρόγραμμα γνωρίζατε ότι ήταν πιστοποιημένο;
Α: Γνωρίζαμε επειδή μιλήσαμε με την κυρία Στέλλα και μας διαβεβαίωσε.
Ε: Κύριε Μάρτυρα, δέστε σας παρακαλώ τα έγγραφα τα οποία έχετε αποκαλύψει στα έγγραφα, τα οποία θα παρουσιάζατε σήμερα στο Δικαστήριο αλλά ούτε το παρουσιάσατε, το αναγνωρίζετε;
Α: Μάλιστα.
Ε: Το αναγνωρίζετε;
Α: Ναι.
[…]
Ε: Σας υποβάλλω με το εν λόγω έγγραφο η Εναγόμενη προέβη σε αίτημα στον Φορέα Διασφάλισης για την πιστοποίηση του προγράμματος σπουδών που έχετε ακολουθήσει, τι έχετε να πείτε;
Α: Μπορείτε να με βοηθήσετε;
[…]
Ε: Με αυτό το έγγραφο είναι αίτηση με την οποία υπέβαλε η Εναγόμενη για να πιστοποιηθεί το πρόγραμμα που έχετε ακολουθήσει.
Α: Μάλιστα.
Ε: Συμφωνείτε ότι πιστοποιήθηκε από τον Φορέα; Αυτό ρωτώ.
Α: Ναι.
Ε: Σας υποβάλλω ότι το 2017 το πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Φορέας και Διασφάλισης και Πιστοποίησης με επιστολή ημερομηνίας 27/07/2017, τι έχετε να πείτε;
Α: Όχι, εμείς ενημερωθήκαμε ότι ήταν εγκεκριμένο όταν πήγαμε να γραφτούμε.
[…]
Ε: Γραφτήκατε στις 23/10/2018;
Α: Μάλιστα.
19. Ακολούθως σε διάφορες ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν αρνήθηκε ότι γνώριζε για το περιεχόμενο της επιστολής που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 7 δια της οποίας τους προτείνονταν να συνεχίσουν να φοιτούν στο πρόγραμμα δωρεάν ή να συνεχίσουν σε άλλο πρόγραμμα που θα τους εξασφάλιζε να εργαστούν ως personal trainer δωρεάν. Η μοναδική ενημέρωση που είχε ήταν αυτά που τους λέχθηκαν προφορικά για καταβολή του 50% των διδάκτρων. Ανέφερε επίσης ότι δεν γνωρίζει κατά πόσο έγινε διαφήμιση ή ανάρτηση για το ότι το πρόγραμμα ήταν αναγνωρισμένο. Ακολούθως ανέφερε ότι «πάντα ασχολούμουν με την γυμναστική, όταν μίλησα με κάποιον από το Γυμναστήριο, μου είπε πήγαινε να το κάνεις, είναι δύο χρόνια, και πήγα, και τα υπόλοιπα είναι εδώ.
Η μαρτυρία του ΜY
20. O MY έκανε αναφορά στον ρόλο του ως Διευθυντής της Εναγόμενης και ανέφερε ότι η εμπορική επωνυμία «κατείχετο» από την Εταιρεία Σχολαί Φρειδερίκου Λιμιτεδ και από την 16/01/2020 η εμπορική επωνυμία ανήκει στην Εναγόμενη. Όσο αφορά τα επίδικα γεγονότα ανέφερε ότι η τότε ιδιοκτήτρια Εταιρεία αποτάθηκε στις 04/07/2016 στον Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας του προγράμματος σπουδών με την επωνυμία «Εκπαιδευτής Αεροβικής Γυμναστικής & Fitness». Με επιστολή του ο «Φορέας» ημερομηνίας 16/12/2016 ενημέρωσε την Εναγόμενη ότι το πρόγραμμα θα πιστοποιηθεί με έναρξη το χειμερινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2016-2017. Το έτος 2017 το πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από τον Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης και αποφασίστηκε ότι πληροί τα κριτήρια ποιότητας στους τομείς αξιολόγησης.
21. Ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού (ΚΟΑ) σε διαβουλεύσεις με διάφορους φορείς και το ευρύ κοινό κοινοποιούσε ότι θα προβεί σε απορρύθμιση και την παροχή κριτηρίων δυνατότητας σε πρόσωπα που δεν είναι εγγεγραμμένοι γυμναστές να ασκούν κάποιες από τις κατοχυρωμένες για τους γυμναστές δραστηριότητες και ειλικρινά πίστευε το Frederick Institute of Technology όσα ο ΚΟΑ ανέφερε. Ουδέποτε όμως το Frederick δεν παρέστησε τα όσα ανέφερε ο ΚΟΑ προς τους Ενάγοντες ότι δηλαδή ο τίτλος τους θα αντιστοιχούσε με αυτόν του Πτυχίου Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού. Αντίθετα παρέστησε ότι θα μπορούσαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε Πανεπιστήμια ή Γυμναστικές Ακαδημίες.
22. Όταν το 2019 ο ΚΟΑ κοινοποίησε ότι τελικά θα αναστείλει και θα προχωρήσει με απορρύθμιση εξέδωσε ανακοίνωση που έθετε το ζήτημα σε δημόσια διαβούλευση. Ακολούθως, το Πανεπιστήμιο προχώρησε και προσέφερε στους Ενάγοντες και σε άλλους φοιτητές την ευκαιρία να εγγραφούν στο πρόγραμμα Πτυχίο Επιστημών της Αγωγής/Sports Science του Πανεπιστημίου, το οποίο παρέχει δυνατότητα εγγραφής στο Μητρώο Γυμναστών και δυνατότητα λειτουργίας σχολών γυμναστικής. Η φοίτηση τους θα πραγματοποιείτο χωρίς χρέωση και οι Ενάγοντες αρνήθηκαν και αδιαφόρησαν. Απέστειλαν τότε μέσω δικηγόρου επιστολή στους Ενάγοντες καλώντας τους όπως είτε ολοκληρώσουν το αρχικό πρόγραμμα χωρίς χρέωση, είτε να συνεχίσουν να φοιτούν στο Πτυχίο Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού.
23. Αρνείται ότι έκανε η Εναγόμενη την οποιαδήποτε δήλωση προς τους Ενάγοντες ότι θα μπορούσαν να εργαστούν ως Γυμναστές. Αναφέρει επίσης ότι το φυλλάδιο που κατέθεσαν οι Ενάγοντες ως Τεκμήριο 5 αφορούσε το έτος 2017 και το 2018 που εγγράφηκαν οι Ενάγοντες είχε εκδοθεί επικαιροποιημένο το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 18. Κατά τα λοιπά καταγράφει την απαίτηση του σε σχέση με την ανταπαίτηση, ήτοι τα υπόλοιπα δίδακτρα που οφείλουν οι Ενάγοντες προς την Εναγόμενη.
24. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν ήταν βέβαιος πόσοι ακολούθησαν το πρόγραμμα. Σε σχέση όμως με τα υπόλοιπα πρόσωπα που ακολουθούσαν το πρόγραμμα ανέφερε ότι σε κάποιες περιπτώσεις έγινε εξωδικαστική συμφωνία και επιστράφηκε μέρος ή ολόκληρο το ποσό των διδάκτρων που είχαν καταβληθεί. Ορισμένοι συνέχισαν τις σπουδές τους αλλού. Σε ερώτηση «γιατί επιστράφηκαν τα δίδακτρα» ανέφερε ότι «Το πρόγραμμα σπουδών το οποίο νόμιμα και δικαιωματικά το κολλέγιο πρόσφερε αφού είχε τις ανάλογες αξιολογήσεις από την πολιτεία διαφάνηκε ότι δεν ήταν ελκυστικό στους φοιτητές που το προτιμήσαν και θεωρήσαμε ορθότερο να συνεχίσουμε προσφέροντας μόνο το πτυχίο από το Πανεπιστήμιο. Η διαδικασία επιστροφής χρημάτων από τους φοιτητές έγινε για να έχει καλή σχέση το Πανεπιστήμιο με την κοινωνία και σε ένα καλό κλίμα και να μην υπάρχουν παράπονα από τον οργανισμό. Σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο είχε δοθεί άνευ βλάβης η επιστροφή μέρους ή ολόκληρων των διδάκτρων.»
25. Ανέφερε επίσης ότι ο ΚΟΑ δεν αναγνωρίζει πτυχία αλλά μπορεί μέσω των Κανονισμών του να καθορίσει προσόντα για την λειτουργία διάφορων δραστηριοτήτων που αφορούν την άθληση. Η συζήτηση που γινόταν «τότε» ήταν για να έχουν οι απόφοιτοι των διετών προγραμμάτων κάποια δικαιώματα σε μεταβατική διαδικασία μέχρι να ολοκληρώσουν το τετραετές πρόγραμμα σπουδών. Αποδέχτηκε ότι με το διετές πρόγραμμα δεν μπορούσαν να ανοίξουν γυμναστήριο και «Καλόπιστα αναπτύξαμε αυτό το πρόγραμμα, βασιζόμενοι στην γενικότερη ενημέρωση που είχαμε από τους αρμόδιους φορείς. Κάναμε όλες τις διαδικασίες για να μπορούμε νόμιμα να προσφέρουμε το πρόγραμμα αυτό και συμφωνώ υπήρχε λανθασμένη αναγραφή στο Τεκμήριο 17. Μόλις εντοπίζαμε κάτι λάθος ή όταν άλλαζε το περιβάλλον το διορθώναμε.»
III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
26. Σκοπός της αξιολόγησης της μαρτυρίας για σκοπούς αξιοπιστίας, είναι για να μπορέσει το δικαστήριο να προβεί σε διαπιστώσεις αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα, ώστε με αυτά ως δεδομένο να εξετάσει στη συνέχεια, αν αυτός που έχει το βάρος της απόδειξης το έχει αποσείσει στο βαθμό που απαιτείται.
27. Η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και ανεξαρτήτως επιπέδου απόδειξης. Όπως τίθεται από την νομολογία «υπάρχουν δύο στάδιο πνευματικής διεργασίας». Το πρώτο στάδιο είναι η αξιολόγηση της μαρτυρίας για σκοπούς αξιοπιστίας και με στόχο την διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων. Το δεύτερο στάδιο είναι η διαπίστωση κατά πόσο ο Ενάγων έχει αποσείσει το βάρος απόδειξης που απαιτείται για τη στοιχειοθέτηση της απαίτησης. Συνήθως θέμα αξιοπιστίας εγείρεται όταν υπάρχουν δύο διιστάμενες εκδοχές και το Δικαστήριο θα πρέπει να επιλέξει μια από τις δύο. Όταν υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός και αν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι αν τα γεγονότα όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο (συνδυασμένη ανάγνωση των Pashkovskiy v. Pashkovskayia (2011) 1(Α) Α.Α.Δ. 657, 667, R.C.K. Sports Ltd. v. Personal Advertising Ltd. (1996) 1 Α.Α.Δ. 1074, στη σελ. 1084, Wynne v Mavronicola (2009) 1 ΑΑΔ 1138 και Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας (Κύπρου) Λτδ ν Γιώργος Οικονόμου, ECLI:CY:AD:2014:A786, Πολιτική Έφεση 335/2009, ημερομηνίας 17.10.2014).
28. Η αποτίμηση της αξιοπιστίας μάρτυρα είναι έργο διακριτό και δεν συναρτάται με το οποιοδήποτε βάρος απόδειξης (Αγαθοκλέους κ.α. ν. Αστυνομίας (2001) 2 Α.Α.Δ. 316 και Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνη (1997) 1 Α.Α.Δ. 614).
29. Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη «φόρμουλα» για την αξιολόγηση ενός μάρτυρα και την εξακρίβωση της αληθοφάνειας και ακρίβειας των δηλώσεων ή της μαρτυρίας ενός προσώπου. Ως εκ τούτου έχουν καθιερωθεί κάποιοι παράγοντες, εμπειρικοί της ζωής, που προσδίδουν αυτή την ποιότητα στην μαρτυρία που μπορεί να οδηγήσει το Δικαστήριο να την αποδεχθεί για να εξάγει τα συμπεράσματα του. Παρακολουθώντας τους μάρτυρες να προσφέρουν δια ζώσης την μαρτυρία τους στο εδώλιο του μάρτυρα, το Δικαστήριο δύναται να αξιολογεί την συνολική εμφάνιση και συμπεριφορά τους, με βάση, μεταξύ άλλων, τη λογική, την ποιότητα και την πειστικότητα της μαρτυρίας που προσκόμισαν, την αμεσότητα και σαφήνεια των απαντήσεων τους ή την ύπαρξη ουσιαστικών αντιφάσεων σε αυτές ή ακόμα και την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψής στην υπόθεση ή κίνητρου για να μην μαρτυρηθεί η αλήθεια, οι ευκαιρίες που είχαν να αντιληφθούν τα διαδραματισμένα, ή ο βαθμός της εμπλοκής τους σε αυτά και υπό ποια ιδιότητα, η μνήμη τους και οι λόγοι που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεσαν στο Δικαστήριο, καθώς επίσης και η πηγή των γνώσεων τους, όπως επίσης, σε ποιο βαθμό (εάν φυσικά κάτι τέτοιο υφίσταται) το ιστορικό του μάρτυρος, η εκπαίδευση, η μόρφωση, ή και η εμπειρία του, επηρέασε την αληθοφάνεια της μαρτυρίας του (βλ. Ομήρου v. Δημοκρατίας (2001) 2 Α.Α.Δ. 506, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας (1992) 1 Α.Α.Δ. 1056, Σκορδέλλη και Άλλων ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 101/13 ημερ. 6.6.2016 & MOSSA (MUSSA) MOHAMMED MUSTAFA ν. Ανδρέα Κακουρή κ.α. (2002) 1 ΑΑΔ 165, Sayed v Του Πλοίου «M/V Mary John» κ. α. (2002) 1 Α.Α.Δ. 661, Χ. Γεωργίου ν Δημοκρατίας (1995) 2 Α.Α.Δ. 174, C & A Pelecanos Associates Ltd v Πελεκάνου (1999) 1(Β) Α.Α.Δ. 1273, Al Ittihad Al Watani κ. α. ν Χρίστου Παπαδόπουλου (2000) 1Γ Α.Α.Δ. 1924, Παπακόκκινου κ.α. ν Σμιρλή κ.α. (2001) 2 Α.Α.Δ. 506, Ιωάννης Τσιαττές ν Solomonides (Cartridges Industries) Ltd (2009) 1 A.A.Δ. 974, Pissis Ltd v La Baguette Boulangerie-Patisserie Ltd, ECLI:CY:AD:2015:A638, Πολιτική Έφεση Αρ. 135/2010, ημερομηνίας 30/09/2015, Mirza Feiz Hasan v Μιχάλη Ανδρέου, ECLI:CY:AD:2015:A803, Πολιτική Έφεση Αρ. 2/2011, ημερομηνίας 02/12/2015 και C. Roushas Trading and Development Ltd v Μιχάλη Μωσαϊκού, ECLI:CY:AD:2016:A429, Πολιτική Έφεση Αρ. 273/2011, ημερομηνίας 15/09/2016).
30. Δεν παραγνωρίζεται ασφαλώς ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στην μαρτυρία ενός προσώπου αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας (βλ. Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1797).
31. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα υπόκειται στη βάσανο της λογικής και της ανθρώπινης πείρας (Χριστοφίνης ν. Φραντζή Πολ. Έφεση328/11, ημερομηνίας 31.5.2017, ECLI:CY:AD:2017:A202, ECLI:CY:AD:2017:C35).
32. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην αποτίμηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται, μέσα από την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας (1992) 1 Α.Α.Δ. 1056, Σκορδέλλη και Άλλων ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 101/13 ημερ. 6.6.2016 & MOSSA (MUSSA) MOHAMMED MUSTAFA ν. Ανδρέα Κακουρή κ.α. (2002) 1 ΑΑΔ 165).
33. Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα, λαμβάνεται υπόψη, ότι με βάση τη νομολογία, είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται μόνο βάσει της εξωτερικής εντύπωσης που προκαλεί ο μάρτυρας (Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου (2009) 1 Α.Α.Δ. 339)[2].
34. Επουσιώδεις αντιφάσεις δεν πλήττουν την αξιοπιστία ενός μάρτυρα (Σ.Κ. ν. Αστυνομικού Διευθυντή Λεμεσού (2010) 2 ΑΑΔ 304), ενώ ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς και δεν είναι επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva (2002) 1 Α.Α.Δ. 454).
35. Διευκρινίζεται ότι οι υποβολές των συνηγόρων από μόνες τους δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αργότερα αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν απλά μετέωροι ισχυρισμοί (Ησαΐας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας (2012) 2 Α.Α.Δ. 640).
36. Στην υπόθεση Μοσχάτου ν. Μοσχάτου (1999) 1 ΑΑΔ 785 αναφέρεται ότι στην απουσία δέουσας εξήγησης της παράλειψης, το Δικαστήριο μπορεί εύλογα να μη λάβει υπ' όψιν ισχυρισμούς επί γεγονότων που δεν τέθηκαν στους μάρτυρες της άλλης πλευράς, λόγω του ότι δεν δόθηκε η ευκαιρία στον αντίδικο να αντικρούσει με μαρτυρία τους ισχυρισμούς αυτούς. Στην απουσία μιας τέτοιας αντιπαράστασης το Δικαστήριο μένει μόνο με τη μία πλευρά της ιστορίας και μπορεί για το λόγο αυτό να την απορρίψει ως μονόπλευρη και ασύμβατη με το δικαίωμα της άλλης πλευράς να έχει την κατάλληλη ευκαιρία να παρουσιάσει την υπόθεσή της επί του σημείου. Το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να αγνοήσει, ιδιαίτερα στην απουσία οποιασδήποτε σαφούς εξήγησης, μαρτυρία που ενώ ο ένας των διαδίκων θεωρεί σημαντική για την υπόθεση του, εν τούτοις παραλείπει εσκεμμένα ή αμελώς, από του να τη θέσει στον αντίδικο του προς σχολιασμό (βλ. Adidas Sportshuhfabriken Ad Dassler KG v. The Jonitexo Limited (1987) 1 Α.Α.Δ. 383).
37. Έχοντας κατά νου τις πιο πάνω αρχές αξιολόγησης που έχει καθορίσει η νομολογία των Δικαστηρίων προβαίνω στην πιο κάτω αξιολόγηση.
Αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΕ1
38. Αξιολογώντας την μαρτυρία του ΜΕ1 τόσο ως προς τα εξωτερικά γνωρίσματα της, δηλαδή τον τρόπο που αυτός κατέθετε και τον τρόπο που απαντούσε σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της, διαπιστώνεται ότι δεν διαθέτει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που θα την καθιστούσαν αξιόπιστη μαρτυρία επί της οποίας να μπορεί το Δικαστήριο να στηριχτεί εξάγοντας με ασφάλεια συμπεράσματα του. Καταρχάς, αυτό που αρχικά παρατηρείται είναι ότι στα ουσιώδη σημεία της μαρτυρίας του στα οποία αναμενόταν να παρουσιαστούν τα γεγονότα με σαφήνεια, παρατηρείται ότι η μαρτυρία είναι εντελώς αόριστη, ασαφής και διαζευκτική.
39. Βασική θέση του ΜΕ1 είναι ότι επιθυμία του ήταν να φοιτήσει στο εν λόγω πρόγραμμα και να μπορέσει να ανοίξει το δικό του γυμναστήριο και να εργαστεί ως προσωπικός γυμναστής και ότι παραπλανήθηκε από το εν λόγω Εκπαιδευτικό ίδρυμα. Κατά την ακρόαση, όπου αναμενόταν να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο παραπλανήθηκε επέλεξε να κάνει αναφορά στις πιο ουσιώδεις πτυχές καταγράφοντας διαζευκτικούς και αόριστους ισχυρισμούς, υιοθετώντας επί της ουσίας τα όσα καταγράφει στην Έκθεση Απαίτησης που καταχωρίστηκε στο Δικαστήριο χωρίς να παρέχει την οποιαδήποτε συγκεκριμένη αναφορά και εξήγηση επί των γεγονότων. Ενδεικτικά:
(i) Αποτελεί για παράδειγμα δικογραφημένη θέση του Ενάγοντα, ΜΕ1 ότι το «Πανεπιστήμιο και/ή Κολλέγιο και/ή Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Frederick Institute of Technology» έκανε αναρτήσεις και ενημερώσεις στις οποίες αναφερόταν ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα παρείχε την δυνατότητα στους φοιτητές με την αποφοίτηση τους να εξασφαλίσουν άδεια προσωπικού γυμναστή και θα μπορούσαν να ανοίξουν δικό τους γυμναστήριο. Αναφέρει επίσης ότι η Εναγόμενη έκανε σχετικές διαβεβαιώσεις και παροτρύνσεις προς τον Ενάγοντα για τα πιο πάνω και για το ότι το πρόγραμμα ήταν κατάλληλο για τους σχετικούς σκοπούς που έχουν καταγραφεί πιο πάνω και προχωρεί και καταλογίζει στην Εναγόμενη «δόλο και/ή απάτη και/ή ψευδείς παραστάσεις και/ή συνωμοσία και/ή παράβαση καθήκοντος».
(ii) Επανερχόμενος τώρα στο έγγραφο Α που κατέθεσε ο ΜΕ1 κατά την Κυρίως Εξέταση του, ήτοι την γραπτή του δήλωση παραθέτει κατά τρόπο διαζευκτικό και αόριστο, χωρίς δηλαδή να εξειδικεύει τα γεγονότα επί των οποίων στηρίζεται τις όποιες αναφορές του. Αναφέρεται στο Frederick Institute of Technology ως «Πανεπιστήμιο και/ή Κολλέγιο και/ή Εκπαιδευτικό Ίδρυμα» το οποίο έκανε «διαφημίσεις και/ή αναρτήσεις και/ή ενημερώσεις […] δια μέσω των υπαλλήλων και/ή αξιωματούχων και/ή λειτουργών και/ή συνεργατών σχετικά με το πρόγραμμα σπουδών και/ή κλάδο σπουδών και/ή εκπαιδευτική κατεύθυνση και/ή δίπλωμα Aerobicks & Fitness Instructor Diploma».
40. Με απλά λόγια, ο ΜΕ1 παραλείπει να αναφέρει κατά τρόπο συγκεκριμένο ποιες ήταν οι δηλώσεις αυτές, ποιος έκανε τις δηλώσεις αυτές και το πιο σημαντικό από που έλαβε ο ίδιος ενημέρωση και σε ποιες από αυτές στηρίχτηκε. Καλεί δηλαδή το Δικαστήριο να αποδεχτεί ότι το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα δια μέσου «υπαλλήλων και/ή αξιωματούχων και/ή λειτουργών και/ή συνεργατών» έκανε τέτοιες δηλώσεις που τον οδήγησαν στο να προχωρήσει και να εγγραφεί στο επίδικο πρόγραμμα σπουδών. Ποιο πρόσωπο έκανε τις δηλώσεις αυτές όμως και ποιο ήταν το συγκεκριμένο περιεχόμενο τους δεν αναφέρει. Ούτε εξειδικεύεται ακριβώς σε ποια από τις «διαφημίσεις και/ή αναρτήσεις και/ή ενημερώσεις […] δια μέσω των υπαλλήλων και/ή αξιωματούχων και/ή λειτουργών και/ή συνεργατών σχετικά με το πρόγραμμα σπουδών και/ή κλάδο σπουδών και/ή εκπαιδευτική κατεύθυνση και/ή δίπλωμα Aerobics & Fitness Instructor Diploma» στηρίχτηκε ο ΜΕ1. Τι από όλα αυτά ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας που οδήγησε τον ΜΕ1 να εγγραφεί στο εν λόγω πρόγραμμα και ποια ήταν η δήλωση επί της οποίας στηρίχτηκε; Σε όλα αυτά τα ουσιώδη ερωτήματα δεν δόθηκε ουδεμία απάντηση.
41. Επίσης παρά το ότι καταγράφει ότι τον διαβεβαίωσαν τόσο «προφορικώς όσο και γραπτώς» εντούτοις δεν παρουσιάζει κανένα τέτοιο έγγραφο αλλά ούτε και συγκεκριμένη προφορική διαβεβαίωση. Αντίθετα, η όποια αναφορά του εξαντλείται σε αυτούς τους αόριστους και διαζευκτικούς ισχυρισμούς και σε αναφορά σε «επικοινωνία που είχα με το Πανεπιστήμιο ή/και Κολλέγιο και/ή Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Frederick Institute of Technology και κατόπιν διαφημιστικών αναρτήσεων και/ή ενημερώσεων και/ή διαβεβαιώσεων και/ή υποσχέσεων του Πανεπιστημίου αναφορικά με την εγκυρότητα και/ή αναγνωρισιμότητα του εν λόγω Κλάδου […]».
42. Ούτε δια της κατάθεσης του Τεκμηρίου 5, ήτοι ένα διαφημιστικό που φέρει τα διακριτικά του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος και τον τίτλο «Εκπαιδευτής Αεροβικής Γυμναστικής και Fitness, Προπτυχιακό Επίπεδο – Διετής Φοίτηση – Αξιολογημένο/Πιστοποιημένο» κατέστη σαφές αν αυτό ήταν το στοιχείο επί του οποίου στηρίχτηκε ο ΜΕ1 αφού και πάλι κάνει αναφορά σε αυτό δια μέσου διαζευκτικών ισχυρισμών. Αναφέρει σε σχέση με το εν λόγω Τεκμήριο ο ΜΕ1 ότι «η Εναγόμενη δια μέσω των υπαλλήλων της και/ή αξιωματούχων και/ή λειτουργών της και/ή συνεργατών της ανάρτησε και/ή διαφήμιζε και/ή ενημέρωνε τους ενδιαφερόμενους ότι το εν λόγω πρόγραμμα σπουδών και/ή κλάδος σπουδών και/ή εκπαιδευτική κατεύθυνση και/ή δίπλωμα θα έχει διάρκεια 2 έτη».
43. Απόλυτα σχετικά είναι και τα όσα καταγράφει και αναφέρει σε σχέση με το κατά πόσο το πρόγραμμα αυτό ήταν εγκεκριμένο ή αναγνωρισμένο και τα όσα του ανέφεραν από το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Δεν κατέστη αντιληπτό τι αναφέρθηκε από το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Αναμενόταν από τον ΜΕ1 να παρουσιάσει με σαφήνεια τα όσα του ανέφερε το Ίδρυμα και ο εκπρόσωπος και αξιωματούχος του Ιδρύματος. Αντίθετα αυτό το οποίο αναφέρει είναι ότι «σύμφωνα με την Εναγόμενη το εν λόγω πρόγραμμα ήτο πλήρως αναγνωρισμένο και/ή εγκεκριμένο από τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού και/ή άλλη αρμόδια αρχή». Ποια είναι όμως η θέση του ΜΕ1, ότι του ειπώθηκε από την Εναγόμενη; Αποτέλεσε θέση του ότι του αναφέρθηκε ότι το πρόγραμμα ήταν αναγνωρισμένο από την «αρμόδια αρχή» ή εγκεκριμένο από τον ΚΟΑ; Σε κάθε περίπτωση όπως εξήγησε ο ΜΥ, χωρίς να αμφισβητηθεί από την πλευρά των Εναγόντων, ο ΚΟΑ δεν προχωρά σε αναγνώριση ή πιστοποίηση προγραμμάτων σπουδών αλλά καθορίζει τα κριτήρια πρόσβασης σε συγκεκριμένα επαγγέλματα, μεταξύ των οποίων και αυτό των γυμναστών.
44. Ούτε κατά την αντεξέταση του ήταν σε θέση να εξηγήσει ποια ακριβώς ήταν η θέση του. Όταν ερωτήθηκε αν το πρόγραμμα ήταν πιστοποιημένο ανέφερε «δεν πιστοποιήθηκε» και αργότερα σε σχετικές ερωτήσεις επιβεβαίωνε ότι το πρόγραμμα δεν ήταν ούτε πιστοποιημένο, ούτε αναγνωρισμένο. Εξ’ όσων γίνεται αντιληπτό από το σύνολο της μαρτυρίας του ΜΕ1, αυτό το οποίο ενδιέφερε τον ΜΕ1 ήταν με την ολοκλήρωση του προγράμματος να είναι σε θέση να ανοίξει το δικό του Γυμναστήριο και να μπορεί να εργαστεί ως προσωπικός γυμναστής. Είχε συνεπώς σημασία να αναφέρει κατά τρόπο συγκεκριμένο τις δηλώσεις που έγιναν από την πλευρά του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος και από ποιόν προέρχονταν αυτές οι δηλώσεις για να καταστεί εφικτό να αξιολογηθεί η ακριβής δήλωση και να μπορεί να εξαχθεί από το σύνολο των γεγονότων κατά πόσο η διαβεβαίωση αυτή αφορούσε το ότι θα επέτρεπε στους απόφοιτους του επίδικου προγράμματος να ασκήσουν το επάγγελμα του προσωπικού γυμναστή. Αν αυτό που αναφέρθηκε ήταν ότι το πρόγραμμα ήταν πιστοποιημένο ή αναγνωρισμένο από την αρμόδια αρχή, προκύπτει από τα τεκμήρια και την μαρτυρία που κατατέθηκε ότι υφίστατο μια τέτοια πιστοποίηση. Αν η θέση του ΜΕ1 ήταν ότι δόθηκε διαβεβαίωση ότι το πρόγραμμα θα του επέτρεπε να ασκήσει το επάγγελμα του προσωπικού γυμναστή, έπρεπε να το αναφέρει ρητά και κατά τρόπο σαφή. Είναι αυτά τα ερωτήματα που απαντήθηκαν κατά τρόπο συγκεχυμένο που δεν επιτρέπουν στο Δικαστήριο να εξάγει με ασφάλεια τα συμπεράσματα του.
45. Ο τρόπος που επέλεξε να καταθέσει την μαρτυρία του ο ΜΕ1 αλλά και ο τρόπος σύνταξης της γραπτής δήλωσης είναι γενικότερα απαράδεκτος αφού ακολουθεί περισσότερο τον συνήθη τρόπο σύνταξης δικογράφων παρά την σαφήνεια που απαιτεί η ακροαματική διαδικασία. Δεν είναι επιτρεπτό για ένα μάρτυρα που καταθέτει ενώπιον του Δικαστηρίου και από τον οποίο αναμένεται να παρουσιάσει στο Δικαστήριο τα γεγονότα που έλαβαν χώρα και τα οποία κατά την άποψη του στηρίζουν την αξίωση του να παρουσιάζει την μαρτυρία του κατά τρόπο διαζευκτικό. Δεν μπορεί ο εκάστοτε μάρτυρας να εμφανίζεται στο Δικαστήριο και να προβάλλει διάφορους διαζευκτικούς ισχυρισμούς και να καλεί το Δικαστήριο να επιλέξει ποιος από αυτούς είναι ορθός ή να αναμένει από το Δικαστήριο να εξάγει συμπεράσματα στηριζόμενο σε διαζευκτικές αναφορές. Όπως καταγράφεται και στην ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΑΛΑΖΗΣ και ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΛΤΔ, Πολιτική Έφεση Αρ. 405/2019, ημερομηνίας 27/02/2026 «Η ακρόαση είναι για τη διαβίβαση της αλήθειας. Η αλήθεια έχει μόνον μια εκδοχή. Δεν χωράνε επ' αυτής διαζεύξεις. Η καταφυγή σε τέτοιες φανερώνει ανειλικρίνεια και αναξιοπιστία.».
46. Σύμφωνα και με την σχετική νομολογία είναι δυνατόν να υπάρχει διαζευκτικός νομικός ισχυρισμός αλλά δεν μπορεί να υπάρχει διαζευκτικός ισχυρισμός ως προς τα γεγονότα (βλ. El Fath Co ν. E.D.T. Shipping και άλλος (1992) 1 ΑΑΔ 1255). Είναι θεμελιωμένη αρχή ότι ένας διάδικος δικαιούται να προβάλει στο δικόγραφο του διαζευκτικούς ισχυρισμούς, αλλά οφείλει, κατά την ακροαματική διαδικασία, να επιλέξει την εκδοχή που θα προωθήσει (βλ. κατ’ αναλογία τα όσα αναφέρονται στην Marfin Popular Bank Public Co. Ltd ν. Μιχαήλ (2012) 1 (Α) Α.Α.Δ. 41). Το τι αναμενόταν από τον ΜΕ1 είναι να εμφανιζόταν στο Δικαστήριο και να προωθήσει την θέση του κατά τρόπο συγκεκριμένο ως προς τα γεγονότα αυτά, να αναφέρει δηλαδή με ποιο πρόσωπο είχε επικοινωνία από το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, την ακριβή δήλωση του στην οποία και στηρίχτηκε, τον ρόλο και την θέση του προσώπου αυτού και γενικότερα να παρέχει ένα πλαίσιο γεγονότων τα οποία να παρουσιάζουν συνοχή και λογική συνέχεια. Ο ΜΕ1 έπραξε το ακριβώς αντίθετο.
47. Η ίδια προσέγγιση εντοπίζεται και σε σχέση με τον τρόπο που έλαβε γνώση για το ότι το πρόγραμμα δεν ήταν «αναγνωρισμένο και/ή πιστοποιημένο» αφού κάνει αναφορά σε «τρίτα πρόσωπα» που τον ενημέρωσαν. Απροσδιόριστος παραμένει και ο χρόνος κατά τον οποίο διέκοψε την φοίτηση του στο εν λόγω πρόγραμμα. Αρκέστηκε στο να αναφέρει ότι εγγράφηκε στις 23/10/2018 και ότι «κατά την διάρκεια των σπουδών μας, ενημερωθήκαμε από τρίτα πρόσωπα ότι το εν λόγω πρόγραμμα σπουδών […] δεν ήτο αναγνωρισμένο […]. Ως εκ τούτου από την ημέρα που αντιληφθήκαμε από τρίτα πρόσωπα ότι το εν λόγω πρόγραμμα δεν ήταν αναγνωρισμένο ή/και εγκεκριμένο […] είχαμε διακόψει τις σπουδές μας.». Ούτε ως προς το σημείο αυτό γίνεται αποδεκτή η μαρτυρία του ΜΕ1.
48. Ο ΜΕ1 δεν ήταν πειστικός ούτε ως προς την πτυχή που αφορούσε τον λόγο για τον οποίο επέλεξε να μην συνεχίσει τις σπουδές του και να εξασφαλίσει πτυχίο στον τομέα που επιδίωκε, όταν μάλιστα σύμφωνα με την μαρτυρία που κατατέθηκε η ευκαιρία αυτή του προσφέρθηκε δωρεάν. Αυτό θα πρέπει να διαβάζεται με την ίδια την αναφορά στην γραπτή δήλωση του ότι είχε «όρεξη και στόχο να σπουδάσει» καθώς επίσης και στα όσα καταλογίζει στην Εναγόμενη ότι εξαιτίας της συμπεριφοράς της δεν έλαβε πτυχίο και εξαιτίας της «απογοήτευσης» του δεν «έψαξε άλλη σπουδή» διεκδικώντας και τιμωρητικές αποζημιώσεις εναντίον της Εναγόμενης. Μεταξύ άλλων, επειδή δεν απέκτησε αναγνωρισμένο τίτλο σπουδών. Όμως όπως προκύπτει από την μαρτυρία που κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, το πρόγραμμα είχε αναγνωριστεί και πιστοποιηθεί από τον αρμόδιο φορέα της Κυπριακής Δημοκρατίας και μάλιστα του είχε δοθεί και η ευκαιρία να αποκτήσει Πτυχίο και να εργαστεί στον τομέα που επεδίωκε δωρεάν.
49. Τέλος, ο ΜΕ1 κατέθεσε ως Τεκμήρια 1 και 2 διάφορα έγγραφα από τα οποία προκύπτει ότι εγγράφηκε στο πρόγραμμα και κατέβαλε ορισμένα ποσά στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού. Δεν παρείχε καμία εξήγηση σε σχέση με τα έγγραφα αυτά. Το μόνο που αρκείται ο ΜΕ1 να αναφέρει είναι «Περαιτέρω παραδίδω ως Τεκμήρια δέσμη 7 εγγράφων που αφορούν σε αποδείξεις και καταστάσεις λογαριασμών σε σχέση με την εν λόγω φοίτηση».
50. Ενόψει των όσων έχουν καταγραφεί πιο πάνω, η μαρτυρία του ΜΕ1 είναι σε τέτοιο βαθμό γενική και αόριστη και διαζευκτική που δεν παρέχει καμία απτή, συγκεκριμένη ροή γεγονότων, η οποία να παρουσιάζει συνοχή και σαφήνεια στα ουσιώδη σημεία της και η οποία δύναται να αποτελέσει την βάση επί της οποίας να υπάρχει η δυνατότητα να αντληθούν συγκεκριμένα συμπεράσματα. Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι κατά την αντεξέταση του, ο Συνήγορος της Εναγόμενης έκανε στον ΜΕ1 διάφορες ερωτήσεις, παρέχοντας του έτσι την ευκαιρία να συμπληρώσει τα όποια κενά παρουσίαζε η μαρτυρία του. Παρά το γεγονός αυτό, η προσέγγιση του ήταν και κατά το στάδιο εκείνο ασαφής κατά τον ίδιο τρόπο.
51. Αντίστοιχα ήταν και τα εξωτερικά γνωρίσματα της μαρτυρία του ΜΕ1, ήτοι ήταν εμφανώς συγχυσμένος και αναστατωμένος. Δεν εντοπίζεται δηλαδή ότι προσήλθε στο Δικαστήριο για να μην πει την αλήθεια. Ωστόσο, από το σύνολο των εξωτερικών γνωρισμάτων και του περιεχομένου της μαρτυρίας προκύπτει ότι δεν είχε σαφή εικόνα ως προς ουσιώδη γεγονότα και ούτε ήταν σε θέση να την παρουσιάσει.
52. Με δεδομένη την ασάφεια, την διαζευκτικότητα και την αοριστία των όσων κατέθεσε ο ΜΕ1, δεν μπορεί να αποτελέσει η μαρτυρία του σταθερό υπόβαθρο για την εξαγωγή οποιουδήποτε συμπεράσματος ως προς τα ουσιώδη γεγονότα και ως εκ τούτου η μαρτυρία του κρίνεται στο σύνολο της μη αξιόπιστη.
Αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΕ2
53. Αυτό που διαπιστώνεται από το Έγγραφο Β που κατέθεσε ο ΜΕ2 ως μέρος της Κυρίως Εξέτασης του είναι ότι τα όσα εκεί αναφέρονται είναι αντίστοιχα με τα όσα καταγράφονται στο Έγγραφο Α που κατέθεσε ο ΜΕ1. Παρουσιάζονται κατά συνέπεια οι ίδιες διαζευκτικές καταγραφές ως προς τα ίδια σημεία και οι ίδιες αόριστες αναφορές. Ούτε η μαρτυρία που κατέθεσε ο ΜΕ2 μπορεί να γίνει αποδεκτή καθότι παρουσιάζει ακριβώς τα ίδια ποιοτικά χαρακτηριστικά με την μαρτυρία που προσέφερε ο ΜΕ1.
54. Παρά το γεγονός ότι ανέφερε ότι η κυρία Στέλλα Δημητρίου, «υπεύθυνη του αθλητικού» τον ενημέρωσε ότι το πρόγραμμα είναι εγκεκριμένο, εντούτοις διευκρίνισε σε άλλο σημείο ότι το Πανεπιστήμιο τους είχε ενημερώσει, ότι το πρόγραμμα ότι «θα εγκριθεί σε κάποια φάση». Επέμεινε στην θέση του αυτή ότι η κυρία Στέλλα Δημητρίου τον διαβεβαίωσε ότι το πρόγραμμα είναι εγκεκριμένο «και θα αναγνωριστεί, τώρα δεν ξέρω». Με απλά λόγια δεν είναι σαφές τι ακριβώς τον είχαν διαβεβαιώσει από το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Ούτε ήταν σαφές αν εν τέλει στηρίχτηκε στις διαβεβαιώσεις του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος για να εγγραφεί στο επίδικο πρόγραμμα ή στα όσα του αναφέρθηκαν από κάποιο στο Γυμναστήριο που εργαζόταν. Όπως ανέφερε ο ίδιος κατά την αντεξέταση του «Πάντα ασχολούμουν με την γυμναστική, όταν μίλησα με κάποιον από το Γυμναστήριο, μου είπε πήγαινε να το κάνεις είναι δύο χρόνια, και πήγα και τα υπόλοιπα είναι εδώ».
55. Από το σύνολο της αντεξέτασης του εντοπίζεται ότι δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει τις έννοιες που ο ίδιος ανέφερε, ήτοι την πιστοποίηση και την αναγνώριση. Όταν σε κάποιο σημείο της αντεξέτασης του υποδείχθηκε το Τεκμήριο 10, το αναγνώρισε και όταν του υποδείχθηκε ότι επρόκειτο για έγγραφο που είχε αποκαλύψει και δεν κατέθεσε, το αναγνώρισε και δεν το αμφισβήτησε. Στο εν λόγω έγγραφο καταγράφεται ότι «[…] και με βάση τις εισηγήσεις της Επιτροπής Εξωτερικής Αξιολόγησης και των παρατηρήσεων του Ιδρύματος σας, αποφάσισε όπως το πρόγραμμα πιστοποιηθεί […]».
56. Στην συνέχεια ανέφερε ο Συνήγορος της Εναγόμενης «κύριε μάρτυρα σας υποβάλλω, με το εν λόγω έγγραφο η Εναγόμενη προέβη σε αίτημα στον Φορέα Διασφάλισης για την πιστοποίηση του προγράμματος σπουδών που έχετε ακολουθήσει, τι έχετε να πείτε; Α: Συγγνώμη, αν μπορείτε να μου εξηγήσετε; Ε: Συμφωνείτε μαζί μου; Α: Δεν το κατάλαβα ακριβώς». Ακολούθησαν διάφορες άλλες ερωτήσεις δια των οποίων προέκυπτε ότι ο ΜΕ2 εν τέλει είχε αντιληφθεί την σειρά αυτών των ερωτήσεων συμφωνώντας ότι το πρόγραμμα πιστοποιήθηκε αλλά αναφέροντας αμέσως μετά «όχι εμείς ενημερωθήκαμε ότι ήταν εγκεκριμένο όταν πήγαμε να γραφτούμε.».
57. Πέραν των πιο πάνω, εντοπίζεται και μια αντίφαση στην μαρτυρία του ΜΕ2 αναφορικά με την προσφορά συνέχισης των σπουδών του από το εκπαιδευτικό ίδρυμα. Ενώ δηλαδή υιοθέτησε τα τεκμήρια που κατέθεσε ο ΜΕ1 κατά την κυρίως εξέταση του, εντούτοις αγνοούσε κατά πόσο του είχε υποβληθεί η οποιαδήποτε πρόταση για να συνεχίσει τις σπουδές του δωρεάν είτε στο ίδιο πρόγραμμα, είτε και στο αντίστοιχο τετραετές πτυχίο. Υπενθυμίζεται ότι στα τεκμήρια που κατέθεσε ο ΜΕ1, βρίσκεται και η επιστολή που στάλθηκε από τον Δικηγόρο της Εναγόμενης δια της οποίας προσφερόταν στους Ενάγοντες να φοιτήσουν δωρεάν στο εν λόγω Εκπαιδευτικό πρόγραμμα είτε σε αντίστοιχο πτυχιακού επιπέδου, τετραετές. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΕ2 επέμενε ότι του είχαν αναφέρει ότι θα προχωρούσε στην έναρξη ενός νέου προγράμματος με «πιο λίγα λεφτά», κάτι το οποίο συγκρούεται με το ίδιο το Τεκμήριο που υιοθέτησε ο ΜΕ2.
58. Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι η μαρτυρία του ΜΕ2 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Όπως και ο ΜΕ1 και ο ΜΕ2 τελούσε σε σύγχυση ως προς την θέση που προωθούσε και δεν ήταν σε θέση να παρέχει μια σαφή και συνεχόμενη καταγραφή των γεγονότων όπως αυτά έλαβαν χώρα με τρόπο που το Δικαστήριο να μπορεί να στηριχτεί στην μαρτυρία του και να εξάγει τα οποιαδήποτε συμπεράσματα. Συνεπώς, η μαρτυρία του ΜΕ2 δεν κρίνεται αξιόπιστη.
Αξιολόγηση της Μαρτυρίας του ΜΥ
59. Αναφορικά με την μαρτυρία του ΜΥ ως γενικότερο σχόλιο θα μπορούσε να λεχθεί ότι δεν διαπιστώθηκε ότι ο ΜΥ ήρθε στο Δικαστήριο για να μην πει την αλήθεια. Αντίθετα, οι απαντήσεις του ήταν σταθερές και η θέση του ήταν ξεκάθαρη. Ωστόσο, σε ορισμένα σημεία της, η μαρτυρία του ερχόταν σε αντίφαση με τεκμήρια που βρίσκονταν ενώπιον του Δικαστηρίου και με δικούς του ισχυρισμούς, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει αποδεκτή στο σύνολο της για τους λόγους που θα καταγραφούν πιο κάτω.
60. Ο ΜΥ στην μαρτυρία του παρέθεσε λεπτομέρειες σχετικά με την ιδιοκτησία του Frederick Institute of Technology, το οποίο αποτελεί εμπορική επωνυμία που σήμερα ανήκει στην Εναγόμενη, κάτι το οποίο δεν αμφισβητήθηκε. Επιβεβαίωσε μέσα από την μαρτυρία του αυτό που ο ΜΕ2 ανέφερε αναγνωρίζοντας το Τεκμήριο 10, ότι το πρόγραμμα με την επωνυμία «Εκπαιδευτής Αεροβικής Γυμναστικής και Fitness» είχε λάβει αξιολόγηση και πιστοποίηση από την αρμόδια υπηρεσία της Δημοκρατίας για το ακαδημαϊκό έτος 2016 – 2017 και για το 2017-2018. Όπως καταγράφεται στο Τεκμήριο 15 «το Συμβούλιο του Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ανώτερης Εκπαίδευσης […] αποφάσισε όπως το πρόγραμμα πιστοποιηθεί. Πληροί τα Κριτήρια ποιότητας στους τομείς αξιολόγησης, ήτοι Ποιότητα και Αποτελεσματικότητα Διδακτικού Έργου, Διδασκαλία και διδακτικό προσωπικό, Πρόγραμμα Σπουδών και Διαχείριση του, Ερευνητικό έργο και συνέργεια με τη διδασκαλία, Υπηρεσίες και Επάρκεια Πόρων. Ως έναρξη της παρούσας πιστοποίησης θεωρείται η έναρξη του Χειμερινού Εξαμήνου του ακαδημαϊκού έτους 2017-2018. […] επισημαίνεται ότι η ως άνω πιστοποίηση ισχύει για το προβλεπόμενο από τις διατάξεις του Νόμου χρονικό διάστημα και επαναλαμβάνεται κάθε πέντε έτη […]».
61. Από τα όσα καταγράφει στο Έγγραφο Γ ο ΜΥ προκύπτει ότι επί της ουσίας το Frederick Institute of Technology είχε δημιουργήσει το πρόγραμμα κατόπιν διαβεβαιώσεων που είχαν λάβει από τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού (ΚΟΑ) ότι θα προέβαινε σε «απορρύθμιση» και την παροχή δυνατότητας σε πρόσωπα που δεν είναι εγγεγραμμένα ως Γυμναστές να ασκήσουν ορισμένες από τις δραστηριότητες που η νομοθεσία κατοχύρωνε στους Γυμναστές. Θα μπορούσαν με λίγα λόγια πρόσωπα που δεν ήταν εγγεγραμμένα ως Γυμναστές, να πραγματοποιούσαν δραστηριότητες που απαιτούσαν μια τέτοια εγγραφή. Διακρίνει όμως ο ΜΥ τα κίνητρα δημιουργίας του προγράμματος με τα όσα αναφέρονταν στους φοιτητές του εν λόγω προγράμματος από το εκπαιδευτικό ίδρυμα. Αυτό θα γινόταν δια τροποποίησης των σχετικών Κανονισμών, ως τους διαβεβαίωναν από τον ΚΟΑ.
62. Ωστόσο, ο ισχυρισμός του ότι δεν γίνονταν διαβεβαιώσεις ευρύτερα σε σχέση με την δυνατότητα των φοιτητών να εργαστούν ως προσωπικοί γυμναστές, δεν γίνεται αποδεκτός. Από τα όσα καταγράφονται στο Τεκμήριο 5, το οποίο αποτελεί διαφημιστικό του εν λόγω ιδρύματος και το οποίο καταγράφει ρητά ως ευκαιρίες του εν λόγω προγράμματος ότι ο απόφοιτος «μπορεί να δημιουργήσει δικό του στούντιο γυμναστικής. Μπορεί να εργαστεί ως προσωπικός εκπαιδευτής fitness.». Κατέθεσε ο ΜΥ το Τεκμήριο 17, το οποίο είναι διαφημιστικό του ίδιου Ιδρύματος, στο οποίο ανέφερε ότι εκδόθηκε ένα έτος μετά το Τεκμήριο 5. Ωστόσο αυτό που παρατηρείται είναι ότι καταγράφονται οι ίδιες αναφορές με το Τεκμήριο 5 και προστίθεται η χειρόγραφη αναφορά «όχι προσωπικά» δίπλα από την καταγραφή «Μπορεί να εργαστεί ως εκπαιδευτής fitness». Δεν δίδεται όμως καμία εξήγηση για την χειρόγραφη αυτή καταγραφή και ούτε δόθηκε η ευκαιρία στην άλλη πλευρά για να τοποθετηθεί αναφορικά με την χρονολογία που εκδόθηκε το διαφημιστικό, υποβάλλοντας σχετικές ερωτήσεις προς τους Ενάγοντες. Παραδέχτηκε επίσης κατά την αντεξέταση του ο ΜΥ ότι «συμφωνώ ότι υπήρχε λανθασμένη αναγραφή στο Τεκμήριο 17». Δεν γίνεται συνεπώς αποδεκτό ότι δεν διαφήμιζε το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα προς το κοινό ότι υπήρχε η δυνατότητα των Αποφοίτων να ανοίξουν γυμναστήριο και να εργαστούν ως προσωπικοί γυμναστές.
63. Εξάλλου, το ότι αυτό ήταν το κίνητρο του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος για την δημιουργία του προγράμματος, προκύπτει και από τα όσα αναφέρει ο ΜΥ σε σχέση με την ευκαιρία που δόθηκε στους Ενάγοντες για να συνεχίσουν τις σπουδές τους δωρεάν στο πρόγραμμα «Πτυχίο Επιστημών Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού», αναγνωρίζοντας τους και τα μαθήματα που είχαν ήδη παρακολουθήσει. Τους στάλθηκε και σχετική επιστολή, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 7 και το οποίο κατέθεσε ο ΜΕ1 και το οποίο ουδόλως αμφισβητήθηκε από την πλευρά της Εναγόμενης. Αντίθετα, η θέση του αυτή αποτελεί και δικογραφημένη υπεράσπιση. Επίσης όπως προκύπτει και από τις ίδιες αναφορές, δόθηκε εναλλακτικά η επιλογή στους Ενάγοντες να ολοκληρώσουν το πρόγραμμα χωρίς περαιτέρω χρέωση.
64. Δεν γίνεται αποδεκτή η θέση του ΜΥ ότι προκύπτει από το Τεκμήριο 5 και το Τεκμήριο 17 ότι ήταν «ξεκάθαρο» ότι ήταν απαραίτητο να ολοκληρώσουν το Πτυχίο Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού για να μπορεί ο εκάστοτε φοιτητής να δουλεύει ως Γυμναστής. Η θέση αυτή καταρρίπτεται από μια απλή ανάγνωση των σχετικών Τεκμηρίων, τα οποία δεν αποκλείουν την δυνατότητα αυτή, δηλαδή να εργαστεί ο απόφοιτος του προγράμματος αυτού ως προσωπικός γυμναστής. Ωστόσο, γίνεται αποδεκτή η άρνηση του ΜΥ ότι δεν είχε λεχθεί κάτι τέτοιο στους Ενάγοντες αφού ούτε από την μαρτυρία των ΜΕ 1 και ΜΕ2 προέκυψε με σαφήνεια η οποιαδήποτε τέτοια συγκεκριμένη αναφορά προς τους Ενάγοντες. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να γίνει επίσης αναφορά στο ότι οι Ενάγοντες κατά την δική τους μαρτυρία έκαναν αναφορά στο Τεκμήριο 5 εντάσσοντας το σε ένα πλαίσιο διαζευκτικών ισχυρισμών. Δεν ήταν σαφές κατά πόσο οι ίδιοι στηρίχτηκαν στο εν λόγω Τεκμήριο αποκλειστικά για την εγγραφή τους. Αντίθετα, προκύπτει από τους διάφορους διαζευκτικούς τους ισχυρισμούς ότι στηρίχτηκαν σε διαβεβαιώσεις ή/και δηλώσεις ή/και διαφημιστικά.
65. Η αοριστία και ασάφεια της μαρτυρίας των Εναγόντων δεν συνεπάγεται την απόρριψη του γεγονότος ότι το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα διαφήμιζε την ύπαρξη ενός προγράμματος που θα παρείχε στους αποφοίτους του την δυνατότητα, μεταξύ άλλων, να ανοίξουν το δικό τους Γυμναστήριο και να εργαστούν ως προσωπικοί γυμναστές.
66. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι για τους υπόλοιπους φοιτητές του επίδικου προγράμματος, ήτοι «σε μερικές περιπτώσεις υπήρξε εξωδικαστική συμφωνία όπου επιστράφηκε μέρος ή ολόκληρο το ποσό των διδάκτρων που είχε καταβληθεί.» ενώ σε άλλο σημείο ανέφερε «Η διαδικασία επιστροφής χρημάτων από τους φοιτητές έγινε για να έχει καλή σχέση το Πανεπιστήμιο με την κοινωνία και σε ένα καλό κλίμα και να μην υπάρχουν παράπονα από τον οργανισμό. Σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο είχε δοθεί άνευ βλάβης η επιστροφή μέρους ή ολόκληρων των διδάκτρων.». Ούτε το σημείο αυτό αμφισβητήθηκε και γίνεται αποδεκτό.
67. Δεν αμφισβητήθηκαν από την άλλη πλευρά τα όσα καταγράφει ο ΜΥ σε σχέση με την ανταπαίτηση του. Ότι δηλαδή οι Ενάγοντες εγγράφηκαν στις 22/10/2018 στο πρόγραμμα σπουδών «Εκπαιδευτής Αεροβικής Γυμναστικής και Fitness» και ότι τα δίδακτρα για έκαστο εξάμηνο ανέρχονταν στο ποσό των €3.600,00, πλέον έξοδα εγγραφής για έκαστο εξάμηνο πλέον έξοδα επανεξέτασης του φοιτητή.
68. Από τις 221/10/2018 έως και την 07/05/2019 ο εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενος 1 κατέβαλε το ποσό των €4.530,00 έναντι εξόφλησης του συνολικού ποσού των διδάκτρων φοίτησης, χρεώσεων επανεξέτασης και άλλων χρεώσεων ύψους €7.429,00. Σε σχέση με τον εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενο 2 όφειλε το ποσό των €6.780,00 και κατέβαλε το ποσό των €2.775,00 έναντι εξόφλησης του συνολικού ποσού των διδάκτρων φοίτησης, χρεώσεων επανεξέτασης και άλλων χρεώσεων.
69. Όπως προκύπτει και από τα σχετικά τεκμήρια που κατέθεσε ο ΜΥ, ήτοι το Τεκμήριο 18 και 19 σε συνάρτηση με τα όσα ανέφερε και τα οποία γίνονται αποδεκτά, ο εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενος 1 οφείλει το ποσό των €2.020,00 και ο εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενος 2 οφείλει το ποσό των €1.510,10.
Ευρήματα του Δικαστηρίου αναφορικά με τα γεγονότα
70. Από το σύνολο της αξιόπιστης μαρτυρίας που κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σε συνδυασμό με τα όσα προκύπτουν ως παραδεκτά γεγονότα, προκύπτουν τα εξής, τα οποία καθίστανται εύρημα του Δικαστηρίου:
(i) Το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Frederick Institute of Technology, το οποίο αποτελεί εμπορική επωνυμία, σήμερα ανήκει στην Εναγόμενη και στην οποία εκχωρήθηκαν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις από την Εταιρεία Σχολαί Φρειδερίκου Λίμιτεδ.
(ii) Το πιο πάνω Εκπαιδευτικό Ίδρυμα λειτουργούσε το διετές πρόγραμμα «Εκπαιδευτής Αεροβικής Γυμναστικής και Fitness», το οποίο δημιούργησε κατόπιν διαβεβαιώσεων που έλαβε από τον ΚΟΑ ότι θα προχωρούσε σε απορρύθμιση του κλάδου των Γυμναστών.
(iii) Το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα διαφήμιζε ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα παρείχε ευκαιρίες στους κατόχους του διπλώματος, μεταξύ άλλων, να δημιουργήσουν το δικό τους στούντιο γυμναστικής και να εργαστούν ως προσωπικοί εκπαιδευτές fitness.
(iv) Το πρόγραμμα αυτό είχε πιστοποιηθεί από τον Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης. Ωστόσο δεν παρείχε την δυνατότητα στους απόφοιτους να εργαστούν ως προσωπικοί Γυμναστές.
(v) Οι Ενάγοντες εγγράφηκαν στο εν λόγω πρόγραμμα στις 22/10/2018 και κατέβαλε ο Ενάγοντας 1 το ποσό των €4.530,00 και ο Ενάγοντας 2 κατέβαλε το ποσό των €2.775,50. Το κόστος για την φοίτηση ανερχόταν έκαστο εξάμηνο στο ποσό των €3.600,00 πλην ορισμένων εκπτώσεων που υπολογίστηκαν επί των διδάκτρων.
(vi) Δεν έγινε προς τους Ενάγοντες η οποιαδήποτε διαβεβαίωση ότι με την φοίτηση τους στο επίδικο πρόγραμμα θα μπορούσαν να εργαστούν ως προσωπικοί γυμναστές.
(vii) Οι Ενάγοντες διέκοψαν την φοίτηση τους στο εν λόγω Εκπαιδευτικό Ίδρυμα στις 17/05/2019. Αναφορικά με την φοίτηση τους, παρέμεινε ένα υπόλοιπο σε σχέση με τα δίδακτρα ύψους €2.020 (Ενάγοντας 1) και το ποσό των €1.510,00 (Ενάγοντας 2).
(viii) Εν τέλει ο ΚΟΑ δεν προχώρησε σε απορρύθμιση του κλάδου των Γυμναστών και το Εκπαιδευτικό Ίδρυμα διέκοψε το πρόγραμμα σπουδών και αποζημίωσε τους φοιτητές που φοιτούσαν στο εν λόγω πρόγραμμα σπουδών επιστρέφοντας τους τα δίδακτρα που είχαν καταβάλει.
(ix) Δια μέσου επιστολής ημερομηνίας 18/02/2020 προσφέρθηκε στους Ενάγοντες να συνεχίσουν να φοιτούν δωρεάν στο πρόγραμμα σπουδών που φοιτούσαν, ή να συνεχίσουν δωρεάν να φοιτούν στο τετραετές πρόγραμμα σπουδών.
IV. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
71. Ενόψει των όσων σημειώθηκαν πιο πάνω εγείρεται το ερώτημα κατά πόσο η πλευρά των Εναγόντων έχει καταφέρει να αποδείξει την υπόθεση της στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διάδικου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι "πιο πιθανή παρά ή αντίθετη", εκείνης, δηλαδή, του αντιδίκου του (βλ. μεταξύ πολλών άλλων Σοφοκλέους Κυριάκος ν. Γιώτας Κυριάκου (2010) 1 ΑΑΔ 665).
72. Εκ προοιμίου σημειώνεται ότι το Δικαστήριο έχει μελετήσει τις γραπτές αγορεύσεις που οι Συνήγοροι παρέδωσαν στο Δικαστήριο και εκεί και όπου κρίνεται αναγκαίο θα γίνει αναφορά σε αυτές (βλ. Καλλικάς ν Ελληνικής Τράπεζας Λτδ (2010) 1 (Β) ΑΑΔ 1238 & Οδυσσέα ν. Αστυνομίας (1999) 2 Α.Α.Δ. 490).
73. Αυτό που παρατηρείται είναι ότι οι Ενάγοντες δεν έχουν προσκομίσει την οποιαδήποτε αξιόπιστη μαρτυρία με αποτέλεσμα να μην μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη η Αγωγή τους.
74. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμα και αποδεκτή να γινόταν η μαρτυρία των Εναγόντων και πάλι η Αγωγή δεν θα είχε επιτυχή κατάληξη. Μέσα από τις γραπτές αγορεύσεις προκύπτει ότι οι Ενάγοντες επικαλούνται την παράβαση σύμβασης από την πλευρά της Εναγόμενης, η οποία τερματίστηκε μονομερώς από την Εναγόμενη και ότι η Εναγόμενη «ψευδώς/δόλο/αμέλεια παρέσυρε τους Ενάγοντες να εγγραφούν σε ένα πτυχίο που δεν μπορούσε να προσφέρει όσα υπόσχονταν και διαφήμιζε». Πέραν του ότι δεν κατατέθηκε μια τέτοια μαρτυρία ή ισχυρισμός περί μονομερούς τερματισμού εκ μέρους της Εναγόμενης, από τα όσα κατέθεσαν οι Ενάγοντες προκύπτει ότι αυτό που ισχυρίστηκαν και προώθησαν μέσα από την μαρτυρία τους ήταν ότι παραπλανήθηκαν από την Εναγόμενη δια ψευδών και παραπλανητικών παραστάσεων των λειτουργών της Εναγόμενης σε σχέση με τις δυνατότητες του προγράμματος σπουδών. Επικαλέστηκαν δηλαδή το αστικό αδίκημα της απάτης ή/και των ανακριβών δηλώσεων.
75. Όπως καταγράφεται στο Halsbury΄s Laws of England, Contract Law (Volume 22, 2025), στην παράγραφο 151 η παραπλάνηση μπορεί να συνιστά αστικό αδίκημα, είτε αυτό της απάτης αν έγινε δόλια είτε του αστικού αδικήματος των ανακριβών δηλώσεων αν έγιναν αμελώς (carelessly). Καίτοι αναμενόταν, δεν αποδόθηκε δια της μαρτυρίας ο οποιοσδήποτε δόλος ή αμέλεια στους λειτουργούς της Εναγόμενης και ούτε εξειδικεύτηκε η δήλωση επί της οποίας αυτοί στηρίχτηκαν για να εγγραφούν στο επίδικο πρόγραμμα σπουδών. Στην υπόθεση Τσιάρτας Ανδρέας και Άλλος ν. Alocay Holdings Ltd και Άλλου, (2010) 1 Α.Α.Δ. 1523, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«Σύμφωνα με τους Halsbury's Laws of England, 3rd ed., vol. 18, p. 189, η έννοια του δόλου προσδιορίζεται ως κάτι ανέντιμο, ηθικώς ανάρμοστο, ειδικώς σε απόκτηση χρηματικού οφέλους με άδικα μέσα. (Βλ. επίσης Ιακώβου v. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας (Χρηματ.) Λτδ (2004) 1(Β) Α.Α.Δ. 992). Ορθά επισημαίνεται στην πρωτόδικη απόφαση ότι οι ενάγοντες έχουν το βάρος να αποδείξουν αυστηρά τις λεπτομέρειες του δόλου ή της αμέλειας χωρίς ωστόσο να χρειάζεται να αποδειχθούν όλες οι λεπτομέρειες αλλά είναι αρκετή η απόδειξη μόνο μερικών από τις κατ' ισχυρισμό λεπτομέρειες του δόλου. Βλ. Kakoullou and Another v. Kakoullou (1987) 1 C.L.R. 547»
76. Με άλλα λόγια, οι Ενάγοντες δεν απέδειξαν σε κανένα σημείο, είτε δόλο είτε αμέλεια από την πλευρά της Εναγόμενης. Πέραν του ότι δεν αποδείχτηκε δόλος ή αμέλεια, θα πρέπει να σημειωθεί ότι όπως επανειλημμένα αναφέρθηκε δεν απέδειξαν οι Ενάγοντες την ακριβή δήλωση που έγινε από την πλευρά του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος αλλά ούτε και σε τι από όλα αυτά που επικαλέστηκαν διαζευκτικά εν τέλει στηρίχτηκαν. Ήταν στα σημεία αυτά που οι Ενάγοντες προσκόμισαν διαζευκτική μαρτυρία. Όπως καταγράφεται στο Bullen & Leake & Jacob's Precedents of Pleadings 19η έκδοση αναφορικά με το αστικό αδίκημα της απάτης:
«(1) there must be a representation of fact made by words or by conduct and mere silence is not enough;
(2) the representation must be made with knowledge that it is false, i.e. it must be wilfully false or at least made in the absence of any genuine belief that it is true or recklessly, i.e. without caring whether his representation is true or false1;
(3) the representation must be made with the intention that it should be acted upon by the claimant, or by a class of persons which will include the claimant, in the manner which resulted in damage to him;
(4) it must be proved that the claimant acted upon the false statements; and
(5) it must be proved that the claimant has sustained damage by so doing.»
(ο τονισμός είναι του Δικαστηρίου)
77. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμα και να εδραζόταν η παρούσα αγωγή στην παράβαση Σύμβασης και πάλι δεν θα είχε επιτυχή κατάληξη. Σε κανένα σημείο δεν καταδείχθηκε και δεν υπήρξε οποιαδήποτε ρητή αναφορά από τους ίδιους του Ενάγοντες στην ύπαρξη είτε ρητού είτε εξυπακουόμενου όρου από την πλευρά των Εναγόντων σε σχέση με το ότι το πρόγραμμα θα τους εξασφάλιζε ότι θα εργάζονταν ως προσωπικοί γυμναστές. Ήταν και ως προς τούτο το σημείο κρίσιμο να κάνουν συγκεκριμένη αναφορά στις συζητήσεις που έλαβαν χώρα με τους λειτουργούς του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος, οι οποίες συζητήσεις θα μετουσιώνονταν ενδεχομένως σε σχετική συμφωνία ως όρος. Αναμενόταν δηλαδή να παρουσιαστεί συγκεκριμένη μαρτυρία για το περιεχόμενο της Σύμβασης που κατήρτισαν. Το μοναδικό που ανέφεραν κατά την μαρτυρία τους οι Ενάγοντες είναι ότι έλαβαν διαβεβαιώσεις ότι το πρόγραμμα ήταν πιστοποιημένο ή/και αναγνωρισμένο από αρμόδια αρχή ή/και από τον ΚΟΑ.
78. Όπως επισημάνθηκε στην Alpan Furnishings v. Δημάδη (1989) 1(Ε) Α.Α.Δ. 170, αποτελεί θεμελιώδη αρχή του συμβατικού δικαίου ότι οι όροι μιας σύμβασης καθορίζονται από τα ίδια τα συμβαλλόμενα μέρη, αρχή που ερείδεται στην ελευθερία του συμβάλλεσθαι, ως κατοχυρώνεται στο άρθρο 26 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν είναι λοιπόν ευθύνη ή έργο του δικαστηρίου η συμπλήρωση ατελούς σύμβασης και προς τούτο οι όροι της σύμβασης πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια ώστε το περιεχόμενο να μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα. Δεν διατυπώθηκε με σαφήνεια κατά πόσο συμπεριλήφθηκε ένας τέτοιος όρος στην συμφωνία που επικαλούνται οι Ενάγοντες.
79. Με δεδομένο τα όσα έχουν καταγραφεί πιο πάνω και ελλείψει αντίθετης μαρτυρίας, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εξ’ ανταπαιτήσεως Ενάγουσα έχει επιτύχει να αποδείξει την υπόθεση της στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων.
80. Οι εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενοι εγγράφηκαν στο εν λόγω πρόγραμμα σπουδών και όφειλαν να καταβάλουν προς την εξ’ ανταπαιτήσεως Ενάγουσα σε έκαστο εξάμηνο το ποσό των 3.600 Ευρώ. Όπως προέκυψε μέσα από την μαρτυρία που κατατέθηκε στο Δικαστήριο, ήτοι στην βάση των Τεκμηρίων 18 και 19 παρέμεινε ένα υπόλοιπο σε σχέση με τα δίδακτρα ύψους €2.020 από τον εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενο 1 και το ποσό των €1.510,00 από τον εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενο 2.
V. ΚΑΤΑΛΗΞΗ
81. Ενόψει των όσων έχουν σημειωθεί πιο πάνω η απαίτηση των Εναγόντων 1 και 2 εναντίον της Εναγόμενης δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη και απορρίπτεται με έξοδα υπέρ της Εναγόμενης και εναντίον των Εναγόντων όπως αυτά θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητείο και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο.
82. Όσο αφορά την Ανταπαίτηση, στην βάση των όσων έχουν καταγραφεί πιο πάνω εκδίδεται Απόφαση:
(i) Υπέρ της εξ’ ανταπαιτήσεως Ενάγουσα και εναντίον του εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενου 1 για το ποσό των €2.200,00.
(ii) Υπέρ της εξ’ ανταπαιτήσεως Ενάγουσας και εναντίον του εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενου 2 για το ποσό των €1.510,00.
Όσο αφορά τα δικηγορικά έξοδα της ανταπαίτησης επιδικάζονται υπέρ της εξ’ ανταπαιτήσεως Ενάγουσας και εναντίον των εξ’ ανταπαιτήσεως Εναγόμενων ως υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητείο και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
(Υπ.)…………………………………………..
Χ. Στρόππος, Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
[1] Ως Ε σημειώνονται οι ερωτήσεις του Συνηγόρου της Εναγόμενης και ως Α οι απαντήσεις του ΜΕ2.
[2] Βλ. και τα όσα αναφέρει ο (όπως ήταν τότε) Έντιμος Π.Ε.Δ., Α. Δαυίδ στην Αγωγή Αγωγή υπ' αρ. 8352/06 Ε. Δ. Λευκωσίας, Τράπεζα Πειραιώς Α. Ε. ν CLR Financial Services Ltd, 30/09/2016: «Το δεύτερο στάδιο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι αν λέει την αλήθεια. Επιπρόσθετο εξάλλου εφόδιο αξιολόγησης, αποτελεί όπως έχει κατ' επανάληψη νομολογηθεί (βλ. C & A Pelecanos Associates Limited v. Πελεκάνου (1999) 1(Β) Α.Α.Δ. 1273), η δικαστική τριβή, εμπειρία και γνώση περί της ανθρώπινης φύσης, που κατά την νομολογία αποτελούν γνώμονες που προσδίδουν στο Δικαστήριο δυνατότητα κρίσης (ανθρώπινης βεβαίως), για εύρεση της αλήθειας. […] Ιδιαίτερη προσοχή υπήρξε στο να μην αποδοθεί υπέρμετρη βαρύτητα στα εξωτερικά χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς των μαρτύρων, γνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο, ενδεχομένως να ενέχει κυνδίνους (βλ. κατ' αναλογίαν, Μ. Νικολάου ν. Α. Παπαιωάννου (2011) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1797, αφού δεν είναι σπάνιο κάποιοι μάρτυρες να έχουν ιδιαίτερη ικανότητα στο να προβάλλουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα από εκείνη που πραγματικά τους χαρακτηρίζει, βλ. Χριστοφίδης ν. Ζαχαριάδη (2002 1(Α) Α.Α.Δ. 401, αλλά και γιατί κάποιες συμπεριφορές στο ειδώλιο του μάρτυρα μπορεί να ορμώνται από πλειάδα αιτιών, χωρίς αναγκαστικώς αυτές να εκπορεύονται από διάθεση ψεύδους ή παραπλάνησης (βλ. Χρίστου ν. Ηροδότου κ. α. (2008) 1(Α) Α.Α.Δ. 676).».
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο