ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. ΒΑΡΝΑΒΑ Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής: 816/2024
ΜΕΤΑΞΥ:
ΓΙΑΝΝΗ ΠΕΤΕΒΗ, εμπορευόμενου με την εμπορική επωνυμία «The Bar Integrated Communications» με αρ. εγγραφής ΕΕ 55947
Ενάγοντα
και
STREETBUNS LTD, HE409548
Εναγομένης
Ημερομηνία: 7/7/2026
Εμφανίσεις:
Για τον Ενάγοντα: κα. Άντρεα Π. Βασιλείου για Δράκος & Ευθυμίου Δ.Ε.Π.Ε
Για την Εναγόμενη: κ. Μάριος Χρίστου για Χαραρλάμπους & Χρίστου Δ.Ε.Π.Ε.
ΤΕΛΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Α. Εισαγωγή
1. Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγων επιζητεί το συνολικό ποσό των €6.099,94, στη βάση τιμολογίων και υπολοίπου λογαριασμού. Διαζευκτικά, διεκδικεί το ίδιο ποσό ως εύλογη τιμή για τις υπηρεσίες που παρείχε προς την Εναγόμενη. Στην Έκθεση Απαίτησης γίνεται επίσης αναφορά σε αδικαιολόγητο πλουτισμό. Η αγωγή κατηγοριοποιήθηκε ως Μικρή Απαίτηση και εκδικάστηκε σύμφωνα με τις πρόνοιες του Μ.29 των Κ.Π.Δ. 2023. Η μαρτυρία καταχωρίστηκε υπό τη μορφή ενόρκων δηλώσεων και όλοι οι μάρτυρες αντεξετάστηκαν.
2. Πιο κάτω γίνεται αναφορά, πρώτα, στις δικογραφημένες θέσεις των μερών, ώστε να διαφανούν τα επίδικα θέματα. Ακολούθως, συνοψίζεται η μαρτυρία που προσκομίστηκε. Έπειτα, παρατίθεται η αξιολόγηση της μαρτυρίας και τα συνακόλουθα ευρήματα του Δικαστηρίου επί των πραγματικών γεγονότων. Τέλος, καταγράφεται το νομικό πλαίσιο και τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου.
Β. Σύνοψη Δικογραφίας
Οι θέσεις του Ενάγοντα
3. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, ο Ενάγων εμπορεύεται με την εγγεγραμμένη επωνυμία «The Bar Integrated Communications», παρέχοντας υπηρεσίες στον τομέα ψηφιακού marketing, ψηφιακής διαφήμισης, επικοινωνίας, σχεδιασμού, υλοποίησης στρατηγικών επικοινωνίας, φωτογραφίσεων κ.α. Η Εναγόμενη είναι ιδιωτική εταιρεία και πελάτης του Ενάγοντα.
4. Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι απέστειλε προσφορά υπηρεσιών προς την Εναγόμενη. Δυνάμει συνακόλουθης συμφωνίας μεταξύ των μερών, η Εναγόμενη συμφώνησε να λάβει υπηρεσίες για δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου και φωτογραφίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ενάγων εξέδωσε τιμολόγια, τα οποία αφορούσαν υπηρεσίες 14 μηνών.
5. Όπως αναφέρεται στην Έκθεση Απαίτησης, τον Δεκέμβριο του 2023 και τον Ιανουάριο του 2024 έλαβαν χώρα δύο φωτογραφίσεις, για τις οποίες ο Ενάγων απέστειλε τιμολόγιο στην Εναγόμενη. Επίσης, ο Ενάγων απέστειλε στην Εναγόμενη πλάνο περιεχομένου, επί του οποίου η Εναγόμενη προέβη σε σχόλια. Περί τις 26/1/2024 η Εναγόμενη ζήτησε να επαναδιαπραγματευτεί το κόστος των φωτογραφίσεων.
6. Στις 5/2/2024 η Εναγόμενη τερμάτισε άνευ λόγου τη συμφωνία, χωρίς να εξοφλήσει δύο από τα τέσσερα τιμολόγια που καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό των €6.099,94 να παραμένει οφειλόμενο.
Οι θέσεις της Εναγομένης
7. Με την Υπεράσπιση, η Εναγόμενη παραδέχεται ότι υπήρξε πελάτης του Ενάγοντα, αλλά ισχυρίζεται πως εξόφλησε ό,τι χρωστούσε. Δικογραφεί ότι έγιναν προσπάθειες συνεργασίας, χωρίς να υπάρξει περαιτέρω συμφωνία. Προβάλλει επίσης τη θέση ότι ο Ενάγων μπέρδεψε την Εναγόμενη με την εμπορική επωνυμία Sando&Co.
8. Περαιτέρω, η Εναγόμενη δικογραφεί ότι έγιναν φωτογραφίσεις για την επωνυμία Sando&Co, αρνείται όμως ότι η λήψη φωτογραφιών έγινε από τον Ενάγοντα. Ισχυρίζεται ότι η φωτογράφιση διεκπεραιώθηκε από άλλο φωτογράφο, ο οποίος ουδέποτε παρέδωσε τις φωτογραφίες στην Εναγόμενη.
9. Όσον αφορά τα εκδοθέντα τιμολόγια, η Εναγόμενη παραδέχεται ότι αποπλήρωσε δύο τιμολόγια προς τον Ενάγοντα, αλλά αρνείται ότι τα άλλα δύο οφειλόμενα τιμολόγια την αφορούν. Επιπρόσθετα, δικογραφεί ότι, σε κάθε περίπτωση, οι χρεώσεις είναι αδικαιολόγητες, εφόσον έλαβε υπηρεσίες φωτογράφισης από τρίτο φωτογράφο καταβάλλοντας μόνο €300.
10. Με την Απάντηση στην Υπεράσπιση, ο Ενάγων δικογραφεί ότι τα μέρη αντάλλαξαν αλληλογραφία, η οποία υποδηλώνει την ιδιότητα υπό την οποία συμβλήθηκαν και τη μεταξύ τους συνεργασία. Επίσης, ισχυρίζεται ότι οι φωτογραφίσεις έγιναν από συνεργάτη του Ενάγοντα. Τέλος, δικογραφεί ότι η Εναγόμενη γνώριζε εξαρχής το κοστολόγιο των υπηρεσιών του Ενάγοντα, το οποίο και αποδέχθηκε. Σε αυτή τη βάση, ο Ενάγων παρείχε τις συμφωνηθείσες υπηρεσίες προς την Εναγόμενη.
Γ. Σύνοψη Μαρτυρίας
11. Όπως αναφέρθηκε, η μαρτυρία κατατέθηκε με τη μορφή ενόρκων δηλώσεων και όλοι οι μάρτυρες αντεξετάστηκαν. Από πλευράς Ενάγοντα, κατατέθηκε ένορκη δήλωση του ίδιου του Ενάγοντα («Ε/Δ Ενάγοντα»), της ‘food stylist’ κας. Λάουρα Κολοκασίδη («Μ.Ε.2» και «Ε/Δ ΛΚ») και του φωτογράφου κ. David Boll («Μ.Ε.3» και «Ε/Δ DB»). Από πλευράς Εναγομένης καταχωρίστηκε ένορκη δήλωση της Διευθύντριας της Εναγομένης κας. Άσπας Βασιλείου («Μ.Υ.1.» και «Ε/Δ ΑΒ»).
Μαρτυρία Ενάγοντα
12. Ο Ενάγων αναφέρθηκε στην εμπορική επωνυμία «The Bar Integrated Communications», μέσω της οποίας παρέχει υπηρεσίες στον τομέα ψηφιακού marketing. Εξήγησε ότι η επικοινωνία του με την Εναγόμενη ήταν μερικώς γραπτή και μερικώς προφορική. Ήρθε σε επαφή με τη Διευθύντρια της Εναγομένης, στην οποία απέστειλε προσφορά, χωρίς να συμπεριλάβει στην προσφορά το κόστος της φωτογράφισης. Η προσφορά συζητήθηκε σε συναντήσεις και έγινε έκπτωση. Εν τέλει, τα μέρη κατέληξαν σε συμφωνία 14 μηνών με κόστος €850 για κάθε μήνα.
13. Περαιτέρω, παρουσίασε ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ των μερών. Ανέφερε ότι στις 22/11/2023 ετοιμάστηκαν και παρουσιάστηκαν στην Εναγόμενη οι στρατηγικές επικοινωνίας και ακολούθως η Εναγόμενη επέλεξε επικοινωνιακό πλαίσιο.
14. Ανέφερε ότι στις 17/12/2023 και 15/1/2024 έλαβαν χώρα δύο φωτογραφίσεις. Ο φωτογράφος Μ.Ε.3 ήταν παρών και στις δύο φωτογραφίσεις, ενώ η food stylist Μ.Ε.2. ήταν παρούσα μόνο στη δεύτερη. Ο Ενάγων εξόφλησε τους δύο αυτούς συνεργάτες του για τις υπηρεσίες που προσέφεραν. Ακολούθως, στις 24/1/2024 απέστειλε στην Εναγόμενη πρώτο υλικό από τις φωτογραφίσεις. Έλαβε σχόλια από πλευράς Εναγομένης και υλοποίησε τις αλλαγές.
15. Εντούτοις, στις 26/1/2024 η Εναγόμενη ζήτησε να επαναδιαπραγματευτεί το κόστος της φωτογράφισης. Στις 5/2/2024 η Εναγόμενη διέκοψε μονομερώς τη συνεργασία, επικαλούμενη ότι θα αποπλήρωνε μόνο τα έξοδα τα οποία είχε εγκρίνει, αφήνοντας απλήρωτες τις φωτογραφίσεις. Ως εκ τούτου, ο Ενάγων απέστειλε στην Εναγόμενη τιμολόγια και κατάσταση λογαριασμού με τα ποσά που απαιτεί με την παρούσα αγωγή.
16. Αντεξεταζόμενος αναφέρθηκε στις σπουδές του. Ο ίδιος δεν είναι φωτογράφος. Χρησιμοποιεί συνεργάτες για σκοπούς φωτογράφισης. Διατηρεί γραφείο επικοινωνίας με εξειδίκευση σε υπηρεσίες ψηφιακού marketing, στρατηγικής, παραγωγής περιεχομένου και άλλων συναφών υπηρεσιών. Αναφέρθηκε στην εμπειρία που απέκτησε σε διάφορες θέσεις, σχεδιάζοντας και εκπληρώνοντας ετήσιες στρατηγικές επικοινωνίας για διάφορα γνωστά brands.
17. Συναντήθηκε με τη Διευθύντρια της Εναγομένης,Μ.Υ.1, κατόπιν σύστασης μέσω προηγούμενου Διευθυντή του. Ουδέποτε συστήθηκε ως φωτογράφος. Κατά την πρώτη συνάντηση με τη Μ.Υ.1. συμφωνήθηκε ότι θα προχωρούσαν με παροχή υπηρεσιών στρατηγικής περιεχομένου και επικοινωνίας, για να καλυφθούν οι επικοινωνιακές ανάγκες της Εναγομένης. Η στρατηγική περιλάβανε θεματικούς πυλώνες, σύμφωνα με τις ανάγκες της Εναγομένης, ώστε να δημιουργηθεί το ανάλογο περιεχόμενο. Εξήγησε ότι η Εναγόμενη δεν είχε ‘brand manual’, δηλαδή οδηγό που καταγράφει τις εκφάνσεις ενός brand. Παρέθεσε αναλυτική εξήγηση για το περιεχόμενο και τη σημασία ενός brand manual. Ισχυρίστηκε ότι η Εναγόμενη δέχτηκε να λάβει πρόταση που αφορούσε ολιστικά την προσέγγιση στρατηγικής επικοινωνίας.
18. Ερωτηθείς ως προς το περιεχόμενο της συμφωνίας με την Εναγόμενη, ανέφερε ότι αρχικά συζητήθηκε το μηνιαίο ποσό των €750. H πλευρά της Εναγομένης ζήτησε όπως στο ποσό συμπεριληφθούν οι φωτογραφίσεις. Στο πλαίσιο καλής θέλησης και εφόσον θα προχωρούσαν σε συμφωνία καθορισμένης διάρκειας, ο Ενάγων συμφώνησε να μειώσει την πάγια μηνιαία αμοιβή (retainer fee) στα €600 και να χρηματοδοτήσει τη φωτογράφιση με επιπλέον €250 μηνιαίως, ώστε να είναι βιώσιμη η χρέωση για την επιχείρηση της Εναγομένης.
19. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, ο Ενάγων ετοίμασε στρατηγική περιεχομένου, δημιουργώντας ως προτεινόμενο μήνυμα τη φράση «never a boring bite». Το μήνυμα εκλήφθηκε με ενθουσιασμό από πλευράς Εναγομένης.
20. Αντεξεταζόμενος ως προς τον τρόπο λειτουργίας της συνεργασίας του με τους συνεργάτες του, ανέφερε ότι ο πελάτης δεν έχει επαφή με τους συνεργάτες του Ενάγοντα, εφόσον το διαφημιστικό γραφείο του Ενάγοντα είναι υπεύθυνο για να προσλάβει τους συνεργάτες. Εξήγησε ότι η αρχική προσφορά του δεν περιλάβανε το κόστος της φωτογράφισης, καθότι αυτό εξαρτάται από τις ανάγκες ενός χώρου και του brand.
21. Ανέφερε ότι ο ίδιος έλαβε προσφορά κόστους από τον φωτογράφο, M.E.3, αφού ο φωτογράφος είδε τον χώρο και τη στρατηγική περιεχομένου. Επεξήγησε ότι έχει αρκετή εμπειρία, που του επιτρέπει να κατανοεί το κόστος μιας φωτογράφισης, ώστε να παρέχει πακέτα που εξυπηρετούν τις οικονομικές ανάγκες των πελατών του. Αποπλήρωσε πλήρως τα κόστη του φωτογράφου και της food stylist, προτού η Εναγόμενη ζητήσει να επαναδιαπραγματευτεί τις χρεώσεις του Ενάγοντα.
22. Ερωτηθείς εάν απέστειλε την προσφορά του φωτογράφου (M.E.3) και της food stylist (M.E.2.) στην Εναγόμενη, ανέφερε ότι απέστειλε στην Εναγόμενη μόνο την αρχική προσφορά και το ετήσιο πλάνο προώθησης. Η φωτογράφιση ήταν ζήτημα που εκκρεμούσε, ώστε να διαχειριστεί ο ίδιος την αμοιβή των συνεργατών του. Οι προσφορές των συνεργατών δεν κοινοποιούνται στους πελάτες του, εφόσον ο ίδιος τους εργοδοτεί και όχι οι πελάτες. Επισήμανε ότι, εφόσον η Εναγόμενη συμφώνησε σε ετήσιο πλάνο προώθησης της τάξεως των €850 ανά μήνα, με τη δική του πάγια χρέωση να αποτελείται από το ποσό των €650, ήταν εμφανές ποιο ήταν το κόστος της φωτογράφισης.
23. Ως προς την υλοποίηση της συμφωνίας, ανέφερε ότι υλοποίησε τα πρώτα στάδια των υπηρεσιών του, αλλά δεν προχώρησε με τις συνακόλουθες ενέργειες, εφόσον η Εναγόμενη διέκοψε τη συμφωνία. Ισχυρίστηκε ότι ο συνεργάτης φωτογράφος, Μ.Ε.3., δεν του παρέδωσε τις φωτογραφίες, αλλά μπορεί να τις λάβει όποτε θέλει. Πρόκειται για μη αξιοποιήσιμο ακατέργαστο (raw) υλικό, κοντά στις 1500 φωτογραφίες. Ο ίδιος δεν διευθέτησε την αποστολή των φωτογραφιών στην Εναγόμενη, διότι η συμφωνία δεν προνοούσε παροχή φωτογραφιών, αλλά ετοιμασία περιεχομένου.
24. Αντεξεταζόμενος ως προς το περιεχόμενο των τιμολογίων, πρόβαλε τη θέση ότι αποτελεί καθιερωμένη πρακτική να τιμολογούνται τα κόστη μεταφοράς (travel expenses). Δεν θεώρησε ότι αυτό δεν έγινε αντιληπτό από την Εναγόμενη. Διαχώρισε τη φωτογράφιση σε διαφορετικούς «πυλώνες» επί του επίδικου τιμολογίου, επικαλούμενος τη στρατηγική περιεχομένου που ενέκρινε η Εναγόμενη. Εξήγησε ότι οι πυλώνες εξαρτώνται από τον όγκο του περιεχομένου.
25. Σε υποβολή που του τέθηκε ότι ο παραλήπτης της προσφοράς πρέπει να γνωρίζει το διαχωρισμό της φωτογράφισης σε πυλώνες, απάντησε ότι δεν ήταν με την εντύπωση ότι έπρεπε να κάνει σεμινάριο marketing. Επανέλαβε ότι η προσφορά του έγινε αποδεκτή. Στην τελική υποβολή που δέχθηκε ότι ο λόγος διακοπής της συμφωνίας ήταν η υπερχρέωση που ξεπερνούσε τα €850 μηνιαίως, απάντησε ότι ο καθένας μπορεί να εκλάβει διαφορετικά την ποιότητα της δουλειάς. Παραλλήλισε το ζήτημα με ένα σάντουιτς, το οποίο μπορεί να κοστίζει από €5 μέχρι €45. Επανέλαβε ότι η Διευθύντρια της Εναγομένης, M.Y.1., γνώριζε ποια ήταν η ομάδα του Ενάγοντα και ότι ενέκρινε τα ποσά.
Μαρτυρία Μ.Ε.2.
26. Με την Ε/Δ ΛΚ, η ομνύουσα ανέφερε ότι ασχολείται επαγγελματικά με το food styling. Κατόπιν οδηγιών από τον Ενάγοντα, ανέλαβε την προετοιμασία κάθε πιάτου από άποψη αισθητικής. Δηλαδή, τη διαστρωμάτωση των υλικών, την ανάδειξη φρεσκάδας και τη διασφάλιση ότι κάθε αντικείμενο θα εμπνέει την εταιρική υπόσχεση «never a boring bite». Ήταν παρούσα στη δεύτερη φωτογράφιση που έλαβε χώρα στις 15/1/2024. Χρέωσε τον Ενάγοντα για τις υπηρεσίες της, ο οποίος και την αποπλήρωσε.
27. Αντεξεταζόμενη ως προς τον τρόπο υπολογισμού των χρεώσεών της, ανέφερε ότι της είχε δοθεί από τον Ενάγοντα η σύνοψη (brief) των πιάτων που έπρεπε να επιμεληθεί. Εξήγησε τον χρόνο που χρειάζεται για την επιμέλεια κάθε πιάτου, ανάλογα με την περιπλοκότητα. Αναφέρθηκε στην οργάνωση που απαιτείται από την κουζίνα και στην ενδεχόμενη ανάγκη να λιώσει τυριά με τη χρήση ειδικού μηχανήματος. Κατέληξε ότι, κατά προσέγγιση, ο χρόνος ετοιμασίας κάθε πιάτου ανέρχεται γύρω στα 15 – 20 λεπτά.
Μαρτυρία Μ.Ε.3.
28. Με την Ε/Δ DB, o ομνύων ανέφερε ότι είναι επαγγελματίας φωτογράφος, με πολυετή εμπειρία στην Κύπρο και το εξωτερικό. Περί τον Δεκέμβριο του 2023 ο Ενάγων επικοινώνησε μαζί του, ώστε να αναλάβει φωτογράφηση σε εστιατόριο στη Λεμεσό. Στις 13/12/2023 επισκέφθηκε τον χώρο, όπου και γνώρισε την ιδιοκτήτρια της Εναγομένης, Μ.Υ.1.
29. Αναφέρθηκε στις δύο φωτογραφίσεις που έλαβαν χώρα στις 17/12/2023 και 15/1/2024. Παρόντες ήταν ο Ενάγων, η Μ.Υ.1. και υπάλληλοι της Εναγομένης. Κατά τη δεύτερη φωτογράφιση ήταν παρούσα και η Μ.Ε.2. Η πρώτη φωτογράφιση αφορούσε τη διαδικασία παρασκευής των πιάτων στην κουζίνα του εστιατορίου, ενώ η δεύτερη τα προσφερόμενα πιάτα. Ο ίδιος ανέλαβε την επεξεργασία και τη διόρθωση φωτισμού, βάσει της συμφωνημένης στρατηγικής επικοινωνίας. Χρέωσε τον Ενάγοντα για τις υπηρεσίες του και αποπληρώθηκε.
30. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι φωτογράφησε περίπου 22 πιάτα. Δεν καθόρισε επακριβώς τον χρόνο που χρειάζεται για κάθε πιάτο. Ανέφερε ότι ίσως να χρειάζεται και περισσότερο από 15 λεπτά, ανάλογα με τη διαρρύθμιση του κάθε πιάτου. Κάθε φωτογράφιση ήταν εκτεταμένη και χρειάστηκε 8 ώρες, με μικρό διάλειμμα το μεσημέρι.
31. Ερωτηθείς, πρόβαλε τη θέση ότι ο Ενάγων έχει στην κατοχή του τις φωτογραφίες. Επιβεβαίωσε ότι ο ίδιος τελείωσε την επεξεργασία των φωτογραφιών (editing), προτού τις παραδώσει στον Ενάγοντα.
32. Όσον αφορά τη χρέωσή του, εξήγησε ότι μόνο με τον Ενάγοντα έχει συζητήσει, εφόσον αυτός είναι ο δικός του πελάτης. Δεν είχε συζητήσεις με την Εναγόμενη. Ο Μ.Ε.3. υπολόγισε τη χρέωσή του βάσει των εργατοωρών και των συσκευών που χρησιμοποίησε. Αρνήθηκε ότι η χρέωση του ήταν υπερβολική, επικαλούμενος την εμπειρία του, το πελατολόγιο που τον απασχολεί και τον χρόνο που ανάλωσε.
Μαρτυρία Μ.Υ.1.
33. Με την Ε/Δ ΑΒ, η ομνύουσα ανέφερε ότι αποτελεί Διευθύντρια της Εναγομένης και ιδιοκτήτρια της εμπορικής επωνυμίας «Sando & Co». Ισχυρίστηκε ότι η εμπορική επωνυμία διατηρεί εστιατόριο στη Λεμεσό, που ασχολείται με την παρασκευή φαγητών και ροφημάτων. Οι περισσότερες πωλήσεις γίνονται μέσω διαφόρων εφαρμογών πώλησης φαγητών, όπως Wolt, Bolt και Foody.
34. Ένεκα της ανάγκης για λήψη φωτογραφιών των παρεχόμενων προϊόντων, τον Σεπτέμβριο του 2023 συναντήθηκε με τον Ενάγοντα, τον οποίο της σύστησαν ως φωτογράφο. Ανέφερε τι έψαχνε και ο Ενάγων της εξήγησε ότι με μια μικρή μηνιαία αμοιβή θα μπορούσε να προωθήσει το εστιατόριο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως instagram και facebook. H ίδια ενδιαφέρθηκε, εφόσον όχι μόνο θα είχε φωτογραφίες, αλλά θα είχε κάποιον να προωθεί την επιχείρησή της διαδικτυακά.
35. Ανέφερε ότι είχε ηλεκτρονική επικοινωνία με τον Ενάγοντα, ο οποίος ουδέποτε απέστειλε γραπτώς τους όρους της συνεργασίας τους. Αυτό που προφορικά συμφωνήθηκε, ήταν ότι θα πλήρωνε το ποσό των €850, αντί για €750 που ήταν η αρχική προφορά, ώστε τα προϊόντα του εστιατορίου να τύχουν προώθησης μέσω φωτογραφικού υλικού. Η επιπλέον χρέωση των €100 αντιστοιχούσε στις φωτογραφίσεις και τα clips που ο Ενάγων θα αναλάμβανε να παρέχει.
36. Αρχικά, εκδόθηκε τιμολόγιο για το ποσό των €1.700, για κάποιες μελέτες που ο Ενάγων ετοίμασε με δική του πρωτοβουλία, τις οποίες η Μ.Υ.1. ισχυρίστηκε ότι δεν ζήτησε. Εντούτοις, αποφάσισε να πληρώσει το τιμολόγιο, καθότι δεν ήθελε να δυσαρεστήσει το πρόσωπο που της συνέστησε τον Ενάγοντα, ούτε ήθελε να έχει εκκρεμότητες. Ακολούθως, έλαβε και αποπλήρωσε τιμολόγιο για το ποσό των €500, το οποίο θεώρησε ως μέρος της συμφωνηθείσας μηνιαίας πληρωμής των €850.
37. Τερμάτισε τη συμφωνία με τον Ενάγοντα, όταν έλαβε τιμολόγιο για το ποσό των €4.403, με το οποίο ο Ενάγων χρέωσε, μεταξύ άλλων, οδοιπορικά με έκπτωση. Ακολούθως, ο Ενάγων εξέδωσε νέο τιμολόγιο, χωρίς τη ρηθείσα έκπτωση, για το ποσό των €5.088,44. Η Μ.Υ.1 ανέφερε ότι ουδέποτε συμφώνησε ότι θα πλήρωνε επιπρόσθετο ποσό για τις φωτογραφίες, εφόσον οι φωτογραφίσεις ήταν μέρος της προσφοράς για καταβολή €850 μηνιαίως. Ο Ενάγων ουδέποτε ανέλυσε το τιμολόγιο και η Μ.Υ.1. ουδέποτε το αποδέχθηκε.
38. Επιπρόσθετα, ανέφερε ότι χρεώθηκε €400 για την ετοιμασία λίστας των προς φωτογράφιση προϊόντων και για συντονισμό των συμμετεχόντων. Επίσης, ο Ενάγων διαχώρισε από μόνος του τη φωτογράφιση σε δύο πυλώνες ήτοι, «Flavour Pro Pillar» και «Sandwich Pillar», χρεώνοντας διαφορετικά ποσά για έκαστο πυλώνα, ενώ επρόκειτο για τα ίδια προϊόντα του ίδιου εστιατορίου. Ανέφερε επίσης ότι ο Ενάγων επαναπροσδιόρισε τις ίδιες υπηρεσίες με διαφορετικά ονόματα, ώστε να χρεώσει διπλά με διαφορετικά τιμολόγια.
39. Περιέγραψε το περιεχόμενο ηλεκτρονικής επικοινωνίας που είχε με τον Ενάγοντα, μέσω της οποίας η Μ.Υ.1. αντέδρασε και ζήτησε επιβεβαίωση ότι η φωτογράφιση συμπεριλαμβάνεται στη μηνιαία αμοιβή των €850.
40. Ανέφερε ότι, εν τέλει, ουδεμία υπηρεσία έλαβε από τον Ενάγοντα, εφόσον δεν του παρείχε τους κωδικούς πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της επιχείρησής της και καμία φωτογραφία δεν της έχει αποστείλει. Αναγκάστηκε να ζητήσει υπηρεσίες άλλης φωτογράφου, η οποία χρέωσε μόνο το συνολικό ποσό των €300.
41. Αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι τρίτο πρόσωπο συνέστησε τον Ενάγοντα ως φωτογράφο. Αποδέχτηκε ότι έλαβε ενημερωτικό ηλεκτρονικό μήνυμα από τον Ενάγοντα, το οποίο περιέγραφε την πορεία του. Ισχυρίστηκε όμως ότι ο Ενάγων παρουσιάζει τον εαυτό του ως κάτι περισσότερο από ό,τι είναι, όπως είναι σύνηθες για άτομα που ασχολούνται με μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ανέφερε ότι δεν είχε τις γνώσεις για να αντιληφθεί ότι, επί της ουσίας, ο Ενάγων δεν είναι φωτογράφος.
42. Αντιλήφθηκε ότι υπήρχε ξεχωριστή χρέωση για φωτογραφίσεις όταν έλαβε τιμολόγιο. Πίστευε ότι είχε μηνιαία συμφωνία για €850, στην οποία κατέληξαν μετά από την αρχική πρόταση. Θεωρούσε ότι στην τιμή που συμφώνησε συμπεριλαμβάνονταν και τα συναφή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Δεν την ενοχλούσε ότι ο Ενάγων είχε χρησιμοποιήσει τους συνεργάτες του, νοουμένου ότι ο Ενάγων θα παρέμενε εντός της συμφωνίας για χρέωση €850 μηνιαίως. Δεν γνωρίζει γιατί ο Ενάγων μίλησε μετέπειτα με άλλους αριθμούς. Ανέφερε επίσης ότι η συμφωνία των μερών ήταν για 12 μήνες.
43. Ερωτηθείσα, ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια εικονοτηλεδιάσκεψης εξέφρασε στον Ενάγοντα πως δεν χρειάζεται τις μελέτες που αναφέρονται στα αρχικά σημεία της προσφοράς. Ο Ενάγων της εξήγησε ότι πρόκειται για σκαλιά της ίδιας σκάλας και χωρίς τις αρχικές μελέτες δεν θα μπορούσε να προετοιμάσει το ‘social media content creation’. Εντούτοις, η Μ.Υ.1. αποδέχθηκε ότι ασχολήθηκε με τα όσα απέστειλε ο Ενάγων, εφόσον σχολίασε τα χρώματα. Αποδέχτηκε επίσης ότι αποπλήρωσε τα δύο πρώτα τιμολόγια, με σκοπό να διατηρήσει θετική τη συνεργασία αλλά και επειδή έλαβε δύο μελέτες, αναφορικά με τα χρώματα του εστιατορίου, τη γραμματοσειρά και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του εστιατορίου.
44. Αποδέχτηκε ότι έγιναν δύο επισκέψεις στην επιχείρησή της για σκοπούς φωτογράφισης. Παρόντες ήταν οι συνεργάτες του Ενάγοντα. Αναφέρθηκε στον χρόνο προσέλευσης του Ενάγοντα και των συνεργατών του. Ωστόσο, κανένας από την πλευρά της δεν γνωρίζει τι περιέχει το αποτέλεσμα της φωτογράφισης, ούτε πόσες φωτογραφίες λήφθηκαν. O Ενάγων δεν της απέστειλε οποιεσδήποτε φωτογραφίες, ούτε καν υπό μορφή δείγματος. Συνεπώς, δεν μπορούσε να αποπληρώσει οτιδήποτε χωρίς να ξέρει τι παραλαμβάνει. Παρομοίωσε την υπό κρίση υπόθεση με αγορά αυτοκινήτου, αναφέροντας πως ούτε καν αυτοκίνητο δεν αποπληρώνεις πλήρως προτού το παραλάβεις.
45. Ανέφερε ότι αντέδρασε με ηλεκτρονικό μήνυμα στη χρέωση της φωτογράφισης, παραπέμποντας στα κατατεθειμένα τεκμήρια. Δεν έλαβε γραπτώς συγκεκριμένη απάντηση από τον Ενάγοντα, έλαβε όμως κλήση από τον Ενάγοντα, κατά την οποία ο Ενάγων την καθησύχασε. Τερμάτισε τη συμφωνία επειδή δεν ένιωθε ασφάλεια στη συνεργασία, εφόσον ουδέποτε ειδοποιήθηκε ότι θα υπήρχαν οι επίδικες χρεώσεις.
Δ. Αξιολόγηση Μαρτυρίας
46. Οι συνήγοροι παρέδωσαν γραπτές αγορεύσεις. Νοείται ότι οι θέσεις και τα επιχειρήματα των μερών εξετάζονται στον βαθμό που απαιτείται για τις ανάγκες επίλυσης της διαφοράς. Δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης μιας δικαστικής απόφασης η ανάλυση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται.[1]
47. Προτού το Δικαστήριο προχωρήσει σε ευρήματα γεγονότων, οφείλει πρώτα να αξιολογήσει την προσκομισθείσα και δεκτή μαρτυρία,[2] ώστε να προβεί σε συγκεκριμένα και αιτιολογημένα ευρήματα αξιοπιστίας, για το αν ο κάθε μάρτυρας είπε ή όχι την αλήθεια.[3] Μόνο αφού διαπιστωθεί ότι η μαρτυρία είναι αξιόπιστη, χρησιμοποιείται στο επόμενο στάδιο που αφορά το βάρος και το επίπεδο απόδειξης.[4] Η αξιολόγηση «γίνεται κατά κύριο λόγο στη βάση της μαρτυρίας που σχετίζεται με τα επίδικα θέματα».[5]
48. Η αξιολόγηση αντανακλά τη ‘γενικότερη ανθρώπινη εμπειρία’.[6] Κατά τη ζωντανή παράθεση μαρτυρίας, το Δικαστήριο έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει την εν γένει συμπεριφορά του μάρτυρα στο εδώλιο, όπως είναι η εκφορά του λόγου, η ιδιοσυγκρασία, ο δισταγμός ή η αμεσότητα, οι αντιδράσεις, αλλά και η φυσικότητα με την οποία απαντά. Εντούτοις, το Δικαστήριο δεν περιορίζεται στην εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας, αλλά θέτει τη μαρτυρία «στη βάσανο της αξιολόγησης του περιεχομένου της».[7] Η σκιαγράφηση του χαρακτήρα ενός μάρτυρα εκφράζεται κόσμια και περιορίζεται στο αναγκαίο πλαίσιο ανίχνευσης της αλήθειας.[8] Περαιτέρω, το Δικαστήριο δεν αξιολογεί αποσπασματικά έκαστο μάρτυρα, με αναφορά μόνο στη δική του μαρτυρία, εφόσον «είναι επιθυμητό η μαρτυρία να συσχετίζεται, να αντιπαραβάλλεται και να διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων».[9]
49. Επουσιώδεις αντιφάσεις σε δευτερεύοντα ζητήματα δεν οδηγούν σε εύρημα αναξιοπιστίας. Φυσιολογικές μικροαντιφάσεις ενδέχεται, ανάλογα με τη φύση της μαρτυρίας, να ενδυναμώσουν την αξιοπιστία ήδη πειστικής μαρτυρίας, εφόσον αποτυπώνονται με φυσικό τρόπο τα γεγονότα, χωρίς στοιχείο προσχεδιασμού.[10] Απεναντίας, αντίφαση ουσιαστικής μορφής για την υπόθεση, μπορεί να φανερώσει τη διάθεση του μάρτυρα να ψευσθεί, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ρήγμα στην αξιοπιστία του.[11] Περαιτέρω, ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς και δεν είναι επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα.[12]
50. Λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πάνω καθιερωμένες αρχές, στρέφομαι στο να αξιολογήσω τη μαρτυρία που παρουσιάσθηκε από έκαστο μάρτυρα.
Αξιολόγηση μαρτυρίας Ενάγοντα
51. Μέσα από το σύνολο της μαρτυρίας του, ο Ενάγων άφησε την εντύπωση ότι, ως επί το πλείστον, επιθυμούσε να αναφέρει στο Δικαστήριο την αλήθεια, στη βάση της δικής του υποκειμενικής αντίληψης. Για τους λόγους που εξηγώ πιο κάτω, με αναφορά σε έκαστο επίδικο γεγονός, κρίνω ότι στο μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του είπε την αλήθεια, χωρίς φυσικά να σημαίνει ότι τα προσωπικά του συμπεράσματα καθορίζουν και τα δικαιώματά του.
52. Ως θέμα λογικής προτεραιότητας, το πρώτο και κύριο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί, είναι κατά πόσο υπήρξε συμφωνία μεταξύ των μερών και με ποιους όρους. Από το σύνολο της μαρτυρίας, προκύπτει ότι δεν υπήρξε γραπτή συμφωνία, αλλά προφορική.
53. Ο Ενάγων εξαρχής ανέφερε ότι υπήρξε συμφωνία διάρκειας 14 μηνών με συμφωνημένο κόστος €850 τον μήνα. Στην Ε/Δ Ενάγοντα αναφέρονται τα ακόλουθα:
«…καταλήξαμε σε συμφωνία 14 μηνών με κόστος 850 ευρώ τον μήνα. Η συμφωνία ήταν για παροχή υπηρεσιών φωτογράφισης, δημιουργίας και χειρισμού περιεχομένου σε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Δηλαδή από τις φωτογραφίσεις που θα γίνονταν στην αρχή θα ετοίμαζα υλικό και θα το έστελνα στο τέλος κάθε μήνα για να δημοσιοποιείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που διατηρούν οι εναγόμενοι για το εν λόγω εστιατόριό τους. Η πληρωμή θα γινόταν κάθε μήνα.».
(η έμφαση γίνεται από το Δικαστήριο)
54. Παρέμεινε σταθερός σε αυτή τη θέση κατά την αντεξέταση, παραθέτοντας λεπτομέρειες για το πώς τα μέρη κατέληξαν σε αυτό το ποσό. Ανέφερε ότι η αρχική διαπραγμάτευση αφορούσε €750 τον μήνα, αλλά η Εναγόμενη ζήτησε να συμπεριληφθεί στο μηνιαίο τέλος η φωτογράφηση. Εξήγησε ότι ένεκα της διάρκειας της συμφωνίας, αποδέχτηκε όπως μειώσει το «retainer fee» σε €600 και όπως η φωτογράφηση χρηματοδοτηθεί με ακόμα €250 τον μήνα, με αποτέλεσμα τα μέρη να καταλήξουν σε συμφωνία για €850 μηνιαίως.
55. Αντιπαραβάλλοντας τη θέση του Ενάγοντα με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό, προκύπτει ότι όντως υπήρξε συμφωνία καθορισμένης διάρκειας για €850 τον μήνα. Η Μ.Υ.1. επιβεβαίωσε ότι έλαβε χώρα διαπραγμάτευση πριν από τη σύναψη συμφωνίας. Αναφέρθηκε σε ‘βίντεοκλήση’, κατά την οποία ο Ενάγων παρουσίασε την αρχική προσφορά του. Η εν λόγω προσφορά αποτελεί έγγραφο με τίτλο «budget proporsal», στο οποίο καταγράφονται οι προτεινόμενες υπηρεσίες και κατατέθηκε και από τους δύο μάρτυρες.[13] Με την Ε/Δ ΑΒ, η Μ.Υ.1. επιβεβαιώνει ότι συμφωνήθηκε καταβολή €850 μηνιαίως,[14] ενώ αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι, μέχρι και τη λήψη τιμολογίου, πίστευε ότι είχε μηνιαία συμφωνία για καταβολή του εν λόγω ποσού, στο οποίο συμπεριλαμβανόταν η τιμή των φωτογραφίσεων. Επισημαίνεται ότι σε διαφορετικά σημεία της αντεξέτασής της, η Μ.Υ.1. ανέφερε ότι η συμφωνία ήταν για περίοδο 12 μηνών, ενώ από τα €850 της μηνιαίας χρέωσης μόνο τα €100 αφορούσαν τις φωτογραφίσεις.
56. Έπεται, πως η διάσταση στη μαρτυρία μεταξύ Ενάγοντα και Μ.Υ.1. δεν έγκειται στην ύπαρξη συμφωνίας, αλλά στην ανάλυση της μηνιαίας αμοιβής και στη χρονική διάρκεια της συμφωνίας. Αποτέλεσε όμως κοινή θέση μεταξύ των δύο κύριων μαρτύρων της υπόθεσης, του Ενάγοντα και της Μ.Υ.1., ότι επήλθε συμφωνία παροχής υπηρεσιών για καθορισμένο χρονικό διάστημα, με συμφωνημένη μηνιαία χρέωση ποσού ύψους €850, στην οποία συμπεριλήφθηκε η τιμή των φωτογραφίσεων.
57. Ως προς το εύρος των παρεχόμενων υπηρεσιών, επισημαίνεται ότι η αρχική προσφορά που απέστειλε ο Ενάγων[15] και τα δύο επίδικα τιμολόγια[16] δεν συνάδουν μεταξύ τους. Αντιπαραβάλλοντας τα δύο τιμολόγια με την προσφορά, προκύπτει ότι τα επίδικα τιμολόγια περιλαμβάνουν αντικείμενα και χρεώσεις που εκφεύγουν της αρχικής προσφορά. Επομένως, η θέση του Ενάγοντα ότι η Μ.Υ.1. αποδέχτηκε την αρχική προσφορά και τα όσα αναγράφονται σε αυτήν δεν συνάδει με τη λογική των πραγμάτων, εφόσον σε κάθε περίπτωση, ο Ενάγων δεν περιορίστηκε στην προσφορά.
58. Ο Ενάγων περιέγραψε τη συμφωνία ως ‘συμφωνία για παροχή υπηρεσιών φωτογράφισης, δημιουργίας και χειρισμού περιεχομένου σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης’.[17] Η Μ.Υ.1. ανέφερε ότι ο Ενάγων ‘θα αναλάμβανε δηλαδή όχι μόνο να φωτογραφήσει τα προϊόντα του εστιατορίου, αλλά και να τα προωθήσει διαδικτυακά’.[18] Το ουσιώδες για την παρούσα υπόθεση είναι ότι, η κοινή πρόθεση μεταξύ Ενάγοντα και Μ.Υ.1., όπως αναδείχθηκε αντικειμενικά μέσα από τη γραπτή και προφορική μαρτυρία των δύο προσώπων, ήταν όπως καταβάλλεται σταθερή μηνιαία αμοιβή ύψους €850, η οποία θα κάλυπτε όλες τις υπηρεσίες του Ενάγοντα, συμπεριλαμβανομένης της φωτογράφισης.
59. Όσον αφορά τη διάρκεια της συμφωνίας, για τους λόγους που εξηγούνται κατωτέρω, δεν αποτελεί ουσιώδες ζήτημα το κατά πόσο η συμφωνία ήταν διάρκειας 12 ή 14 μηνών. Αυτό που έχει σημασία, είναι ότι πρόκειται για συμφωνία καθορισμένης χρονικής διάρκειας και όχι αορίστου χρόνου.
60. Ως προς τη θέση του Ενάγοντα ότι ετοίμασε και παρουσίασε στρατηγικές επικοινωνίας και περιεχομένου στις 22/11/2023,[19] η Μ.Υ.1. επιβεβαίωσε ότι έλαβε και αποπλήρωσε ‘έρευνες’ που της προτάθηκαν. Δεν αμφισβήτησε ότι διεκπεραιώθηκε η συγκεκριμένη εργασία. Η θέση της Μ.Υ.1. περιορίστηκε στο ότι δεν χρειαζόταν πραγματικά τις εν λόγω έρευνες, ενώ τις περιέγραψε ως logo guidelines και comms guidebook. Περαιτέρω, ο Ενάγων κατέθεσε πίνακα των εκδοθέντων τιμολογίων,[20] ο οποίος παρουσιάζει ότι τα πρώτα δύο τιμολόγια είναι αποπληρωμένα και φέρουν περιγραφή «Sando Comms Guidebook & Content Strategy» και «Sando Logo Guidilines» για τα ποσά των €1.700 και €550, αντίστοιχα. Κατά συνέπεια, συμπεραίνω ότι ο Ενάγων παρείχε τη συγκεκριμένη εργασία και η Εναγόμενη αποπλήρωσε τα πρώτα δύο τιμολόγια που έλαβε.
61. Όσον αφορά τον χρόνο έναρξης της επίδικης συμφωνίας, από το ηλεκτρονικό μήνυμα γνωριμίας του Ενάγοντα ημερ. 26/9/2023 προκύπτει ότι οι προσυμβατικές συζητήσεις εκκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2023.[21] Περαιτέρω, ο Ενάγων ανέφερε με το ηλεκτρονικό του μήνυμα ημερ. 26/1/2024[22] ότι η συμφωνία εκκίνησε τον Νοέμβριο του 2023, ενώ, όπως αναφέρθηκε, οι στρατηγικές επικοινωνίας και περιεχομένου απεστάλησαν εντός του ίδιου μήνα. Δεν αμφισβητήθηκαν οι συγκεκριμένες θέσεις από την πλευρά της Εναγομένης. Βάσει αυτών των δεδομένων, συμπεραίνω ότι η επίδικη συμφωνία τέθηκε σε ισχύ από τον Νοέμβριο του 2023.
62. Σε σχέση με την πραγματοποίηση των δύο φωτογραφίσεων στο εστιατόριο της Εναγομένης, οι αναφορές του Ενάγοντα επιβεβαιώνονται από τις θέσεις όλων των υπόλοιπων μαρτύρων, συμπεριλαμβανομένης της Μ.Υ.1. Τόσο η Μ.Ε.2. όσο και ο Μ.Ε.3. ανέφεραν ότι συμμετείχαν στις φωτογραφίσεις και επεξήγησαν τον ρόλο που διαδραμάτισαν σε αυτές, κατά τις καθορισμένες ημερομηνίες. Η ίδια η Μ.Υ.1. δεν αμφισβήτησε ότι οι φωτογραφίσεις έλαβαν χώρα στο εστιατόριο. Οι θέσεις της περιστράφηκαν γύρω από την ώρα προσέλευσης και τον χρόνο που αφιέρωσε η ομάδα του Ενάγοντα για τη λήψη φωτογραφιών. Συνεπώς, δεν διατηρώ οποιαδήποτε αμφιβολία ότι ο Ενάγων διευθέτησε και διεκπεραίωσε στις 17/12/2023 και 15/1/2024, μαζί με την ομάδα του, τη λήψη φωτογραφιών στο εστιατόριο της Εναγομένης.
63. Αποδέχομαι επίσης τη θέση του Ενάγοντα ότι για σκοπούς διεκπεραίωσης των δύο φωτογραφίσεων συμφώνησε και αποπλήρωσε την αμοιβή των συνεργατών του, ήτοι των Μ.Ε.2 και Μ.Ε.3. Η εν λόγω εξόφληση επιβεβαιώθηκε από τους Μ.Ε.2 και Μ.Ε.3.
64. Περαιτέρω, αποδέχομαι τα όσα εύκολα προκύπτουν από την αλυσίδα ηλεκτρονικών μηνυμάτων μεταξύ Ενάγοντα και Μ.Υ.1., η οποία έλαβε χώρα μεταξύ 24/1/2023 και 27/1/2023.[23] Στις 24/1/2023, ο Ενάγων απέστειλε ‘content plan’ στη Μ.Υ.1. Η Μ.Υ.1. ζήτησε τροποποιήσεις στις 25/1/2023, τις οποίες ο Ενάγων υλοποίησε και απέστειλε στις 27/1/2023.
65. Ως προς το κατά πόσο ο Ενάγων κατέχει το τελικό προϊόν της φωτογράφισης, ήτοι τις επεξεργασμένες φωτογραφίες, θεωρώ ότι δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Ο ίδιος ανέφερε ότι δεν είναι αξιοποιήσιμο το σύνολο του υλικού που λήφθηκε. Χαρακτήρισε το υφιστάμενο υλικό ως «raw» και ανέφερε ότι ο φωτογράφος, Μ.Ε.3., έχει τις φωτογραφίες και θα τις παραδώσει μόλις ο Ενάγων το ζητήσει. Ωστόσο, ο Μ.Ε.3. πρόβαλε αντίθετη θέση κατά την αντεξέτασή του. Ανέφερε ότι ολοκλήρωσε την επεξεργασία (editing) των φωτογραφιών, τις οποίες ήδη παρέδωσε στον Ενάγοντα.
66. Κρίνω ότι επί αυτού του σημείου ο Μ.Ε.3. είπε την αλήθεια και όχι ο Ενάγων. Αυτό διότι ο Μ.Ε.3. παρουσιάστηκε στο εδώλιο εντελώς αποστασιοποιημένος από την επίδικη διαφορά. Η μόνη του διασύνδεση με την υπόθεση είναι ότι αποτελεί, όπως διαφάνηκε, μη αποκλειστικό συνεργάτη του Ενάγοντα. Εξήγησε ότι ο ίδιος ασχολείται επαγγελματικά με τη φωτογράφιση, χρεώνοντας και ανάλογη τιμή για τις υπηρεσίες του. Έχει ήδη αποπληρωθεί πλήρως από τον Ενάγοντα για τη συγκεκριμένη και επίδικη εργασία. Εξήγησε ότι ο Ενάγων ήταν ο δικός του πελάτης και όχι η Εναγόμενη. Συνεπώς, βάσει της λογικής των πραγμάτων, είναι αναμενόμενο να έχει παραδώσει στον πελάτη του, τον Ενάγοντα, τις φωτογραφίες για τις οποίες πληρώθηκε, με δεδομένο ότι η εργασία του ολοκληρώθηκε.
67. Περαιτέρω, κατόπιν τερματισμού της συμφωνίας, ο Ενάγων απέστειλε στη Μ.Υ.1. ηλεκτρονικό μήνυμα ημερ. 19/2/2024,[24] με το οποίο ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι «Το υλικό της φωτογράφισης, βάσει shootlist θα σταλεί εντός 1 εργάσιμης εβδομάδας από το settlement των τιμολογίων.»
68. Τούτων λεχθέντων, κρίνω ότι ο Ενάγων έλαβε τις επεξεργασμένες φωτογραφίες από τον Μ.Ε.3. Ακολούθως, επέλεξε να μην παραδώσει το τελικό προϊόν της φωτογράφισης στην άλλη πλευρά, μέχρι να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του για πληρωμή των τιμολογίων που εξέδωσε.
69. Στρέφομαι να εξετάσω τη συμπεριφορά του Ενάγοντα σε σχέση με την τιμολόγηση. Στην Ε/Δ ΑΒ επισυνάπτεται αλυσίδα ηλεκτρονικών μηνυμάτων ημερ. 26/12/2023 και 27/12/2023.[25] Επισημαίνεται ότι πρόκειται για αλληλογραφία που χρονικά τοποθετείται μετά την πρώτη φωτογράφιση που έλαβε χώρα στις 17/12/2023 και πριν από τη δεύτερη φωτογράφιση που διεκπεραιώθηκε στις 15/1/2024. Παρατίθεται η αλληλογραφία των μερών:
From: Sando Co [ ]
Date: Tue, Dec 26, 2023 at 10:15 PM
Subject: Re: SANDO \ THE_BAR Financial Status Thread
To: [ ]
Yiannis,
The photoshoot invoice is the one we said that will be on the monthly 850 fee for social media management , correct?
Thanks
Aspa Vassiliou
Owner
SANDO
[ ]
From Yiannis Petevis [ ]
To Sando Co [ ]
Hey Aspa,
I hope you’re doing well and you’re having a restful and relaxing holiday. So it can either break down per month (for 12 months) or per quarter, whatever suits you best (excluding agency work). Let me know what’s more convenient for you in terms of invoicing as well (e.g., if that’s going to be covered per month, then wouldn’t it be easier if we were to add the amount to the monthly invoice and not in one invoice?). Let’s have a talk to catch up on next step’s within the week, after I send over the OOH proposals.
Thank you,
Yiannis
Wed. Dec 27, 2023 at 8:34 AM
From Sando Co [ ]
To: Yiannis Petevis [ ]
Hi Yiannis,
We didn’t discuss and i didn’t ask for any photoshoot cost cause we had agreed to be implemented on the monthly social media fee that would go to 850 pcm.I am a bit concerned let’s arrange a call asap before the second photoshoot.
Thanks,
Aspa Vassiliou
Owner
SANDO
70. Με το πρώτο ηλεκτρονικό μήνυμα ημερ. 26/12/2023, η Μ.Υ.1. ζητά από τον Ενάγοντα να επιβεβαιώσει ότι η τιμολόγηση της φωτογράφισης περιλαμβάνεται στη μηνιαία χρέωση των €850. Ωστόσο, ο Ενάγων δεν απάντησε με σαφήνεια. Απάντησε κάτι παρεμφερές, ήτοι πως η τιμολόγηση της φωτογράφισης μπορεί να διασπαστεί είτε σε μηνιαία είτε σε τριμηνιαία βάση. Η Μ.Υ.1. επανήλθε, εκφράζοντας ανησυχία για το κατά πόσο το κόστος της φωτογράφισης συμπεριλαμβάνεται στη μηνιαία χρέωση. Σύμφωνα με τα όσα η Μ.Υ.1. ανέφερε με την Ε/Δ ΑΒ[26] και επανέλαβε αντεξεταζόμενη, ακολούθησε τηλεφώνημα από τον Ενάγοντα, κατά το οποίο ο Ενάγων την καθησύχασε ότι οι φωτογραφίσεις περιλαμβάνονται στη μηνιαία χρέωση.
71. Παρατηρώντας τον Ενάγοντα στο εδώλιο, μου έδωσε την εντύπωση προσώπου που χαρακτηρίζεται από αναλυτική σκέψη και ευγλωττία. Όσον αφορά τις υπηρεσίες που προσέφερε και τα ποσά που αξιώνει, οι απαντήσεις του ήταν λεπτομερείς και δομημένες, με σποραδική επιχειρηματολογία στα σημεία που ήθελε να τονίσει. Δεν θεωρώ ότι το σαφές νόημα και οι προεκτάσεις των όσων η Μ.Υ.1. εξέφραζε στα ηλεκτρονικά της μηνύματα διέλαθαν της προσοχής του Ενάγοντα. Απεναντίας, κρίνω ότι απέφυγε να απαντήσει γραπτώς και ευθέως στο κατά πόσο η φωτογράφιση θα συμπεριλαμβανόταν στη μηνιαία χρέωση των €850, όπως είχε συμφωνηθεί. Τούτο, διότι προφανώς ο Ενάγων είχε ήδη αποφασίσει να χρεώσει χωριστά ποσά για τις φωτογραφίσεις, όπως και έπραξε, ενώ παράλληλα αντιλαμβανόταν ότι η Μ.Υ.1. θα αντιδρούσε, εάν ενημερωνόταν σχετικά πριν από την ολοκλήρωση της δεύτερης φωτογράφισης.
72. Ως προς τα γεγονότα που ακολούθησαν, από τα κατατεθειμένα τεκμήρια, προκύπτει ότι μετά την ολοκλήρωση και της δεύτερης φωτογράφισης, ο Ενάγων εξέδωσε το τρίτο τιμολόγιο ημερ. 31/12/2023, στο οποίο χρεώθηκε η φωτογράφηση, με 100% έκπτωση στα οδοιπορικά.[27] Ακολούθησε αλληλογραφία μεταξύ των μερών στις 25 και 26 Ιανουαρίου 2024,[28] η οποία στις 5/2/2024 οδήγησε στον τερματισμό της συμφωνίας.[29] Στις 19/2/2024, ο Ενάγων εξέδωσε τα τιμολόγια τα οποία αξιώνει με την παρούσα αγωγή.[30] Στα έννομα αποτελέσματα της εν λόγω αλληλογραφίας και του τερματισμού της συμφωνίας γίνεται αναφορά κατωτέρω.
Αξιολόγηση μαρτυρίας Μ.Ε.2.
73. Η Μ.Ε.2. μου έκανε καλή εντύπωση. Η μαρτυρία της ήταν λιτή και περιεκτική. Απάντησε με ευθύτητα και φυσικότητα στις ερωτήσεις που της τέθηκαν, χωρίς να δημιουργηθεί οποιαδήποτε αμφιβολία για την ειλικρίνειά της. Επί της ουσίας, επιβεβαίωσε την παρουσία της κατά τη δεύτερη φωτογράφηση στις 15/1/2024, τον χρόνο που χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί η φωτογράφηση για κάθε πιάτο και τον ρόλο που διαδραμάτισε για την ετοιμασία εκάστου πιάτου. Ως εκ τούτου, αποδέχομαι τη μαρτυρία της, στο σύνολό της.
Αξιολόγηση μαρτυρίας Μ.Ε.3.
74. Ο Μ.Ε.3. μου έκανε επίσης καλή εντύπωση. Η μαρτυρία του ήταν λιτή και αφορούσε την εμπλοκή του στις φωτογραφίσεις που διεκπεραιώθηκαν στις 17/12/2023 και στις 15/1/2024. Επεξηγήθηκαν ανωτέρω οι λόγοι για τους οποίους αποδέχτηκα τη μαρτυρία του, ως προς το ότι παρέδωσε τις φωτογραφίες στον Ενάγοντα, σε αντίθεση με τη θέση του ίδιου του Ενάγοντα.
75. Ο Μ.Ε.3. απάντησε με ευθύτητα ότι δεν θυμόταν με ακρίβεια πόσα πιάτα φωτογραφήθηκαν, ούτε την ακριβή ώρα προσέλευσης του στον χώρο της φωτογράφισης, κάτι το οποίο είναι λογικό, λαμβάνοντας υπόψη τον χρόνο που παρήλθε από τα επίδικα γεγονότα. Αρκέστηκε στο να αναφέρει ότι είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του, καθότι ασχολείται επαγγελματικά με τη φωτογράφηση. Κρίνω ότι ο Μ.Ε.3 ήταν ειλικρινής και αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολό της.
Αξιολόγηση μαρτυρίας Μ.Υ.1.
76. Προτού αναφερθώ στα επιμέρους σημεία της μαρτυρίας της Μ.Υ.1., επισημαίνεται ότι στο μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας της επιχείρησε να πει την αλήθεια, στη βάση όσων η ίδια αντιλήφθηκε. Αποδέχθηκε ευθέως τα κύρια γεγονότα της υπόθεσης, ήτοι ότι υπήρξε συμφωνία, ότι έλαβαν χώρα οι φωτογραφίσεις, κατά τις οποίες παρευρέθηκαν οι Μ.Ε.2 και .Μ.Ε.3, καθώς και ότι έλαβε και αποπλήρωσε δύο μελέτες που ετοίμασε ο Ενάγων. Στα σημεία όπου αναφερόταν στο αποτέλεσμα της φωτογράφισης και τις χρεώσεις που διεκδικήθηκαν, παρουσίαζε συναισθηματική φόρτιση. Εξέφραζε με φυσικότητα το παράπονο ότι δεν γνωρίζει το αποτέλεσμα των φωτογραφίσεων, εφόσον τίποτα δεν της παραδόθηκε, ενώ δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων ότι θα χρειαζόταν ‘food stylist’ και θα επωμιζόταν οδοιπορικά. Κατέληξε στο ότι τερμάτισε τη συμφωνία επειδή δεν ένιωθε πλέον ασφάλεια στη συνεργασία.
77. Η συνολική εντύπωση που έδωσε, μέσω του περιεχομένου των απαντήσεών της και της συμπεριφοράς της στο εδώλιο, είναι πως η ίδια όντως πιστεύει ότι εξαπατήθηκε από τον Ενάγοντα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι υποκειμενικές της πεποιθήσεις καθορίζουν και τις υποχρεώσεις της. Υπήρξαν μικρές αντιφάσεις, οι οποίες όμως, στο σύνολο της μαρτυρίας, δεν ήταν ουσιώδους μορφής, ώστε να διαρρηχθεί η αξιοπιστία της.
78. Συνεπώς, αποδέχομαι τη μαρτυρία της Μ.Υ.1., εκτός από τα σημεία στα οποία αναφέρομαι κατωτέρω, μαζί με τους σχετικούς λόγους.
79. Αντεξεταζόμενη, η Μ.Υ.1. ανέφερε ότι αντιλήφθηκε για πρώτη φορά ότι ο Ενάγων δεν είναι φωτογράφος όταν έλαβε τιμολόγιο. Στην Ε/Δ ΑΒ, η Μ.Υ.1. ανέφερε ότι της συνέστησαν τον Ενάγοντα ως φωτογράφο.[31] Όμως, η θέση αυτή περί λανθασμένης αντίληψης δεν συνάδει ούτε με την Ε/Δ ΑΒ, ούτε με το σύνολο της ζωντανής μαρτυρίας που παρέθεσε.
80. Η θέση που εξαρχής παρουσίασε ήταν ότι ο Ενάγων θα αναλάμβανε να προωθήσει το μαγαζί και τα προϊόντα της διαδικτυακά, κάτι το οποίο θεώρησε ενδιαφέρον.[32] Επίσης, παρουσίασε έγγραφο με τίτλο «Comms Proposal Sando & Co October 2023»,[33] το οποίο της απέστειλε ο Ενάγων. Χαρακτήρισε το έγγραφο ως ‘αόριστες σελίδες’. Ωστόσο, από μια απλή ανάγνωση του εγγράφου προκύπτει ξεκάθαρα ότι ο Ενάγων δεν δραστηριοποιείτο ως φωτογράφος.
81. Στην πρώτη σελίδα του εν λόγω εγγράφου γίνεται εισαγωγή της ομάδας «The Bar», κάτω από τον τίτλο ‘THIS IS US’. Καταγράφεται, μεταξύ άλλων, η πρόταση «we focus on crafting unparalleled comms strategies based on insights and research». Κάτω από τον τίτλο ‘PROJECT OVERVIEW’ αναφέρεται ότι «the purpose of this proposal is to provide SANDO&Co with a cohesive, consistent recommendation, putting forward an efficient inclusive and integrated scheme for creating, managing and evolving the brand’s comms presence». Στη συνέχεια, αναφέρεται η σημασία των ‘logo guidelines’ και του ‘Comms guidebook’, ενώ αναφορά γίνεται επίσης και στα θέματα ‘Social Media Content Strategy’ και ‘Social Media Management’.
82. Ήταν, συνεπώς, ξεκάθαρο από το περιεχόμενο του εν λόγω εγγράφου ότι ο Ενάγων επιχειρούσε να παρέχει εύρος υπηρεσιών, που δεν περιορίζονταν σε απλή φωτογράφηση. Σημειώνεται επίσης ότι, η αλληλογραφία μεταξύ Ενάγοντα και Μ.Υ.1. ήταν στην Αγγλική γλώσσα, την οποία προφανώς η Μ.Υ.1. αντιλαμβάνεται. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι η Μ.Υ.1. ήταν σε θέση με μια απλή ματιά στο έγγραφο «Comms Proposal Sando & Co October 2023» να αντιληφθεί ότι ο Ενάγων δεν δραστηριοποιείτο ως φωτογράφος.
83. Περαιτέρω, ο Ενάγων κατέθεσε ηλεκτρονική αλληλογραφία γνωριμίας με την Μ.Υ.1. ημερ. 26/9/2023.[34] Με τη συγκεκριμένη αλληλογραφία, ο Ενάγων παρουσιάζει την ομάδα «The Bar» και αναφέρει ότι η αποστολή της είναι, μεταξύ άλλων, η παροχή σε οργανισμούς συνεργασίας με επαγγελματίες επικοινωνίας. Η Μ.Υ.1. απάντησε εκφράζοντας ευχαριστίες και ζητώντας συνάντηση για συζήτηση περαιτέρω συνεργασίας. Ως εκ τούτου, η Μ.Υ.1. έτυχε και απευθείας ενημέρωσης από τον ίδιο τον Ενάγοντα για το τι ο τελευταίος επαγγέλλεται.
84. Επίσης, αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι επικοινώνησε μέσω ‘βιντεοκλήσης’ με τον Ενάγοντα, κατά την οποία ο Ενάγων της παρουσίασε την προσφορά του. Ανέφερε ότι κατά την εν λόγω κλήση, εξέφρασε την πεποίθηση ότι οι μελέτες δεν ήταν σημαντικές για την ίδια. Συνεπώς, γνώριζε από το στάδιο υποβολής της αρχικής προσφοράς ότι ο Ενάγων δεν την προσέγγιζε απλά ως φωτογράφος, αλλά ως πρόσωπο που παρέχει και άλλες υπηρεσίες.
85. Στη βάση των πιο πάνω, δεν αποδέχομαι τη θέση της Μ.Υ.1. περί άγνοιας ως προς την ιδιότητα του Ενάγοντα. Από το σύνολο της μαρτυρίας, προκύπτει ότι η Μ.Υ.1. γνώριζε πριν από τη σύναψη συμφωνίας ότι ο Ενάγων δεν ήταν φωτογράφος, αλλά πρόσωπο που παρείχε εύρος υπηρεσιών επικοινωνίας.
86. Στρέφομαι να εξετάσω το κατά πόσο η Εναγόμενη υπήρξε συμβαλλόμενο μέρος της επίδικης συμφωνίας. Τόσο με το δικόγραφο της Υπεράσπισης όσο και στο στάδιο των αγορεύσεων, η πλευρά της Εναγομένης αμφισβήτησε ότι υπήρξε συμφωνία με αντισυμβαλλόμενο μέρος την ίδια την Εναγόμενη. Με την Υπεράσπιση προβάλλεται η θέση ότι ο Ενάγων μπέρδεψε την Εναγόμενη με την εμπορική επωνυμία Sando&Co.[35] Αντίστοιχη γραμμή πλεύσης ακολούθησε και η μαρτυρία της Μ.Υ.1., εφόσον με την Ε/Δ Α.Β. αναφέρθηκε ότι «η εμπορική επωνυμία Sando&Co διατηρεί εστιατόριο…».[36] Αυτό προφανώς έγινε σε μια προσπάθεια της Μ.Υ.1. να διαχωρίσει την Εναγόμενη από την εμπορική επωνυμία. Επισημαίνεται ότι, κατά τις προφορικές διευκρινίσεις που παρείχαν οι συνήγοροι, ο συνήγορος της Εναγομένης εισηγήθηκε, εν τέλει, ότι η συμφωνία του Ενάγοντα δεν συνήφθη με την Εναγόμενη, αλλά με τη Μ.Υ.1., υπό την προσωπική της ιδιότητα.
87. Εν πρώτοις, επισημαίνεται ότι η εμπορική επωνυμία δεν αποτελεί νομική προσωπικότητα ούτε έχει από μόνη της δικαιοπρακτική ικανότητα.[37] Αποτελεί μόνο συμπληρωματικό όνομα φυσικού ή νομικού προσώπου.[38] Στην υπό κρίση περίπτωση, η Μ.Υ.1. αναφέρεται στο επίδικο εστιατόριο ως «το εστιατόριο μου Sando&Co».[39] Ως εκ τούτου, προκύπτει ότι το Sando&Co, εκτός από εγγεγραμμένη εμπορική επωνυμία, ήταν και το όνομα του εστιατορίου, στο οποίο έλαβαν χώρα οι φωτογραφίσεις.
88. Περαιτέρω, μέσω της Ε/Δ ΑΒ, η Μ.Υ.1. ανέφερε ότι ο Ενάγων εξέδωσε τα πρώτα δύο τιμολόγια στο όνομα της Εναγομένης, τα οποία αποπληρώθηκαν.[40] Ειδικότερα, αναφέρεται ότι ο «Γιάννης εξέδωσε άλλο ένα τιμολόγιο προς την Streetbuns ltd για το ποσό των €500, - το οποίο επίσης αποπληρώθηκε ως μέρος της δουλειάς που υποτίθεται έκανε ο Γιάννης για την Sando & Co και το θεώρησα ως μέρος της μηνιαίας πληρωμής των €850».
89. Αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι έδωσε οδηγίες στην Εναγόμενη να αποπληρώσει τα πρώτα δύο τιμολόγια. Στην Ε/Δ Α.Β, αναφέρεται επίσης ότι η αποπληρωμή έγινε από την ‘Streetbuns’, δηλαδή την Εναγόμενη.[41] Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Μ.Υ.1., δηλαδή η Διευθύντρια της Εναγομένης, έδωσε οδηγίες για αποπληρωμή τιμολογίων που εκδόθηκαν στο όνομα της τελευταίας, θεωρώντας ότι επρόκειτο για τη συμφωνημένη μηνιαία αμοιβή, προφανώς και η Εναγόμενη αποτελούσε το αντισυμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας με τον Ενάγοντα. Εξάλλου, η διαφορά των μερών, όπως εκτυλίχθηκε μέσα από το σύνολο της μαρτυρίας, δεν αφορούσε χρέωση λανθασμένου προσώπου, αλλά αμφισβήτηση των χρεώσεων επί των επίδικων τιμολογίων. Ως εκ τούτου, συμπεραίνω ότι η επίδικη συμφωνία συνάφθηκε μεταξύ του Ενάγοντα και της Εναγομένης.
90. Τέλος, επισημαίνεται ότι τα όσα καταγράφηκαν στην Ε/Δ Α.Β. υπό μορφή επιχειρηματολογίας, ως προς το κατά πόσο οι χρεώσεις του Ενάγοντα είναι εύλογες, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. H Μ.Υ.1. κατέθεσε ως μάρτυρας γεγονότων και η υποκειμενική της γνώμη δεν αποτελεί δεκτή μαρτυρία.[42]
Ε. Ευρήματα
91. Στη βάση όλων των ανωτέρω, συνοψίζω τα κύρια ευρήματα του Δικαστηρίου:
i. Ο Ενάγων απέστειλε αρχική προσφορά (budget proposal) στη Μ.Υ.1. την οποία και παρουσίασε σε βιντεοκλήση. Τα μέρη διαπραγματεύτηκαν μεταξύ τους.
ii. Ο Ενάγων συμβλήθηκε με την Εναγόμενη για παροχή υπηρεσιών. Η συμφωνία εκκίνησε τον Νοέμβριο του 2023, με καθορισμένη χρονική διάρκεια και συμφωνημένη μηνιαία αμοιβή ύψους €850. Στην τιμή αυτή συμπεριλήφθηκε η υπηρεσία της φωτογράφησης.
iii. Στις 22/11/2023 ο Ενάγων παρουσίασε στην Εναγόμενη δύο μελέτες, στρατηγικής επικοινωνίας και περιεχομένου, για τις οποίες εξέδωσε δύο τιμολόγια ύψους €1.700 και €550, αντίστοιχα. Η Εναγόμενη έλαβε τις μελέτες και αποπλήρωσε τα δύο τιμολόγια.
iv. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, ο Ενάγων διευθέτησε και διεκπεραίωσε στις 17/12/2023 και στις 15/1/2024 δύο φωτογραφίσεις στο εστιατόριο Sando&Co. Για σκοπούς της φωτογράφισης, ο Ενάγων μίσθωσε και αποπλήρωσε πλήρως τους Μ.Ε.2 και Μ.Ε.3.
v. Στις 26/12/2023 και 27/12/2023, τα μέρη αντάλλαξαν την ηλεκτρονική αλληλογραφία, η οποία καταγράφεται στο Τεκμήριο 6 της Ε/Δ ΑΒ.
vi. O M.E.3. ολοκλήρωσε την επεξεργασία των φωτογραφιών, τις οποίες απέστειλε στον Ενάγοντα. Ο Ενάγων δεν παρέδωσε οποιεσδήποτε φωτογραφίες στην Εναγόμενη.
vii. Στις 31/12/23, ο Ενάγων εξέδωσε τιμολόγιο, με το οποίο αξίωσε από την Εναγόμενη το συνολικό ποσό των €4.403. Στο τιμολόγιο αυτό χρεώθηκαν οι δύο φωτογραφίσεις.
viii. Στις 24/1/2024, ο Ενάγων απέστειλε ‘content plan’. Η Μ.Υ.1. ζήτησε τροποποιήσεις στις 25/1/2024, τις οποίες ο Ενάγων υλοποίησε και απέστειλε στις 27/1/2024.
ix. Στις 26/1/2024, έλαβε χώρα διαφωνία μεταξύ των μερών μέσω ηλεκτρονικής επικοινωνίας, η οποία καταγράφεται στο Τεκμήριο 7 της Ε/Δ Ενάγοντα.
x. Στις 5/2/2024, η Μ.Υ.1. τερμάτισε τη συμφωνία μεταξύ των μερών μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, ήτοι το Τεκμήριο 8 της Ε/Δ Ενάγοντα.
xi. Στις 19/2/2024, ο Ενάγων απέστειλε στην Εναγόμενη ηλεκτρονικό μήνυμα στο οποίο επισύναψε δύο νέα τιμολόγια, στα οποία καταγράφονται τα ποσά που αξιώνει με την παρούσα αγωγή.
ΣΤ. Νομικό πλαίσιο και συμπεράσματα Δικαστηρίου
92. Από το περιεχόμενο της Έκθεσης Απαίτησης, προκύπτει ότι ο Ενάγων επιζητεί ανάκτηση του αξιώμενου ποσού επικαλούμενος αφενός, υπόλοιπο τιμολογίων και λογαριασμου, αφετέρου, εύλογη αμοιβή για προσφερθείσες υπηρεσίες. Αναφορά γίνεται επίσης και σε αδικαιολόγητο πλουτισμό της Εναγομένης εις βάρος του Ενάγοντα.
Υπόλοιπο τιμολογίων
93. Στην πρόσφατη απόφαση Αντρέας Μ. Παπά v Lagrome Trading Limited Π.Ε.423/2016 ημερ. 3/6/2025, το Ανώτατο Δικαστήριο επανέλαβε τις καθιερωμένες αρχές ως προς την ανάκτηση υπολοίπου τιμολογίων.[43] Τα τιμολόγια δεν αποτελούν ανεξάρτητη συμφωνία και βάση αγωγής, ούτε αποδεικνύουν από μόνα τους την οφειλή. Αποτελούν μόνο τον έγγραφο λογαριασμό των διαδίκων και συνεκτιμώνται με την υπόλοιπη μαρτυρία. Σε περίπτωση που το περιεχόμενο των τιμολογίων αμφισβητείται, τα γεγονότα που αναπαράγονται επί των τιμολογίων καθίστανται επίδικα και πρέπει να αποδειχθούν.[44]
94. Εν προκειμένω, ο Ενάγων αξιώνει το περιεχόμενο του τιμολογίου με αριθμό 0342024SANDO για το ποσό των €5.088,44 και του τιμολόγιου με αριθμό 0242024SANDO για το ποσό των €1.011,50.[45]
95. Το πρώτο τιμολόγιο με αριθμό 0342024SANDO αποτελείται από 4 χρεώσεις. Η πρώτη ονομάζεται ‘agency work’, αντιστοιχεί στο ποσό των €400 και φέρει την ακόλουθη περιγραφή «Preparing shooting lists, to best serve content planning needs, preparing mood-boards for every pillar to meet the content strategy’s needs, preparing all style guides. preparing relevant timetables where and when needed, coordinating all parties involved, to successfully deliver the best result.» Η δεύτερη και η τρίτη χρέωση αφορούν τις φωτογραφίσεις. Φέρουν περιγραφή «#TheFlavorPro Pillar Shooting» και «TheSandwich Pillar Shooting» για τα ποσά των €1500 και €1800, αντίστοιχα. Η τέταρτη και τελευταία χρέωση του εν λόγω τιμολογίου αφορά οδοιπορικά, αντιστοιχεί στο ποσό των €576 και φέρει περιγραφή «Travel Expenses & Misc., 2 cars, 4 days (prep + shooting), 180km each x 0.43EUR per km.».
96. Το δεύτερο τιμολόγιο με αριθμό 0242024SANDO περιλαμβάνει μόνο μια χρέωση με την περιγραφή «Social Media Services, kick off content plan» για το ποσό των €850. Ο Ενάγων αναφέρει στο ηλεκτρονικό του μήνυμα ημερ. 19/2/2024 προς την Μ.Υ.1. ότι η συγκεκριμένη χρέωση αφορά «το πρώτο content plan το οποίο ετοιμάστηκε και στο οποίο έχει δοθεί feedback».[46]
97. Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο της δεκτής μαρτυρίας που προσκομίστηκε, ο Ενάγων απέτυχε να αποδείξει ότι η επίδικη συμφωνία καλύπτει τις πιο πάνω επιμέρους χρεώσεις. Όπως αναφέρθηκε, η προφορική συμφωνία μεταξύ Ενάγοντα και Εναγομένης προέβλεπε ότι ο Ενάγων θα χρέωνε €850 μηνιαίως για τις υπηρεσίες του, συμπεριλαμβανομένης της φωτογράφισης. Σε κανένα σημείο της μαρτυρίας δεν διαφάνηκε ότι η Εναγόμενη, μέσω της Μ.Υ.1., όντως συμφώνησε ότι θα καταβάλει τα συγκεκριμένα ποσά για κάθε αντίστοιχη εργασία που αναγράφεται στα τιμολόγια. Αντιπαραβάλλοντας τα δύο επίδικα τιμολόγια με την αρχική προσφορά του Ενάγοντα, επί της οποίας έγινε η διαπραγμάτευση,[47] φαίνεται ότι οι υπηρεσίες αλλά και οι τιμές που χρεώθηκαν δεν προκύπτουν ούτε από τα όσα αρχικά προτάθηκαν από τον Ενάγοντα.
98. Απεναντίας, από το περιεχόμενο των πιο πάνω επίδικων τιμολογίων, αλλά και από τον πίνακα στον οποίο ο Ενάγων παρέθεσε το σύνολο των πέντε διαδοχικών τιμολογίων που εξέδωσε,[48] καθίσταται αντιληπτό πως στην πορεία της συνεργασίας των μερών ο Ενάγων χρέωνε κατά το δοκούν το ποσό που ο ίδιος θεωρούσε ότι δικαιούται για κάθε τμηματική εργασία στην οποία προέβαινε, χωρίς να περιορίζεται στη συμφωνηθείσα μηνιαία χρέωση.
99. Τούτων λεχθέντων, κανένα υπόβαθρο δεν έχει τεθεί ότι η Εναγόμενη συμφώνησε να καταβάλει τα συγκεκριμένα ποσά που αναγράφονται στα επίδικα τιμολόγια έναντι των αντίστοιχων υπηρεσιών, ώστε ο Ενάγων να δικαιούται σε ανάλογη πληρωμή. Επομένως, ο Ενάγων δεν δικαιούται πληρωμή στη βάση τιμολογίων ή υπόλοιπου λογαριασμού.
Εύλογη Αμοιβή (Quantum meruit)
100. Στρέφομαι να εξετάσω κατά πόσο ο Ενάγων δικαιούται να επιζητεί ‘εύλογη αμοιβή’ για προσφερθείσες υπηρεσίες. Η απόδοση εύλογης αμοιβής υπάγεται στην αρχή quantum meruit. Η ρηθείσα αρχή μπορεί να τύχει εφαρμογής είτε σε συμβατικό πλαίσιο είτε, σε κατάλληλες περιπτώσεις, σε απαίτηση για αδικαιολόγητο πλουτισμό, όπου παραχωρήθηκαν υπηρεσίες χωρίς ωστόσο να υπάρξει συμφωνία.[49] Δεν πρόκειται για ξεχωριστή βάση αγωγής, αλλά για ‘μέθοδο θεραπείας ή αποκατάστασης’.[50]
101. Στην Κυριάκου v Α/φοι Μ&Κ Μιχαήλ Π.Ε. 203/2015 ημερ. 1/2/2024 το Ανώτατο Δικαστήριο (υπό την εφετειακή του αρμοδιότητα), παρέθεσε τις κύριες περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται η αρχή quantum meruit.[51] Σε περίπτωση σύναψης σύμβασης, όπως στην υπό κρίση υπόθεση, η αρχή μπορεί να τύχει εφαρμογής όπου παρασχέθηκε υπηρεσία χωρίς να έχει προηγουμένως καθοριστεί η σχετική αμοιβή. Επίσης, η αρχή μπορεί να εφαρμοστεί όπου ο Εναγόμενος παραβίασε ουσιαστικά τη σύμβαση ή αρνήθηκε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, ενώ ο Ενάγων είχε ήδη αρχίσει την προσφορά των υπηρεσιών.
102. Εν προκειμένω, η συμφωνία δεν ήταν σιωπηλή ως προς το κόστος των υπηρεσιών του Ενάγοντα. Τα μέρη είχαν καθορίσει ότι ο Ενάγων θα πληρωνόταν για τις υπηρεσίες του με καθορισμένο ποσό σε μηνιαία βάση. Συνεπώς, ο Ενάγων δεν μπορεί, επικαλούμενος την αρχή quantum meruit, να υπερβεί το συμφωνημένο ποσό και να αξιώσει μεγαλύτερη αμοιβή ως εύλογη.
103. Απομένει να εξεταστεί κατά πόσο μπορεί να αποδοθεί εύλογη αμοιβή για υπηρεσίες που παρέμειναν ανολοκλήρωτες, για τον λόγο ότι η Εναγόμενη παραβίασε ουσιωδώς τη συμφωνία. Ο Ενάγων δικογράφησε ότι περί τις 5/2/2024 η Εναγόμενη διέκοψε μονομερώς τη συνεργασία χωρίς κανένα ουσιαστικό λόγο.[52] Εάν όντως διαφανεί ότι η Εναγόμενη τερμάτισε χωρίς λόγο τη συμφωνία, τότε ο παράνομος τερματισμός συνιστά από μόνος του παράβαση συμφωνίας από πλευράς Εναγομένης.[53] Επομένως, προχωρώ να εξετάσω κατά πόσο η Εναγόμενη τερμάτισε νόμιμα τη συμφωνία.
104. Θεωρώ διαφωτιστική την απόφαση του Queen’s Bench Division, De Beers UK Ltd v Atos Origin IT Services UK Ltd [2010] EWHC 3276 (TCC). Σε αυτή την υπόθεση, η Ενάγουσα, De Beers, συμβλήθηκε με την Εναγόμενη, Atos, για παροχή υπηρεσιών αναβάθμισης λογισμικού. Εν τέλει, η συνεργασία έφτασε σε αδιέξοδο, όταν η Atos εξέδωσε τιμολόγιο για το ποσό των £320,000. Η De Beers δεν προχώρησε με αποπληρωμή του ποσού, ενώ η Atos ανέστειλε τις εργασίες της. Τόσο η Ενάγουσα όσο και η Εναγόμενη ισχυρίστηκαν ότι υπήρξε ουσιώδης παράβαση (repudiatory breach) από την άλλη πλευρά.
105. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Atos παραβίασε ουσιωδώς τη σύμβαση, καθότι, μέσω της αλληλογραφίας των μερών, κατέστη εμφανές ότι η Atos ήταν μεν διατεθειμένη να ολοκληρώσει το έργο που είχε αναλάβει, πλην όμως στη βάση της δικής της εσωτερικής τιμολόγησης, επιμένοντας τοιουτοτρόπως στους δικούς της όρους και όχι στους συμβατικούς.
106. Η υπό κρίση περίπτωση προσομοιάζει με την πιο πάνω απόφαση. Ο Ενάγων ανέλαβε να παρέχει τις υπηρεσίες του έναντι του καθορισμένου μηνιαίου ποσού των €850, στο οποίο συμπεριλαμβανόταν η φωτογράφιση. Εντούτοις, από την αρχή της συνεργασίας διαφάνηκε ότι η πρόθεση του ήταν να παρέχει υπηρεσίες βάσει τιμών που ο ίδιος θα καθόριζε στην πορεία. Η ‘κατάσταση λογαριασμού’ που παρουσίασε,[54] καταγράφει σε πίνακα τα 5 τιμολόγια που εξέδωσε με χρονική διαδοχική σειρά. Η συμφωνία εκκίνησε τον Νοέμβριο του 2023 και τερματίστηκε στις 5/2/2024. Ωστόσο, τα τιμολόγια που εξέδωσε για την περίοδο αυτή δεν περιορίστηκαν σε €850 για κάθε μήνα, αλλά ανήλθαν στα διαδοχικά ποσά των €1.700, €550, €3700, €850 και €4.276.[55]
107. Όπως αναφέρθηκε, η Μ.Υ.1. εξόφλησε τα πρώτα δύο τιμολόγια, τα οποία αντιστοιχούσαν στις μελέτες που ετοιμάστηκαν και παραδόθηκαν από τον Ενάγοντα. Η έκδοση τους προμήνυε ότι ο Ενάγων δεν είχε σκοπό να περιοριστεί στα €850 μηνιαίως, όπως και έγινε. Στη συνέχεια, όπως επεξηγήθηκε ανωτέρω, όταν η Μ.Υ.1. ζήτησε από τον Ενάγοντα να επιβεβαιώσει πριν από τη δεύτερη φωτογράφιση ότι η κοστολόγηση της φωτογράφισης θα συμπεριληφθεί στο μηνιαίο τέλος των €850, ο Ενάγων απέφυγε να απαντήσει ευθέως.
108. Όταν ο Ενάγων εξέδωσε το τρίτο σε σειρά τιμολόγιο με αριθμό 1652023SND για το ποσό των €3.700,[56] χρεώνοντας διάφορα ποσά για ‘agency work’ και τις δύο φωτογραφίσεις, η Μ.Υ.1 ζήτησε με ηλεκτρονικό μήνυμα ημερ. 26/1/2024 να διαπραγματευτεί τη χρέωση, ώστε να λάβει το υλικό και από τις δύο φωτογραφίσεις, με αποκοπή από τη μηνιαία χρέωση.[57] Ο Ενάγων απάντησε αυθημερόν, επιχειρηματολογώντας περί εδραίωσης μακροπρόθεσμης συνεργασίας. Εν τέλει, κατέληξε στα ακόλουθα: «what can be done: I want to ensure that we start our partnership on the right foot. I have faith that this will be a long-term partnership, and we won’t have many back-and-forths in the future. To help with that, we can send a second invoice to cover 50% of the original content shooting cost, with the other 50% to be included in our monthly fee until December 2024».
109. Επομένως, η θέση του Ενάγοντα για το τι μπορούσε να γίνει ώστε να συνεχίσει η συνεργασία, ήταν να τιμολογηθεί άμεσα το 50% του ποσού που διεκδικούσε για τις φωτογραφίσεις και, ακολούθως, να διασπάσει και να προσθέσει το υπόλοιπο 50% στη μηνιαία χρέωση που θα καταβάλλετο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024. Επέμενε δηλαδή σε διακριτή και επιπρόσθετη χρέωση των φωτογραφίσεων, παρόλο που η συμφωνία των μερών προέβλεπε ότι οι φωτογραφίσεις συμπεριλαμβανόταν ήδη στη μηνιαία χρέωση των €850.
110. Η πιο πάνω συμπεριφορά του Ενάγοντα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, ο ίδιος μπορεί να ήταν διατεθειμένος να συνεχίσει να παρέχει τις υπηρεσίες του, αλλά σε διαφορετική και υψηλότερη τιμή από αυτή που είχε ήδη συμφωνηθεί. Η κατ’ επανάληψη και αμετάκλητη χρέωση εκτός του συμφωνημένου πλαισίου, κατέδειξε ξεκάθαρα ότι ο Ενάγων δεν είχε σκοπό να συμμορφωθεί με τη συμφωνία, αλλά να επιβάλει νέους δικούς του όρους. Ως εκ τούτου, κρίνω ότι η πιο πάνω συμπεριφορά του Ενάγοντα αποτέλεσε ουσιώδη παράβαση της συμφωνίας. Κατά συνέπεια, ο συνακόλουθος τερματισμός ημερ. 5/2/2024 από πλευράς Εναγομένης ήταν νόμιμος.
111. Αξίζει να σημειωθεί ότι εάν η συμφωνία ήταν ακαθόριστης χρονικής διάρκειας, η Εναγόμενη θα μπορούσε να τερματίσει με εύλογη προειδοποίηση. Ωστόσο, όπως επεξηγήθηκε, η διάρκεια της συμφωνίας ήταν προκαθορισμένη. Συνεπώς, η παράβαση από πλευράς Ενάγοντα αποτέλεσε το έρεισμα για νόμιμο τερματισμό.
112. Τούτων λεχθέντων, δεν μπορεί να αποδοθεί εύλογη αμοιβή κατ’ επίκληση της αρχής quantum meruit για τις υπηρεσίες που ο Ενάγων είχε αρχίσει να προσφέρει, πολύ απλά διότι ο Ενάγων παρέβη τη σύμβαση και όχι η Εναγόμενη.[58] Το υπαίτιο μέρος δεν δύναται να εκμεταλλεύεται τη δική του παράβαση για να αξιώνει quantum meruit.[59]
113. Τα όσα αναφέρθηκαν αποδομούν την απαίτηση του Ενάγοντα σε σχέση με τις θεραπείες που ρητά διεκδικεί με την Έκθεση Απαίτησης. Παρά ταύτα, το Δικαστήριο δεν κωλύεται να αποδώσει θεραπεία η οποία δεν δικογραφήθηκε ειδικά, εφόσον όμως έχουν δικογραφηθεί και αποδειχθεί τα ουσιώδη γεγονότα από τα οποία προκύπτει.[60] Εν προκειμένω, η Έκθεση Απαίτησης αναφέρεται στην ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ των μερών και στην απαίτηση του Ενάγοντα για πληρωμή, μεταξύ άλλων, συμφωνημένης τιμής προσφερθεισών υπηρεσιών,[61] την οποία, όπως διαφάνηκε, ο Ενάγων λανθασμένα ταύτισε με τα επίδικα τιμολόγια.
114. Όπως έχει ήδη επεξηγηθεί, η συμφωνία προνοούσε για μηνιαία πληρωμή ύψους €850 έναντι των υπηρεσιών του Ενάγοντα, συμπεριλαμβανομένης της φωτογράφισης. Ο Ενάγων απέδειξε ότι στις 22/11/2023 παρουσίασε στρατηγική περιεχομένου,[62] ενώ πραγματοποίησε δύο φωτογραφίσεις στις 17/12/2023 και 15/1/2024. Επίσης, απέστειλε ‘content plan’ στις 24/1/2024, επί του οποίου προέβη σε τροποποιήσεις κατόπιν υποδείξεων της Μ.Υ.1.[63] Προκύπτει, συνεπώς, ότι για τους τρεις μήνες Νοεμβρίου, Δεκεμβρίου και Ιανουαρίου παρείχε υπηρεσίες στην Εναγόμενη. Ως εκ τούτου, εύκολα προκύπτει ότι για τη συνολική περίοδο που διήρκησε η συμφωνία και παρείχε υπηρεσίες, ο Ενάγων θα έπρεπε να είχε λάβει το συνολικό συμφωνημένο ποσό των €2.550 (850 x 3), το οποίο αντιστοιχεί στη συμφωνηθείσα μηνιαία αμοιβή για τους πιο πάνω μήνες.
115. Επισημαίνεται ότι ο Ενάγων έχει ήδη πληρωθεί από την Εναγόμενη το συνολικό ποσό των €2.250 με την εξόφληση των πρώτων δύο τιμολογίων που εξέδωσε.[64] Ως εκ τούτου, ο Ενάγων δικαιούται το εναπομείναν ποσό ύψους €300, το οποίο και επιδικάζεται υπέρ του.
Ζ. Έξοδα
116. Στην Triumph Estates Ltd v Α.Σάββα Π.Ε. 259/2014 ημερ. 16/5/2022 η Ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει την υπόθεσή της εναντίον του Εναγομένου. Εντούτοις, ο Εναγόμενος παραδέχθηκε ότι χρωστούσε συγκεκριμένο ποσό στην Ενάγουσα, με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να επιδικάσει το συγκεκριμένο ποσό υπέρ της Ενάγουσας, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή ότι δύναται να αποδοθεί θεραπεία που δεν δικογραφήθηκε επακριβώς, αλλά που στοιχειοθετήθηκε από τη μαρτυρία. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε την απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου να επιδικάσει έξοδα υπέρ του Εναγομένου, με δεδομένο ότι υπήρξε μερική επιτυχία. Έκρινε ότι εν όψει των ειδικών περιστάσεων, κάθε διάδικος θα ήταν υπόλογος για τα δικά του έξοδα.
117. Κατ’ αναλογία, στην υπό κρίση περίπτωση, ο Ενάγων έχει επιτύχει στο ελάχιστο, χωρίς όμως να αποδείξει ότι δικαιούται οποιαδήποτε από τις θεραπείες που επιζήτησε και ρητά δικογράφησε. Ως εκ τούτου, κρίνω ότι, υπό τις περιστάσεις, κάθε πλευρά θα πρέπει να επωμιστεί τα δικά της έξοδα.
Κ. ΒΑΡΝΑΒΑΣ Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
[1] Νίκος Οδυσσέα v Αστυνομίας (1999) 2 Α.Α.Δ. 490.
[2] Τσεκούρα v Δημοκρατίας (2012) 2 ΑΑΔ 563: «Μαρτυρία η οποία έχει γίνει αποδεκτή, είτε πρόκειται για μαρτυρία που δόθηκε ενόρκως, προφορικά ή με τη μορφή γραπτών δηλώσεων (testimonial), είτε πρόκειται για περιστατική μαρτυρία (circumstantial evidence), είτε πρόκειται για πραγματική μαρτυρία (real evidence), εκτός βέβαια και αν πρόκειται για μαρτυρία που δεν αμφισβητείται ή τέθηκε ενώπιον του δικαστηρίου με τη μορφή παραδεκτού γεγονότος δυνάμει του Αρθρου 19 του Νόμου 86/86, προτού χρησιμοποιηθεί ως υπόβαθρο για διαπιστώσεις/ευρήματα/συμπεράσματα, θα πρέπει να αξιολογηθεί, και αφού αξιολογηθεί να κριθεί αξιόπιστη.»
[3] Ελληνική Τράπεζα Λτδ v Κυριακίδη (2015) 1 ΑΑΔ 1840: «Είναι φανερό από τα πιο πάνω ότι απουσιάζει παντελώς η αξιολόγηση της ένορκης μαρτυρίας των Μ.Υ.1 και 2 και των εξηγήσεων που αυτοί έδωσαν. Το πρωτόδικο Δικαστήριο διαγράφει εντελώς από το σκηνικό τη θέση των μαρτύρων υπεράσπισης και δεν σχολιάζει την παραδοχή του ιδίου του εφεσίβλητου ως προς τη χρήση των λογαριασμών του για στοιχήματα, καθώς και τη θέση των μαρτύρων υπεράσπισης ότι το πειθαρχικό παράπτωμα αφορούσε τον ίδιο τον τρόπο λειτουργίας του λογαριασμού και όχι απλώς αν τα στοιχήματα ήταν νόμιμα ή παράνομα. Είναι φανερό ότι το έργο της αξιοπιστίας που θα έπρεπε να επιτελέσει το πρωτόδικο Δικαστήριο εγγενώς παρουσιάζει πλημμέλεια με τρόπο που δεν μπορεί να θεραπευθεί. Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Σιακόλα (2011) 1 Α.Α.Δ. 1422, επίσης παρατηρήθηκε έλλειψη καταγραφής της κρίσης του πρωτόδικου Δικαστηρίου για την αξιολόγηση μαρτύρων των εφεσειόντων αφού το πρωτόδικο δικαστήριο δεν προέβη σε ευρήματα αξιοπιστίας για τον κάθε μάρτυρα που έδωσε μαρτυρία ενώπιον του.»
[5] Hellenic Bank Public Co Ltd v Χριστοδουλίδη (2016) 1 ΑΑΔ 585
[6] Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ v Ηροδότου (2013) 1 ΑΑΔ 1166: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας αποτελεί ένα πολύ λεπτό έργο του Δικαστηρίου, ιδιαίτερα δύσκολο, και πολύ συχνά η αξιολόγηση αυτή είναι η αντανάκλαση της γενικότερης ανθρώπινης εμπειρίας, όπως αυτή εκφράζεται από τον Δικαστή, θεωρούμενο ως αντικειμενικό κριτή»
[7] Γεώργιος & Σπύρος Τσαππη Λτδ v Παναγιώτη Πολυβίου (2009) 1 ΑΑΔ 339: «το πρωτόδικο Δικαστήριο πλημμελώς αξιολόγησε και απέρριψε τη μαρτυρία του Τσαππή με την απλή αναφορά ότι εδόθη στο Δικαστήριο η εντύπωση ότι ο μάρτυρας διακατεχόταν από εχθρικά αισθήματα για τον εφεσίβλητο και ότι δεν άφησε καλή εντύπωση. Έχει υποδειχθεί κατ' επανάληψη ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας στο Δικαστήριο».
[8] Χρίστου v Ηροδότου (2008) 1 Α.Α.Δ. 676: «Είναι γεγονός ότι το Δικαστήριο εκφράστηκε αρνητικά και για πτυχές της προσωπικότητας του εφεσείοντα, όπως το ίδιο τις αντιλήφθηκε «.. μέσα στην ατμόσφαιρα της ζωνταντής δίκης». Εντόπισε ως τέτοιες τη δυσανασχέτηση του σε ερωτήσεις που του υποβάλλονταν, το ότι κοκκίνιζε και εκνευριζόταν και απαντούσε προσβλητικά προς το συνήγορο των εφεσιβλήτων. Πρόδηλο είναι ότι ούτε από τα πρακτικά, αλλά ούτε από τη σκιαγράφηση που έγινε από το Δικαστήριο, μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητα των θέσεων αυτών. Όμως, ένα Δικαστήριο δικαιούται να καταγράψει την κρίση του και για το χαρακτήρα ενός διαδίκου ή μάρτυρα, όπως αυτός αναδύεται κατά τη δίκη. Με την προϋπόθεση ότι το πράττει με κοσμιότητα και στα πλαίσια της προσπάθειας ανίχνευσης της αλήθειας, ως κριτής όχι μόνο γεγονότων, αλλά και της αξιοπιστίας ή μη του μάρτυρα, (στοιχείο άρρηκτα συνδεδεμένο με το χαρακτήρα ενός εκάστου), δεν εκφεύγει του καθήκοντος του ως κριτή των συνανθρώπων του. Αναμφίβολα, πρέπει να αποφεύγονται χαρακτηρισμοί που δυνατόν να δίνουν την εντύπωση ότι το Δικαστήριο επηρεάστηκε από την δική του καθαρά προσωπική άποψη για το χαρακτήρα του διαδίκου, έξω από κάθε μέτρο ορθής, δίκαιης και φλεγματικής αντιμετώπισης της ενώπιον του διαφοράς. Με φειδώ πρέπει να καταγράφεται οτιδήποτε αγγίζει τον παρουσιαζόμενο στη δίκη χαρακτήρα από διάδικο ή μάρτυρα. Η ανθρώπινη εμπειρία διδάσκει ότι ένας ευγενής και ήπιος μάρτυρας, δεν είναι κατ΄ ανάγκην και ειλικρινής. Και το αντίθετο. Ένας υπερβολικά διαχυτικός ή αναστατωμένος μάρτυρας μπορεί να ορμάται από μια πλειάδα αιτιών, χωρίς να είναι ανειλικρινής.»
[9] Ανδρέας Χρ. Στυλιανίδης v Κωνσταντίνου Χατζηπιέρα (1992) 1 ΑΑΔ 1056: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του καθενός μάρτυρα ξεχωριστά. Είναι επιθυμητό η μαρτυρία να συσχετίζεται, να αντιπαραβάλλεται και να διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, προσέγγιση η οποία επαυξάνει το κύρος των ευρημάτων του δικαστηρίου και ενισχύει την πίστη του κοινού στη δικαστική αποστολή. Ορθά η πρωτόδικος δικαστής δεν περιόρισε την αξιολόγησή της στην αριθμητική αποτίμηση της αξιοπιστίας των μαρτύρων, αλλά επεκτάθηκε και σε προβληματισμό για την αντικειμενική υφή των εκατέρωθεν θέσεων. Στην πραγματικότητα, τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεων της.»
[10] Ηλιάδης & Σάντης, Το Δίκαιο της Απόδειξης, δικονομικές και ουσιαστικές πτυχές (2η έκδοση, 2016), σελ.136
[11] Ομήρου v Δημοκρατίας (2001) 2 ΑΑΔ 506: «Αναφορικά με τις αντιφάσεις παρέχεται πεδίο επέμβασης του Εφετείου μόνο όπου αυτές είναι τέτοιες που να δημιουργούν ρήγμα στην υπόθεση. Πρέπει να είναι ουσιαστικής μορφής δηλαδή να πλήττουν καίρια την αξιοπιστία ενός μάρτυρα ή να φανερώνουν τη διάθεση του να ψευσθεί. Πρέπει να είναι τέτοιας φύσης και περιεχομένου που να μολύνουν τη μαρτυρία στο βαθμό που να καθίσταται επικίνδυνη η αποδοχή της από το δικαστήριο.»
[12] Χρίστου ν. Khoreva (2002) 1 Α.Α.Δ. 454
[13] Τεκμήριο 3 Ε/Δ Ενάγοντα και Τεκμήριο 2 Ε/Δ ΑΒ.
[14] Ε/Δ ΑΒ παρ. 7.
[15]Τεκμήριο 3 Ε/Δ Ενάγοντα και Τεκμήριο 2 Ε/Δ ΑΒ
[16] Τεκμήριο 9 Ε/Δ Ενάγοντα.
[17] Ε/Δ Ενάγοντα παρ. 5
[18] Ε/Δ ΑΒ παρ. 4.
[19] Ε/Δ Ενάγοντα παρ. 7.
[20] Τεκμήριο 10 Ε/Δ Ενάγοντα.
[21] Τεκμήριο 2 Ε/Δ Ενάγοντα.
[22] Τεκμήριο 7 Ε/Δ Ενάγοντα.
[23] Τεκμήριο 6 Ε/Δ Ενάγοντα.
[24] Ε/Δ Ενάγοντα Τεκμήριο 8.
[25] Τεκμήριο 6 Ε/Δ ΑΒ.
[26] Ε/Δ ΑΒ παρ. 20.
[27] Τεκμήριο 3 Ε/Δ ΑΒ και Τεκμήριο 10 Ε/Δ Ενάγοντα.
[28] Τεκμήριο 7 Ε/Δ Ενάγοντα και Τεκμήριο 6 Ε/Δ ΑΒ.
[29] Τεκμήριο 8 Ε/Δ Ενάγοντα.
[30] Τεκμήριο 9 Ε/Δ Ενάγοντα.
[31] Ε/Δ ΑΒ παρ.3.
[32] Ε/Δ ΑΒ παρ.4 και 5.
[33] Τεκμήριο 1 Ε/Δ ΑΒ.
[34] Τεκμήριο 2 Ε/Δ Ενάγοντα.
[35] Υπεράσπιση παρ. 7.
[36] Ε/Δ Α.Β. παρ. 2
[37] Κοινοπραξία First Elements Euroconsultants Ltd κ.α. v Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών, Υπόθεση Αρ. 1242/2011, ημερ. 28/6/2013, αναφέρθηκε από τον Δ. Ναθαναήλ: «Συμφώνως του Κυπριακού Δικαίου που ακολουθεί στο ζήτημα το Αγγλικό Δίκαιο, η εμπορική επωνυμία δεν υπέχει ανεξάρτητη νομική προσωπικότητα από τα άτομα που την αποτελούν»
[38] Olympia Designs v Unique U.K. INC. Εμπορευομένου με την εμπορική επωνυμία Unique Party από το Ηνωμένο Βασίλειο. Γ.Α. 67/08 ημερ. 12/12/2008: «θα προσθέσω περαιτέρω ότι ο ιδιοκτήτης μιας εμπορικής επωνυμίας δεν συμβάλλεται χρησιμοποιώντας μόνο την εμπορική επωνυμία αλλά ως συμπληρωματικό του ονόματος φυσικού ή νομικού προσώπου καθώς η εμπορική επωνυμία από μόνη της δεν έχει δικαιοπρακτική ικανότητα»
[39] Ε/Δ Α.Β. παρ. 18.
[40] Ε/Δ Α.Β. παρ. 9 και 10.
[41] Ε/Δ Α.Β. παρ. 15.
[42] Ηλιάδης & Σάντης, Το Δίκαιο της Απόδειξης, δικονομικές και ουσιαστικές πτυχές (2η έκδοση, 2016), σελ.573: «ο γενικός κανόνας ορίζει λοιπόν ότι ένας μάρτυρας μπορεί να καταθέσει μονάχα για τα γεγονότα που έχουν περιέλθει νομίμως στην αντίληψή του χωρίς να αναφέρει ποια είναι κατά τη γνώμη του τα συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν από αυτά, εκτός και αν καταθέτει επί του συγκεκριμένου θέματος σε ποινικές και πολιτικές υποθέσεις (in the matter of Abdullah Rashid (1985) 1 CLR 393) ως εμπειρογνώμονας»
[43] Αντρέας Μ. Παπά v Lagrome Trading Limited Π.Ε.423/2016 ημερ. 3/6/2025: «Δεν αποδεικνύεται ότι έγινε συμφωνία εκχώρησης της οφειλής στην τράπεζα κατά την παράδοση των λαστίχων μόνο επειδή αυτό αναγράφεται στο κάτω μέρος του τιμολογίου, τεκμήριο 4. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη γραπτή συμφωνία που να ξεκαθαρίζει επ' ακριβώς τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών, ήταν μία προφορική συμφωνία για πώληση συγκεκριμένων αγαθών στον εναγόμενο και αυτά τα αγαθά περιγράφονται λεπτομερώς στο τιμολόγιο. Συνεπώς, μπορώ να αποδεχτώ την προφορική και αξιόπιστη συμφωνία του ΜΕ1 για να εξάξω συμπέρασμα σε σχέση με την πραγματική συνεννόηση μεταξύ των μερών.» Η πιο πάνω προσέγγιση είναι ορθή. Όπως προσφάτως επαναλάβαμε στην υπόθεση Παρσών Γ. Παρσών ν. M & M Decoration Centre Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 161/2015, ημερ. 30/4/2025, τα τιμολόγια δεν μπορεί να θεωρηθούν ανεξάρτητη συμφωνία και βάση αγωγής. Ως τέθηκε στη Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Πολυβίου (2009) 1(Α) Α.Α.Δ. 339, με παραπομπή στον Halsbury΄s Laws of England, 3η έκδ., τόμος 24, σελ. 171, αποτελούν τον έγγραφο λογαριασμό μεταξύ των διαδίκων, σε σχέση με προϊόντα παραδοθέντα στον αγοραστή, με αναφορά στην τιμή ή τη χρέωση. Ούτε έχουν, από μόνα τους, αποδεικτική δύναμη και αξία, αφού θα πρέπει να συνεκτιμηθούν με την υπόλοιπη μαρτυρία (Palatino Developm. Ltd v. Telectronics Com. Ltd (2002) 1(Β) Α.Α.Δ. 962, Demil Imports Exp. Ltd v. Ζ. Η. Κωνσταντινίδης Λτδ (2011) 1(Α) Α.Α.Δ 462, Χριστοδούλου v. Mocassino Shoes Ltd (2006) 1(Α) Α.Α.Δ. 294 και Phipson on Evidence 12th ed. Par. 1878)»
[44] Φιλική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ v. Κυριάκου κ.ά. (2016) 1 Α.Α.Δ. 1628: «Μια κατάσταση λογαριασμού δεν αποτελεί αφ' εαυτής απόδειξη των όσων καταγράφονται, (βλ. D and G Products Ltd v. Premixco Asphalting Company Ltd (1999) 1 Α.Α.Δ. 263 και Παναγιώτης Μαστρης Λτδ v. Επιπλώσεις Λάσκο Λτδ (2006) 1 Α.Α.Δ 728). Τα γεγονότα που φέρεται να αναπαραγάγει, σε περίπτωση αμφισβήτησης, καθίστανται επίδικα και θα πρέπει απαρέγκλιτα να αποδειχθούν (βλ. A.I. Mantovani & Sons Ltd v. Christie Travel & Tourism Ltd (1999) 1 Α.Α.Δ. 156, Marketrends Insurance Ltd v. Μιχαήλ κ.ά. (2006) 1 Α.Α.Δ. 734) και Marketrends Finance Ltd v. Ξενοφώντος (2009) 1 Α.Α.Δ.1418). Με άλλα λόγια οι εκάστοτε καταχωρήσεις σε ένα λογαριασμό, είτε πρόκειται για χρεώσεις είτε για πιστώσεις (με εξαίρεση αποδεδειγμένο λογαριασμό-account stated), θα πρέπει να αποδειχθούν μία προς μία, ούτως ώστε να επαληθευτεί στο τέλος πως η εικόνα που εκπέμπει η κατάσταση λογαριασμού είναι αυθεντική και ακριβής.»
[45] Τεκμήριο 9 Ε/Δ Ενάγοντα και Τεκμήρια 4 και 5 Ε/Δ ΑΒ.
[46] Τεκμήριο 8 Ε/Δ Ενάγοντα.
[47] Τεκμήριο 3 Ε/Δ Ενάγοντα και Τεκμήριο 2 Ε/Δ ΑΒ.
[48] Τεκμήριο 10 Ε/Δ Ενάγοντα.
[49] Halsbury's Laws of England, Unjust Enrichment (Volume 100 (2024)), par.8, The different senses in which the term 'quantum meruit' is used: « The term 'quantum meruit' is used in different senses at common law1. For example, in some cases quantum meruit is used to express the measure of recovery in a contractual claim. In other cases it is used to denote an unjust enrichment claim or the measure of recovery in such a claim. The claim is clearly contractual in nature where it is one to recover a reasonable price or remuneration in a contract where no price or remuneration has been fixed for goods sold or work done. Where, however, no contract is ever concluded between the parties or the contract is void or otherwise unenforceable, the claim cannot be in contract and will be in unjust enrichment. In other cases it can be difficult to discern whether the claim is in contract or in unjust enrichment. Where the implication of an obligation to pay a reasonable sum arises from an implied but genuine agreement, reflecting the intention of the parties that a reasonable sum would be paid for the goods sold or work done, the claim will be contractual, but where that is not the case the obligation to make restitution will be imposed as a matter of law to reverse unjust enrichment»
[50] Κασάπης v Αρεταίεον Ιατρικο Κέντρο Λτδ Π.Ε. 228/2018 ημερ. 12/2/2025: «Κατ' επέκταση των πιο πάνω, κρίνουμε ότι, παρ' ότι δεν υπήρχε σχετική ευθεία δικογράφηση, στην έκθεση απαίτησης για εύλογη αμοιβή, ορθά το κατώτερο Δικαστήριο εξέτασε κατά πόσο η απαίτηση των εφεσίβλητων θα μπορούσε να αποδειχθεί στη βάση της εύλογης αμοιβής, η οποία, σημειωτέον, δεν συνιστά αιτία αγωγής αλλά μέθοδο θεραπείας ή αποκατάστασης, και/ή τρόπο καθορισμού της θεραπείας ή της αποκατάστασης.»
[51] Κυριάκου v Α/φοι Μ&Κ Μιχαήλ Π.Ε. 203/2015 ημερ. 1/2/2024: «το quantum meruit μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο ως μέρος του δικαίου του αδικαιολόγητου πλουτισμού, εκεί δηλαδή όπου δεν υπήρξε σύμβαση μεταξύ των μερών αλλά και σε συμβατικό πλαίσιο. Όπως καταγράφεται στο Σύγγραμμα Ενοχικό Δίκαιο στο Κοινοδίκαιο και το Κυπριακό Δίκαιο, Π. Πολυβίου, Τόμος Τέταρτος, σελ.1670-1671, κάποιες από τις κύριες περιπτώσεις στις οποίες το quantum meruit μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι (1) εκεί όπου δεν υπήρξε οποιαδήποτε σύμβαση των μερών, (2) εκεί όπου επιτελέστηκε έργο ή προσφέρθηκαν υπηρεσίες από το ένα μέρος στο άλλο στο πλαίσιο άκυρης σύμβασης (void contract), (3) σε υποθέσεις όπου υπήρχε ή υπάρχει σύμβαση μεταξύ των μερών στο πλαίσιο της οποίας ο ενάγων αναλαμβάνει να προσφέρει ή να εκτελέσει κάποιο έργο, χωρίς, όμως, να καθοριστεί η αμοιβή και (4) εκεί όπου υπήρχε σύμβαση μεταξύ των μερών και το ένα μέρος παραβίασε αυτήν ουσιαστικά ή αρνήθηκε να εκτελέσει τα όσα είχε υποσχεθεί στο άλλο μέρος, ενώ το άλλο μέρος είχε αρχίσει την προσφορά εργασίας ή υπηρεσιών στο πλαίσιο του συμβολαίου. Η υπό κρίση περίπτωση αναμφίβολα εμπίπτει στην υπό το στοιχείο (4) πιο πάνω αναφερθείσα περίπτωση. Σε τέτοια περίπτωση το αναίτιο μέρος έχει δικαίωμα είτε να εγείρει αγωγή για αποζημιώσεις στο πλαίσιο της σύμβασης, επιδιώκοντας σημαντικές αποζημιώσεις και κάνοντας χρήση των κριτηρίων του Νόμου, είτε να εγείρει διαδικασία για quantum meruit, επιδιώκοντας εύλογη αποζημίωση για την εργασία που επιτελέστηκε ή τις υπηρεσίες που προσφέρθηκαν, στο χώρο του δικαίου του αδικαιολόγητου πλουτισμού και της αποκατάστασης (restitution)»
[52] Έκθεση Απαίτησης παρ. 11.
[53] Παφίτης v Challenge Advertising Agency Ltd κ.α. (2001) 1 ΑΑΔ 694: «…ο τερματισμός της ενοικίασης έγινε χωρίς δικαίωμα, και υπό τις περιστάσεις, συνιστά παράβαση συμφωνίας για την οποία κρίνονται ένοχοι οι εφεσίβλητοι.». G.Roditis & Partners v Σταύρου Αρ. Αγωγής 1067/2002 ημερ. 6/5/2005, λέχθηκε από τον Γ.Ν.Γιασεμή Π.Ε.Δ (ως ήταν τότε): «η συμφωνία τερματίστηκε από τον εναγόμενο πρόωρα, πριν από την ολοκλήρωση του έργου. Με βάση τις πρόνοιες της, οι ενάγοντες είχαν και άλλες υπηρεσίες να προσφέρουν επ΄ αμοιβή, στον εναγόμενο εάν αυτή εκπληρωνόταν μέχρι τέλους. Ο πρόωρος τερματισμός της τους αποστέρησε το δικαίωμα αυτό και συνιστά αφ΄ αυτού παράβαση την οποία διέπραξε ο εναγόμενος σε βάρος των εναγόντων.»
[54] Τεκμήριο 10 Ε/Δ Ενάγοντα.
[55] Το τιμολόγιο με αριθμό 1652023SND για το ποσό των €3.700 ακυρώθηκε.
[56] Τεκμήριο 3 Ε/Δ ΑΒ.
[57] Τεκμήριο 7 Ε/Δ Ενάγοντα.
[58] G.Roditis & Partners v Σταύρου Αρ. Αγωγής 1067/2002 ημερ. 6/5/2005, αναφέρθηκε και τον Γ.Ν.Γιασεμή Π.Ε.Δ (ως ήταν τότε): «Κατά την αγόρευση του δε ο συνήγορος τους δήλωσε συγκεκριμένα ότι η αξίωση των εναγόντων είναι για εύλογη αμοιβή (on a quantum meruit) μετά από παραβίαση της συμφωνίας από τον εναγόμενο, τερματίζοντας την, και το συνακόλουθο οριστικό τερματισμό της. Η αξίωση εύλογης αμοιβής υπό περιστάσεις όπως οι παρούσες, και νοουμένου ότι για τον τερματισμό της συμφωνίας βρεθεί ότι ευθύνετο ο εναγόμενος, υποστηρίζεται από την υπόθεση Lodder v. Slowey (1904) AC 442 ή 73LJPC82. (βλ. επίσης Planche v. Colburn (1824-34) All E.R. Rep. 94). Συνεπώς, για να επιτύχει η πιο πάνω αξίωση προϋποθέτει ότι είναι ο εναγόμενος αυτός που παρέβη τη συμφωνία.»
[59] Aquac, Inc v Frederickou Schools Co Limited Συν. Αγωγές 8809/03 και 4036/08, αναφέρθηκε από την Λ. Δημητριάδου – Ανδρέου Π.Ε.Δ. (ως ήταν τότε): «…Όπως αναφέρεται στο Σύγγραμμα Treitel Law of Contract, 8η Έκδοση στη σελ. 743… Thus the guilty party should not be allowed to take advantage of the breach by arguing that the original contract is discharged, so that he is entitled to a quantum meruit for work done by him or that he need only pay at the market rate (below that fixed by the contract) for services rendered to him...» βλ. επίσης Nicodemos Charalambous v Loukia Kazanou and another (1982) 1 CLR 326 «Moreover on the findings of fact made by the trial Judge which were to the effect; that the agreement relied upon by the appellant contained, a vital term which was found to have been breached by him, the appellant could not have a claim for remuneration for what he did not do in accordance with the terms of the agreement between the parties and from which the respondents received no benefit. The respondents had not. refused to perform nor had rendered themselves incapable of performing their part of the contract and therefore put it in the power of the appellant either to sue for a breach of it or to rescind same and sue on a quantum meruit for the work actually done.
[60] Γενικός Εισαγγελέας v Λ.Ι.Κ κ.α. Π.Ε. 142/19 (Συνεκδικαζόμενη) ημερ. 21/9/2022: «Παρά ταύτα, γνωστή είναι η δυνατότητα απόδοσης θεραπείας που δεν προσδιορίζεται στα δικόγραφα, εάν και εφόσον στοιχειοθετούνται τα ουσιώδη γεγονότα, ασχέτως του ακριβούς νομικού πέπλου υπό το οποίο τίθεται η απαίτηση (Kennedy Hotels Ltd v. Indjirdjian (1992) 1 Α.Α.Δ. 400, Maison Jenny Ltd v. Krashias Footwear Industry Ltd (2002) 1 Α.Α.Δ. 1156). Ειδικότερα στην Kennedy Hotels με αναφορά στην Stylianou v. Papacleovoulou (1982) 1 C.L.R. 542, κρίθηκε ότι δεν είναι απαραίτητος, όσο επιθυμητός και αν είναι, ο επακριβής προσδιορισμός της θεραπείας η οποία επιδιώκεται, ούτε αποκλείεται η παροχή θεραπείας άλλης από εκείνη η οποία επιζητείται, εφόσον στοιχειοθετούνται τα γεγονότα στο σώμα της έκθεσης απαιτήσεως για την παροχή τέτοιας θεραπείας με αναφορά στην Drane v. Evangelou [1978] 2 All E.R. 437 και σε άλλη νομολογία. Μπορεί να παρασχεθεί οποιαδήποτε θεραπεία η οποία στοιχειοθετείται από τα γεγονότα που περιέχονται στην έκθεση απαιτήσεως, εφόσον αποδεικνύονται κατά τη δίκη. Η παράλειψη επιδίωξης ειδικής θεραπείας δεν αποτελεί κώλυμα για την απόδοση της.»
[61] Έκθεση Απαίτησης παρ. 3, 16 και Παρακλητικό Α.
[62] Ε/Δ Ενάγοντα παρ. 7
[63] Τεκμήριο 6 Ε/Δ Ενάγοντα.
[64] Τεκμήριο 10 Ε/Δ Ενάγοντα.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο