ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΕΝΩΠΙΟΝ:  Ε. Κ. Μιντή, Θανατικής Ανακρίτριας

 

Θανατική Ανάκριση Αρ.:74/20

 

Έρευνα προς εξακρίβωση των αιτιών του θανάτου της ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ Α.Δ.Τ.483553, τέως από την Αραδίππου, 66 ετών

 

Ημερομηνία: 02 Μαρτίου, 2026

Εμφανίσεις: Για την Αστυνομία: κα. Γ. Σοφοκλή

Για την οικογένεια του αποβιώσαντα:  κ. Σ. Σωτηρίου για Σωτηρίου & Τσαππή Δ.Ε.Π.Ε.

 

Π Ο Ρ Ι Σ Μ Α

 

Από τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον μου προκύπτει ότι η Γεωργία Προδρόμου, 66 ετών, τέως από την Αραδίππου, με αριθμό δελτίου ταυτότητας 483553 (στο εξής «η αποβιώσασα») απεβίωσε στις 03.09.2020 σε ιδιωτικό νοσηλευτήριο στην Λευκωσία.

 

Η ώρα θανάτου της διαπιστώθηκε στις 18:00 της 03.09.2020 με βάση την σχετική Ιατρική Βεβαίωση Θανάτου (βλ. Τεκμήριο 4.1).

 

Δεν έχω δει τη σορό αλλά είμαι ικανοποιημένη ότι αυτή έχει επιθεωρηθεί τόσο από την Αστυνομία, όσο και από την Δρ. Α.Π. (Μ3), η οποία διενήργησε τη νενομισμένη νεκροψία επί της σωρού της αποβιωσάσης, παρουσία του ιατροδικαστή Δρ. Π.Σ. (ΜΘ3), ο οποίος παρέστη στην νεκροψία, κατόπιν επιθυμίας της οικογένειας της.

 

Ενώπιον μου κατέθεσαν τέσσερις μάρτυρες. Συγκεκριμένα, κατέθεσαν ο εξεταστής της υπόθεσης, Αστ. 876 Κ. Ορφανός (ΜΘ1), ο οποίος κατέθεσε δέσμη του μαρτυρικού υλικού που έχει περισυλλεγεί (Τεκμήρια 2-3, 4.1-4.13 και 5-11), ο Δρ. Σ.Σ. (ΜΘ2), νευροχειρούργος και διορισθείς από το Υπουργείο Υγείας ως ερευνών λειτουργός σε σχέση με τις συνθήκες υπό τις οποίες η αποβιώσασα κατέληξε, ο Δρ. Π.Σ. (ΜΘ3), ιατροδικαστής, εντεταλμένος από την οικογένεια της αποβιωσάσης και ο Δρ. Α.Π. (ΜΘ4), νευροχειρούργος, ο οποίος είχε χειρουργήσει την αποβιώσασα προ του θανάτου της.

 

Έχω εξετάσει με προσοχή την ενώπιον μου μαρτυρία, τόσο την προφορική όσο και την πραγματική, από την οποία προκύπτουν τα ακόλουθα:

 

1.    Η αποβιώσασα, η οποία αντιμετώπιζε μεταξύ άλλων, προβλήματα υγείας όπως υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση δισκεκτομής και ημιπεταλεκτομής στο Απολλώνειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο, στις 26.08.2020.

 

2.    Την επέμβαση διενήργησε ο ΜΘ4, ο οποίος ήταν και ο θεράποντας ιατρός της τον δεδομένο χρόνο και γνώριζε, το ιατρικό ιστορικό της. Συγκεκριμένα, ως διαφαίνεται από τις σημειώσεις που τηρούσε ο ΜΘ4 στο ιατρείο του[1] η αποβιώσασα τον είχε επισκεφθεί στις 27.07.2020 και κατόπιν εξετάσεων που της έγιναν, διαγνώστηκε με χρόνια οσφυοϊσχιαλγία. Συγκεκριμένα, υπεβλήθη σε αξονική τομογραφία η οποία κατέδειξε στένωση σπονδυλικού σωλήνος και κήλη «Ο4-5, κήλη Θ12-Ο1». Της συνέστησε εγχείρηση ημιπεταλεκτομής αριστερά και δισκεκτομής Ο4-5, η οποία προγραμματίστηκε για τις 26.08.2020.

 

3.    Πράγματι, στις 26.08.2020, η αποβιώσασα υπεβλήθη στην πιο πάνω χειρουργική επέμβαση και με το πέρας της και την συρραφή του πεδίου επέμβασης, η αποβιώσασα παρέμεινε υπό νοσηλεία στο πιο πάνω νοσοκομείο για δύο περίπου ημέρες και έλαβε εξιτήριο στις 28.08.2020.

 

4.    Τόσο στις 26.08.2020, όσο και στις 27.08.2020, η κλινική εικόνα και κατάσταση της, χαρακτηρίστηκε από τους νοσηλευτικούς λειτουργούς του πιο πάνω νοσοκομείου, που την περιέθαλπαν, ως μέτρια, πλην όμως απύρετη. Στις 28.08.2020 στις 09:00, της δόθηκε εξιτήριο κατόπιν που την επισκέφθηκε ο ΜΘ4 και αλλάχθηκε η πληγή της και εξακολουθούσε να ήταν απύρετη[2].

 

5.    Ακολούθως, μεταφέρθηκε από τα παιδιά της (Μ2 και Μ11) στο σπίτι της και από το πρωί της επόμενης ημέρας, μέχρι και την Κυριακή, αισθανόταν, εξ όσων φαίνεται από την κατάθεση που έδωσε η Μ2 στην Αστυνομία[3], δυσφορία, πόνο και εκδήλωνε εμετούς οποτεδήποτε έτρωγε, γεγονός που τους θορύβησε οπότε και επικοινώνησαν με τον ΜΘ4, ο οποίος τους καθησύχασε πως πιθανόν, τα παραπάνω να αποτελούσαν παρενέργειες από τις υπνωτικές ουσίες που της χορηγήθηκαν πριν την επέμβαση.

 

6.    Την Δευτέρα, 30.08.2020, η αποβιώσασα παρουσίαζε αστάθεια, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία της και να πέσει στο πάτωμα, οπότε μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας από ασθενοφόρο, όπου εξετάστηκε και υπεβλήθη σε ακτινογραφία, η οποία δεν κατέδειξε ευρήματα κατάγματος. Αφού ήλεγξαν το σημείο στο οποίο ήταν χειρουργημένη, δόθηκαν οδηγίες όπως μεταφερθεί στο σπίτι της, όπως και έγινε.

 

7.    Την 01.09.2020 και την 02.09.2020, η αποβιώσασα εξακολουθούσε να μην αισθάνεται καλά και να κλαίει, γεγονός το οποίο εξέφρασε στην Μ2 ως επίσης ότι πονούσε και δεν μπορούσε να σταθεί στα πόδια της. Σύμφωνα με την κατάθεση της Μ2, όταν σήκωσε την μπλούζα της για να δει το τραύμα της, οι επίδεσμοι που το κάλυπταν, είχαν γεμίσει με αίμα και αναδυόταν από αυτούς άσχημη μυρωδιά. 

 

8.    Κατόπιν επικοινωνίας που είχε η Μ2, μαζί με τον ΜΘ4 το πρωί της 02.09.2020, κατά την διάρκεια της οποίας τον ενημέρωσε και για την πτώση που είχε η αποβιώσασα στις 30.08.2020, ο τελευταίος, σύμφωνα με την κατάθεση του[4], συνέστησε στην πρώτη, όπως επικοινωνήσει με τον Δρ. Χ.Κ., νευροχειρούργο και μεταφέρει την αποβιώσασα στον πιο πάνω ιατρό ο οποίος βρισκόταν στην Λάρνακα, ώστε να την εξετάσει. Επειδή ο εν λόγω ιατρός, ως του είχε λεχθεί, δεν κατέστη δυνατόν να εντοπιστεί, η αποβιώσασα μεταφέρθηκε στο Απολλώνειο Νοσοκομείο προκειμένου να εξεταστεί από τον ίδιο. Σύμφωνα με την κατάθεση της Μ2 και του Μ11[5], μετέφεραν την αποβιώσασα στο πιο πάνω νοσοκομείο, όπου εξετάστηκε από τον ΜΘ4, το πρωινό της 02.09.2020 και κατά την διάρκεια της εξέτασης, ο τελευταίος έβαλε την αποβιώσασα να ξαπλώσει στο κρεβάτι διότι δεν μπορούσε να σταθεί και όταν αφαίρεσε τον επίδεσμο από την τομή της, διεφάνη πως η πληγή ήταν γεμάτη αίματα και μύριζε πολύ άσχημα. Πάτησε την πληγή με τα χέρια του και από αυτήν έρεε αιματώδες υγρό («θρόμβοι από πηκτό αίμα») και ακολούθως προέβη σε συρραφή της πληγής. Επειδή ανησυχούσαν λόγω της κλινικής εικόνας της αποβιώσασας και ενόψει του ότι είχε προσφάτως εγχειριστεί, ζήτησαν όπως παραμείνει για νοσηλεία στο νοσοκομείο, αίτημα το οποίο δεν έγινε αποδεκτό καθότι ως τους αναφέρθηκε δεν υφίστατο λόγος και εν πάση περιπτώσει, λόγω του Γενικού Συστήματος Υγείας, τυχόν εισαγωγή, θα καθυστερούσε.  

 

9.    Σύμφωνα δε, με την κατάθεση του ΜΘ4[6], πράγματι, η αποβιώσασα μεταφέρθηκε στο ιατρείο του στο Απολλώνειο νοσοκομείο, επιχείρησε να την βάλει να περπατήσει και περπάτησε, με το περπάτημα ωστόσο να είναι αδύνατο, ως ήταν εν πολλοίς φυσιολογικό, μετά το συγκεκριμένο χειρουργείο. Επιθεώρησε την πληγή της τομής, η οποία αιμορραγούσε ελαφρώς και τοποθέτησε μια ραφή στο σημείο της αιμορραγίας, αφότου την καθάρισε.

 

10. Ως περαιτέρω ανέφερε προφορικά κατόπιν διευκρινίσεων που του τέθηκαν από το Δικαστήριο, συνέστησε στην οικογένεια να προβούν σε αναλύσεις αίματος  και να του κοινοποιήσουν τα αποτελέσματα, ωστόσο τίποτε στην συνέχεια δεν του κοινοποιήθηκε από τους οικείους της και δεν γνωρίζει εάν τέτοιες αναλύσεις έγιναν, αφού ακολούθησαν τα όσα αναφέρονται στην συνέχεια. Στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία, είχε αναφέρει πως κατά τον δεδομένο χρόνο, πήρε και «δείγμα από το υγρό για καλλιέργεια και αίμα για γενικές αναλύσεις», φράση η οποία ήταν διαγεγραμμένη στην κατάθεση του, εξ ου και κλήθηκε από το Δικαστήριο για να διευκρινίσει το συγκεκριμένο σημείο. Ως ανέφερε, αυτό είχε καταγραφεί εκ παραδρομής, αφού αυτό που ήθελε να πει, το οποίο συμπληρώνει στην συνέχεια της κατάθεσης του, ήταν ότι έγινε προσπάθεια, κατά την επιθεώρηση της πληγής, για παρακέντηση (λήψη υγρού για σκοπούς καλλιέργειας) ωστόσο δεν κατέστη δυνατή η αναρρόφηση οποιουδήποτε πυώδους υγρού. Ως δε, διευκρίνισε περαιτέρω, η λήψη τέτοιου υγρού, έγκειτο στο  να καταδειχθεί εάν υπήρχε μόλυνση στο χειρουργημένο τραύμα και εάν ναι, να ταυτοποιηθεί το μικρόβιο από το οποίο επιμολύνθηκε η πληγή ώστε να αντιμετωπιστεί καταλλήλως φαρμακευτικά, αφού υπήρχε υποψία μόλυνσης. Εξ ου και έδωσε εντολή για να γίνουν αναλύσεις αίματος και χορήγησε προληπτικά αντιβιοτικά φάρμακα (Augmentin) ευρύτερου φάσματος,  ούτως ώστε εάν τέτοια μόλυνση υπήρχε, να την είχε καλύψει.

 

11. Ερωτηθείς από το Δικαστήριο εάν την δεδομένη στιγμή υπήρχε στο Απολλώνειο νοσοκομείο, χημείο στο οποίο να μπορούσαν να διενεργηθούν οι αναλύσεις, ανέφερε πως υπήρχε πλην όμως, θα ήταν προτιμότερο οι αναλύσεις να γίνουν πρωί και πάντως με άδειο στομάχι ώστε  τα αποτελέσματα να είναι πιο ακριβή. Κατόπιν που θα λάμβανε τα αποτελέσματα των αναλύσεων αίματος και νοουμένου ότι αυτά θα φανέρωναν μόλυνση, θα προχωρούσε σε αξονική τομογραφία η οποία θα προσδιόρισε την εστία της μόλυνσης, εάν δηλαδή αυτή εστιαζόταν στο χειρουργικό πεδίο ή οπουδήποτε αλλού και το αποτέλεσμα της θα καθόριζε την περαιτέρω πορεία της θεραπείας. Εάν επιτυγχανόταν η καλλιέργεια υγρού εκείνη την ώρα, θα είχαν αποτελέσματα εντός 48 ωρών και εάν η ανάλυση αίματος γινόταν την ίδια ώρα, τα αποτελέσματα θα ήταν διαθέσιμα σε μερικές ώρες ή/και την επόμενη ημέρα, αναλόγως του προγράμματος του χημείου. Η δε αξονική τομογραφία, θα έδειχνε αμέσως αν υπήρχε απόστημα ή διάχυτη φλεγμονή και θα συνέχιζε την λήψη αντιβίωσης μέχρι να ληφθούν αποτελέσματα τυχόν καλλιέργειας που θα γινόταν και εάν διαπιστωνόταν ότι η φλεγμονή προερχόταν από την χειρουργηθείσα τομή, στο επίπεδο που αργότερα διεφάνη ότι βρισκόταν, θα της χορηγείτο ενδοφλέβια και όχι δια του στόματος αντιβίωση  με συγκεκριμένα φάρμακα τα οποία καλύπτουν όλα σχεδόν τα μικρόβια και τα οποία δεν υπάρχουν σε στέρεα μορφή (χάπια).

 

12. Κατόπιν της συρραφής της τομής της αποβιώσασας, ως περιγράφεται στο σημείο 7 πιο πάνω, η τελευταία μεταφέρθηκε από τα παιδιά της, στις 13:00 της 02.09.2020 σε κέντρο αποκατάστασης[7], υπό περιστάσεις οι οποίες αμφισβητούνται και οι οποίες εν πάση περιπτώσει δεν έχουν καμμιά σημασία για σκοπούς του παρόντος πορίσματος. Περιπλέον, οι Μ2 αναφέρει στην κατάθεση της πως πέραν της παραπομπής της αποβιώσασας σε κέντρο αποκατάστασης, τους χορηγήθηκε και παραπεμπτικό για φυσιοθεραπεία. Επί αυτής της τελευταίας αναφοράς, σημειώνω για όποια σημασία έχει, πως τέτοιο παραπεμπτικό, εντοπίζεται στον φάκελο του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας, στο οποίο η αποβιώσασα εισήχθη μετέπειτα, ο οποίος κατατέθηκε ως τεκμήριο 10[8]. Κατά την εισαγωγή της στο συγκεκριμένο κέντρο, η αρτηριακή πίεση, οι παλμοί καθώς η θερμοκρασία της, σύμφωνα με την κατάθεση της διευθύντριας του συγκεκριμένου κέντρου[9] (Μ12), ήταν σε φυσιολογικά επίπεδα και η γενική εικόνα της καλή, εκτός από το απόγευμα που ήταν ανήσυχη και πονούσε, οπότε περί το βράδυ της 02.09.2020 στις 21:00 κλήθηκε ασθενοφόρο για να την παραλάβει και να την μεταφέρει στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, όπως και έγινε.

 

13. Σημειώνω επί τούτου ότι, ως προκύπτει από την κατάθεση της Μ2, η οικογένεια ειδοποιήθηκε από το πιο πάνω κέντρο αποκατάστασης, για την κατάσταση της υγείας της μητέρας της, στις 02:00 της 04.09.20 ενώ σύμφωνα με την σημείωση της διεύθυνσης ασθενοφόρων[10] η κλήση από το εν λόγω κέντρο, λήφθηκε περί τις 03:15 της 03.09.2020 και στις 03:25, πλήρωμα του ασθενοφόρου έφτασε στο κέντρο αποκατάστασης που βρισκόταν η αποβιώσασα, το οποίο αξιολόγησε αμέσως την αποβιώσασα και διαπίστωσε πως δεν υπήρχε καμιά οφθαλμολογική, κινητική και λεκτική ανταπόκριση, με αξιολόγηση σε επίπεδο «κλίμακας Γλασκώβης», 3/15 τον δεδομένο χρόνο. Ως έχει επεξηγηθεί από τον ΜΘ2, η κλίμακα κόμματος της Γλασκώβης είναι διεθνές σύστημα αξιολόγησης του επιπέδου συνείδησης ενός αρρώστου, δια μέσω του οποίου, βαθμολογούνται οι διάφορες αντιδράσεις σε εξωτερικά φυσικά ερεθίσματα, οι οποίες στη συνέχεια προστίθενται για να καθοριστεί το επίπεδο συνείδησης που έχει ο άρρωστος τον δεδομένο χρόνο που εξετάζεται, από τον αριθμό «15» που είναι ο καθορισθείς της πλήρους συνείδησης. Είναι περαιτέρω ως ανέφερε αποδεκτό, ότι συνολική βαθμολογία κάτω του 9/15 θεωρείται ως κατάσταση κόμματος, ενώ 6 και κάτω, υποδηλοί προθανάτια κατάσταση. Το δε, 3/15 που είναι το κατώτερο, εξυπακούει βαθύ κόμμα. Έπεται συνεπώς ότι, η αποβιώσασα περιήλθε σε κώμα ενόσω βρισκόταν ακόμη, στο συγκεκριμένο κέντρο αποκατάστασης. Σημειώνω ότι, καμμιά αναφορά γίνεται από την Μ12, σε σχέση με την κατάσταση στην οποία βρισκόταν η αποβιώσασα όταν κλήθηκε ασθενοφόρο, πέραν από το ότι παραπονείτο για πόνο και ήταν ανήσυχη το απόγευμα.

 

14.  Η αποβιώσασα παραλήφθηκε στις 03:45 της 03.09.2020, από ιατρούς του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας, επαναξιολογήθηκε και η συνείδηση της κατατάχθηκε σε 6/15 σε επίπεδο κόμματος Γλασκόβης, ενώ το χειρουργηθέν τραύμα της ήταν ερυθρό και αιμορραγούσε. Υπεβλήθη σε διάφορες αιματολογικές και άλλες εργαστηριακές αναλύσεις και κατόπιν της λήψης των εργαστηριακών αποτελεσμάτων στις 04:31[11] της 03.09.2020 τα οποία κατέδειξαν σοβαρότατη μόλυνση σε επίπεδο σηπτικής καταπληξίας (σήψης αίματος), κρίθηκε αναγκαία η διασωλήνωση και η μεταφορά της στην μονάδα εντατικής θεραπείας, όπως και έγινε.   

 

15. Για λόγους που δεν έχουν διακριβωθεί, η αποβιώσασα παραπέμφθηκε με ασθενοφόρο και ούσα διασωληνωμένη, από το Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, στο Απολλώνειο Νοσοκομείο στην Λευκωσία, απ’ όπου και παραλήφθηκε στις 12:36[12]. Κλήθηκε εντατικολόγος, καρδιολόγος καθώς και ο ΜΘ4, οι οποίοι ανέλαβαν την περαιτέρω θεραπεία της. Μεταφέρθηκε στην μονάδα εντατικής θεραπείας του πιο πάνω ιδιωτικού νοσηλευτηρίου, ούσα στην ίδια κωματώδη κατάσταση, της λήφθηκε εκ νέου δείγμα αίματος και διενεργήθηκαν εκ νέου εργαστηριακές αναλύσεις, το αποτέλεσμα των οποίων επιβεβαίωνε την ύπαρξη σηψαιμίας (μεταξύ άλλων) στο αίμα της, καθώς και ότι η αποβιώσασα είχε προσβληθεί από το μικρόβιο staphylococcus aureus (MRSA). Ενόσω βρισκόταν στον αναπνευστήρα, υπέστη ανακοπή, επανήλθε για λίγο μετά την παρέμβαση των ιατρών και λίγο μετά υπέστη εκ νέου καρδιακή ανακοπή και παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για ανάνηψη της, εντούτοις κατέληξε περί τις 18:00 της 03.09.2020, οπότε και πιστοποιήθηκε ο θάνατος της[13].

 

16. Σημειώνω ότι, με βάση την κατάθεση της Μ2, η διασωλήνωση της αποβιώσασας ενόσω βρισκόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, απαιτούσε ως τους είχε λεχθεί, την μεταφορά της στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας πλην όμως για να μπορούσε να γίνει, απαιτείτο η υπογραφή του θεράποντος ιατρού της αποβιωσάσης, ο οποίος δεν ανταποκρινόταν στις τηλεφωνικές κλήσεις τους. Κατόπιν πολλών ωρών, επετεύχθη επικοινωνία με άλλο ιατρό του Απολλώνειου Νοσοκομείου, στον οποίο παραπέμφθηκε από την ιδιαιτέρα γραμματέα του ΜΘ4, οπότε ο πρώτος έδωσε οδηγίες και η αποβιώσασα μεταφέρθηκε στο Απολλώνειο.  

 

17. Στις 04.09.2020 και αφότου η αποβιώσασα μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και αναγνωρίστηκε από την Μ2[14], η Μ3, παρουσία του ΜΘ3 κατόπιν επιθυμίας της οικογένειας, διενήργησε νεκροψία επί της σωρού της και με το πέρας της εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό αιτιών θανάτου[15] σημειώνοντας ως προς την αιτία έλευσης του θανάτου «εν αναμονή εργαστηριακών αναλύσεων».

 

18.  Κατά την διάρκεια της νεκροψίας, ο Μ4 έλαβε αριθμό φωτογραφιών[16] ενώ λήφθηκαν από την αποβιώσασα, αίμα και οφθαλμικό υγρό για σκοπούς διενέργειας τοξικολογικών εξετάσεων καθώς επίσης και δέρμα πλησίον της χειρουργικής τομής, τμήματα του εγκεφάλου, καθώς και παρασκεύασμα ενδοθωρακικών και ενδοκοιλιακών οργάνων, για σκοπούς διενέργειας ιστοπαθολογικών εξετάσεων. Περιπλέον, λήφθηκαν δύο επιχρίσματα από την ανοικτή πληγή για σκοπούς διενέργειας καλλιεργειών και ανίχνευσης αντιγόνου και DNA/RNA βιολογικού υγρού. Δέον να σημειωθεί ότι, η διαδικασία νεκροψίας, είχε σε κάποιο στάδιο διακοπεί, ενόψει υποψίας από μέρους της Μ3, ότι η αποβιώσασα έπασχε από ηπατίτιδα, με βάση την μακροσκοπική εξέταση που διενεργούσε την δεδομένη στιγμή, υποψία η οποία επιβεβαιώθηκε κατόπιν εργαστηριακών αναλύσεων οι οποίες κατέδειξαν πως η αποβιώσασα έπασχε από ηπατίτιδα Β.

 

19. Σημειώνω, για όποια σημασία έχει πως στο ιστορικό της αποβιώσασας το οποίο περιέχεται τόσο στον ιατρικό φάκελο που τηρείτο στο Απολλώνειο Νοσοκομείο και στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, αλλά και στις προσωπικές σημειώσεις του ΜΘ4, πουθενά δεν αναφέρεται η ύπαρξη ηπατίτιδας, ούτε και υπάρχει οποιοδήποτε έγγραφο που να δεικνύει πως διενεργήθηκε οποιαδήποτε εξέταση προτού η αποβιώσασα χειρουργηθεί, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έπασχε από οποιοδήποτε μεταδιδόμενο νόσημα. Σημειώνω βέβαια ότι, κατά τον ΜΘ4, τέτοιες εξετάσεις διενεργήθηκαν, πλην όμως επισημαίνω, πως πουθενά στο μαρτυρικό υλικό που λήφθηκε από τα παραπάνω νοσοκομεία, αλλά και από τον ΜΘ4, δεν εντοπίζονται αποτελέσματα τέτοιων εξετάσεων.

 

20.  Τα δείγματα που λήφθηκαν για σκοπούς διενέργειας ιστοπαθολογικών εξετάσεων, εξετάστηκαν από τον Μ10, στις 30.11.2020 και κατόπιν της εξέτασης τους, ο τελευταίος συνέταξε έκθεση[17] σύμφωνα με την οποία και με βάση την μικροσκοπική εξέταση που διενεργήθηκε στα δείγματα που εξέτασε, στις τομές του εγκεφάλου, παρατηρούνται στοιχεία υπεραιμίας, ήπιο φλοιϊκό υπαραχνοειδές οίδημα, καθώς και εστίες αντιδραστικού τύπου γλοίωσης. Στις δε τομές από τα ενδοθωρακικά όσο και από τα ενδοκοιλιακά όργανα, προεξέχουν οι αλλοιώσεις από τους πνεύμονες. Αυτοί εμφανίζουν πρόσφατες αιμορραγικές διαποτίσεις γύρω από τα ενδοαυλικά έμβολα, εντός των αγγείων της πνευμονικής κυκλοφορίας. Τα δερματικά ιστοτεμάχια (επιπολής και εν τω βάθει) πλησίον της χειρουργικής τομής, εμφανίζουν εκσεσημασμένες αλλοιώσεις οξείας ρευστοποιού νέκρωσης με αποστηματοποίηση, καθώς και αποικίες βακτηριδίων με υφή κόκκων. Αποτέλεσε συνεπώς συμπέρασμα του πως τα παραπάνω ευρήματα  ήταν συνηγορητικά υπέρ πνευμονικής φλεγμονής, σε έδαφος σηπτικής και εξόχως φλεγμαίνουσας χειρουργικής τομής και ιογενούς ηπατίτιδας ως επίσης ότι υπήρχαν αυτολυτικού, ισχαιμικού και αντιδραστικού τύπου αλλοιώσεις των λοιπών οργάνων.

 

21. Το αίμα και οφθαλμικό υγρό που λήφθηκαν από την αποβιώσασα κατά την νεκροτομή, εξετάστηκαν από το Γενικό Χημείο του Κράτους και η εξέταση τους κατέδειξε την παρουσία διαφόρων φαρμακευτικών ουσιών, όλες εκ των οποίων ανήκουν στην κατηγορία των φαρμάκων που είχαν χορηγηθεί στην αποβιώσασα κατά την νοσηλεία της. Τα δε αποτελέσματα της καλλιέργειας των δύο επιχρισμάτων που λήφθηκαν από την ανοικτή πληγή της χειρουργηθείσας τομής της αποβιώσασας, ήταν θετικά στο βακτήριο «σταφυλόκοκκος» («Staphylococcus Aureus (Mrsa):3+).

 

22. Κατόπιν της λήψης των αποτελεσμάτων των παραπάνω αποτελεσμάτων εν τω σύνολο τους, η Μ3 κατέληξε με βάση την Ιατροδικαστική Έκθεση Νεκροψίας- Νεκροτομής που ετοίμασε στην συνέχεια[18] πως ο θάνατος της αποβιώσασας επήλθε συνεπεία πνευμονικής φλεγμονής, σε έδαφος σηπτικής και εξόχως φλεγμαίνουσας χειρουργικής τομής και ιογενούς ηπατίτιδας. Στα δε γενικότερα ευρήματα της από την νεκροψία, σημειώνει ότι πως στο σώμα της αποβιώσασας, στην συραμμένη χειρουργική τομή 7 ραμμάτων στην οσφυϊκή χώρα, μήκους 9 εκατοστών υπήρχε χειρουργική πληγή (μήκους 2,5 εκατοστών) με εκροή υγρού από  αυτήν στην οσφυική χώρα, ενώ το υπόλοιπο σώμα ήταν άνευ κακώσεων. Στον εγκέφαλο παρατηρείτο εικόνα εγκεφαλικού οιδήματος και συμφόρησης των αγγείων του εγκεφάλου τα οποία παρουσίαζαν μέτριου βαθμού αθηρωματικές αλλοιώσεις. Οίδημα, παρατηρείτο και στους πνεύμονες αφού κατά τις διατομές του πνευμονικού παρεγχύματος έκρεε ποσότητα αφρώδους οροαιματηρού υγρού.  

 

23. Σημειώνω περαιτέρω, πως ενόψει του ότι η Μ2, κατά τις 03.09.2020 που  έδωσε κατάθεση, ανέφερε πως επιθυμεί να διερευνηθεί από την Αστυνομία κατά πόσο η αποβιώσασα έτυχε ή όχι της δέουσας ιατρικής περίθαλψης, ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας, διόρισε τον ΜΘ2, ως ανεξάρτητο ερευνών λειτουργό, ώστε να εξετάσει τα έγγραφα και τις καταθέσεις που λήφθηκαν από την Αστυνομία. Ο ΜΘ2, συνέταξε για τον παραπάνω σκοπό έκθεση, ημερομηνίας 31.07.2023[19] στην οποία ωστόσο οφείλω να σημειώσω, πως σε κανένα συμπέρασμα φαίνεται να καταλήγει. Η εν λόγω έκθεση, παραθέτει υπό μορφή ιστορικού το τι επεσυνέβη από τις 27.07.2020 που η αποβιώσασα είχε επισκεφθεί για πρώτη φορά τον ΜΘ4, μέχρι και τις 03.09.2020 που απεβίωσε. Ορισμένα δε σημεία της έκθεσης του, δεν φαίνεται να υποστηρίζονται από την μαρτυρία όπως για παράδειγμα το ότι στις 02.09.2020 που η αποβιώσασα είχε μεταφερθεί στο Απολλώνειο Νοσοκομείο και εξετάστηκε από τον ΜΘ4, της λήφθηκε δείγμα από το τραύμα για σκοπούς καλλιέργειας.

 

24. Ως προκύπτει από την προφορική του μαρτυρία, η χειρουργική επέμβαση στην οποία υπεβλήθη η αποβιώσασα, είναι επέμβαση ρουτίνας για κάποιο νευροχειρούργο και ενδείκνυτο  να γίνει, με βάση τα ευρήματα της αξονικής τομογραφίας στην οποία υπεβλήθη η αποβιώσασα στις 27.07.2020. Περιπλέον, τα συμπτώματα εμέσματος που είχε κατόπιν που έλαβε εξιτήριο, ήταν αναμενόμενα αφού συνηθίζεται να προκαλούνται, όχι από την επέμβαση αλλά από την νάρκωση που προηγείται της επέμβασης και είναι μια συνήθης παρενέργεια των συγκεκριμένων φαρμάκων.

 

25. Σε σχέση με την χειρουργική τομή και το μετεγχειρητικό στάδιο της, όταν μια χειρουργημένη τομή έχει άσχημη οσμή σημαίνει πως υπάρχει πυώδης έκκριση, η οποία υποδηλοί λοίμωξη. Για να υπάρχει έκκριση, υπάρχει διάσπαση του τραύματος και διαπύηση του και η ορθή πρακτική είναι να ελέγχεται το τραύμα και να αφήνεται ανοικτό και όχι να ράβεται, όπως έγινε εν προκειμένω. Η δε λήψη καλλιέργειας είναι υποχρεωτική και  η χορήγηση αντιβίωσης ευρέου φάσματος όπως δόθηκε στην προκειμένη ενδεδειγμένη, μέχρι την λήψη των αποτελεσμάτων καλλιέργειας για να δοθεί πιο στοχευμένη αντιβίωση με βάση το μικρόβιο που θα έχει ταυτοποιηθεί. Εάν ο χειρούργος από την επιθεώρηση του τραύματος κρίνει ότι η μόλυνση είναι επιφανειακή, μπορεί να συρράψει το τραύμα και  να στείλει για καλλιέργεια ωστόσο το δείγμα που θα λάβει. Αν ωστόσο, υπάρχει υποψία ότι η μόλυνση προέρχεται από το βάθος του τραύματος, τότε ο ασθενής παραμένει εντός του νοσοκομείου για περαιτέρω εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία, αξονικός έλεγχος με σκιαγραφικό και επαναλαμβανόμενες καλλιέργειες.

 

26. Δεν είναι εύκολα αντιληπτό εάν η μόλυνση είναι επιφανειακή ή όχι και η παραμικρή υποψία δύναται να οδηγήσει τον χειρούργο στο να βάλει ξανά στο χειρουργείο τον ασθενή, να ανοίξει την πληγή, ώστε να μπορεί  να επιθεωρηθεί εσωτερικά το τραύμα. Η διάσπαση μιας πληγής, είναι συχνό φαινόμενο και στην προκειμένη, η αρχική λοίμωξη της αποβιώσασας ενδέχεται να προήλθε από την είσοδο μικροβίων στην διασπασμένη πληγή τα οποία επεκτάθηκαν στην κυκλοφορία του αίματος και εξελίχθηκαν συνακόλουθα σε σηψαιμία, γεγονός που οδήγησε στον θάνατο της, με δεδομένο το ότι η αποβιώσασα έπασχε από διαβήτη, παράγοντας ο οποίος συντείνει στην απόκτηση διαφόρων λοιμώξεων.

 

27. Εάν η αποβιώσασα κρατείτο για νοσηλεία στις 02.09.2020, η φαρμακευτική αγωγή που της δόθηκε δεν θα άλλαζε, πλην του ότι θα μπορούσε να της χορηγηθεί ενδοφλέβια αντιβίωση, αντί δια του στόματος, η οποία χρησιμοποιείται για ταχύτερη δράση της δραστικής ουσίας των φαρμάκων και θα μπορούσε να προληφθεί η σηψαιμία, χωρίς ωστόσο  να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, να είχε την κατάληξη που είχε, αφού εάν θα ανέπτυσσε σηψαιμία, θα την ανέπτυσσε ούτως ή άλλως.

 

28. Τα ίδια εν πολλοίς αναφέρθηκαν και από τον ΜΘ3, ο οποίος πρόσθεσε πως με βάση το ιατρικό ιστορικό της αποβιώσασας και ιδιαίτερα της πάθησης σακχαρώδους διαβήτη τύπου ΙΙ, είθισται να χορηγείται στον ασθενή προληπτική αντιβιοτική θεραπεία, πριν από το χειρουργείο και μετά το χειρουργείο να ακολουθεί ενδοφλεβίως, αντιβιοτική αγωγή για σκοπούς πρόληψης αφού σε αντίθετη περίπτωση, αναπτύσσεται  μόλυνση, μικροβιαιμία, σηπτική καταπληξία, ανεπάρκεια πολλαπλών οργάνων και συνακόλουθα θάνατος.

 

29. Ο λόγος, έγκειται στο ότι ασθενείς με το πιο πάνω ιστορικό διαβήτη, θεωρούνται υψηλού κινδύνου για επιμόλυνση τραύματος και δεν είθισται να λαμβάνουν εξιτήριο άμεσα, μετά από χειρουργείο και παραμένουν για ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα του τραύματος μέχρι την επούλωση τους.

 

30.  Όταν δε υπάρχει υποψία μόλυνσης, επιβάλλεται η λήψη δείγματος για σκοπούς καλλιέργειας αίματος, ούρων και επιχρισμάτων από το τραύμα για σκοπούς χαρτογράφησης της μόλυνσης και αντιβιογράμματος.

 

31. Στην προκειμένη, διεφάνη κατά την διάρκεια της νεκροψίας στην οποία παρέστη πως στην πίεση ένθεν και ένθεν της χειρουργικής τομής, έρεε άφθονο δύσοσμο πυώδες οροαιματηρό υγρό από το εσωτερικό του τραύματος[20], ενώ κατά την πλήρη διάνοιξη του διαπιστώθηκαν μακροσκοπικά αιματηρά και πυώδη στοιχεία που κάλυπταν τα τοιχώματα του εσωτερικού χειρουργικού τραύματος και  τα υποκείμενα μαλακά μόρια του δέρματος με έντονη δυσοσμία, ως επίσης υπήρχαν αιματοπήγματα στον βυθό του τραύματος.  

 

32. Η διάσπαση των χειλέων του τραύματος, από το οποίο έρεε δύσοσμο υγρό, είναι στοιχείο έκδηλης παραμέλησης του τραύματος και κακής μετεγχειρητικά, ιατροφαρμακευτικής φροντίδας η οποία επέτρεψε την επέκταση της μόλυνσης στο αίμα, την πρόκληση ακολούθως μικροβιαιμίας, σηπτικής καταπληξίας, μόλυνσης των πνευμόνων και συνακόλουθα τον θάνατο.

 

33. Τα ιδιαιτέρως υψηλά επίπεδα λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα της αποβιώσασας[21] (21.000 αντί των 9.200 που είναι το φυσιολογικό όριο), τα οποία διαπιστώθηκαν στις 03.09.2020 στις 04:31, αλλά και  τα αποτελέσματα της αντιδρώσας πρωτείνης[22] (461,10mg/L αντί 0.00-5.00mg/L) που είναι το φυσιολογικό όριο, καταδεικνύουν πέραν από τα υψηλότατα επίπεδα μόλυνσης και ότι η μόλυνση είχε ξεκινήσει τις προηγούμενες ημέρες, συμπέρασμα το οποίο επιμαρτυρείται  και από το ιατροδικαστικό πόρισμα της Μ3.

 

34. Το ότι δε διαπιστώθηκε πως η αποβιώσασα έπασχε από ηπατίτιδα, δεν είχε καμιά απολύτως σχέση με την κατάληξη της.

 

35. Μετά την διαπίστωση του ότι η αποβιώσασα έπασχε από σηπτική καταπληξία, διαπίστωση η οποία έγινε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας στις 04:31 της 03.09.2020, η τελευταία θα έπρεπε να μεταφερθεί αμέσως στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, στο οποίο δεν μεταφέρθηκε, παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί εν τέλει στο Απολλώνειο Νοσοκομείο στην Λευκωσία μετά από πάρα πολλές ώρες και όταν ήδη η αποβιώσασα βρισκόταν σε προθανάτια κατάσταση.

 

36. Με βάση τα αποτελέσματα της ιστοπαθολογικής εξέτασης και δη των εκσεσημασμένων αλλοιώσεων οξείας ρευστοποιού νέκρωσης με αποστηματοποίηση των δερματικών ιστοτεμαχίων που λήφθηκαν πλησίον της χειρουργικής τομής, διαφαίνεται πως η μόλυνση υπήρχε τουλάχιστον 4-5 ημέρες προηγουμένως της 04.09.2020, ημερομηνίας που λήφθηκαν τα εν λόγω ιστοτεμάχια και πάντως πριν από την 02.09.2020 που η αποβιώσασα είχε αρχικώς επισκεφθεί τον ΜΘ4.

 

37. Εάν γίνονταν αναλύσεις κατά την πιο πάνω ημερομηνία, θα διαφαινόταν η ύπαρξη και το μέγεθος της μόλυνσης και θα μπορούσε με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, να αντιμετωπιστεί αφού δεν είναι σύνηθες, ούτε δεδομένο ο ασθενής να πεθαίνει από μια μόλυνση. Σε κάθε περίπτωση, ως ανέφερε ο ΜΘ3, για να διδόταν από την αρχή εξιτήριο στην αποβιώσασα, στις 29.08.2020, θα έπρεπε να είχαν διενεργηθεί αναλύσεις αίματος για να υπάρχει η απεικονιστική κατάσταση του τραύματος αφού δεν δύναται κάποιος να δει, κάτω από το τραύμα ποια είναι η κατάσταση, αναλύσεις που δεν προκύπτει να έγιναν. Αντ’ αυτού, έγινε μόνο μακροσκοπική εξέταση της αποβιώσασας, από τους νοσηλευτικούς λειτουργούς του Απολλωνείου Νοσοκομείου.

 

Τα πιο πάνω γεγονότα τα οποία προκύπτουν από την προσκομισθείσα μαρτυρία, με οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα:

 

·  Η αποβιώσασα, πάσχουσα από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, θεωρείτο ασθενής υψηλού κινδύνου, ευάλωτη και επιρρεπής στην απόκτηση μολύνσεων και ο παράγοντας αυτός, δεν προκύπτει να έχει τύχει της δέουσας αξιολόγησης, τόσο κατά την νοσηλεία της στο Απολλώνειο νοσοκομείο μετεγχειρητικά, όσο και κατά την χορήγηση εξιτηρίου από το πιο πάνω νοσοκομείο, αλλά και στις αμέσως επόμενες επισκέψεις της, τόσο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας στις 30.8.2020.

 

·         Παρόλο που προ της χειρουργικής επέμβασης στην οποία υπεβλήθη, φαίνεται να της χορηγήθηκε προληπτικά αντιβιοτική θεραπεία, αυτή δεν προκύπτει να συνεχίστηκε, αφότου της δόθηκε εξιτήριο ως ενδεικνυόταν να γίνει, για σκοπούς πρόληψης απόκτησης οποιασδήποτε μόλυνσης, ούσα ασθενής υψηλού κινδύνου. 

 

·         Έλαβε δε το εν λόγω εξιτήριο, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μετά την επέμβαση στην οποία υπεβλήθη, κατόπιν μακροσκοπικής και όχι μικροσκοπικής εξέτασης, η οποία θα επέτρεπε τον απεικονιστικό έλεγχο της κατάστασης της υγείας της μετά την επέμβαση και προτού λάβει εξιτήριο παρόλο που είθισται σε ασθενείς με το συγκεκριμένο ιατρικό ιστορικό να παρατείνεται η νοσηλεία τους μέχρι και την επούλωση του χειρουργηθέν τραύματος, ακριβώς για να προληφθεί τυχόν επιμόλυνση του. 

 

·         Η μόλυνση που απέκτησε και η οποία ως διεφάνη την οδήγησε σε σηπτική καταπληξία, κατάσταση καθοριστική για την κατάληξη της, φαίνεται να ενυπήρχε τουλάχιστον από τις 02.09.2020 που για πρώτη φορά μετά την επέμβαση που υπεβλήθη, παραπονέθηκε και επισκέφθηκε τον θεράποντα ιατρό της, στις εγκαταστάσεις του Απολλώνειου Ιδιωτικού Νοσοκομείου. Παρόλα αυτά, κανένα έλεγχος διενεργήθηκε για περαιτέρω εκτίμηση της κατάστασης της και ουδέν διάβημα λήφθηκε για σκοπούς διάγνωσης και συνακόλουθα αναχαίτισης της ήδη υπάρχουσας μόλυνσης, παρά τις υποψίες που ηγέρθηκαν για την ύπαρξη της και παρά το γεγονός ότι παρέχονταν κατά τον δεδομένο χρόνο, όλα τα ιατρικά μέσα, τα οποία θα οδηγούσαν πρωτίστως σε διάγνωση και κατά δεύτερο σε αντιμετώπιση. Ούτε και στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας φαίνεται να  διενεργήθηκε οποιαδήποτε εργαστηριακή ανάλυση στις 30.08.2020 που η αποβιώσασα μεταφέρθηκε έπειτα από πτώση, παρά την συμπτωματολογία που παρουσίαζε (εμετούς, άλγος και πόνο) και παρόλο που ήταν γνωστό πως είχε χειρουργηθεί, μόλις 4 ημέρες προηγουμένως.

 

·         Ενώ ως φαίνεται, κατά την διάρκεια της σύντομης παραμονής της σε συγκεκριμένο κέντρο αποκατάστασης, παραπονείτο για πόνο στην πληγή και ήταν ανήσυχη από το απόγευμα της 02.09.2020, εν τέλει αναζητήθηκε ιατρική βοήθεια, πολλές ώρες αργότερα, όταν συγκεκριμένα στις 03:25 της 03.09.2020, βρισκόμενη πλέον σε κωματώδη κατάσταση.

 

·         Στις 03.09.2020 τα ξημερώματα (04:31) και ενώ κρίθηκε αναγκαία η διακομιδή της στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, για σκοπούς διασωλήνωσης και εισαγωγής της στην μονάδα εντατικής θεραπείας, ενόψει της κωματώδους κατάστασης στην οποία πλέον βρισκόταν και ενόψει των επιβεβαιωμένων πλέον αποτελεσμάτων ύπαρξης σοβαρότατης μόλυνσης στο αίμα της (σηψαιμία), διακομιδή της εν τέλει επετεύχθη πολλές ώρες αργότερα και συγκεκριμένα περί τις 12:36 και πάντως όχι στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, αλλά αντί αυτού στο Απολλώνειο Νοσοκομείο Λευκωσίας, 8 δηλαδή ώρες αργότερα.

 

Κατ’ ακολουθία των πιο πάνω συμπερασμάτων, καταλήγω καταρχάς και αποτελεί πόρισμα μου ότι ο θάνατος της αποβιώσασας, Γεωργίας Προδρόμου, ο οποίος επήλθε στις 03.09.2020, οφείλεται σε πνευμονική φλεγμονή, σε έδαφος σηπτικής και εξόχως φλεγμαίνουσας χειρουργικής τομής και ιογενούς ηπατίτιδας.

 

Κατά δεύτερο, έχοντας κατά νου το σύνολο της ενώπιον μου προσκομισθείας μαρτυρίας, καταλήγω ότι με βάση αυτήν, προκύπτει το ενδεχόμενο, στον θάνατο της Γεωργίας Προδρόμου να έχουν συμβάλει, πράξεις και/ή παραλείψεις τρίτων προσώπων.

 

Διευκρινίζω για να είναι απόλυτα σαφές ότι η κατάληξη αυτή δεν υποδηλώνει απόδοση οποιουδήποτε είδους ευθύνης, λόγω αναρμοδιότητας να το πράξω. Ενόψει ωστόσο της ως άνω κατάληξης μου το πόρισμα, επιβάλλεται να διαβιβαστεί στον Γενικό Εισαγγελέα ώστε να τύχει του ανάλογου χειρισμού.

 

Το παρόν πόρισμα να κοινοποιηθεί από τον Πρωτοκολλητή, (αφότου τύχει της σχετικής έγκρισης σύμφωνα με τις πρόνοιες της νομοθεσίας), πέραν του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και στην οικογένεια της θανούσης, δια μέσω των συνηγόρων τους.

 

(Υπ.) .........................................

                                                                                           Ε.Κ. Μιντή

                                                                                    Θανατική Ανακρίτρια

Πιστό Αντίγραφο,

Πρωτοκολλητής.