ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Χατζηξενοφώντος, Ε.Δ.
Αρ. Υπόθεσης: 3227/2023
Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας
εναντίον
1. Κ. ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ (ΣΙΔΕΡΑΣ) ΛΤΔ
2. Κ. Α.
3. S. GEORGIOU CONSTRUCTION LTD
4. Κ. Γ.
5. CELICANDIA LTD
6. Γ. Ι.
Κατηγορούμενοι
Ημερομηνία: 08/06/2026
Εμφανίσεις:
Για την Κατηγορούσα Αρχή: κος Γ. Προδρόμου
Για τους Κατηγορούμενους 1 και 2: κος Γ. Σιαηλής
Για τους Κατηγορούμενους 3 και 4: κος Ι. Τηλεμάχου
Για τους Κατηγορούμενους 5 και 6: κος Καμένος μαζί με κο. Καμένο
Κατηγορούμενοι 2, 4, και 6 παρόντες
Π Ο Ι Ν Η
Α. Εισαγωγή – Το Κατηγορητήριο
Η παρούσα υπόθεση αφορά εργατικό ατύχημα που επεσυνέβη στις 27/6/2020, στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας, στην Πάφο, κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών σε υπό ανέγερση οικοδομή (στο εξής το «Έργο»), που είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα ο [ ].
Οι έξι κατηγορούμενοι, οι οποίοι αντιμετωπίζουν διαφορετικές κατηγορίας ο καθένας τους, είναι οι εξής:
· Η Κατηγορούμενη 1, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν υπεργολάβος στο Έργο, και η οποία εταιρεία ανέλαβε την εκτέλεση εργασιών επεξεργασίας και τοποθέτησης οπλισμού κολώνας στον πρώτο όροφο του Έργου.
· Ο Κατηγορούμενος 2, ο οποίος ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο διευθυντής της Κατηγορούμενης 1.
· Η Κατηγορούμενη 3, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο ανέλαβε την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών στο Έργο ως εργολάβος.
· Ο Κατηγορούμενος 4, ο οποίος ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο διευθυντής της Κατηγορούμενης 3.
· Η Κατηγορούμενη 5, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν η ιδιοκτήτρια του Έργου εντός του οποίου επεσυνέβη το εργατικό ατύχημα.
· Ο Κατηγορούμενος 6, ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν διευθυντής της Κατηγορούμενης 5.
Όλοι οι κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι μετά από δική τους παροχή στις κατηγορίες που ο κάθε ένας αντιμετωπίζει, όλες εκ των οποίων αφορούν σε αδικήματα κατά παράβαση του περί Ασφάλειας και Υγείας (Ελάχιστες Προδιαγραφές για Προσωρινά ή Κινητά Εργοτάξια) Κανονισμών του 2015, του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμων του 1996, του περί Ελάχιστων Προδιαγραφών Ασφαλείας και Υγείας (Χρησιμοποίηση στην Εργασία Εξοπλισμού Εργασίας) Κανονισμών του 2001 και του 2004, και του περί Υποχρεωτικής Ασφάλισης της Ευθύνης των Εργοδοτών Νόμων του 1989.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες των κατηγοριών, οι Κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι επί τω ότι:
Κατηγορούμενοι 1 και 2
· Παρέλειψαν να λάβουν μέτρα για την διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο, για την πραγματοποίηση εργασιών σε ύψος με την βοήθεια κατάλληλου εξοπλισμού ή μηχανισμών συλλογικής προστασίας ή με την χρήση εξαρτημάτων ή άλλων μέσων ασφάλειας με αγκύρωση ώστε να αποφεύγεται η πτώση προσώπων από ύψος (1η και 5η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να λάβουν μέτρα για την διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο, για την πρόληψη της πτώσης προσώπων από ύψος με την παροχή, συντήρηση και χρήση κατάλληλων ικριωμάτων ή άλλου κατάλληλου εξοπλισμού όπως κατάλληλες εξέδρες και κιγκλιδώματα για την εργασία σε ύψος (2η και 6η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να έχουν στην διάθεση τους γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων, με βάση την οποία να καθορίζονται τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων τους και άλλων προσώπων (3η και 7η κατηγορία)∙ και
· Παρέλειψαν να είναι ασφαλισμένοι έναντι της ευθύνης τους για ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια σε κάθε εργοδοτούμενο τους (4η και 8η κατηγορία).
Κατηγορούμενοι 3 και 4
Η Κατηγορούμενη 3, ως εργοδότης και συγκεκριμένα εργολάβος ολόκληρου του Έργου που ανέλαβε την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών στην υπό ανέγερση οικοδομή, και ο Κατηγορούμενος 4 ως διευθυντής της:
· Παρέλειψαν να διασφαλίσουν ότι η Κατηγορούμενη 1, η οποία ανέλαβε ως υπεργολάβος την εκτέλεση εργασιών επεξεργασίας και τοποθέτησης οπλισμού κολώνας στην πιο πάνω οικοδομή, εφάρμοσε ασφαλείς μεθόδους εργασίας ώστε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών τοποθέτησης οπλισμού σε κολώνες του πρώτου ορόφου, και συγκεκριμένα την χρήση κατάλληλων ικριωμάτων εργασίας τα οποία να διαθέτουν κατάλληλες εξέδρες εργασίας, με επαρκείς διαστάσεις, και στερεά κιγκλιδώματα ή να χρησιμοποιήσει άλλα ισοδύναμα μέσα για την παρεμπόδιση της πτώσης προσώπων από ύψος, και την χρήση ζωνών ασφαλείας, με ιμάντες ασφαλείας επαρκούς αντοχής, με μηχανισμό κατά των πτώσεων, ή, συσκευή απορρόφησης ενέργειας (9η και 15η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να λάβουν μέτρα για την διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο για την πρόληψη της πτώσης προσώπων από ύψος με την παροχή, συντήρηση, και χρήση κατάλληλων ικριωμάτων ή άλλου κατάλληλου εξοπλισμού, όπως κατάλληλες εξέδρες και κιγκλιδώματα για την εργασία σε ύψος (10η και 16η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ώστε ο εξοπλισμός εργασίας που τίθεται στην διάθεση των προσώπων στην εργασία να είναι κατάλληλος για τη προς εκτέλεση εργασία ή κατάλληλα προσαρμοσμένος προς τον σκοπό αυτό, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και υγεία των προσώπων στην εργασία (11η και 17η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να διαβιβάσουν την εκ των Προτέρων Γνωστοποίηση Εργοταξίου και των αναγκαίων συνοδευτικών εγγράφων στο αρμόδιο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Πάφου (12η και 18η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να μεριμνήσουν ώστε να διασφαλιστεί ότι ο συντονιστής εκτέλεσης τον οποίον όρισαν, εκτελούσε τα καθήκοντα του, και συγκεκριμένα ότι συνεργαζόταν με τον επιβλέποντα και τον υπεργολάβο για τα θέματα ασφάλειας και υγείας και συντόνιζε την εφαρμογή των γενικών αρχών πρόληψης καθώς και του σχεδίου ασφάλειας και υγείας (14η και 20η κατηγορία).
Κατηγορούμενοι 5 και 6
Η Κατηγορούμενη 5, ως ιδιοκτήτης της υπό ανέγερση οικοδομής, και ο Κατηγορούμενος 6 ως διευθυντής της:
· Παρέλειψαν να διαβιβάσουν την εκ των Προτέρων Γνωστοποίηση Εργοταξίου και των αναγκαίων συνοδευτικών εγγράφων στο αρμόδιο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Πάφου (21η και 24η κατηγορία)∙
· Παρέλειψαν να μεριμνήσουν για την έγκαιρη αναπροσαρμογή του σχεδίου ασφάλειας και υγείας, σε συνεργασία με τους συντονιστές μελέτης και εκτέλεσης, καθώς και τους άλλους συντελεστές του έργου, ώστε να καθορίζονται τα ειδικά μέτρα για τις εργασίες που προγραμματίζονται ή/και αναμένονται να πραγματοποιηθούν, περιλαμβανομένων των μεθόδων εργασίας και των τεχνικών μέτρων που ενέχονται στις διάφορες φάσεις και θέσεις εργασίας εκτέλεσης του έργου (22η και 25η κατηγορία)∙ και
· Παρέλειψαν να διασφαλίσουν ότι ο συντονιστής εκτέλεσης ο οποίος ορίστηκε από την Κατηγορούμενη 3 εκτελούσε τα καθήκοντα του, και συγκεκριμένα ότι συνεργαζόταν με τον επιβλέποντα και τον υπεργολάβο για τα θέματα ασφάλειας και υγείας και συντόνιζε την εφαρμογή των γενικών αρχών πρόληψης καθώς και του σχεδίου ασφάλειας και υγείας (23η και 26η κατηγορία).
Β. Τα Γεγονότα της Υπόθεσης
Σε σχέση με τα γεγονότα της υπό κρίση υπόθεσης, υιοθετήθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής η Έκθεση ημερομηνίας 23/9/2021 η οποία ετοιμάστηκε από Επιθεωρητή του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας (Τεκμήριο Α), και στην οποία καταγράφονται τα ακόλουθα:
Η Κατηγορούμενη 5 είχε συμβληθεί με την Κατηγορούμενη 3 για την ανέγερση της κατοικίας υπ’ αριθμό 7 στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας στην Πάφο. Η Κατηγορούμενη 3 ήταν εργολάβος ολόκληρου του Έργου και ο Κατηγορούμενος 4 ανέλαβε τον ρόλο του Συντονιστή Α&Υ Εκτέλεσης στο έργο. Η Κατηγορούμενη 1 είχε αναλάβει ως υπεργολάβος της Κατηγορούμενης 3 τις εργασίες επεξεργασίας και τοποθέτησης οπλισμού στην πιο πάνω οικοδομή.
Στις 27/6/2020, ο εργοδοτούμενος της Κατηγορούμενης 1, [ ] (στο εξής ο «Αποβιώσας»), βρισκόταν στον πρώτο όροφο της οικοδομής όπου διεξάγονταν εργασίες επεξεργασίας και τοποθέτησης μανδυών και οπλισμού στις κολώνες του πρώτου ορόφου από υπαλλήλους της Κατηγορούμενης 1. Για τις συγκεκριμένες εργασίες επεξεργασίας και τοποθέτησης οπλισμού, οι υπάλληλοι της Κατηγορούμενης 1 χρησιμοποίησαν το ανυψωτικό τηλεσκοπικό περονοφόρο μηχάνημα (forklift) μάρκας JCB με αριθμούς εγγραφής [ ], ιδιοκτησίας της Κατηγορούμενης 3, καθώς και ένα μεταλλικό καλάθι το οποίο προσαρμοζόταν στις περόνες του forklift από τον χειριστή του. Για την τοποθέτηση οπλισμού στην τελευταία κολώνα που βρίσκονταν στο πρώτο όροφο της οικοδομής, δύο υπάλληλοι της Κατηγορούμενης 1 εισήλθαν μέσα στο μεταλλικό καλάθι που είχε τοποθετήσει στις περόνες του ανυψωτικού ο χειριστής του, και ο χειριστής ανύψωσε ψηλά το μεταλλικό καλάθι στο επίπεδο του δαπέδου του πρώτου ορόφου, και τότε οι εργοδοτούμενοι της Κατηγορούμενης 1 όπου ήταν μέσα στο καλάθι του ανυψωτικού τοποθετούσαν τις κάθετες ράβδους οπλισμού (σίδερα) και τους μανδύες από ψηλά για να τοποθετήσουν τις οριζόντιες διανομές και να τα δέσουν με μεταλλικό σύρμα. Ο Αποβιώσας αρχικά στεκόταν δίπλα από την κολώνα, πάνω στην δοκό, και βοηθούσε τους άλλους εργαζόμενους με την τοποθέτηση των οριζόντων διανομών και του δεσίματος της ακριανής κολώνας. Ο Κατηγορούμενος 2, ο οποίος βρισκόταν στο εργοτάξιο, ζήτησε από τον Αποβιώσαντα και από κάποιο άλλο άτομο, όπως μαζέψουν όλους του υπόλοιπους μανδύες και τους τοποθετήσουν σε μια άκρη του δαπέδου της οροφής της υπό ανέγερση κατοικίας με σκοπό στην συνέχεια να τους κατεβάσει το ανυψωτικό και να τους μεταφέρει σε άλλο σημείο του εργοταξίου. Τα δύο άτομα τα οποίο βρίσκονταν μέσα στο μεταλλικό καλάθι, ζήτησαν από τον χειριστή του ανυψωτικού να τους κατεβάσει πιο χαμηλά. Στην προσπάθεια του ο χειριστής να κατεβάσει το μεταλλικό καλάθι πιο χαμηλά, το καλάθι κτύπησε την κολώνα, και τότε ο Αποβιώσας έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο κενό από ύψος 8 μέτρων, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα.
Ο χειριστής του ανυψωτικού υπέστη σοκ όταν είδε κάποιο άτομο να πέφτει στο κενό και τότε το χέρι του συνέχισε να πιέζει τον μοχλό που μετακινεί τις περόνες του ανυψωτικού πάνω κάτω, με αποτέλεσμα το καλάθι να μετακινηθεί προς τα κάτω. Ένεκα του ότι δεν υπήρχε κάποιο μέτρο ασφαλείας συγκράτησης του καλαθιού στις περόνες του ανυψωτικού, αυτό κύλησε από τις περόνες και ξεκίνησε να πέφτει προς τα κάτω. Το καλάθι κτύπησε την κολώνα και έπεσε προς τα κάτω. Οι δύο εργαζόμενοι όπου βρίσκονταν μέσα στο καλάθι του ανυψωτικού κατά την πτώση του καλαθιού πετάχτηκαν από το καλάθι και κρεμάστηκαν στα σίδερα της κολώνας. Η εν λόγω κολώνα του ορόφου της υπό ανέγερση οικοδομής, λόγω του κτυπήματος από το καλάθι, πήρε κλίση προς το εσωτερικό της υπό ανέγερση οικοδομής και ο δομικός οπλισμός όπου υπήρχε πάνω στον τοίχο διαπέρασε το καλάθι κατά την πτώση του.
Σημειώνεται ότι κατά την διερεύνηση του εργατικού ατυχήματος δεν διαπιστώθηκε κάποια δυσλειτουργία στο ανυψωτικό, ούτε κάποιο τεχνικό πρόβλημα.
Μετά την διερεύνηση του ατυχήματος ο επιθεωρητής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας κατέληξε στα εξής συμπεράσματα και διαπιστώσεις:
· Δεν υπήρχε κανένα μέτρο προστασίας έναντι κινδύνου πτώσης από ύψος, όπως για παράδειγμα προστατευτικά κιγκλιδώματα, ούτε στο κλιμακοστάσιο που οδηγούσε στον πρώτο όροφο ούτε στην δοκό, η οποία χρησιμοποιείτο ως δάπεδο εργασίας για την τοποθέτηση του οπλισμού στην κολώνα, ούτε γενικά στις άκρες της πλάκας οροφής υπογείου και πλάκας οροφής ισογείου της υπό ανέγερση κατοικίας.
· Κατά την διάρκεια των εργασιών τοποθέτησης και επεξεργασίας οπλισμού στη συγκεκριμένη οικοδομή, οι εργαζόμενοι, συμπεριλαμβανομένου του Αποβιώσαντα και των δύο εργαζόμενων όπου βρίσκονταν μέσα στο μεταλλικό καλάθι, δεν είχαν ζώνες ασφαλείας, σχοινιά ασφαλείας ή άλλο εξοπλισμό συγκράτησης και δεν υπήρχε κανένα άλλο μέσο ασφάλειας για την προστασία τους έναντι κινδύνου πτώσης από ύψος.
· Το μεταλλικό καλάθι δεν ήταν κατάλληλα στερεωμένο και ασφαλισμένο πάνω στο ανυψωτικό και δεν υπήρχε κατάλληλη ενδοεπικοινωνία μεταξύ του χειριστή και των εργαζόμενων μέσα στο καλάθι.
· Δεν είχαν προβλεφθεί μέτρα ασφαλούς απομάκρυνσης των εργαζόμενων που βρίσκονταν μέσα στο καλάθι σε περίπτωση κινδύνου.
· Ο συντονιστής Α&Υ Εκτέλεσης δεν συντόνιζε την εφαρμογή των γενικών αρχών και πρόληψης και ασφάλειας όσον αφορά την οργάνωση των εργασιών και τις τεχνικές επιλογές στο εργοτάξιο, ούτε συντόνιζε την εφαρμογή του Σχεδίου Ασφάλειας και Υγείας και των ασφαλών μεθόδων εργασίας από τους εργολάβους/ υπεργολάβους. Συγκεκριμένα, ενώ εκτελούσαν εργασίες σε ύψος πάνω από 2 μέτρα, δεν τοποθετήθηκαν ικριώματα περιμετρικά ή άλλα μέτρα προστασίας έναντι πτώσης.
· Στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας, τόσο στο στάδιο της μελέτης όσο και στο στάδιο της εκτέλεσης, δεν γινόταν αναφορά για τις εργασίες στη συγκεκριμένη κολώνα και στους εξιδεικευμένους κινδύνους που υπήρχαν λόγω της θέσης της. Στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας στο στάδιο της μελέτης γινόταν γενική αναφορά για κινδύνους από πτώσεις από ύψος (προστασία μέσω κιγκλιδωμάτων, χρήση ζωνών ασφαλείας, σχοινιά ασφαλείας και εξαρτήσεις), ενώ για τις εργασίες οπλισμού γινόταν αναφορά πως θα έπρεπε να ετοιμάσει μεθόδους εργασίας ο Εργολάβος για την προστασία του προσωπικού κατά την τοποθέτηση του οπλισμού ειδικά στην περίμετρο και στα κουφώματα του κτηρίου, και για τους μηχανισμούς ανύψωσης γινόταν αναφορά πως θα έπρεπε να ετοιμάσει μεθόδους εργασίας ο Εργολάβος να φέρει ένδειξη ανώτερου επιτρεπόμενου φορτίου για να μη χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς από εκείνους που προορίζονται. Στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας στο στάδιο Εκτέλεσης γινόταν γενική αναφορά για κινδύνους από εργασίες σε ύψος και τοποθέτηση οπλισμού σε ύψους (χρήση ασφαλούς πρόσβασης, ασφαλές δάπεδο εργασίας, ζώνες ασφαλείας ή προστασία με κιγκλιδώματα, έμπειρο προσωπικό, σήμανση ασφαλείας, χρήση εργοεξέδρας). Με βάση τα ανωτέρω, στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας του υπό κρίση έργου δεν καθορίζονταν όλες οι σχετικές διαδικασίες ή/και ασφαλείς μέθοδοι εργασίας καθώς και μέτρα για τις εργασίες που θα διεξάγονταν για την τοποθέτηση οπλισμού. Όπως καταγράφεται στην Έκθεση έπρεπε να καθοριστούν οι ασφαλείς μέθοδοι εργασίας και τα κατάλληλα μέτρα για την τοποθέτηση του οπλισμού, αφού υπήρξε αυξημένος κίνδυνος ατυχήματος από πτώση λόγω της θέσης που βρισκόταν η συγκεκριμένη κολώνα όπου έγινε το ατύχημα.
· Η Κατηγορούμενη 1 δεν διέθετε Γραπτή Εκτίμηση των Κινδύνων για τις εργασίες όπου εκτελούσε.
· Κατά την επίδικη ημέρα και ώρα δεν υπήρχε στο εργοτάξιο κανένα αρμόδιο άτομο εκ μέρους της Κατηγορούμενης 3 για σκοπούς επιτήρησης των εργασιών.
· Οι εργοδοτούμενοι της Κατηγορούμενης 1 δεν είχαν καμία τεκμηριωμένη εκπαίδευση στα θέματα ασφάλειας και υγείας.
· Δεν είχε διαβιβαστεί στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Πάφου το έντυπο της εκ των Προτέρων Γνωστοποίησης Εργοταξίου πριν από την έναρξη λειτουργίας του εργοταξίου, καθώς και των συνοδευτικών εγγραφών που αφορούσαν τον ορισμό Συντονιστή Α&Υ Μελέτης και Συντονιστή Α&Υ Εκτέλεσης καθώς και την Γραπτή Δήλωση για την εκπόνηση του ΣΑΥ.
· Κατά τον κρίσιμο χρόνο η Κατηγορούμενη 1 δεν είχε σε ισχύ ασφάλεια ευθύνης εργοδότη.
· Το έντυπο γνωστοποίησης του θανατηφόρου εργατικού ατυχήματος υποβλήθηκε από την Κατηγορούμενη 1 μετά το ατύχημα, στις 6/7/2020.
Συμπληρωματικά, των πιο πάνω γεγονότων, ο κος Προδρόμου ανέφερε ότι η οικογένεια του Αποβιώσαντα αποζημιώθηκε πλήρως με το ποσό των €100,000 από τους Κατηγορούμενους, και οι Κατηγορούμενοι δεν βαρύνονται με προηγούμενες καταδίκες.
Γ. Εισηγήσεις Συνηγόρων Κατηγορούμενων
Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι υπεράσπισης των Κατηγορουμένων, στις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους, αναγνώρισαν τη σοβαρότητα των αδικημάτων που διέπραξαν οι Κατηγορούμενοι και εξέφρασαν την απολογία και ειλικρινή μεταμέλεια τους.
Ο ευπαίδευτος συνήγορος των Κατηγορούμενων 1 και 2, υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης του Γραφείου Ευημερίας που βρίσκεται κατατεθειμένο στο φάκελο του Δικαστηρίου, και ήταν η θέση του ότι ακόμη και να ήταν τοποθετημένα ικριώματα, δεν μπορεί να αναφερθεί με βεβαιότητα ότι θα αποφεύγετο ο θάνατος του Αποβιώσαντα. Ανέφερε επίσης ότι το ανυψωτικό μηχάνημα δεν άνηκε στη Κατηγορούμενη 1, ούτε ο χειριστής αυτού ήταν στο υπαλληλικό προσωπικό της Κατηγορούμενης 1, και δεν είχαν οι πελάτες του οποιοδήποτε έλεγχο σε αυτά.
Σε σχέση με τις προσωπικές περιστάσεις του Κατηγορούμενου 2 ανέφερε ότι σε ηλικία 9 ετών έχασε τον αδελφό του από εργατικό ατύχημα, και ο άλλος του αδελφός ήταν αγνοούμενος από την Τουρκική εισβολή του 1974, και το έτος 2009 έγινε ταυτοποίηση της σορού του. Ο Κατηγορούμενος 2 ήταν παρών στον χώρο του ατυχήματος κατά τον ουσιώδη χρόνο, και επηρεάστηκε ψυχολογικά από αυτό. Ο ίδιος παρουσίασε σοβαρά καταθλιπτικά επεισόδια και εκδήλωσε αυτοκτονικό ιδεασμό. Επίσης αναφέρθηκε ότι ο Κατηγορούμενος 2 πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμία και υπέρταση από το 2020, τα οποία είναι απότοκα της κατάστασης της υγείας του ένεκα του θανατηφόρου ατυχήματος. Ένεκα της κατάστασης της υγείας του μειώθηκε η λειτουργικότητα του, σταμάτησε την λειτουργία της Κατηγορούμενης 1 μετά από 5 μήνες από την διάπραξη των υπό κρίση αδικημάτων, και σήμερα εργάζεται ως υπάλληλος σε άλλη εταιρεία. Ένεκα της κατάθλιψης όπου υπέστη, και συνεχίζει μέχρι σήμερα, η σύζυγος του εγκατέλειψε την συζυγική οικία και σήμερα βρίσκονται σε διάσταση. Καταληκτικά ο συνήγορος του Κατηγορούμενου 2 κάλεσε το Δικαστήριο να δώσει στον Κατηγορούμενο 2 μια δεύτερη ευκαιρία και να αναστείλει τυχόν ποινή φυλάκισης που του επιβληθεί, ένεκα των προσωπικών του περιστάσεων.
Ο ευπαίδευτος συνήγορος των Κατηγορούμενων 3 και 4 υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης του Γραφείου Ευημερίας σε σχέση με τις προσωπικές, οικονομικές και οικογενειακές περιστάσεις του Κατηγορούμενου 4. Όπως ανέφερε ο συνήγορος του, ο Κατηγορούμενος 4 συγκλονίστηκε από το τραγικό αυτό συμβάν. Ο Κατηγορούμενος 4 μόλις ειδοποιήθηκε για το μοιραίο συμβάν ειδοποίησε το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στην Πάφο, και έσπευσε άμεσα στο εργοτάξιο, καθότι κατά τους χρόνους του ατυχήματος βρισκόταν για επιθεώρηση σε γειτονικά εργοτάξια της εταιρείας στη περιοχή. Ως μετριαστικοί παράγοντες αναφέρθηκε η ύπαρξη σχεδίου ασφάλειας και υγείας και ότι τα κιγκλιδώματα και τα προστατευτικά είχαν παραγγελθεί και βρίσκονταν στην κατοχή της Κατηγορούμενης 3, αλλά δεν πρόλαβαν να τα τοποθετήσουν, όπως είχαν πράξει με την γειτονική υπό ανέγερση έπαυλη υπ’ αριθμό 8. Περαιτέρω, αναφέρθηκε ότι ο Κατηγορούμενος 4 τόνιζε στο προσωπικό του την αναγκαιότητα χρήσης ζωνών ασφαλείας, ωστόσο όπως διαφάνηκε αυτό δεν τηρήθηκε από αυτούς την υπό κρίση ημέρα. Τέλος, ο συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να λάβει υπόψη του την συντρέχουσα αμέλεια του Αποβιώσαντα, ο οποίος πατούσε πάνω στην δοκό, κρατιόταν με το ένα χέρι και με το άλλο έδενε τα σίδερα, χωρίς να φέρει ζώνη ασφαλείας. Ως προς την έμπρακτη μεταμέλεια τους, αναφέρθηκε ότι μετά το επίδικο συμβάν λήφθηκαν όλα τα αναγκαία μέτρα από τους Κατηγορούμενους 3 και 4 για αποφυγή επανάληψης οποιουδήποτε εργατικού ατυχήματος, με την σχετική εκπαίδευση του προσωπικού τους, και αυτό διαφαίνεται από το γεγονός ότι έκτοτε δεν διαπράχθηκε οποιοδήποτε άλλο αδίκημα από τους Κατηγορούμενους 3 και 4.
Ο ευπαίδευτος συνήγορος των Κατηγορούμενων 5 και 6 αναφέρθηκε στην αγόρευση του για μετριασμό της ποινής στον χρόνο που παρήλθε από την διάπραξη των αδικημάτων μέχρι σήμερα όπου το Δικαστήριο καλείται να επιβάλει ποινή, καθώς και στο ότι οι πελάτες του κατέβαλαν ποσό €42,500 εκ των €100,000 στην οικογένεια του Αποβιώσαντα για σκοπούς αποζημίωσης, και προς τούτο αποσύρθηκε σχετική διαδικασία ενώπιον πολιτικού δικαστηρίου. Σε σχέση με τις προσωπικές περιστάσεις του Κατηγορούμενου 6, αναφέρθηκε ότι είναι ευυπόληπτος επιχειρηματίας της επαρχίας Πάφου, εργοδοτεί 1080 άτομα, είναι νυμφευμένος και έχει δύο τέκνα, με τον μικρότερο του υιό να είναι σήμερα 11 χρονών. Τέλος, αναφέρθηκε στο ότι το μοιραίο ατύχημα έγινε ημέρα Σάββατο, όπου κανονικά δεν θα εργάζονταν στην υπό κρίση οικοδομή, και προς τούτο οι Κατηγορούμενοι 5 και 6 δεν γνώριζαν ότι θα εκτελούνταν εργασίες την εν λόγω ημέρα και δεν ήταν κάποιο πρόσωπο εκ μέρους τους παρών στην οικοδομή.
Δ. Νομική Πτυχή των Κατηγοριών
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα αδικήματα στα οποία κρίθηκαν ένοχοι οι Κατηγορούμενοι είναι ιδιαίτερα σοβαρά και αυτό διαφαίνεται από το ανώτατο όριο ποινής που προβλέπεται από τον νόμο, στοιχείο το οποίο λαμβάνεται υπόψη στην επιμέτρηση της ποινής, για σκοπούς προσδιορισμού του είδους και ύψους της ποινής που θα επιβληθεί.
Το άρθρο 53(1) του Περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου, Ν.89(1)/1996 (ως έχει τροποποιηθεί και ίσχυε κατά τους χρόνους διάπραξης των αδικημάτων) προβλέπει ότι οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο επιβάλλονται υποχρεώσεις με βάση τον εν λόγω νόμο ή τους κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού, παραλείπει να συμμορφωθεί με αυτές, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται σε πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τις €80.000 ή σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα 4 χρόνια ή και στις δυο αυτές ποινές. Το άρθρο 21 του Ν. 174/1989 προνοεί ότι εργοδότης ο οποίος παραλείπει να ασφαλιστεί σύμφωνα με τις διατάξεις του εν λόγω νόμου διαπράττει αδίκημα και σε περίπτωση καταδίκης υπόκειται σε φυλάκιση για διάστημα που δε θα υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες ή σε χρηματική ποινή που δε θα υπερβαίνει τις πέντε χιλιάδες ευρώ (€5.000,00) ή και στις δύο ποινές.
Ως έχει νομολογηθεί τα αδικήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια στους χώρους εργασίας πρέπει να αντιμετωπίζονται αυστηρά, τηρουμένης βεβαίως της αρχής ότι η σοβαρότητα ενός αδικήματος αντανακλάται από το ανώτατο όριο ποινής που καθορίζει ο Νόμος - εδώ 4 χρόνια φυλάκιση - και σταθμίζεται από το Δικαστήριο στη βάση των ιδιαίτερων περιστατικών της κάθε υπόθεσης (βλ. ΜΟΥΣΚΟΥΝΤΗ v ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ποινική Έφεση Αρ. 58/2020, 23/6/2020, ECLI:CY:AD:2020:B199). Ο νομοθέτης έχει μεριμνήσει για την επιβολή των πιο πάνω αυστηρών ποινών με στόχο την αποτροπή ατυχημάτων τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα πολλές φορές την απώλεια ζωής ή σοβαρούς τραυματισμούς.
Στην προκειμένη περίπτωση που αφορά παραβιάσεις των Περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμων, στην απόφαση Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν Sedora Enterprises Ltd κ.ά. (1992) 2 ΑΑΔ 332 λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά:
«Η υποχρέωση διατήρησης συνθηκών ασφάλειας σε εργοστάσια και άλλους χώρους που απασχολούνται άνθρωποι, δεν είναι μόνο μια υποχρέωση που πηγάζει από το Νόμο, είναι μια προέκταση διεθνών υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν από τη Δημοκρατία κάτω από το άρθρο 3 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, κάτω από τον οποίο μια συμβαλλόμενη χώρα αναλαμβάνει όχι μόνο τη θέσπιση κανονισμών για συνθήκες ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων στον τόπο εργασίας αλλά και την περαιτέρω υποχρέωση της εφαρμογής τους με μέτρα για την αποτελεσματική εποπτεία της συμμόρφωσης προς τις ανειλημμένες αυτές υποχρεώσεις.
Η αποτελεσματική εποπτεία συνεπάγεται την εφαρμογή των Νόμων και των Κανονισμών και, όπου απαιτείται, την ποινική δίωξη και τον εξαναγκασμό των παραβατών προς συμμόρφωση προς αυτούς. Επομένως και τα δικαστήρια έχουν καθήκον να προσεγγίζουν τα θέματα αυτά, ανάλογα βέβαια με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, με τη δέουσα σοβαρότητα χάριν της επίτευξης των σκοπών του Νόμου που, πέραν των ανθρωπιστικών στόχων, αποτρέπει τη μείωση της παραγωγικότητας και την αποφυγή άσκοπων οικονομικών επιβαρύνσεων λόγω τραυματισμού, επηρεασμού της υγείας και θανάτου.»
Όπως αναφέρθηκε από τον έντιμο Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου κο Καλλή στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Λατομεία Φαρμακάς Λτδ (2004) 2 ΑΑΔ 573 σε αυτή την εποχή «προβάλλει πιο επιτακτική η υποχρέωση των εργοδοτών για διατήρηση συνθηκών πλήρους ασφάλειας στους τόπους εργασίας. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται μετά τον κάματο της ημέρας να επιστρέφουν στις οικογένειες τους αρτιμελείς και υγιείς. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε χαλάρωση αυτής της υποχρέωσης των εργοδοτών. Παράλειψη τήρησης της θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυστηρότητα».
Σαφέστατα και οι προηγούμενες ποινές επί παρόμοιων αδικημάτων είναι ενδεικτικές, και δεν αποτελούν αυστηρή καθοδήγηση για το λόγο ότι δεν υπάρχει κατά κανόνα ταυτοσημία επί των γεγονότων (βλ. Γενικός Εισαγγελέας ν Ηρακλέους, Ποινική Έφεση 244/17, 8/7/2019, ECLI:CY:AD:2019:B285). Ωστόσο, έχω κατά νου τις ακόλουθες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις οποίες υπήρξε παραδοχή των κατηγοριών, και από τις οποίες αντλώ καθοδήγηση.
Στην υπόθεση Διευθυντής Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν Χρυσοστόμου (2002) 2 ΑΑΔ 575, το Ανώτατο Δικαστήριο, κρίνοντας ως ανεπαρκείς τις επιβληθείσες από το πρωτόδικο δικαστήριο χρηματικές ποινές, αποδέχθηκε την έφεση του Γενικού Εισαγγελέα και προχώρησε σε αύξηση τους, υπό περιστάσεις όπου η εφεσίβλητη εταιρεία ενώ ήταν εργοδότης και ανέλαβε την εκτέλεση οικοδομικών έργων παρέλειψε να τοποθετήσει περίφραξη ικανοποιητικής αντοχής στα ανοίγματα του ανελκυστήρα στο ισόγειο και στον 1ο όροφο εκθέτοντας με αυτό τον τρόπο εργοδοτούμενα άτομα στον κίνδυνο να πέσουν από ύψος 5 και 10 μέτρων περίπου. Επίσης, είχε παραλείψει να προστατεύσει με κατάλληλο κιγκλίδωμα ή άλλη μέθοδο την εσωτερική κυκλική σκάλα που ήταν χώρος εργασίας και χρησιμοποιείτο από εργοδοτούμενα της άτομα εκθέτοντας τα με αυτό τον τρόπο σε κίνδυνο πτώσης και τραυματισμού. Για τις ίδιες κατηγορίες, είχε κριθεί ένοχος και ο διευθυντής της εφεσίβλητης με την διαφορά ότι αμελώς, διευκόλυνε την πρώτη στην διάπραξη των πιο πάνω αδικημάτων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε επιβάλει χρηματική ποινή ύψους £30 στον κάθε ένα από τους δύο εφεσίβλητους για την κάθε μια από τις κατηγορίες, λαμβάνοντας υπόψη το λευκό τους ποινικό μητρώο και την απολογία τους, καθώς και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκαν τα αδικήματα, σύμφωνα με τις οποίες υπήρχαν κιγκλιδώματα στο ασανσέρ και στις σκάλες αλλά είχαν αφαιρεθεί για να γίνουν κάποιες εργασίες και όσοι «δούλευαν στο εργοτάξιο είχαν προειδοποιηθεί για την αφαίρεση και τους είχαν δοθεί οδηγίες να μην πλησιάσουν τα σημεία εκείνα εκτός αν υπήρχε εργασία», ως επίσης ότι δεν είχε προκύψει οποιοσδήποτε τραυματισμός. Το Ανώτατο Δικαστήριο, προχώρησε σε αύξηση των πιο πάνω ποινών, από £30 σε £300 αναφέροντας πως λανθασμένα δόθηκε τόση βαρύτητα στο ότι δεν σημειώθηκε τραυματισμός, ως επίσης δόθηκε υπέρμετρη βαρύτητα στο λευκό μητρώο των εφεσιβλήτων, στη μεταμέλεια τους και στις συνθήκες διάπραξης των αδικημάτων, παράγοντες που δεν δικαιολογούσαν την επιβληθείσα από το πρωτόδικο δικαστήριο ποινή.
Στην υπόθεση Μουσκουντή ν Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, Ποινική Έφεση Αρ. 58/20, 23/6/2020, ECLI:CY:AD:2020:B199, το Ανώτατο Δικαστήριο, προχώρησε σε μείωση της δεκάμηνης (συντρέχουσας με άλλη) ποινής φυλάκισης που είχε επιβληθεί στον εφεσείοντα, με τέτοιο τρόπο ώστε να απολυθεί αμέσως, υπό περιστάσεις όπου, η αποβιώσασα εργοδοτούμενη της εταιρείας στην οποία ο εφεσείων ήταν διευθυντής, αποπειράθηκε να πάρει προϊόντα από μεταλλικό ράφι, το οποίο αποτελείτο από 8 γωνιακούς ορθοστάτες και το οποίο δεν ήταν στερεωμένο/συναρμολογημένο στον τοίχο της αποθήκης, με αποτέλεσμα το ράφι να πέσει και να το καταπλακώσει. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, είχε επιβάλει και στην εργοδότρια εταιρεία χρηματικές ποινές, με μεγαλύτερη αυτή των €5.000 σε συναφείς κατηγορίες παραλείψεων συμμόρφωσης με τον περί ασφάλειας και υγείας στην εργασία νόμο, οι οποίες οδήγησαν στον θάνατο της πιο πάνω εργοδοτούμενης της. Το Ανώτατο Δικαστήριο, αποδεχόμενο την έφεση του εφεσείοντα, σημείωσε μεταξύ άλλων πως ότι εκ κατασκευής το ράφι ήταν προσβάσιμο και από τις 4 πλευρές (free stand), στοιχείο που είχε επιπτώσεις στο βαθμό ευθύνης του εφεσείοντα, κάτι για το οποίο δεν δόθηκε η δέουσα βαρύτητα από το πρωτόδικο δικαστήριο, στοιχείο το οποίο μείωνε ουσιωδώς το βαθμό ευθύνης. Κρίθηκε ότι η επιλογή της ποινής φυλάκισης, ως μέτρο ποινικής μεταχείρισης του εφεσείοντα, ήταν στο μεταίχμιο.
Στην Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν P. Pastellis Engineering Works Ltd κ.ά. (2001) 2 ΑΑΔ 90, σε σχέση με παραβάσεις του πιο πάνω Νόμου 89(Ι)/96 και στην οποία είχε σημειωθεί τραυματισμός εργοδοτουμένου της εταιρείας, το Πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε ποινές προστίμου £150, £100 και £150, στην εταιρεία και £150 και £150 στο Διευθυντή της σχέση με κάθε κατηγορία. Το Εφετείο έκρινε ότι οι πιο πάνω ποινές ήταν έκδηλα ανεπαρκείς και επέβαλε ποινές προστίμου £500, £400 και £500 στην εταιρεία και ποινές προστίμου £500 και £500 στο Διευθυντή της.
Στην Petros Kimonas & Nicos Kofteros Construction Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας (1999) 2 ΑΑΔ 310, σχετικά με παραβάσεις του πιο πάνω Νόμου 89(Ι)/96, το Πρωτόδικο Δικαστήριο ύστερα από απόδειξη των κατηγοριών ένεκα της μη παρουσίασης των κατηγορούμενων, επέβαλε ποινές προστίμου £700, στην κάθε μια από 4 κατηγορίες και £600 και £300 σε άλλες δύο κατηγορίες - σύνολο £3700. Το Εφετείο υπέδειξε πως οι κατηγορίες ήταν πολύ σοβαρές. Η κάθε μια συνιστούσε ξεχωριστό κίνδυνο για τους εργαζόμενους και μέχρι της ημέρας που το Δικαστήριο επελήφθη της υπόθεσης δεν υπήρξε συμμόρφωση προς τις εκ του Νόμου απορρέουσες υποχρεώσεις της εταιρείας. Επικύρωσε τις πιο πάνω ποινές παρόλο ότι τις θεώρησε αυστηρές.
Ε. Εξατομίκευση Ποινής
Ακόμη όμως και σε τέτοιου είδους συμπεριφορές το καθήκον του Δικαστηρίου για εξατομίκευση της ποινής δεν ατονεί. Στο έργο εξατομίκευσης της ποινής το Δικαστήριο οφείλει να λαμβάνει υπόψη του όλα τα ελαφρυντικά στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, περιλαμβανομένων των ατομικών συνθηκών του παραβάτη, καθώς και εκείνα που πηγάζουν από τα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης, έτσι ώστε η ποινή να μην συνιστά απλώς τιμωρία αλλά να αρμόζει στο πρόσωπο του συγκεκριμένου παραβάτη (βλ. Κωνσταντίνου ν Δημοκρατίας (1989) 2 ΑΑΔ 224). Την ίδια ώρα, είναι σαφώς νομολογημένο, ότι η εξατομίκευση της ποινής δεν πρέπει να οδηγεί στην ουδετεροποίηση της αποτελεσματικότητας του νόμου ή την εξουδετέρωση του αποτρεπτικού χαρακτήρα της ποινής που επιβάλλει η φύση και τα περιστατικά ενός αδικήματος.
Στην προκειμένη περίπτωση, προς όφελος όλων των Κατηγορούμενων, λαμβάνω υπόψη μου τα ακόλουθα:
α. Το λευκό τους ποινικό μητρώο, κάτι το οποίο τους δίδει το δικαίωμα να έχουν μεγαλύτερη απαίτηση από το Δικαστήριο όπως επιδείξει στο πρόσωπό τους τη μέγιστη δυνατή επιείκεια.
β. Την παραδοχή τους ενώπιον του Δικαστηρίου, η οποία πρέπει να αμείβεται με σχετική έκπτωση στην ποινή, διότι αποτελεί πορεία που προάγει τους σκοπούς της δικαιοσύνης (βλ. Χαρτούμπαλος v Δημοκρατίας (2002) 2 ΑΑΔ 28).
γ. Την πλήρη αποζημίωση της οικογένειας του Αποβιώσαντα, κάτι το οποίο δεικνύει την έμπρακτη τους μεταμέλεια ενώπιον του Δικαστηρίου.
δ. Την άμεση συνεργασία τους με τους επιθεωρητές και υπαλλήλους του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας κατά τους χρόνους αμέσως μετά το θανατηφόρο ατύχημα.
ε. Τον χρόνο που παρήλθε από την διάπραξη των αδικημάτων μέχρι και σήμερα που καλείται το Δικαστήριο να επιβάλει ποινή στους Κατηγορούμενους. Παρά το ότι η έκθεση του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ολοκληρώθηκε στις 23/9/2021, η υπό κρίση ποινική υπόθεση καταχωρήθηκε στις 3/5/2023, και για το εν λόγω χρονικό διάστημα δεν δόθηκε κάποια δικαιολογία από την Κατηγορούσα Αρχή. Επίσης λαμβάνω υπόψη μου προς όφελος των Κατηγορούμενων ότι το Δικαστήριο καλείται να επιβάλει ποινή μετά από 3 χρόνια περίπου από την καταχώρηση της παρούσας υπόθεσης και μετά από 6 χρόνια από την διάπραξη των υπό κρίση αδικημάτων.
Όσον αφορά την εισήγηση των ευπαίδευτων συνηγόρων των Κατηγορούμενων περί συντρέχουσας αμέλειας από τον ίδιο τον Αποβιώσαντα σημειώνω πως η τυχόν συντρέχουσα αμέλεια άλλων προσώπων, η οποία, όπως έχει νομολογηθεί, δυνατό να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει την ποινική ευθύνη των Κατηγορούμενων. Στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου (1996) 2 Α.Α.Δ. 142, αναφέρθηκε ότι «κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας. Το καθήκον συντήρησης των προστατευτικών μέτρων στις οικοδομικές εργασίες είναι απόλυτο. Η υποχρέωση για διατήρηση των μέτρων ασφάλειας και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο απόλυτη αλλά και διαρκής (Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού (1989) 2 Α.Α.Δ. 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ και Άλλου (1995) 2 Α.Α.Δ. 290. Η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφαλείας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών που είναι και οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας».
Ακόμα και στις περιπτώσεις στις οποίες ο εργοδοτούμενος δεν συμμορφώνεται με τις οδηγίες του εργοδότη του και αποφασίζει να εργαστεί κατά τρόπο με τον οποίο εκθέτει τον εαυτό του σε κίνδυνο, αυτό δεν αποτελεί υπεράσπιση για τον εργοδότη αφού σύμφωνα με την πιο πάνω απόφαση «ακόμα και όταν οι εργαζόμενοι αφαιρούν μετά την τοποθέτησή τους τα προφυλακτικά μέτρα, η ευθύνη του εργοδότη δεν μειώνεται γιατί η συνεχής παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας αποτελεί αποκλειστικά δική του ευθύνη. Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας».
Σχετική επίσης είναι η απόφαση Στυλιανού ν Δημοκρατίας, Ποινική Έφεση αρ. 240/2018, 25/02/2021 στην οποία επεξηγήθηκε η διαφορά της συντρέχουσας αμέλειας μεταξύ αστικού και ποινικού δικαίου. Ως τονίστηκε η συντρέχουσα αμέλεια δεν αποτελεί υπεράσπιση σε ποινική κατηγορία. Μόνο έμμεσα μπορεί να υπεισέλθει, εάν και εφόσον είναι τέτοιου βαθμού ώστε η ενέργεια του κατηγορούμενου να μην αξιολογείται πλέον ως η ενεργός και ουσιαστική αιτία του θανάτου (operating and substantial cause of death). Όπως αναφέρεται στο Indian Penal Code (ανωτέρω), σελ. 2499:
«...contributory negligence does play a part, though indirectly, in determining whether the act of the accused was so rash or negligent that it caused the death. Contributory negligence, though not per se a defence may thus become relevant, not because it is by itself an exonerating circumstance, but as a fact showing that the consequence complained of was too remote».
Εν προκειμένω, θεωρώ ότι δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως μετριαστικός παράγοντας οι πράξεις του Αποβιώσαντα αμέσως πριν την πτώση του, καθότι δεν λήφθηκαν καθόλου μέτρα για την διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο για την πραγματοποίηση εργασιών σε ύψος με την βοήθεια κατάλληλου εξοπλισμού ή μηχανισμών συλλογικής προστασίας ή με την χρήση κατάλληλων ικριωμάτων ή άλλου κατάλληλου εξοπλισμού όπως κατάλληλες εξέδρες και κιγκλιδώματα για την εργασία σε ύψος για να αποφεύγεται η πτώση από ύψος. Επίσης δεν διέθεσαν γραπτή εκτίμηση των κινδύνων.
Σε σχέση με την απόφαση στις Ποινικές Εφέσεις 7492 και 7505, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Κ. Κυθραιώτης Σκυρόδεμα Λτδ και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Tsircon Co Ltd (2004) 2 Α.Α.Δ. 143 στην οποία παρέπεμψε το Δικαστήριο ο ευπαίδευτος συνήγορος των Κατηγορούμενων 3 και 4 σε σχέση με τη συντρέχουσα αμέλεια του εργοδοτούμενου, αυτό το οποίο λέχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ήταν ότι το γεγονός πως δεν δόθηκαν στον εργοδοτούμενο οδηγίες για να προβεί σε συγκεκριμένη πράξη λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο των συνθηκών κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα. Ωστόσο το Ανώτατο Δικαστήριο δεν θεώρησε πως το γεγονός αυτό φανέρωνε συντρέχουσα αμέλεια από μέρους του θύματος – εργοδοτούμενου. Παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα:
«Λαμβάνουμε υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβηκε το ατύχημα και ιδιαίτερα το γεγονός ότι ουδέποτε στον εργοδοτούμενο δόθηκαν οδηγίες να ανεβαίνει στο ντεπόζιτο, αφού υπήρχε άλλος τρόπος για έλεγχο της στάθμης του υγρού, αλλά θεωρούμε ότι δυνατόν να ήταν αναγκαίο ή τουλάχιστον να ήταν ένας τρόπος να πράττει όπως έπραξε για να ανοίγει και να κλείνει το στόμιο του ντεπόζιτου. Ένα από τα μέτρα που ενδεχομένως θα μπορούσε να ληφθούν για να αποτραπεί η αναγκαιότητα να ανεβαίνει στο ντεπόζιτο ο εργοδοτούμενος θα ήταν η προμήθεια σ΄ αυτόν σκάλας, την οποία να χρησιμοποιεί, όπως εισηγήθηκε ο συνήγορος της εφεσείουσας, ή έστω η παροχή κάποιου άλλου ασφαλούς τρόπου για πρόσβαση στο στόμιο του ντεπόζιτου.»
Ωστόσο, ασφαλώς λαμβάνεται υπόψη ότι οι Κατηγορούμενοι δεν έδωσαν οδηγίες στον Αποβιώσαντα να στέκεται πάνω στην δοκό, με τρόπο ώστε να κρέμεται με το ένα χέρι του από την δοκό, και με το άλλο του χέρι να βοηθά τους άλλους εργαζόμενους με το δέσιμο των οριζόντιων διανομών της κολώνας, χωρίς να φέρει ζώνη ασφαλείας.
Προς όφελος της Κατηγορούμενης 1 λαμβάνω επίσης υπόψη μου τα ακόλουθα:
· H εν λόγω εταιρεία δραστηριοποιείτο για 20 χρόνια στις οικοδομικές εργασίες χωρίς οποιαδήποτε άλλη παραβίαση του σχετικού νόμου και κανονισμών, κάτι το οποίο δεικνύει και το μεμονωμένο του περιστατικού.
· Το ανυψωτικό μηχάνημα και ο χειριστής αυτού δεν ήταν υπό τον έλεγχο της Κατηγορούμενης 1, αλλά υπό τον έλεγχο της Κατηγορούμενης 3.
· Αμέσως μετά το υπό κρίση μοιραίο περιστατικό η Κατηγορούμενη 1 ασφαλίστηκε έναντι της ευθύνης της για ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια σε κάθε εργοδοτούμενο της.
Σε σχέση με τον Κατηγορούμενο 2 λαμβάνω επίσης υπόψη μου τα ακόλουθα:
· Τα δύσκολα παιδικά χρόνια όπου βίωσε ο Κατηγορούμενος 2 ένεκα του θανάτου του αδελφού του από εργατικό ατύχημα, όταν ο Κατηγορούμενος ήταν ηλικίας 9 ετών, αλλά καθώς και λόγω του ότι ο άλλος του αδελφός ήταν αγνοούμενος από την Τουρκική εισβολή του 1974, και το έτος 2009 έγινε ταυτοποίηση της σορού του.
· Ο Κατηγορούμενος 2, ο οποίος ήταν παρών στον χώρο του ατυχήματος, επηρεάστηκε ψυχολογικά από αυτό. Ο ίδιος παρουσίασε σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο, με έντονη θλίψη, ανησυχία καθώς και έντονα συμπτώματα μετατραυματικού στρες. Επιπλέον αρνείτο την λήψη τροφής με αποτέλεσμα την απώλεια 18 κιλών σε σύντομο χρονικό διάστημα, και κατά διαστήματα εκδήλωνε και αυτοκτονικό ιδεασμό. Προς τούτου παρουσιάστηκε ιατρική βεβαίωση της ψυχιάτρου όπου παρακολουθεί τον Κατηγορούμενο 2 (Τεκμήριο Β1). Μέχρι και σήμερα είναι επηρεασμένος ψυχολογικά, δεν έχει οποιαδήποτε κοινωνική ζωή, και ένεκα της ψυχολογικής του κατάστασης επήλθε η διάσταση με την σύζυγο του.
· Ο Κατηγορούμενος 2 πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμία και υπέρταση από το 2020, τα οποία προβλήματα υγείας είναι απότοκα της κατάστασης της υγείας του ένεκα του θανατηφόρου ατυχήματος.
· Ένεκα της κατάστασης της υγείας του μειώθηκε η λειτουργικότητα του, σταμάτησε την λειτουργία της Κατηγορούμενης 1 μετά από 5 μήνες από την διάπραξη των υπό κρίση αδικημάτων, και σήμερα εργάζεται ως υπάλληλος σε άλλη εταιρεία με μηνιαίο εισόδημα περί τα €1,181.51.
· Τέλος, προς όφελος του Κατηγορούμενου 2 λαμβάνω υπόψη μου ότι ο ένας εκ των υιών του Κατηγορούμενου 2 είχε ατύχημα ενώ υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία, αφού αποκολλήθηκε γυαλί από την πόρτα του φυλακίου όπου υπηρετούσε με αποτέλεσμα να αποκόψει τους τένοντες του χεριού του, και ένεκα τούτου μέχρι και σήμερα δυσκολεύεται να εξεύρει εργασία και συντηρείται από τον Κατηγορούμενο 2.
Προς όφελος της Κατηγορούμενης 3 λαμβάνω υπόψη μου τα ακόλουθα:
· Ότι στα 40 χρόνια δραστηριοποίησης της δεν επεσυνέβη άλλο παρόμοιο περιστατικό, κάτι το οποίο δεικνύει το μεμονωμένο του περιστατικού.
· Το γεγονός ότι υπήρχε σχέδιο ασφάλειας και υγείας για το συγκεκριμένο έργο, χωρίς φυσικά να παραβλέπω τις παραλείψεις σε αυτό ως εκτέθηκαν ανωτέρω.
· Το γεγονός ότι τα κιγκλιδώματα και τα προστατευτικά είχαν παραγγελθεί και βρίσκονταν στην κατοχή της Κατηγορούμενης 3, αλλά δεν πρόλαβαν να τα τοποθετήσουν, όπως είχαν πράξει με την γειτονική υπό ανέγερση έπαυλη υπ’ αριθμό 8.
· Ο χειριστής του ανυψωτικού, και ο οποίος ήταν υπάλληλος της Κατηγορούμενης 3, κατείχε πιστοποιητικό πρακτικής και θεωρητικής εκπαίδευσης ως χειριστής ανυψωτικού, και το οποίο πιστοποιητικό ήταν σε ισχύ.
· Κατά τον έλεγχο του ανυψωτικού, το οποίο ήταν ιδιοκτησίας της Κατηγορούμενης 3, δεν διαπιστώθηκε οποιοδήποτε τεχνικό ή μηχανολογικό πρόβλημα.
· Μετά το μοιραίο συμβάν λήφθηκαν όλα τα αναγκαία μέτρα για αποφυγή επανάληψης οποιουδήποτε εργατικού ατυχήματος, με την σχετική εκπαίδευση του προσωπικού της Κατηγορούμενης 3, και αυτό διαφαίνεται από το γεγονός ότι έκτοτε δεν διαπράχθηκε οποιοδήποτε άλλο αδίκημα.
· Λαμβάνω επίσης υπόψη μου ότι η Κατηγορούμενη 3 κατέχει άδεια εργολήπτη τάξης Β, ένεκα της άδειας όπου κατέχει προσωπικά ο Κατηγορούμενος 4, και επομένως σε περίπτωση επιβολής άμεσης φυλάκισης σε αυτόν η Κατηγορούμενη 3 θα απωλέσει την άδεια της με τεράστιο οικονομικό αντίκτυπο στους υπαλλήλους της, και στους πελάτες της.
Προς όφελος του Κατηγορούμενου 4 λαμβάνω υπόψη μου τα ακόλουθα:
· Ο ίδιος συγκλονίστηκε από το θανατηφόρο εργατικό ατύχημα και επηρεάστηκε ψυχολογικά.
· Ο ίδιος τόνιζε στο προσωπικό του την αναγκαιότητα χρήσης ζώνης ασφαλείας.
· Τέλος δεν παραβλέπω ότι έχει δύο ανήλικα τέκνα, και ότι ο ίδιος αντιμετωπίζει καρδιακά προβλήματα και προς τούτο υποβλήθηκε σε χειρουργικές επεμβάσεις.
Τέλος, σε σχέση με τους Κατηγορούμενους 5 και 6 λαμβάνω υπόψη μου ότι δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στην Πάφο, εργοδοτούν 1080 άτομα, και ότι δεν γνώριζαν ότι την υπό κρίση ημέρα η οποία ήταν Σάββατο θα εκτελούνταν εργασίες στο εργοτάξιο ούτως ώστε να βρίσκεται παρών κάποιο άτομο εκ μέρους τους. Σε σχέση με τον Κατηγορούμενο 6 είναι υπόψη μου ότι είναι νυμφευμένος και έχει δύο τέκνα, με τον μικρότερο του υιό να είναι σήμερα 11 χρονών.
ΣΤ.Κατάληξη Δικαστηρίου – Ποινή
Στρεφόμενη στα γεγονότα της παρούσας, σημειώνω καταρχάς ότι, η ευθύνη έκαστου Κατηγορούμενου, εξετάζεται υπό το πρίσμα των περιστάσεων που αφορούν τον καθένα. Είναι προφανές από τα γεγονότα που εκτέθηκαν τόσο από την Κατηγορούσα Αρχή, όσο και από τους συνηγόρους των Κατηγορουμένων, πως η συμπεριφορά ή πράξεις ή οι όποιες παραλείψεις τους, δεν έχουν ενιαίο υπόβαθρο και ως τέτοιες αντιμετωπίζονται και από το Δικαστήριο.
Σε σχέση με τις Κατηγορούμενες 1 και 3, και τους διευθυντές αυτών Κατηγορούμενους 2 και 4, σημειώνεται πως παρέλειψαν να λάβουν μέτρα για την διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο για την πραγματοποίηση εργασιών σε ύψος με την βοήθεια κατάλληλου εξοπλισμού ή μηχανισμών συλλογικής προστασίας ή με την χρήση κατάλληλων ικριωμάτων ή άλλου κατάλληλου εξοπλισμού όπως κατάλληλες εξέδρες και κιγκλιδώματα ώστε να αποφεύγεται η πτώση προσώπων από ύψος.
Τα πιο πάνω είχαν ως αποτέλεσμα ένας άνθρωπος, ενόσω εργαζόταν, να βρει τραγικό θάνατο. Σε σχέση με τις περιστάσεις υπό τις οποίες προέκυψε ο θάνατος του, σημειώνω πως τούτος ενδεχομένως να αποφεύγετο εάν οι Κατηγορούμενοι 1 μέχρι 4, φρόντιζαν να λάβουν όλα εκείνα τα επιπρόσθετα μέτρα που θα μπορούσαν να λάβουν, έτσι ώστε να αποτρέψουν τον κίνδυνο από πτώση σε ύψος.
Δεν διέλαθε την προσοχή μου βέβαια το ότι, σε σχέση με τις συγκεκριμένες εργασίες που διεξάγονταν, η Κατηγορούμενη 3 είχε δώσει οδηγίες, να χρησιμοποιούνταν ζώνες ασφαλείας, οδηγίες που δεν εισακούστηκαν όμως. Στο πλαίσιο αυτό, δεν παραγνωρίζω το ότι αποτελούσε υποχρέωση των Κατηγορούμενων 1 και 3 και το να επιβλέπουν τις εργασίες που εκτελούνταν, ενέργεια την οποία ομοίως παρέλειψαν να διενεργήσουν και η οποία είχε την δική της συμβολή, συν τοις άλλοις, στο να επέλθει το τραγικό αυτό αποτέλεσμα.
Σε ό,τι δε αφορά τους Κατηγορούμενους 5 και 6, σημειώνω πως οι κατηγορίες που τους αφορούν και που κρίθηκαν ένοχοι, δεν διασυνδέονται κατά άμεσο τρόπο με την έκθεση οποιουδήποτε προσώπου σε κίνδυνο και δη, δεν σχετίζονται καθόλου, με την κατάληξη του Αποβιώσαντα, παρά μόνο κατά έμμεσο και πολύ απομακρυσμένο τρόπο.
Η διαδικασία επιβολής ποινής αλλά και η ίδια η ποινή, δεν συνιστά απλά μια επιμέρους διεργασία του έργου του Δικαστηρίου η οποία πραγματοποιείται μηχανιστικά με βάση το τι προβλέπει ένας σχετικός Νόμος. Η ποινή που επιλέγει ένα Δικαστήριο να επιβάλει θα πρέπει να εξυπηρετεί και να σταθμίζεται κατόπιν εξισορρόπησης διαφόρων παραγόντων εκ των οποίων είναι και η αντανάκλαση της σοβαρότητας ενός αδικήματος, η απόδοση αποτρεπτικού χαρακτήρα αλλά και η ικανοποίηση των σκοπών για τους οποίους υφίσταται ένας Νόμος.
Όσον αφορά τις Κατηγορούμενες 1,3 και 5 οι οποίες είναι νομικά πρόσωπα, η ποινή δεν θα μπορούσε να ήταν άλλη παρά χρηματική. Παρά ταύτα πρέπει να είναι τέτοιου ύψους ώστε να αντανακλά επαρκώς τη σοβαρότητα των αδικημάτων για τα οποία έχουν καταδικαστεί.
Σε σχέση με τα φυσικά κατηγορούμενα πρόσωπα, η ποινή φυλάκισης αποτελεί το ύστατο μέτρο τιμωρίας και επιβάλλεται μόνο όταν κρίνεται ως αναπόφευκτο τιμωρητικό μέτρο. Ωστόσο έχοντας υπόψη μου όλα τα ανωτέρω, κρίνω ότι υπό τις περιστάσεις αποτελεί τη μόνη αρμόζουσα ποινή για τους Κατηγορούμενους 2 και 4. Τα αδικήματα είναι ιδιαίτερα σοβαρά και υπάρχει η ανάγκη για αποτροπή. Τα γεγονότα που πλαισιώνουν την υπό κρίση περίπτωση, και το αποτέλεσμα των παραλείψεων τους που ήταν να χαθεί τόσο άδικα η ζωή ενός ατόμου ενώσω αυτό εργαζόταν, δεν αφήνουν άλλη επιλογή στο Δικαστήριο. Διαφορετική είναι η κρίση μου σε σχέση με τον Κατηγορούμενο 6, ακριβώς λόγω της δικής του ευθύνης όπως αντανακλάται στις κατηγορίες όπου αντιμετωπίζει.
Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω και έχοντας περαιτέρω κατά νου την αρχή της συνολικότητας και αναλογικότητας της ποινής κρίνω ως αρμόζουσες τις ακόλουθες ποινές τις οποίες και επιβάλλω στους Κατηγορούμενους:
· Χρηματική ποινή ύψους €20,000 στην πρώτη κατηγορία.
· Καμία ποινή στην δεύτερη και τρίτη κατηγορία καθότι θεωρώ πως τα γεγονότα των εν λόγω κατηγοριών υπερκαλύπτονται και/ή ενσωματώνονται και/η εμπεριέχονται στα γεγονότα της πρώτης κατηγορίας όπου έχω επιβάλει ποινή λαμβάνοντας υπόψη και την αρχή της συνολικότητας της ποινής.
· Χρηματική ποινή ύψος €2,000 στην τέταρτη κατηγορία.
Στον Κατηγορούμενο 2:
· Ποινή φυλάκισης 12 μηνών στην πέμπτη κατηγορία.
· Καμία ποινή στην έκτη, έβδομη και όγδοη κατηγορία εφόσον τα γεγονότα τους λήφθηκαν υπόψη για σκοπούς επιβολής ποινής στην πρώτη κατηγορία.
· Χρηματική ποινή ύψους €18,000 στην ένατη κατηγορία.
· Καμία ποινή στην δέκατη και ενδέκατη κατηγορία καθότι θεωρώ πως τα γεγονότα τους υπερκαλύπτονται και/ή ενσωματώνονται και/η εμπεριέχονται στα γεγονότα της ένατης κατηγορίας όπου έχω επιβάλει ποινή λαμβάνοντας υπόψη και την αρχή της συνολικότητας της ποινής.
· Χρηματική ποινή ύψος €2,000 στην δωδέκατη κατηγορία.
· Καμία ποινή στην δέκατη τρίτη και δέκατη τέταρτη κατηγορία λαμβάνοντας υπόψη και την αρχή της συνολικότητας της ποινής.
Στον Κατηγορούμενο 4:
· Ποινή φυλάκισης 9 μηνών στην δέκατη πέμπτη κατηγορία.
· Καμία ποινή στην δέκατη έκτη, δέκατη έβδομη, δέκατη όγδοη, δέκατη ένατη και εικοστή κατηγορία εφόσον τα γεγονότα τους λήφθηκαν υπόψη για σκοπούς επιβολής ποινής στην δέκατη πέμπτη κατηγορία όπου έχω επιβάλει ποινή λαμβάνοντας υπόψη και την αρχή της συνολικότητας της ποινής.
Στην Κατηγορούμενη 5:
· Χρηματική ποινή ύψους €2,000 στην εικοστή πρώτη κατηγορία.
· Χρηματική ποινή ύψους €2,500 στην εικοστή δεύτερη κατηγορία.
· Χρηματική ποινή ύψους €2,000 στην εικοστή τρίτη κατηγορία.
Στον Κατηγορούμενο 6:
· Χρηματική ποινή ύψους €2,000 στην εικοστή τέταρτη κατηγορία.
· Χρηματική ποινή ύψους €2,500 στην εικοστή πέμπτη κατηγορία.
· Χρηματική ποινή ύψους €2,000 στην εικοστή έκτη κατηγορία.
Έχοντας αποφασίσει την επιβολή ποινής φυλάκισης στους Κατηγορούμενους 2 και 4 θα εξετάσω στο στάδιο αυτό κατά πόσον συντρέχουν λόγοι για αναστολή της εκτέλεσης της. Η αναστολή ποινών φυλάκισης διέπεται από το άρθρο 3 του Νόμου 95/72, όπως τροποποιήθηκε, και το οποίο προνοεί ότι, όποτε Δικαστήριο επιβάλλει ποινή φυλακίσεως η οποία δεν υπερβαίνει τα τρία έτη, δύναται να διατάξει όπως η ποινή μη εκτελεστεί εκτός αν, διαρκούσης της περιόδου εφαρμογής του διατάγματος, ο καταδικασθείς διαπράξει άλλο αδίκημα το οποίο τιμωρείται με φυλάκιση, και, μετά από την διάπραξη αυτή, Δικαστήριο ήθελε διατάξει όπως η αρχική ποινή εκτελεστεί.
Η διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου για αναστολή της ποινής φυλάκισης έχει διευρυνθεί, έτσι ώστε αυτή αποφασίζεται, εάν δικαιολογείται, στη βάση του συνόλου των περιστάσεων της υπόθεσης και των προσωπικών περιστατικών του κατηγορουμένου (βλ. Siminoiu v. Αστυνομίας (2012) 2 ΑΑΔ 699).
Όπως έχει νομολογηθεί ένας κατηγορούμενος με λευκό ποινικό μητρώο έχει καλύτερη απαίτηση για αναστολή. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με τη νομολογία, οι περιστάσεις διάπραξης του αδικήματος και όλα τα ελαφρυντικά του κατηγορουμένου, επανεξετάζονται. Παραπέμπω στο κάτωθι απόσπασμα από την υπόθεση Δάφνη Αριστοδήμου v. Δημοκρατία, Ποινική. Έφεση Αρ. 121/2017, ημερομηνίας 21/09/2017, ECLI:CY:AD:2017:D311:
«Ειδικά σε σχέση με τον έλεγχο του τρόπου άσκησης της εξουσίας του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με την αναστολή ποινής φυλάκισης, σε συνάρτηση με την κείμενη νομοθεσία, εναπόκειται στο Δικαστήριο που έχει την ευθύνη επιβολής της ποινής να λάβει υπόψη στην κάθε περίπτωση τις περιστάσεις της υπόθεσης και του δράστη με σκοπό να αποφασίσει κατά πόσο ενδείκνυται η αναστολή της εκτέλεσης της ποινής. Όπως αναφέρθηκε στην Ιωσήφ v. Δημοκρατίας (2012) 2 Α.Α.Δ. 930, αυτό συνεπάγεται την εκ νέου θεώρηση του αδικήματος και των προσωπικών περιστάσεων του κατηγορουμένου και την απόδοση «διπλής βαρύτητας» σ’ όλους τους σχετικούς με το αδίκημα και τον αδικοπραγούντα παράγοντες – είτε επιβαρυντικούς είτε μετριαστικούς – οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση του δικαστηρίου για την αναστολή ή όχι της ποινής. Θεωρώ ότι κατά την εξέταση του ζητήματος, σημαντικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ανασταλείσα ποινή θα αντικατοπτρίζει την αντικειμενική σοβαρότητα του αδικήματος και θα εξυπηρετήσει τους πολλαπλούς σκοπούς της τιμωρίας.»
Όπως έχει αναφερθεί, μεταξύ άλλων, στην Γενικός Εισαγγελέας ν. Ρομίνας Τζιαουχάρη (2005) 2 ΑΑΔ 161, τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας αναφορικά με την έκδοση διατάγματος αναστολής της εκτέλεσης ποινής φυλάκισης είναι:
(α) Η σοβαρότητα των περιστατικών και το κίνητρο για τη διάπραξη του εγκλήματος,
(β) το μητρώο του Κατηγορουμένου ως δείκτης για την ανάγκη αποτροπής και
(γ) η διαγωγή του Κατηγορουμένου μετά τη διάπραξη του αδικήματος ιδιαίτερα η παρουσία ή απουσία στοιχείων μεταμέλειας.
Έχω ήδη σε προηγούμενο στάδιο αναλύσει όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης και των Κατηγορούμενων 2 και 4 και έχω υπόψη όλα όσα έχουν ήδη αναφερθεί, για την εκ νέου θεώρηση τους στο στάδιο αυτό. Το βασικό λοιπόν ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο ισοζυγίζοντας το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και των Κατηγορούμενων 2 και 4 θα μπορούσε ή θα έπρεπε να επενεργήσουν κατά τρόπο που να δικαιολογεί το να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία.
Έλαβα υπόψη μου τόσο το λευκό ποινικό μητρώο των Κατηγορούμενων 2 και 4, την ηλικία τους, τις προσωπικές και οικογενειακές συνθήκες τους ως αναφέρθηκαν ανωτέρω και τις συνέπειες που είχε το εν λόγω ατύχημα στην ψυχολογία τους. Αδιαμφησβήτητα, οι Κατηγορούμενοι 2 και 4 βίωσαν μια τραυματική εμπειρία, και ένεκα αυτής η ζωή τους επηρεάστηκε. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου ότι η οικογένεια του Αποβιώσαντα αποζημιώθηκε πλήρως, όπως επίσης τον διαρρεύσαντα χρόνο που μεσολάβησε από την ημερομηνία του ατυχήματος μέχρι την ημερομηνία επιβολής ποινής, και ότι οι Κατηγορούμενοι 2 και 4 μετά την διάπραξη των υπό κρίση αδικημάτων δεν διέπραξαν άλλο ανάλογο αδίκημα, κάτι το οποίο δεικνύει ότι αντιλήφθηκαν την σοβαρότητα των πράξεων τους και έχουν μεταμεληθεί.
Κατόπιν προσεκτικής μελέτης όλων των πιο πάνω, τόσο των περιστάσεων της υπόθεσης καθώς και των προσωπικών και οικογενειακών συνθηκών των Κατηγορούμενων 2 και 4, και χωρίς να υποβιβάζεται η σοβαρότητα των αδικημάτων καθώς και οι επιπτώσεις αυτών, ήτοι ο θάνατος ενός ανθρώπου, κρίνω ότι όλα τα πιο πάνω συνηγορούν υπέρ της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου για την αναστολή έκτισης της ποινής φυλάκισης που έχει επιβληθεί και πως δικαιούνται της ευκαιρίας να καταδείξουν εμπράκτως πως όντως έχουν πλήρως αντιληφθεί την σοβαρότητα των αδικημάτων, και έχουν μεταμεληθεί.
Ως εκ των άνω διατάσσω όπως η ποινή φυλάκισης η οποία επιβλήθηκε σε έκαστο Κατηγορούμενο 2 και 4 ανασταλεί για περίοδο 3 ετών.
(Εξηγείται στους κατηγορούμενους 2 και 4 η έννοια της αναστολής της ποινής φυλάκισης).
(Υπογρ.)……………………………….
Λ. Χατζηξενοφώντος, Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο