ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Χατζηξενοφώντος, Ε.Δ.
Αρ. Υπόθεσης: 3585/2022
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ
εναντίον
1. Kastalia C & E Trading Ltd
2. Ε. Β.
3. Α. Ι.
4. Ρ. Ρ.
Κατηγορούμενοι
Ημερομηνία: 03/07/2026
Για την Κατηγορούσα Αρχή: κος Ν. Νικήτα
Για τους Κατηγορούμενους 1 – 4 : κος Κ. Δημητρίου
Κατηγορούμενοι 2, 3 και 4 παρόντες
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α. Το Κατηγορητήριο
Οι Κατηγορούμενοι 1, 2, 3 και 4 με βάση το κατηγορητήριο αντιμετωπίζουν κατηγορίες για αδικήματα που φέρεται να έχουν διαπράξει κατά παράβαση των προνοιών του Περί Τροφίμων (Έλεγχος και Πώληση) Νόμου του 1996. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες των κατηγοριών:
· Η Κατηγορούμενη 1 κατηγορείται ότι ως παραγωγός και/ή διανομέας και/ή πωλητής πώλησε και/ή διέθεσε προς πώληση και/ή διένειμε εμφιαλωμένο νερό στον Κατηγορούμενο 4 το οποίο ήταν ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (πρώτη κατηγορία)∙
· Η Κατηγορούμενη 1 κατηγορείται ότι ως παραγωγός και/ή διανομέας και/ή πωλητής πώλησε και/ή διέθεσε προς πώληση και/ή διένειμε εμφιαλωμένο νερό στον Κατηγορούμενο 4 το οποίο βρισκόταν σε τέτοια κατάσταση ώστε να επηρεάζει δυσμενώς τον αγοραστή, αφού δεν ήταν της φύσης ή της ουσίας ή της ποιότητας που ζητεί ο αγοραστής (δεύτερη κατηγορία)∙
· Οι Κατηγορούμενοι 2 και 3, ως αντιπρόσωποι και διευθυντές της Κατηγορούμενης 1, κατηγορούνται ότι συνέργησαν στην διάπραξη του αδικήματος της πρώτης κατηγορίας από την Κατηγορούμενη 1 (τρίτη κατηγορία)∙
· Οι Κατηγορούμενοι 2 και 3, ως αντιπρόσωποι και διευθυντές της Κατηγορούμενης 1, κατηγορούνται ότι συνέργησαν στην διάπραξη του αδικήματος της δεύτερης κατηγορίας από την Κατηγορούμενη 1 (τέταρτη κατηγορία)∙
· Ο Κατηγορούμενος 4 κατηγορείται ότι ως διανομέας και/ή πωλητής πώλησε και/ή διέθεσε προς πώληση και/ή διένειμε εμφιαλωμένο νερό το οποίο ήταν ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (πέμπτη κατηγορία)∙ και
· Ο Κατηγορούμενος 4 κατηγορείται ότι ως διανομέας και/ή πωλητής πώλησε και/ή διέθεσε προς πώληση και/ή διένειμε εμφιαλωμένο νερό το οποίο βρισκόταν σε τέτοια κατάσταση ώστε να επηρεάζει δυσμενώς τον αγοραστή, αφού δεν ήταν της φύσης ή της ουσίας ή της ποιότητας που ζητεί ο αγοραστής (έκτη κατηγορία).
Β. Η Ακροαματική Διαδικασία και η Μαρτυρία
Οι Κατηγορούμενοι 1, 2, 3 και 4 αρνήθηκαν ενοχή και ακολούθησε ακροαματική διαδικασία. Η Κατηγορούσα Αρχή προς απόδειξη των κατηγοριών παρουσίασε έξι μάρτυρες κατηγορίας, την κα Ε. Χατζημιτσή (Μ.Κ.1), τον κο Θ. Φιλιππίδη (Μ.Κ.2), τον κο Α. Σωκράτους (Μ.Κ.3), τον κο Γ. Παπασάββα (Μ.Κ.4), τον κο Α. Στεφάνου (Μ.Κ.5), και την κα Α. Νικολάου (Μ.Κ.6).
Περαιτέρω δηλώθηκαν τα ακόλουθα παραδεκτά γεγονότα:
· Η ποινική υπόθεση υπ’ αριθμό 4356/2015 του Ε.Δ. Πάφου αναστάλθηκε από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και στις 26/11/2019 η εν λόγω ποινική υπόθεση διακόπηκε.
· Ο Κατηγορούμενος 3 ήταν διευθυντής της Κατηγορούμενης 1 από τις 21/5/2008 μέχρι την 1/12/2012 και διορίστηκε εκ νέου ως διευθυντής της από τις 18/3/2016 μέχρι τις 12/7/2023.
· Η Κατηγορούμενη 2 ήταν διευθύντρια της Κατηγορούμενης 1 από την 1/12/2012 μέχρι τις 12/7/2023.
· Η Χρυστάλλα Ιωάννου ήταν διευθύντρια της Κατηγορούμενης 1 από την 1/12/2012 μέχρι τις 18/3/2016.
· Από τις 12/7/2023 μέχρι τις 16/10/2025 διευθυντής της Κατηγορούμενης 1 ήταν ο Γιαννάκης Ιωάννου.
· Γραμματέας της Κατηγορούμενης 1 ήταν από τις 21/5/2018 μέχρι τις 18/3/2016 η Χρυστάλλα Ιωάννου και από τις 18/3/2016 μέχρι τις 16/10/2025 η Κατηγορούμενη 2.
Οι Κατηγορούμενοι 1, 2, 3 και 4 μετά που κρίθηκαν εκ πρώτης όψεως ένοχοι και κλήθηκαν σε απολογία στις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν, τήρησαν το δικαίωμα της σιωπής.
Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό του. Δεν θα προβώ σε εκτενή και λεπτομερή παράθεση της μαρτυρίας, αλλά θα περιοριστώ στα ουσιώδη σημεία της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα.
Μ.Κ.1
Η κα Ευτυχία Χατζημιτσή είναι υγειονομικός λειτουργός του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας τα τελευταία 25 χρόνια. Στα πλαίσια των καθηκόντων της είναι ο υγειονομικός έλεγχος διαφόρων προϊόντων τα οποία διατίθενται στην κυπριακή αγορά, η δειγματοληψία τροφίμων και η διερεύνηση παραπόνων. Τόσο η ίδια, ως υγειονομικός λειτουργός, όσο και οι υγειονομικοί επιθεωρητές, είναι εξουσιοδοτημένοι από τον προϊστάμενο του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας να εκτελούν τα προαναφερόμενα καθήκοντα σύμφωνα με τις πρόνοιες του Περί Τροφίμων (Έλεγχος και Πώληση) Νόμου, και ο προϊστάμενος της είναι και εκείνος εξουσιοδοτημένος από τον εκάστοτε Υπουργό Υγείας.
Στις 17/12/2013 έγινε καταγγελία από τον δημοτικό γραμματέα του Δήμου Πάφου, κο Θέμη Φιλιππίδη, ότι στα γραφεία του Δημοτικού Μεγάρου Πάφου, σε εμφιαλωμένο νερό υπήρχε έντονη οσμή και γεύση χλωρίου. Προς τούτο μετάβηκε η ίδια μαζί με τον κο Ανδρέα Λοίζου, Υγειονομικό Επιθεωρητή, στα γραφεία του Δημοτικού Μεγάρου Πάφου για διερεύνηση του παραπόνου. Κατά τον έλεγχο στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου ο κος Φιλιππίδης τους υπέδειξε μια ανοιχτή φιάλη νερού 19 λίτρων, με την επωνυμία «Φυσικό νερό Πηγής [ ]» και η οποία βρισκόταν πάνω σε ψυγείο νερού. Ενώ στην ετικέτα αναγραφόταν η ένδειξη «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από (Βλέπε Πώμα)», εντούτοις δεν υπήρχε πουθενά η ένδειξη της ημερομηνίας ελάχιστης διατηρησιμότητας. Επίσης στην ετικέτα της φιάλης αναγραφόταν η ένδειξη «Για πληροφορίες [ ], Τηλ. 99400634, Κούκλια, Πάφος. Εμφιαλώνεται κάτω από αυστηρές προδιαγραφές στην περιοχή του χωριού Κάτω Πλατρών (αρ. διατήρησης: 647 Α. Ι.)».
Η ίδια διαπίστωσε ότι υπήρχαν και 3 κλειστές φιάλες νερού με την ίδια επωνυμία και ο κος Φιλιππίδης εφοδίασε την Μ.Κ.1 με αντίγραφο τιμολογίου αγοράς 4 φιαλών νερού από την Κατηγορούμενη 1, ημερομηνίας 5/12/2013. Την ίδια ημέρα η Μ.Κ.1 έλαβε γραπτή κατάθεση από τον κο Φιλιππίδη.
Μετά την λήψη κατάθεσης από τον κο Φιλιππίδη, η Μ.Κ.1 τηλεφώνησε στον Κατηγορούμενο 4, στην παρουσία του κου Φιλιππίδη. Η ίδια ανέφερε στον Κατηγορούμενο 4 τα γεγονότα ως καταγγέλθηκαν από τον κο Φιλιππίδη, και αυτός της απάντησε ότι είχε γνώση για το εν λόγω πρόβλημα, καθώς του είχαν τηλεφωνήσει την ίδια ημέρα και κάποιοι άλλοι πελάτες του. Της ανέφερε ότι η έντονη οσμή χλωρίου οφειλόταν σε λάθος υπαλλήλου του εμφιαλωτηρίου λόγω χλωρίωσης των σωλήνων του εμφιαλωτηρίου. Η Μ.Κ.1 ρώτησε τον Κατηγορούμενο 4 αν διατηρεί αποθήκη φύλαξης του νερού, και ο Κατηγορούμενος 4 την ενημέρωσε ότι δεν διατηρεί αποθήκη, αλλά αφού προμηθευτεί τα νερά από την Κατηγορούμενη 1 εταιρεία στην Λεμεσό, στην συνέχεια τα αποθηκεύει στο αυτοκίνητο του μέχρι να τα διανέμει στους πελάτες του. Η ίδια τον κάλεσε να παρευρεθεί στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου για σκοπούς δειγματοληψίας του νερού, ωστόσο ο Κατηγορούμενος 4 την ενημέρωσε ότι κωλύεται να παρευρεθεί στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, και ότι θα προσέρχετο στο γραφείο της την επόμενη ημέρα.
Η Μ.Κ.1 μαζί με τον Υγειονομικό Επιθεωρητή Ανδρέα Λοίζου σφράγισαν τόσο την ανοιχτή φιάλη νερού όσο και τις κλειστές φιάλες νερού στην παρουσία του κου Φιλιππίδη. Αντεξεταζόμενη εξήγησε ότι έδεσαν το πώμα της φιάλης με ταινία ασφαλείας, και σφράγισαν με βουλοκέρι, για να μην υπάρξει πιθανότητα παραβίασης του εσωτερικού της φιάλης. Την μια από τις 3 κλειστές φιάλες νερού την παρέδωσε η Μ.Κ.1 στον κο Φιλιππίδη με οδηγίες να την παραδώσει στον προμηθευτή και τις άλλες φιάλες τις μετέφερε στο Επαρχιακό Γραφείο των Υγειονομικών Υπηρεσιών στην Πάφο, όπου η Μ.Κ.1 τις τοποθέτησε σε ειδική αποθήκη ασφαλείας, στην οποία δεν μπορεί να εισέλθει κάποιος χωρίς την άδεια της. Την επόμενη ημέρα το πρωί η ίδια παρέδωσε τις φιάλες νερού στον υγειονομικό εργάτη ο οποίος τις μετέφερε στο Κυβερνητικό Χημείο για να γίνουν οι απαραίτητες εργαστηριακές εξετάσεις.
Στις 18/12/2013 το πρωί, μετά από πληροφορίες του κου Φιλιππίδη ότι ο Κατηγορούμενος 4 εφοδιάζει με το συγκεκριμένο νερό και άλλες υπηρεσίες του Δήμου Πάφου, η Μ.Κ.1 μετέβηκε στο Κέντρο Εξυπηρέτησης του Δημότη, όπου εντόπισε μια κλειστή φιάλη νερού πηγής «[ ]» των 19 λίτρων, χωρίς την ένδειξη ημερομηνίας ανάλωσης και προέβη σε κατάσχεση και δέσμευση της εν λόγω φιάλης νερού λόγω υποψίας για οσμή χλωρίου. Στην συνέχεια η Μ.Κ.1 μετέβηκε στην Υπηρεσία Τροχονομίας του Δήμου Πάφου, όπου εντόπισε μια ανοιχτή φιάλη νερού, σχεδόν γεμάτη και 2 κλειστές φιάλες νερού, από τον ίδιο παραγωγό «[ ]», και προέβη σε κατάσχεση και δέσμευση των εν λόγω φιαλών νερού. Ακολούθως, η Μ.Κ.1 μετέβηκε στο Μαρκίδειο Θέατρο, όπου εντόπισε μια κλειστή φιάλη Φυσικού Νερού Πηγής «[ ]» και προέβη στην κατάσχεση και δέσμευση της.
Την ίδια ημέρα, στις 18/12/2013, η Μ.Κ.1 έλαβε κατάθεση από τον Κατηγορούμενο 4 (Τεκμήριο 7), και περαιτέρω, ο Κατηγορούμενος 4 υπέγραψε υπεύθυνη δήλωση ενώπιον της Μ.Κ.1 ότι δεν διατηρεί αποθήκη φύλαξης νερού, αλλά διατηρεί τις φιάλες νερού στο αυτοκίνητο του, όπου έχει χωρητικότητα για 80 φιάλες νερού, και ότι περίπου 30 φιάλες τις αποθηκεύει στο σπίτι της μητέρας του (Τεκμήριο 8).
Η Μ.Κ.1 σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Γιάννη Ιωάννου, υπεύθυνο άτομο εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1, της ανέφερε ότι γνώριζε ότι υπήρχε αυτό το πρόβλημα, λόγω του ότι έγινε χλωρίωση της διάτρησης και από λάθος υπαλλήλου της εταιρείας έγινε εμφιάλωση νερού με έντονη οσμή χλωρίου. Στην συνέχεια της ανέφερε ότι ο υπεύθυνος του εμφιαλωτηρίου ήταν ο πατέρας του, ο Κατηγορούμενος 3 δηλαδή. Η Μ.Κ.1 επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον Κατηγορούμενο 3, ωστόσο ο τελευταίος αρνήθηκε οποιαδήποτε ευθύνη, λέγοντας της ότι υπεύθυνος είναι υιός του.
Στην συνέχεια η Μ.Κ.1 μετέβηκε μαζί με τον Κατηγορούμενο 4 στην διεύθυνση όπου είχε αποθηκευμένες 98 φιάλες των 19 λίτρων «Φυσικό Νερό Πηγής [ ] Natural Spring Water» και 5 φιάλες των 10 λίτρων «Φυσικό Νερό Πηγής [ ] Natural Spring Water» και τις δέσμευσε (Τεκμήριο 9).
Από τις φιάλες νερού που κατασχέθηκαν από το Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, στάλθηκαν στις 18/12/2013 για εργαστηριακό έλεγχο στο Κυβερνητικό Χημείο η μια ανοιχτή φιάλη νερού και μια από τις κλειστές φιάλες νερού. Τις φιάλες νερού τις μετέφερε ο υγειονομικός εργάτης κος Ανδρέας Σωκράτους.
Στις 23/12/2013 αποστάλθηκε με τηλεομοιότυπο από το Κυβερνητικό Χημείο στο Επαρχιακό Γραφείο όπου εργάζεται η Μ.Κ.1, Πιστοποιητικό Ανάλυσης ή/και εξέτασης με αριθμό Γ.Χ. 9559/13, με ημερομηνία 18/12/2013, η οποία αφορούσε την εργαστηριακή ανάλυση όπου έγινε στην κλειστή φιάλη νερού όπου ανευρέθηκε στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου. Σύμφωνα με την γνώμη και τις παρατηρήσεις της κυβερνητικής χημικού η οργανοληπτική κατάσταση του δείγματος δεν ήταν αποδεκτή λόγω της μεγάλης παρουσίας αιωρούμενων σωματιδίων και έντονης οσμής και γεύσης χλωρίνης και ως εκ τούτου δεν είναι της ποιότητας που ζητά ο καταναλωτής (Τεκμήριο 11). Συγκεκριμένα σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων στην κλειστή φιάλη νερού προσδιορίστηκε ολική υπολειμματική χλωρίνη 5,00 mg/l.
Όπως ανέφερε η Μ.Κ.1, στις 23/12/2013 επιδόθηκε στον Κατηγορούμενο 4 από την ίδια επιστολή γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων του Κυβερνητικού Χημείου σχετικά με την εργαστηριακή ανάλυση του δείγματος της ανοιχτής φιάλης που βρισκόταν στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, μαζί με το πιστοποιητικό της ανάλυσης (Τεκμήριο 12). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων στην ανοιχτή φιάλη νερού προσδιορίστηκε ολική υπολειμματική χλωρίνη 6,00 mg/l. Την ίδια ημέρα, ο υγειονομικός επιθεωρητής Λοίζος Γεωργίου επέδωσε σε άτομο εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1 την επιστολή γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων του Κυβερνητικού Χημείου σχετικά με την εργαστηριακή ανάλυση του δείγματος της ανοιχτής φιάλης νερού που βρισκόταν στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, μαζί με το πιστοποιητικό της ανάλυσης (Τεκμήριο 13). Όπως ανέφερε η Μ.Κ.1 δεν υποβλήθηκε οποιαδήποτε ένσταση από τα εν λόγω πρόσωπα.
Μ.Κ.2
Ο Θέμης Φιλιππίδης, είναι Δημοτικός Γραμματέας του Δήμου Πάφου. Στην κυρίως του εξέταση υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής του κατάθεσης η οποία λήφθηκε στις 17/12/2013 (Τεκμήριο 3), και στην οποία καταγράφονται τα ακόλουθα:
Στις 17/12/2013 γύρω στις 10.00 π.μ. διαπίστωσε ότι το εμφιαλωμένο νερό που χρησιμοποιείτο στο μικρό ψυγείο του Δημοτικού Μεγάρου Πάφου, φυσικό νερό πηγής «ΚΑΣΤΑΛΙΑ», μύριζε έντονα χλώριο κατά την πόση του. Αυτό διαπιστώθηκε επίσης και από δύο συναδέλφους του. Αμέσως επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον Κατηγορούμενο 4, ο οποίους τους προμηθεύει με το νερό, και όταν του ανέφερε την διαπίστωση του αυτή, ο Κατηγορούμενος 4 με απολογητικό ύφος του ανέφερε ότι το πρόβλημα δημιουργήθηκε από λάθος του υπαλλήλου που είχε την ευθύνη για την χλωρίωση του νερού στο εμφιαλωτήριο. Ο Κατηγορούμενος 4 τον ενημέρωσε ότι ο ίδιος έλαβε γνώση για το πρόβλημα πριν από λίγη ώρα, και άρχισε ενέργειες για την απόσυρση των φιαλών νερού.
Ο Μ.Κ.2 στην συνέχεια ενημέρωσε τις Υγειονομικές Υπηρεσίες και τότε προσήλθε στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου η Μ.Κ.1 για να διερευνήσει το ζήτημα. Όπως ανέφερε στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου την υπό κρίση μέρα είχαν τρείς φιάλες νερού του ίδιου προμηθευτή. Ο ίδιος θυμάται ότι την μια φιάλη νερού αφού οι υγειονομικοί λειτουργοί την σφράγισαν και τοποθέτησαν σχετική ένδειξη, του ζήτησαν να την παραδώσει ο ίδιος σε εκπρόσωπο του προμηθευτή. Τις άλλες δύο φιάλες νερού τις παρέλαβαν οι Υγειονομικές Υπηρεσίες.
Μ.Κ.3
Ο κος Ανδρέας Σωκράτους, εργάζεται ως εργάτης στην Υγειονομική Υπηρεσία της Επαρχίας Πάφου τα τελευταία 35 χρόνια. Για την υπό κρίση υπόθεση ανέφερε ότι τις φιάλες νερού τις παρέλαβε στις 18/12/2013 από ειδική αποθήκη στο Επαρχιακό Γραφείο των Υγειονομικών Υπηρεσιών στην Πάφο, η οποία αποθήκη παραμένει κλειδωμένη και ανοίγεται μόνο από υγειονομικό επόπτη. Στην προκειμένη, η Μ.Κ.1 του άνοιξε την αποθήκη, και ο ίδιος παρέλαβε δύο φιάλες νερού, η μια ήταν κλειστή και η άλλη ανοιχτή/ χρησιμοποιημένη, οι οποίες ήταν και οι δύο σφραγισμένες, για να τις μεταφέρει στο Κυβερνητικό Χημείο για εργαστηριακή ανάλυση. Όπως εξήγησε ο Μ.Κ.3 οι φιάλες νερού παραδίδονται στον ίδιο σφραγισμένες και ο ίδιος δεν μπορεί να αφαιρέσει ή να αλλοιώσει την σφραγίδα γιατί διαφορετικά δεν θα τις παραλάβει το Κυβερνητικό Χημείο.
Μ.Κ.4
Η μαρτυρία του Γιώργου Παπασάββα περιορίστηκε στην κατάθεση διαφόρων εγγράφων που σχετίζονται με την μετοχική και διευθυντική δομή της Κατηγορούμενης 1. Προς τούτο κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 16-22 για την αλήθεια του περιεχομένου τους. Όπως ανέφερε ο Μ.Κ.4, κατά τους επίδικους χρόνους αξιωματούχος της Κατηγορούμενης 1 ήταν η Κατηγορούμενη 2 και η Χρυστάλλα Ιωάννου.
Μ.Κ.5
Ο Ανδρέας Στεφάνου έχει συγγένεια με τους Κατηγορούμενους 2 και 3, συγκεκριμένα είναι νυμφευμένος με την Χρυστάλλα Ιωάννου, η οποία είναι θυγατέρα του Κατηγορούμενου 3. Επίσης, όπως ανέφερε, η Κατηγορούμενη 2 είναι η σύζυγος του Γιαννάκη Ιωάννου, ο οποίος είναι αδελφός της συζύγου του. Αναφερόμενος στην σχέση του με την Κατηγορούμενη 1, εξήγησε ότι ο ίδιος μετέφερε στο παρελθόν κάποιες φιάλες νερού σε πελάτες της Κατηγορούμενης 1, κατ’ εντολή του πεθερού του, Κατηγορούμενου 3. Τέλος, ήταν η θέση του ότι ο ίδιος δεν παρέλαβε το Τεκμήριο 13 και δεν υπέγραψε κάτι, ισχυριζόμενος ότι το όνομα που καταγράφεται στην δεύτερη σελίδα του Τεκμηρίου 13 είναι «Ανδρέα Στεφανή» και όχι «Ανδρέας Στεφάνου». Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι η πηγή νερού στις Πλάτρες άνηκε στον Κατηγορούμενο 3 και σε άλλα συγγενικά του πρόσωπα.
Μ.Κ.6
Η Αστέρω Νικολάου ήταν υγειονομικός λειτουργός της Υγειονομικής Υπηρεσίας στο Επαρχιακό Γραφείο Λεμεσού από το έτος 1991 μέχρι το 2023, και από το έτος 2024 είναι υπεύθυνη της Υγειονομικής Υπηρεσίας στο Επαρχιακό Γραφείο Πάφου. Η ίδια γνώριζε τον Κατηγορούμενο 3 καθ’ ότι ερχόταν στο Επαρχιακό Γραφείο Λεμεσού εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1 για να υποβάλει διάφορες αιτήσεις, και το μόνο που γνωρίζει για την Κατηγορούμενη 2 είναι ότι είναι νύφη του Κατηγορούμενου 3. Η μοναδική επαγγελματική εμπλοκή της Μ.Κ.6 με την Κατηγορούμενη 1 είναι όταν η ίδια μετέβηκε στην πηγή νερού στις Πλάτρες για να προβεί σε δειγματοληψία του νερού, και παρών στην πηγή εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1 ήταν ο υιός του Κατηγορούμενου 3. Τέλος, ανέφερε ότι ο Υγειονομικός Επιθεωρητής Λοίζος Γεωργίου, όπου είχε εμπλοκή με την υπό κρίση υπόθεση απεβίωσε.
Γ. Αξιολόγηση Μαρτυρίας
Έχω παρακολουθήσει με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους, έχοντας την ευκαιρία
να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, τον τρόπο που απαντούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους, ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωσαν, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές που έχει καθιερώσει η σχετική νομολογία (βλ. Αυξεντίου v. Διγκλη (2007) 1 ΑΑΔ 1367, Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva (2002) 1 AAΔ 454, Παπαδοπούλου v Αστυνομίας (2007) 2 ΑΑΔ 173).
Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται απ' όλες τις πλευρές στο Δικαστήριο, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μικροσκοπικά, αλλά μέσα στο συνολικό της πλαίσιο, με όλα τα πιθανά επακόλουθα που μπορεί να επιφέρει. Έτσι στην αξιολόγηση της μαρτυρίας που παρουσιάζεται, το Δικαστήριο, που έχει την ευκαιρία να ακούσει και να παρακολουθήσει τους μάρτυρες που καταθέτουν, έχει τη διακριτική ευχέρεια να αποδεχθεί ολόκληρη ή μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα και να ενεργήσει ανάλογα (βλ. Κωνσταντίνου ν Αστυνομίας (1989) 2 ΑΑΔ 109). Σημειώνεται ότι η αξιολόγηση δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης v Χατζηπιέρα (1992) 1 ΑΑΔ 1056 και Mustafa v Κακουρή κ.α (2002) 1 ΑΑΔ 165).
Μ.Κ.1
Η αξιολογούμενη μάρτυρας ήταν το πρόσωπο που μετέβηκε στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, αμέσως μετά την καταγγελία όπου έγινε από τον Μ.Κ.2, και προέβη στις ενέργειες που περιέγραψε. Η μαρτυρία της έχει ήδη εκτεθεί με λεπτομέρεια πιο πάνω και δεν χρήζει επανάληψης. H Μ.Κ.1 μου έκανε καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα και κρίνω ότι προσήλθε στο Δικαστήριο για να αναφέρει την αλήθεια σε σχέση με τα γεγονότα ως εξελίχθηκαν. Καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της ήταν σταθερή στις απαντήσεις της και σε κανένα σημείο δεν έχει κλονιστεί η μαρτυρία της, ούτε διαφοροποιήθηκε κατά το στάδιο της αντεξέτασης. Σημειώνεται επίσης ότι η μαρτυρία της Μ.Κ.1 επιβεβαιώνεται από την έγγραφη μαρτυρία όπου παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου καθώς και από την μαρτυρία του Μ.Κ.2 και του Μ.Κ.3. Επίσης δεν παραβλέπω ότι όλα όσα ανέφερε σε σχέση με τις ενέργειες στις οποίες προέβη την υπό κρίση ημέρα, αλλά και τις επόμενες ημέρες, σε σχέση με την διερεύνηση της υπό κρίση υπόθεσης δεν αμφισβητήθηκαν από την Υπεράσπιση.
Αποδέχομαι ότι η ίδια παρέλαβε τις 3 φιάλες νερού όπου ανευρέθηκαν στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, τις σφράγισε, και αποδέχομαι ως αληθή τη θέση της ότι αυτές μετά που σφραγίστηκαν δεν θα μπορούσαν να παραβιαστούν ή να αλλοιωθεί το περιεχόμενο τους. Αποδέχομαι επίσης ως αληθή την θέση της ότι οι επίμαχες φιάλες νερού οι οποίες ανευρέθηκαν ήταν της Κατηγορούμενης 1 εταιρείας, καθ’ ότι αυτό διαφαίνεται από τα τιμολόγια πώλησης των φιαλών νερού όπου εκδίδονταν από την Κατηγορούμενη 1.
Δεν παραβλέπω ότι η Μ.Κ.1 προέβη στις ακόλουθες εξ ακοής αναφορές, για τις οποίες σε αυτό το μέρος της απόφασης μου θα με απασχολήσει η βαρύτητα η οποία θα τους δοθεί.
Τα όσα ανέφερε σχετικά με την μεταφορά των φιαλών νερού στο Κυβερνητικό Χημείο από τον υγειονομικό εργάτη, μετουσιώθηκαν σε πραγματικότητα για την οποία μαρτυρία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου η άμεση μαρτυρία του Μ.Κ.3, και επομένως αποδέχομαι το μέρος αυτό της μαρτυρίας της.
Δεν παραβλέπω ότι τα όσα ανέφερε σε σχέση με την τηλεφωνική επικοινωνία όπου είχε με τον Κατηγορούμενο 4 η ίδια, καθώς και τη δια ζώσης συνομιλία τους στις 18/12/2013, αποτελούν πρωτογενής μαρτυρία (βλ. Μωυσή Μαυρολουκά ν Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις 74/2021, 95/2021, 31/10/2023). Και ένεκα της καλής εντύπωσης που αποκόμισα από την Μ.Κ.1, αποδέχομαι ότι έλαβε χώρα τόσο το εν λόγω τηλεφώνημα, όσο και η εν συνεχεία συνάντηση μεταξύ της Μ.Κ.1 και του Κατηγορούμενου 4 στο γραφείο της Μ.Κ.1 την επόμενη ημέρα.
Ωστόσο, το περιεχόμενο της επικοινωνίας τους, και συγκεκριμένα τα όσα της ανέφερε ο Κατηγορούμενος 4, αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία. Έχοντας υπόψη μου το άρθρο 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου, αναφορικά με την βαρύτητα που θα προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία, κρίνω ότι τα όσα της ανέφερε ο Κατηγορούμενος 4 σε σχέση με την φύλαξη των φιαλών νερού στο αυτοκίνητο του, γίνονται αποδεκτά, καθ’ ότι αυτά υποστηρίζονται από την υπεύθυνη δήλωση ημερομηνίας 18/12/2013, την οποία υπέγραψε ο Κατηγορούμενος 4 (Τεκμήριο 8), και στην οποία επιβεβαιώνονται τα ανωτέρω. Ωστόσο, όλα όσα ανέφερε ο Κατηγορούμενος 4 αναφορικά με τον λόγο που υπήρχε έντονη οσμή χλωρίου στο νερό, και συγκεκριμένα ότι οφειλόταν σε λάθος υπαλλήλου του εμφιαλωτηρίου της Κατηγορούμενης 1 όπου έγινε η χλωρίωση των σωλήνων του εμφιαλωτηρίου, αποτελούν ενοχοποιητικές δήλωσης εναντίον συγκατηγορούμενου, και συγκεκριμένα εναντίον της Κατηγορούμενης 1. Σύμφωνα με τις νομολογιακές αρχές ως έχουν εκτεθεί στην υπόθεση Ανδρέας Αριστοφάνους ν Αστυνομίας (2011) 2 ΑΑΔ 450, οι δηλώσεις συγκατηγορουμένων εκτός Δικαστηρίου δεν μπορούν να αποτελέσουν μαρτυρία εναντίον άλλου κατηγορούμενου, καθ’ ότι το περιεχόμενο ομολογίας του κατηγορούμενου, συνιστά μαρτυρία μόνο εναντίον του και όχι εναντίον του συγκατηγορούμενου του. Έχοντας υπόψη μου και την επιφύλαξη του άρθρου 24(1) του Περί Αποδείξεως Νόμου, και συγκεκριμένα ότι σε ποινική διαδικασία το Δικαστήριο δύναται σε οποιοδήποτε στάδιο να μην αποδεχθεί εξ ακοής μαρτυρία, αν κρίνει ότι τούτο εξυπηρετεί τους σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης, κρίνω ότι καμία βαρύτητα δεν μπορεί να δοθεί στις πιο πάνω αναφορές του Κατηγορούμενου 4, καθ’ ότι αποτελούν ενοχοποιητικές δηλώσεις εναντίον συγκατηγορούμενου. Στην κρίση μου αυτή να μην δοθεί καμία βαρύτητα στις εν λόγω αναφορές του Κατηγορούμενου 4, έλαβα επίσης υπόψη και το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος 4, ως διανομέας των φιαλών νερού της Κατηγορούμενης 1, ήταν άμεσα εμπλεκόμενο πρόσωπο και δεν αποκλείεται να είχε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα τα οποία μετέφερε στην Μ.Κ.1.
Επίσης πρωτογενής μαρτυρία αποτελεί το μέρος της μαρτυρίας της Μ.Κ.1 σχετικά με την τηλεφωνική της επικοινωνία με τον Γιάννη Ιωάννου, εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1, αλλά και τον Κατηγορούμενο 3. Ωστόσο, καμία βαρύτητα δεν μπορεί να προσδοθεί στο περιεχόμενο της επικοινωνίας τους, και συγκεκριμένα στην αναφορά του Γιάννη Ιωάννου στην Μ.Κ.1 ότι το άτομο όπου ήταν υπεύθυνο για το εμφιαλωτήριο της Κατηγορούμενης 1 ήταν ο Κατηγορούμενος 3 για τους ακόλουθους λόγους. Θα αναμένετο η Κατηγορούσα Αρχή να διερευνήσει περαιτέρω τον ισχυρισμό αυτό, και να καλέσει το εν λόγω πρόσωπο να δώσει κατάθεση. Και αυτό γιατί κατά τους χρόνους όπου έγινε η επίμαχη δήλωση σύμφωνα με τα παραδεκτά γεγονότα ο Κατηγορούμενος 3 δεν ήταν διευθυντής της Κατηγορούμενης 1. Ένεκα των πιο πάνω, αλλά και λόγω του ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ο Γιάννης Ιωάννου, ο οποίος σήμερα είναι διευθυντής της Κατηγορούμενης 1 και επομένως μη εξαναγκάσιμος μάρτυρας, να είχε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα, δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο της τηλεφωνικής επικοινωνίας της Μ.Κ.1 με τον Γιάννη Ιωάννου, όπου σκοπό είχε την εμπλοκή του Κατηγορούμενου 3 με το εμφιαλωτήριο της Κατηγορούμενης 1 κατά τους επίδικους χρόνους. Για τούς ίδιους λόγους, αλλά σύμφωνα με την επιφύλαξη του άρθρου 24(1) του Περί Αποδείξεως Νόμου, δεν μπορεί να προσδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα ούτε στην δήλωση του Κατηγορούμενου 3 προς την Μ.Κ.1. Θα αναμένετο για τον συγκεκριμένο ισχυρισμό να προβούν οι αρμόδιες υπηρεσίες σε διερεύνηση.
Στο σημείο αυτό θα με απασχολήσει η εξ ακοής μαρτυρία της Μ.Κ.1 ότι ο Επιθεωρητής της Υγειονομικής Υπηρεσίας, Λοίζος Γεωργίου, επέδωσε σε κάποιο άτομο εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1 την επιστολή γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων του Κυβερνητικού Χημείου σχετικά με την εργαστηριακή ανάλυση του δείγματος της ανοιχτής φιάλης νερού που βρισκόταν στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, μαζί με το πιστοποιητικό της ανάλυσης (Τεκμήριο 13). Υπενθυμίζεται ότι η Υπεράσπιση αμφισβήτησε την παραλαβή του εν λόγω εγγράφου, και σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της Μ.Κ.6, ο Λοίζος Γεωργίου απεβίωσε. Έχοντας υπόψη μου και τις νομολογιακές αρχές για την εξ ακοής μαρτυρία δηλώσεων αποβιώσαντα (βλ. Βασιλική Αντωνάκη Αγρότου κ.α. ν Ιωάννας Αντωνάκη Αγρότου (2016) 1Β ΑΑΔ 1325), κρίνω ότι δεν δύναμαι να δώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στην εν λόγω εξ ακοής αναφορά της Μ.Κ.1. Εξηγώ. Δεν κατατέθηκε οποιαδήποτε ένορκη δήλωση του αποβιώσαντα για την επίδοση της εν λόγω επιστολής, ούτε κάποιο ημερολόγιο ενεργείας από τον αποβιώσαντα στο οποίο να καταγράφονται οι ενέργειες στις οποίες προέβη. Περαιτέρω, όπως παρατηρείται στο εν λόγω έγγραφο δεν καταγράφεται με ευκρίνεια αν το επίθετο είναι «Στεφάνου» ή «Στεφανή» ως ήταν τόσο η θέση της Υπεράσπισης όσο και του Μ.Κ.5, καθώς δεν τέθηκε οποιασδήποτε σφραγίδα της Κατηγορούμενης 1 για να επιβεβαιώνεται η παραλαβή του εν λόγω εγγράφου από την Κατηγορούμενη 1. Ως εκ των ανωτέρω, ούτε σε αυτή την αναφορά μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα.
Στο παρόν, θα με απασχολήσει η κατάθεση των Πιστοποιητικών Ανάλυσης και εξέτασης του Κυβερνητικού Χημείου, τόσο αυτό που αφορά τα αποτελέσματα της εργαστηριακής ανάλυσης της κλειστής φιάλης νερού (Τεκμήριο 11), όσο και της ανοιχτής φιάλης νερού, και το οποίο επισυνάπτεται στο Τεκμήριο 12. Αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι ότι τα εν λόγω έγγραφα τα οποία ετοιμάστηκαν από το Κυβερνητικό Χημείο, παρουσιάστηκαν από την Μ.Κ.1 η οποία δεν ανέφερε ότι είχε οποιαδήποτε εμπλοκή κατά την ετοιμασία τους ή κατά την εκτέλεση των εργαστηριακών αναλύσεων που έγιναν στις φιάλες νερού, και επομένως δεν ήταν γνώστης αυτών. Θα αναμένετο η Κατηγορούσα Αρχή, η οποία έχει το βάρος απόδειξης των κατηγοριών, να παρουσιάσει μαρτυρία από το Κυβερνητικό Χημείο, μαρτυρία στην οποία θα αναμένετο να αναφερθεί ο τρόπος της εργαστηριακής ανάλυσης, τα αποτελέσματα και τα ευρήματα αυτής. Εν απουσίας αυτής της μαρτυρίας δεν μπορεί να προσδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο των εν λόγω εγγράφων. Ωστόσο, δεν παραβλέπω ότι τα εν λόγω έγγραφα θα μπορούσαν να προσεγγιστούν ως δημόσια έγγραφα, μέρος αρχείου δημόσιας αρχής, και σύμφωνα και με το άρθρο 35(1) του Περί Αποδείξεως Νόμου, τέτοια έγγραφα δύναται να προσαχθούν ως αποδεικτικά στοιχεία χωρίς οποιαδήποτε περαιτέρω απόδειξη. Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 35(3) του Περί Αποδείξεως Νόμου, για να θεωρείται έγγραφο ότι αποτελεί μέρος του αρχείου δημόσιας αρχής θα πρέπει να προσαχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου πιστοποιητικό υπογεγραμμένο από «αρμόδιο λειτουργό» της εν λόγω δημόσιας αρχής, και ως «αρμόδιος λειτουργός», το εδάφιο 5 καθορίζει πρόσωπο το οποίο κατέχει υπεύθυνη θέση σε σχέση με τις σχετικές δραστηριότητές της δημόσιας αρχής ή σε σχέση με τα αρχεία της.
Παρά το ότι τα εν λόγω πιστοποιητικά υπογράφονται από κυβερνητική χημικό, εν τούτοις, διερχόμενη της μαρτυρίας της Μ.Κ.1 καμία αναφορά δεν έγινε αν η κυβερνητική χημικός όπου υπέγραψε τα εν λόγω πιστοποιητικά κατέχει υπεύθυνη θέση, είτε σε σχέση με τις σχετικές δραστηριότητές του Κυβερνητικού Χημείου ή σε σχέση με τα αρχεία του Κυβερνητικού Χημείου σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 35(5) του Περί Αποδείξεως Νόμου. Ως εκ των ανωτέρω, ούτε ως δημόσιο έγγραφο μπορεί να γίνει αποδεκτό το περιεχόμενο των εν λόγω πιστοποιητικών.
Στην βάση της ίδιας συλλογιστικής, καμία βαρύτητα δεν μπορεί να αποδοθεί στο περιεχόμενο των επιστολών ημερομηνίας 23/12/2013 υπογεγραμμένες από τον Ανώτερο Υγειονομικό Επιθεωρητή της Επαρχίας Πάφου (Τεκμήρια 12 και 13), καθ’ ότι σε αυτές αποτυπώνονται τα αποτελέσματα του Κυβερνητικού Χημείου αναφορικά με τις εργαστηριακές αναλύσεις των φιαλών νερού. Πρόκειται για εξ ακοής μαρτυρία, για την οποία δεν παρουσιάστηκε η καλύτερη δυνατή μαρτυρία.
Για σκοπούς ολοκλήρωσης του σκεπτικού του Δικαστηρίου, δεν θεωρώ ότι η Κατηγορούσα Αρχή παρουσίασε την Μ.Κ.1 ως εμπειρογνώμονα, ειδικό σε θέματα εργαστηριακών αναλύσεων νερού. Καμία τέτοια εντύπωση δεν δόθηκε στο Δικαστήριο κατά την μαρτυρία της αξιολογούμενης μάρτυρας, η οποία ήταν μάρτυρας γεγονότων και ανέφερε με λεπτομέρεια την δική της εμπλοκή στην διερεύνηση της υπό κρίση περίπτωσης, μαρτυρία που ως επεξηγήθηκε ανωτέρω αποδέχομαι ως αξιόπιστη. Το γεγονός ότι η ίδια ανέφερε ότι είναι υγειονομικός λειτουργός τα τελευταία 25 χρόνια δεν δικαιολογεί τυχόν εμπειρογνωμοσύνη της για ζητήματα ποιότητας του νερού. Τουλάχιστον δεν δόθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία από την ίδια που να δικαιολογεί τέτοια κατάληξη από το Δικαστήριο.
Μ.Κ.2
Ο Μ.Κ.2 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα, και κρίνω ότι ήρθε στο Δικαστήριο για να μεταφέρει την αλήθεια, και δεν είχε κανένα κίνητρο να παραποιήσει αυτή. Ήταν σταθερός στις τοποθετήσεις του και δεν κλονίστηκε η μαρτυρία του καθ’ οποιοδήποτε σημείο κατά την αντεξέταση του. Δεν παραβλέπω ότι ο Μ.Κ.2 ανέφερε κατά την μαρτυρία του ότι στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου υπήρχαν τρείς φιάλες νερού, ενώ η Μ.Κ.1 αναφέρθηκε σε τέσσερις φιάλες νερού και στο τιμολόγιο της Κατηγορούμενης 1 καταγράφονται τέσσερις φιάλες νερού. Δεν θεωρώ ότι αυτή η μικρή αντίφαση δύναται να πλήξει την αξιοπιστία του αξιολογούμενου μάρτυρα. Σε κάθε περίπτωση δεν αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση η ύπαρξη των επίμαχων φιαλών νερού στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, και ούτε η παραλαβή τους.
Αναφορικά με το περιεχόμενο της τηλεφωνικής επικοινωνίας του Μ.Κ.2 με τον Κατηγορούμενο 4, ισχύουν όλα όσα αναφέρθηκαν κατά την αξιολόγηση της Μ.Κ.1. Συγκεκριμένα, δεν μπορεί να δοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στα όσα ανέφερε ο Μ.Κ.2 ότι του είπε ο Κατηγορούμενος 4 περί προβλήματος κατά την χλωρίωση των σωλήνων του εμφιαλωτηρίου της Κατηγορούμενης 1, ένεκα του ότι πρόκειται για ενοχοποιητικές δηλώσεις του Κατηγορούμενου 4 προς την συγκατηγορούμενη του, Κατηγορούμενη 1 (βλ. Ανδρέας Αριστοφάνους ν Αστυνομίας (2011) 2 ΑΑΔ 450).
Μ.Κ.3
Η μαρτυρία του Μ.Κ.3 κρίνεται ως αξιόπιστη. Ο αξιολογούμενος μάρτυρας ήταν συγκεκριμένος ως προς τις ενέργειες στις οποίες προέβη που αφορούσαν την μεταφορά των φιαλών νερού στο Κυβερνητικό Χημείο. Ήταν επίσης σταθερός στην θέση του ότι οι φιάλες παραδόθηκαν στον ίδιο σφραγισμένες και ως τέτοιες παραδόθηκαν στο Κυβερνητικό Χημείο, καθ’ ότι σε αντίθετη περίπτωση δεν θα ήταν δυνατή η παραλαβή τους από το Κυβερνητικό Χημείο. Η μαρτυρία του Μ.Κ.3 κρίνεται ως αποδεκτή στην ολότητα της.
Μ.Κ.4
Η μαρτυρία του Μ.Κ.4 περιορίστηκε στην κατάθεση διαφόρων εγγράφων αναφορικά με την μετοχική και διευθυντική δομή της Κατηγορούμενη 1, μαρτυρία η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη, και επιβεβαιώνεται από τα παραδεκτά γεγονότα τα οποία δηλώθηκαν από τους συνηγόρους των μερών, και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο. Ως εκ των ανωτέρω, η μαρτυρία του M.K.4 γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της.
Μ.Κ.5
Όπως διαφάνηκε από την κυρίως εξέταση του Μ.Κ.5, αυτός κλητεύθηκε από την Κατηγορούσα Αρχή για να αναφέρει κατά πόσο παρέλαβε εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1 την επιστολή γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων της εργαστηριακής ανάλυσης της ανοιχτής φιάλης νερού (Τεκμήριο 13), αλλά και για να αναφερθεί στην σχέση των Κατηγορούμενων 2 και 3 με την Κατηγορούμενη 1.
Αποδέχομαι ως πλήρως αξιόπιστη την θέση του ότι δεν παρέλαβε ο ίδιος το Τεκμήριο 13 εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1, θέση στην οποία παρέμεινε σταθερός καθ’ όλη την διάρκεια της μαρτυρίας του. Δεν εντοπίστηκαν οποιεσδήποτε αντιφάσεις στην μαρτυρία του, ικανές να κλονίσουν την αξιοπιστία του.
Ωστόσο, δεν θεωρώ ότι μπορεί να δοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στα όσα ανέφερε ο Μ.Κ.5 αναφορικά με την σχέση των Κατηγορούμενων 2 και 3 με την Κατηγορούμενη 1 εταιρεία, για τους ακόλουθους λόγους. Η θέση του Μ.Κ.5 ότι ο Κατηγορούμενος 3 «είχε» την Κατηγορούμενη 1 κατά τα έτη 2012 και 2013, δεν δύναται να αξιολογηθεί από το Δικαστήριο, με δεδομένο ότι σύμφωνα με τα παραδεκτά γεγονότα όπου δηλώθηκαν στο Δικαστήριο και εγκρίθηκαν, από την 2/12/2012 μέχρι και το τέλος του 2013 ο Κατηγορούμενος 3 δεν ήταν αξιωματούχος της Κατηγορούμενης 1, παρά μόνο μέτοχος αυτής. Όταν μάλιστα, ο Μ.Κ.5 ερωτήθηκε τι εννοεί με την εν λόγω φράση κατά την κυρίως εξέταση του απάντησε «Ασχολείτουν με τα νερά, ξέρω εγώ ρε κουμπάρε? Ασχολείτουν με νερά». Η αόριστη απάντηση αυτή του Μ.Κ.5, δεν επιτρέπει στο Δικαστήριο να καταλήξει σε οποιοδήποτε συμπέρασμα σε σχέση με τον ρόλο του Κατηγορούμενου 3 στην Κατηγορούμενη 1. Αν δηλαδή ήταν υπάλληλος της Κατηγορούμενης 1, ή αν είχε επιρροή στην λήψη αποφάσεων για την Κατηγορούμενη 1, ή αν απλά σε προγενέστερους χρόνους ήταν διευθυντής της εν λόγω εταιρείας, ή αν απλώς ήταν μέτοχος της Κατηγορούμενης 1 και λάμβανε μερίσματα ένεκα αυτής του της ιδιότητας, χωρίς όμως να έχει οποιαδήποτε εμπλοκή στην Κατηγορούμενη 1. Την ίδια αβεβαιότητα προκάλεσαν και οι υπόλοιπες απαντήσεις του αξιολογούμενου μάρτυρα αναφορικά με τις οδηγίες που έδωσε ο Κατηγορούμενος 3 στον Μ.Κ.5 να μεταφέρει κάποιες φιάλες νερού της Κατηγορούμενης 1, δεδομένου ότι δεν συγκεκριμενοποιήθηκαν χρονικά για να μπορέσει το Δικαστήριο να διασυνδέσει αυτές τις αναφορές με τους επίδικους χρόνους.
Μ.Κ.6
Η μαρτυρία της Μ.Κ.6 δεν θεωρώ ότι προσέφερε οτιδήποτε σχετικό στο Δικαστήριο για την υπό κρίση υπόθεση. Όπως ανέφερε η μοναδική εμπλοκή της με την Κατηγορούμενη 1 ήταν όταν προέβη σε δειγματοληψία του νερού από την πηγή νερού στις Πλάτρες, και παρών ήταν ο υιός του Κατηγορούμενου 3. Τα όσα ανέφερε σχετικά με την παρουσία του Κατηγορούμενου 3 στο Επαρχιακό Γραφείο Λεμεσού της Υγειονομικής Υπηρεσίας, για να υποβάλει διάφορες αιτήσεις εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1, δεν συγκεκριμενοποιήθηκαν χρονικά, έτσι ώστε το Δικαστήριο να δύναται να εξάγει οποιοδήποτε συμπέρασμα αναφορικά με την σχέση του Κατηγορούμενου 3 με την Κατηγορούμενη 1 κατά τους επίδικους χρόνους.
Δεν παραβλέπω ότι για το έτος 2013 ανέφερε στην μαρτυρίας της ότι ο Κατηγορούμενος 3 «είχε την εταιρεία αυτή, είχε το νερό, εμφιάλωνε νερό με την εμπορική επωνυμία [ ]». Ωστόσο ένεκα του ότι σύμφωνα με τα παραδεκτά γεγονότα ο Κατηγορούμενος 3 δεν ήταν αξιωματούχος της Κατηγορούμενης 1 το έτος 2013 και της απουσίας διευκρίνησης ως προς το τι εννοούσε με αυτή την φράση, αν δηλαδή ήταν υπάλληλος της εταιρείας ή αν λάμβανε αποφάσεις με κάποιο τρόπο για την εν λόγω εταιρεία, ή αν υπήρξε στο παρελθόν διευθυντής αυτής ή ήταν απλώς μέτοχος αυτής, το Δικαστήριο δεν δύναται να αποδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα ούτε στο μέρος αυτό της μαρτυρίας της.
Επομένως, για τους λόγους όπου αναφέρονται ανωτέρω, δεν μπορεί να δοθεί καμία βαρύτητα στο σύνολο της μαρτυρίας της Μ.Κ.6.
Κατηγορούμενοι
Οι Κατηγορούμενοι 1, 2, 3 και 4 μετά που κρίθηκαν εκ πρώτης όψεως ένοχοι τήρησαν το δικαίωμα της σιωπής. Σημειώνεται ότι δεν μπορούν να εξαχθούν ενοχοποιητικά συμπεράσματα από την άσκηση του δικαιώματος της σιωπής από τους Κατηγορούμενους, δικαίωμα το οποίο δίδει ο νόμος, αφού σε αντίθετη περίπτωση, θα υπάρχει κίνδυνος να παραβιαστεί το δικαίωμα εναντίον της μη αυτοενοχοποίησης και του τεκμηρίου της αθωότητας (βλ. Χάμαλης ν. Αστυνομικού Διευθυντή Αμμοχώστου (2010) 2 ΑΑΔ 329).
Στρέφομαι τώρα στο περιεχόμενο της κατάθεσης του Κατηγορούμενου 4 που λήφθηκε από την Υγειονομική Υπηρεσία της Επαρχίας Πάφου ημερομηνίας 18/12/2013 (βλ. Τεκμήριο 7). Για σκοπούς πληρότητας, παρατίθεται κατωτέρω μια σύνοψη της κατάθεσης του.
Ο Κατηγορούμενος 4 ανέφερε ότι ο ίδιος προμηθεύτηκε τις φιάλες νερού πριν περίπου από ένα μήνα από την Κατηγορούμενη 1. Προμήθευσε τέσσερις φιάλες νερού στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου και άλλες φιάλες νερού σε 2 - 3 σπίτια. Όπως καταγράφεται στην γραπτή κατάθεση του, του είχαν τηλεφωνήσει κάποιοι πελάτες στους οποίους προμήθευσε τις φιάλες νερού και τον ενημέρωσαν ότι το νερό είχε οσμή χλωρίου. Ο ίδιος μετέβηκε στα σπίτια όπου έγιναν τα παράπονα και αντάλλαξε τις φιάλες νερού με νέες. Την ίδια ημέρα επικοινώνησε με κάποιον «Γιάννη» εκ μέρους της Κατηγορούμενης 1, ο οποίος του έδωσε οδηγίες να αλλάξει τις φιάλες, καθότι εντοπίστηκε πρόβλημα από την υπερβολική χλωρίωση στις σωλήνες του εργοστασίου. Όταν η Μ.Κ.1 τον ενημέρωσε στις 17/12/2013 για την οσμή χλωρίου σε φιάλη νερού που φυλάσσετο στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, ο Κατηγορούμενος 4 την ενημέρωσε ότι υπήρξε λάθος με την χλωρίωση και τότε την ενημέρωσε ότι θα μεταβεί ο ίδιος για να ανταλλάξει τις φιάλες νερού με καινούριες.
Το Δικαστήριο είναι ελεύθερο και μπορεί να αποδώσει την βαρύτητα που κρίνει ότι επιβάλλεται σε διαφορετικά μέρη της κατάθεσης. Καθοδηγητική επί του θέματος είναι η απόφαση Χαράλαμπος Κωνσταντίνου ν Αστυνομίας (1989) 2 ΑΑΔ 109, όπου υιοθετήθηκαν οι αρχές της αγγλικής απόφασης Duncan (1989) Cr. App. R 359. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα:
«Δηλώσεις του κατηγορουμένου που συνιστούν άμεσα ή έμμεσα παραδοχή του αδικήματος γίνονται παραδεκτές ως μαρτυρία κατ' εξαίρεση προς τον κανόνα που αποκλείει την εξ ακοής μαρτυρία (hearsay rule). Αυστηρή εφαρμογή του κανόνα περί εξ ακοής μαρτυρίας θα περιόριζε την αποδεικτική αξία του μέρους της κατάθεσης κατηγορουμένου που δεν συνιστά άμεσα ή έμμεσα παραδοχή σε πρωτογενή μαρτυρία (original evidence). Στην υπόθεση Duncan αποφασίστηκε ότι κάθε μέρος της κατάθεσης λαμβάνεται υπόψη και εκτιμάται και ως προς την αλήθεια των ισχυρισμών που προβάλλονται. Η προσέγγιση αυτή είναι και ρεαλιστική και δίκαιη. Τονίστηκε όμως στην Duncan ότι το Δικαστήριο είναι ελεύθερο και μπορεί να αποδώσει την βαρύτητα που κρίνει ότι επιβάλλεται σε διαφορετικά μέρη κατάθεσης. Όπως είναι φυσικό μπορεί να αποδοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο μέρος εκείνο το οποίο συνθέτει παραδοχή στο αδίκημα ή περιέχει δηλώσεις ενάντια προς τα συμφέροντα του κατηγορουμένου. Είναι όμως ελεύθερο το Δικαστήριο να αποδώσει μικρότερη σημασία ή ακόμη να απορρίψει άλλα μέρη της κατάθεσης για τα οποία παρέχεται εξήγηση ή δικαιολογία για εκ πρώτης όψης εγκληματικές πράξεις. Συνοψίζοντας η απόφαση στην Duncan αφήνει το βάρος το οποίο θα αποδοθεί στα διάφορα μέρη της κατάθεσης κατηγορουμένου στη διακριτική ευχέρεια των κριτών των γεγονότων της υπόθεσης».
Διερχόμενη της κατάθεσης του Κατηγορούμενου 4 παρατηρώ ότι παραδέχεται ότι ο ίδιος προμηθεύτηκε τις φιάλες νερού από την Κατηγορούμενη 1. Δήλωση η οποία γίνεται παραδεκτή ως μαρτυρία, με την οποία παραδέχεται ότι ο ίδιος ενεργούσε ως διανομέας των φιαλών νερού, τις οποίες προμηθεύετο από την Κατηγορούμενη 1, δήλωση άλλωστε όπου επιβεβαιώνεται από τα τιμολόγια πώλησης των φιαλών νερού όπου κατατέθηκαν ως τεκμήρια.
Ωστόσο, στην κατάθεση του ο Κατηγορούμενος 4 προβαίνει σε ενοχοποιητικές δηλώσεις εναντίον της Κατηγορούμενης 1, συγκατηγορούμενης του. Και συγκεκριμένα πρόκειται για τις αναφορές του στην κατάθεση του ότι είχε δεχτεί τηλεφωνήματα από άλλους πελάτες όπου παραπονέθηκαν ότι το νερό μύριζε χλωρίνη και ότι ο ίδιος μίλησε με εκπρόσωπο της Κατηγορούμενης 1 για το εν λόγω ζήτημα, ο οποίος τον ενημέρωσε ότι υπήρξε κάποια επιπλοκή κατά την διαδικασία χλωρίωσης των σωλήνων του εμφιαλωτηρίου, και προς τούτο του έδωσε οδηγίες να ανταλλάξει τις φιάλες νερού που προμήθευσε τους πελάτες.
Παρά το ότι το ζήτημα δεν τέθηκε από την Υπεράσπιση, όπως τονίστηκε στην υπόθεση Ανδρέας Αριστοφάνους ν Αστυνομίας (2011) 2 ΑΑΔ 450, η κατάθεση συγκατηγορούμενου εκτός Δικαστηρίου δεν μπορεί να αποτελέσει αποδεκτή μαρτυρία για να αποδείξει την ενοχή συγκατηγορούμενου (βλ. επίσης Petrov v Αστυνομία, Ποινική Έφεση αρ. 162/2020, 8/6/2021, ECLI:CY:AD:2021:B241). Μπορεί να αποκτήσει αποδεικτική αξία αν παρουσιαστεί με τον τρόπο που προνοείται από το άρθρο 25 του Κεφ. 9, καθιστάμενη, τοιουτοτρόπως, η κύρια εξέταση του μάρτυρα ή μέρος αυτής. Ένεκα τούτου, καμία βαρύτητα δεν μπορεί να δοθεί στις πιο πάνω αναφορές του Κατηγορούμενου 4 στην κατάθεση του στις οποίες ενοχοποιεί την Κατηγορούμενη 1.
Δ. Ευρήματα Δικαστηρίου
Υπό το φως της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, καθώς και από την τεθείσα ενώπιον μου αποδεκτή έγγραφη μαρτυρία, αλλά και από τα αδιαμφησβήτητα γεγονότα ως έχουν προκύψει μέσω του χειρισμού των συνηγόρων των μερών κατά την ακροαματική διαδικασία (βλ. Κυριακίδης ν Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, Πολιτική Έφεση 185/2012, 19/4/2018), καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα που αφορούν την υπό εξέταση υπόθεση:
Η Κατηγορούμενη 1 εταιρεία ασχολείται με την εμφιάλωση, συσκευασία, εμπορία και διάθεση πόσιμου νερού. Ο Κατηγορούμενος 4 κατά τους ουσιώδεις χρόνους ήταν διανομέας των φιαλών νερού της Κατηγορούμενης 1 εταιρείας, ο οποίος προμηθεύετο τις φιάλες νερού από την Κατηγορούμενη 1 και μέχρι να τις διανείμει στους πελάτες, τις φύλαγε στο αυτοκίνητο του και στο σπίτι της μητέρας του.
Στις 17/12/2013 έγινε καταγγελία από τον δημοτικό γραμματέα του Δήμου Πάφου ότι στα γραφεία του Δημοτικού Μεγάρου Πάφου, σε φιάλη εμφιαλωμένου νερού, υπήρχε έντονη οσμή και γεύση χλωρίου. Την ίδια ημέρα, η υγειονομική λειτουργός του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας, Μ.Κ.1, μαζί με τον Υγειονομικό Επιθεωρητή κο Ανδρέα Λοίζου μετέβηκαν στα γραφεία του Δημοτικού Μεγάρου Πάφου για διερεύνηση του παραπόνου. Ο δημοτικός γραμματέας του Δήμου Πάφου υπέδειξε στους αρμόδιους μια ανοιχτή φιάλη νερού 19 λίτρων της Κατηγορούμενης 1, με την επωνυμία «Φυσικό νερό Πηγής [ ]» και η οποία βρισκόταν πάνω σε ψυγείο νερού, την οποία φιάλη νερού, μαζί με άλλες 3 φιάλες νερού της Κατηγορούμενης 1 οι οποίες ήταν κλειστές, ο Δήμος Πάφου τις προμηθεύτηκε από τον Κατηγορούμενο 4. Η Μ.Κ.1 μαζί με τον Υγειονομικό Επιθεωρητή σφράγισαν τόσο την ανοιχτή φιάλη νερού όσο και τις κλειστές φιάλες νερού. Η μια από τις 3 κλειστές φιάλες νερού παραδόθηκε στον δημοτικό γραμματέα του Δήμου Πάφου με οδηγίες να την παραδώσει στον προμηθευτή και οι άλλες φιάλες νερού μεταφέρθηκαν στο Επαρχιακό Γραφείο Πάφου των Υγειονομικών Υπηρεσιών. Στις 18/12/2013 ο εργάτης των Υγειονομικών Υπηρεσιών, Μ.Κ.3, παρέλαβε μια κλειστή και την ανοιχτή/ χρησιμοποιημένη φιάλη νερού της Κατηγορούμενης 1, οι οποίες ήταν και οι δύο σφραγισμένες, και τις μετέφερε στο Κυβερνητικό Χημείο για εργαστηριακή ανάλυση.
Στις 18/12/2013 η Μ.Κ.1 μετέβηκε στο Κέντρο Εξυπηρέτησης του Δημότη, όπου κατάσχεσε μια κλειστή φιάλη νερού της Κατηγορούμενης 1 των 19 λίτρων, στην Υπηρεσία Τροχονομίας του Δήμου Πάφου, όπου κατάσχεσε μια ανοιχτή φιάλη και δύο κλειστές φιάλες νερού της Κατηγορούμενης 1, και στο Μαρκίδειο Θέατρο, όπου κατάσχεσε μια κλειστή φιάλη νερού της Κατηγορούμενης 1. Στην συνέχεια η Μ.Κ.1 μετέβηκε μαζί με τον Κατηγορούμενο 4 στην διεύθυνση όπου είχε αποθηκευμένες 98 φιάλες των 19 λίτρων της Κατηγορούμενης 1 και 5 φιάλες νερού των 10 λίτρων της Κατηγορούμενης 1 και τις δέσμευσε.
Στις 18/12/2013 συντάχθηκε το πιστοποιητικό ανάλυσης των δύο φιαλών νερού αναφορικά με την εργαστηριακή ανάλυση όπου έγινε από το Κυβερνητικό Χημείο. Η Μ.Κ.1 στις 23/12/2013 επέδωσε στον Κατηγορούμενο 4 την επιστολή γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων του Κυβερνητικού Χημείου σχετικά με την εργαστηριακή ανάλυση του δείγματος της ανοιχτής φιάλης νερού που βρισκόταν στο Δημοτικό Μέγαρο Πάφου, μαζί με το πιστοποιητικό της ανάλυσης. Οι Κατηγορούμενοι 1 – 4 δεν υπέβαλαν οποιαδήποτε ένσταση.
Εναντίον των Κατηγορούμενων 1 και 4 καταχωρήθηκε από την Κατηγορούσα Αρχή η ποινική υπόθεση υπ’ αριθμό 4356/2015 του Ε.Δ. Πάφου στις 19/6/2015 και η Κατηγορούμενη 1 εταιρεία παραδέχτηκε την πρώτη κατηγορία που αντιμετώπιζε, και η οποία σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της κατηγορίας η Κατηγορούμενη 1 κατηγορείτο ότι κατά ή περί τα τέλη του έτους 2013 και/ή προτέρων και/ή μεταγενέστερα παρήγαγε φυσικό νερό πηγής ‘[ ]’ του οποίου η οργανοληπτική κατάσταση του δείγματος δεν ήταν αποδεκτή λόγω της μεγάλης παρουσίας αιωρούμενων σωματιδίων και οσμής χλωρίνης με αποτέλεσμα να μην ήταν της ποιότητας που ζητά ο καταναλωτής. Στις 26/11/2019 η εν λόγω ποινική υπόθεση διακόπηκε ένεκα αναστολής της ποινικής δίωξης από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας.
Κατά τους επίδικους χρόνους η Κατηγορούμενη 2 ήταν διευθύντρια της Κατηγορούμενης 1 και ο Κατηγορούμενος 3 μέτοχος αυτής.
Ε. Βάρος Απόδειξης
Σε όλες τις ποινικές υποθέσεις, το βάρος της απόδειξης σωρευτικής συνύπαρξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος το έχει η Kατηγορούσα Aρχή, με υψηλότατο επίπεδο απόδειξης, δηλαδή πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Εναπόκειται στην Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής (βλ. Φλουρής v Αστυνομίας (1989) 2 ΑΑΔ 401).
Η Κατηγορούσα Αρχή θα πρέπει να αποδείξει, με αποδεκτή μαρτυρία, την ύπαρξη κάθε συστατικού στοιχείου της κατηγορίας και δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και εάν είναι (βλ. Sener Erbekci v Δημοκρατίας (2005) 2 ΑΑΔ 434). Όσα ερωτηματικά και αν η συμπεριφορά του κατηγορούμενου εγείρει, δεν είναι δυνατόν να καταδικαστεί μετά την απόρριψη της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v Ανδρέα Ευριπίδου (2002) 2 ΑΑΔ 246). Η υπεράσπιση σε καμία περίπτωση φέρει βάρος απόδειξης της αθωότητας του κατηγορούμενου ή συμπλήρωσης τυχόν κενών στην μαρτυρία της κατηγορούσας αρχής. Εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του Κατηγορούμενου, τότε αυτό θα πρέπει να αποφασισθεί υπέρ του και να απαλλαγεί της κατηγορίας.
Η πεμπτουσία της ποινικής δίκης είναι η θεμελιακή αρχή ότι η καταδίκη είναι επιτρεπτή μόνο όταν αναδύεται, ασφαλής, ως αποτέλεσμα κρυστάλλινης και χωρίς λογική αμφιβολία δικανικής πεποίθησης (βλ. ΧΧ ΧΧ ν Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 294/2018, 19/11/2019, ECLI:CY:AD:2019:B474).
ΣΤ.Νομική Πτυχή
Σχετικός με τις υπό εξέταση κατηγορίες είναι ο Περί Τροφίμων (Έλεγχος και Πώληση) Νόμος του 1996, ως ίσχυε κατά τους ουσιώδεις χρόνους.
Σύμφωνα με το άρθρο 6(1)(γ) του Νόμου, απαγορεύεται η πώληση, παρασκευή για πώληση ή η εισαγωγή για πώληση τρόφιμου το οποίο είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση. Όπως προνοείται στο άρθρο 6(3)(γ) του Νόμου, για σκοπούς εφαρμογής του άρθρου 6(1)(γ) εφαρμόζεται το άρθρο 14(5) του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002, στο οποίο προνοείται ότι για τον προσδιορισμό του κατά πόσο ένα τρόφιμο είναι ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, δίδεται προσοχή στο κατά πόσο το εν λόγω τρόφιμο δεν μπορεί να γίνει δεκτό για ανθρώπινη κατανάλωση σύμφωνα με την χρήση για την οποία προορίζεται, λόγω μόλυνσης προερχόμενης είτε από ξένες ουσίες είτε από άλλον παράγοντα ή λόγω σήψης, αλλοίωσης ή αποσύνθεσης.
Επίσης σύμφωνα με το άρθρο 7(1) του Νόμου, απαγορεύεται η πώληση κατά τρόπο που επηρεάζει δυσμενώς τον αγοραστή οποιουδήποτε τρόφιμου το οποίο δεν είναι της φύσης ή της ουσίας ή της ποιότητας που ζητεί ο αγοραστής. Όπως προνοείται στο άρθρο 7(5) του Νόμου, σε περίπτωση που είτε Κοινοτικός Κανονισμός ή Κοινοτική Απόφαση είτε Διάταγμα ή Κανονισμοί, που εκδίδονται βάσει του προαναφερόμενου Νόμου, είτε υποχρεωτικό πρότυπο καθορίζουν τη σύνθεση οποιουδήποτε είδους τροφίμου που προορίζεται για διάθεση, πώληση ή εμπορία ή απαγορεύει ή περιορίζει την προσθήκη ή παρουσία οποιουδήποτε προσθέτου ή άλλου συστατικού ή υλικού σε οποιοδήποτε τέτοιο είδος, ο αγοραστής του είδους αυτού, εκτός αν αποδεικνύεται το αντίθετο, θεωρείται για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου ότι απαίτησε είδος σύμφωνα με τις διατάξεις του Κοινοτικού Κανονισμού ή της Κοινοτικής Απόφασης ή του Διατάγματος ή των Κανονισμών, που εκδίδονται βάσει του Νόμου, ή του υποχρεωτικού προτύπου.
Καταρχάς σημειώνεται ότι το νερό που τοποθετείται σε φιάλες προς πώληση περιλαμβάνεται στον όρο «τρόφιμα» σύμφωνα με το ερμηνευτικό άρθρο 2 του Νόμου, το άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002, και το άρθρο 6 της οδηγίας 98/83/ΕΚ.
Κοινό συστατικό στοιχείο των υπό κρίση αδικημάτων, είναι η δειγματοληψία του νερού από το Κυβερνητικό Χημείο. Για την προβλεπόμενη εκ του Νόμου διαδικασία, σχετικά είναι τα άρθρα 14, 15 και 16 του Νόμου. Το άρθρο 14(1) του Νόμου, επιτρέπει σε κάθε εξουσιοδοτημένο λειτουργό να εισέλθει σε οποιοδήποτε υποστατικό και να λάβει δείγμα αντικειμένου για το οποίο εφαρμόζεται ο υπό κρίση Νόμος, τα οποία δείγματα πρέπει να τύχουν χειρισμού από τους εξουσιοδοτημένους λειτουργούς όταν λαμβάνονται σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 16 του Νόμου. Όταν τα εν λόγω δείγματα αποστέλλονται για ανάλυση και εξέταση από το Κυβερνητικό Χημείο σχετικό είναι το άρθρο 15 του Νόμου.
Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 27 του Νόμου, όταν διαπράττεται αδίκημα δυνάμει του Νόμου ή των Κανονισμών που εκδίδονται σύμφωνα με αυτόν από νομικό πρόσωπο, κάθε πρόσωπο το οποίο κατά το χρόνο διάπραξης του αδικήματος κατέχει θέση συμβούλου, διευθυντή, γραμματέα ή άλλη παρόμοια θέση στο νομικό πρόσωπο ή εμφανίζεται ότι ενεργεί με την ιδιότητα αυτή, θεωρείται ένοχο του ίδιου αδικήματος, εκτός αν αποδείξει ότι το αδίκημα διαπράχθηκε χωρίς τη συναίνεση ή συνενοχή ή αμέλεια του ιδίου, και υπόκειται στην ποινή που προβλέπεται για το αδίκημα αυτό.
Ζ. Κατάληξη Δικαστηρίου
Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω, δηλαδή την μαρτυρία που έχω κρίνει ως αποδεκτή, τα ευρήματα του Δικαστηρίου, την νομική πτυχή και το βάρος απόδειξης, προχωρώ στο μέρος αυτό της απόφασης μου με την κατάληξη του Δικαστηρίου σχετικά με το αν έχουν αποδειχθεί οι υπό κρίση κατηγορίες πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας.
Ως αναφέρθηκε ανωτέρω, αποτελεί προϋπόθεση για την απόδειξη των υπό κρίση κατηγοριών, η δειγματοληψία του τρόφιμου να γίνει σύμφωνα με τις πρόνοιες του Νόμου. Έχοντας υπόψη μου την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της Μ.Κ.1 σχετικά με την εξουσιοδότηση της ίδιας από τον εκάστοτε Υπουργό Υγείας να προβαίνει σε έλεγχο διαφόρων προϊόντων και σε δειγματοληψία των τροφίμων, καθώς επίσης και ότι την υπό κρίση ημέρα μαζί με την Μ.Κ.1 ήταν ο Υγειονομικός Επιθεωρητής κος Ανδρέας Λοίζου, κρίνεται ότι στην υπό κρίση περίπτωση έγινε η δειγματοληψία από εξουσιοδοτημένο λειτουργό σύμφωνα με τις πρόνοιες των άρθρων 2 και 14 του Νόμου, και στην συνέχεια η Μ.Κ.1, ως εξουσιοδοτημένη λειτουργός, υπέβαλε το δείγμα σε Κυβερνητικό Χημείο για ανάλυση σύμφωνα με τις πρόνοιες των άρθρων 15 και 16 του Νόμου.
Εξετάζοντας τώρα, την πρώτη κατηγορία που αντιμετωπίζει η Κατηγορούμενη 1, και συγκεκριμένα ότι η Κατηγορούμενη 1 πώλησε και/ή διάθεσε προς πώληση και/ή διένειμε τις επίμαχες φιάλες νερού στον Κατηγορούμενο 4, οι οποίες ήταν ακατάλληλες για ανθρώπινη κατανάλωση, κρίνω ότι η εν λόγω κατηγορία είναι καταδικασμένη σε αποτυχία ένεκα της παράληψης της Κατηγορούσας Αρχής να παρουσιάσει μαρτυρία σχετικά με την ακαταλληλότητα του νερού για ανθρώπινη κατανάλωση. Υπενθυμίζεται ότι καμία βαρύτητα δεν δόθηκε στα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων του Κυβερνητικού Χημείου και στο περιεχόμενο των επιστολών ημερομηνίας 23/12/2013 του Ανώτερου Υγειονομικού Επιθεωρητή της Επαρχίας Πάφου. Οι λόγοι αναφέρονται ανωτέρω στην απόφαση του Δικαστηρίου και δεν θα επαναληφθούν. Καμία μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε από αρμόδιο λειτουργό του Κυβερνητικού Χημείου ή από εμπειρογνώμονα, στην οποία να επεξηγούνται τα αποτελέσματα/ ευρήματα των εργαστηριακών αναλύσεων και αν και για ποιο λόγο, κρίνεται το νερό ως ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση. Στην ουσία η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να παρουσιάσει αποδεκτή μαρτυρία επί του πιο κρίσιμου σημείου της υπόθεσης της.
Αυτό το οποίο επίσης επιθυμείτε να τονιστεί, είναι ότι ακόμη σε περίπτωση όπου του Δικαστήριο αποδεχόταν το περιεχόμενο των πιστοποιητικών του Κυβερνητικού Χημείου, στα οποία αναγράφεται ότι στην κλειστή φιάλη νερού προσδιορίστηκε ολική υπολειμματική χλωρίνη 5,00 mg/l και στην ανοιχτή φιάλη νερού προσδιορίστηκε ολική υπολειμματική χλωρίνη 6,00 mg/l, και πάλι καμία μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε στην οποία να αναφέρεται ποιο ήταν το επιτρεπτόμενο όριο ολικής υπολειμματικής χλωρίνης σε εμφιαλωμένο νερό. Αυτό το είδος μαρτυρίας θα αναμένετο να παρουσιαστεί από εμπειρογνώμονα μάρτυρα, ειδικό σε θέματα ποιότητας νερού. Δεν παραβλέπω ότι η Μ.Κ.1 στην μαρτυρία της ανέφερε ότι «το νερό της βρύσης δεν έχει χλώριο 5 mg στο λίτρο απαγορεύεται». Για τους λόγους που επεξηγήθηκαν στο μέρος της παρούσας απόφασης όπου ασχολείται με την αξιολόγηση της μαρτυρία της Μ.Κ.1, η μαρτυρία της δεν μπορεί να προσεγγιστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα σε θέματα που σχετίζονται με την ποιότητα νερού, και επομένως δεν μπορεί να επηρεάσει την κρίση του Δικαστηρίου η πιο πάνω αναφορά της Μ.Κ.1. Ούτε το γεγονός ότι το νερό μύριζε χλωρίνη, μπορεί να αποδείξει στον βαθμό που απαιτείται σε ποινικές υποθέσεις, την υπό κρίση κατηγορία. Σημειώνεται επίσης ότι κατά τους επίδικους χρόνους δεν υπήρχε οποιοσδήποτε Κανονισμός ή Διάταγμα αναφορικά με την επιτρεπόμενη ποσότητα χλωρίνης σε εμφιαλωμένο νερό.
Ούτε το γεγονός ότι δεν υποβλήθηκε ένσταση σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 17Β του Νόμου, μπορεί να επηρεάσει την κατάληξη του Δικαστηρίου, καθ’ ότι στο εδάφιο (1) αναφέρεται ότι το κάθε πρόσωπο «δικαιούται» να προσβάλει με ένσταση την απόφαση, και επομένως δεν κρίνω ότι το εν λόγω εδάφιο δημιουργεί αμάχητο τεκμήριο αν δεν υποβληθεί ένσταση.
Ένεκα της αποτυχίας της Κατηγορούσας Αρχής να αποδείξει την πρώτη κατηγορία, για τους ίδιους λόγους συμπαρασύρεται σε απόρριψη και η τρίτη κατηγορία, όπου αφορά τους Κατηγορούμενους 2 και 3, αλλά και η πέμπτή κατηγορία όπου αφορά τον Κατηγορούμενο 4.
Εξετάζοντας σε αυτό το στάδιο, την δεύτερη κατηγορία όπου αντιμετωπίζει η Κατηγορούμενη 1, και συγκεκριμένα ότι πώλησε και/ή διάθεσε προς πώληση και/ή διένειμε τις επίμαχες φιάλες νερού στον Κατηγορούμενο 4, οι οποίες βρίσκονταν σε τέτοια κατάσταση ώστε να επηρεάζει δυσμενώς τον αγοραστή αφού δεν ήταν της φύσης ή της ουσίας ή της ποιότητας όπου ζητά ο αγοραστής, για τους ίδιους λόγους όπου αναλύονται ανωτέρω, κρίνω ότι και αυτή η κατηγορία είναι καταδικασμένη σε απόρριψη. Η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να παρουσιάσει ενώπιον Δικαστηρίου αποδεκτή μαρτυρία ότι το νερό δεν ήταν της φύσης ή της ουσία ή της ποιότητας όπου ζητά ο αγοραστής. Μια τέτοια μαρτυρία θα αναμένετο να παρουσιαστεί από άτομο το οποίο διέθετε την σχετική εμπειρογνωμοσύνη επί αυτών των θεμάτων.
Ούτε το γεγονός ότι η Κατηγορούμενη 1 εταιρεία παραδέχτηκε την πρώτη κατηγορία που αντιμετώπιζε στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης υπ’ αριθμό 4356/2015 του Ε.Δ. Πάφου, πριν η εν λόγω ποινική υπόθεση ανασταλεί από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας δύναται να επηρεάσει την κρίση του Δικαστηρίου. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της εν λόγω κατηγορίας η Κατηγορούμενη 1 κατηγορείτο ότι κατά ή περί τα τέλη του 2013 και/ή πρότερων και/ή μεταγενέστερα παρήγαγε φυσικό νερό πηγής «[ ]» του οποίου η οργανοληπτική κατάσταση του δείγματος δεν ήταν αποδεκτή λόγω της μεγάλης παρουσίας αιωρούμενων σωματιδίων και οσμής χλωρίνης με αποτέλεσμα να μην είναι της ποιότητας που ζητά ο καταναλωτής.
Η παραδοχή ενοχής σε προηγούμενη ποινική υπόθεση είναι αποδεκτή ως μαρτυρία κατά του προσώπου που την έκαμε (βλ. Χρίστος Πουρίκκος ν Βάσου Βασιλείου (1993) 1 ΑΑΔ 256, Ηλίας Κώστα Αγησιλάου ν Ανδρέας Χρίστου (1989) 1Ε ΑΑΔ 713), και επομένως η παραδοχή της Κατηγορούμενης 1 είναι μαρτυρία που δεν μπορεί να αγνοηθεί, και λαμβάνεται υπόψη. Ωστόσο η παραδοχή αυτή θα πρέπει να συσχετιστεί μαζί με την υπόλοιπη μαρτυρία όπου τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για σκοπούς εξαγωγής ορθών συμπερασμάτων αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης. Στην υπό κρίση περίπτωση, ακριβώς λόγω της αποτυχίας της Κατηγορούσας Αρχή να παρουσιάσει αποδεκτή μαρτυρία προς απόδειξη της υπό κρίση κατηγορίας, κρίνω ότι η παραδοχή της Κατηγορούμενης 1 στα πλαίσια της προηγούμενης ποινικής διαδικασίας, δεν μπορεί από μόνη της να διαδραματίσει οποιοδήποτε ρόλο.
Ένεκα της αποτυχίας απόδειξης της δεύτερη κατηγορίας, είναι καταδικασμένες σε απόρριψη και η τέταρτη κατηγορία όπου αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 και η έκτη κατηγορία όπου αντιμετωπίζει ο Κατηγορούμενος 4.
Ως εκ των ανωτέρω, η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει τις υπό κρίση κατηγορίες, και οι Κατηγορούμενοι 1 – 4 απαλλάσσονται και αθωώνονται στις κατηγορίες όπου αντιμετωπίζουν.
Ενόψει της αθωωτικής κατάληξης θεωρώ ότι έχει καταστεί άνευ αντικειμένου η οποιαδήποτε συζήτηση για το θέμα της δίκαιης δίκης, το οποίο άπτεται της καθυστέρησης καταχώρησης της υπό κρίση υπόθεσης, ως ήταν η εισήγηση της Υπεράσπισης.
Όσον αφορά τα έξοδα της υπόθεσης, και δη το κατά πόσο οι αθωωθέντες κατηγορούμενοι δικαιούνται σε έξοδα, το θέμα μπορεί να άπτεται της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου (βλ. άρθρα 168 και 169 Κεφ.155, Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού ν. Χαραλάμπους Πάμπος (Αρ. 2) (2000) 2 ΑΑΔ 603, Katharina v. Ευθυμίου και άλλων (1998) 2 ΑΑΔ 78, Pishorn v. Police (1973) 9 J.S.C. 1132). Όμως η παρούσα υπόθεση έχει καταχωρηθεί από κρατική υπηρεσία και σύμφωνα με τα άρθρα 167, 168 και 169 της Ποινικής Δικονομίας, Κεφ. 155, όπως ερμηνεύθηκαν από τη νομολογία, τα δικαστήρια δεν έχουν εξουσία να επιδικάζουν έξοδα σε αθωωθέντα κατηγορούμενο, πληρωτέα από το Δημόσιο Ταμείο (βλ. Θωμά Θάσος ν. Αστυνομίας (2000) 2 ΑΑΔ 465). Επομένως δεν επιδικάζονται έξοδα προς όφελος των Κατηγορούμενων 1, 2, 3 και 4.
(Υπογρ.)……………………………….
Λ. Χατζηξενοφώντος, Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο