OΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ
Δικαιοδοσία Περιουσιακών Διαφορών
Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Π.Ο.Δ.
Αρ. Αίτησης: 14/2023
Μεταξύ:
Α. Κ.
Αιτητής
και
Φ. Η.
Καθ’ ης η αίτηση
-----------------------------
Ημερομηνία: 11 Μαρτίου 2026
Εμφανίσεις:
Για τον αιτητή: κ. Μάρκος Οικονόμου για Δημητρίου & Δημητρίου Δ.Ε.Π.Ε.
Για την καθ’ ης η αίτηση: κα Μαριάννα Ανδρέου για Ανδρέου & Ποσνακίδης Δ.Ε.Π.Ε.
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Ο αιτητής ζητά με την εναρκτήρια αίτηση την έκδοση απόφασης για τη ρύθμιση των περιουσιακών διαφορών του με την καθ’ ης η αίτηση, με βάση τον περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμο (Ν. 232/91), στο εξής “ο Νόμος”. Ζητά τη συνεισφορά του στην αύξηση της περιουσίας της καθ’ ης η αίτηση, που απέκτησε κατά τη διάρκεια του γάμου τους ή πριν από το γάμο με την προοπτική τέλεσης του. Σχετικά είναι τα αιτήματα των παραγράφων Α – Ι.
Οι διάδικοι τέλεσαν θρησκευτικό γάμο στις 21.9.2003. Είναι παραδεκτό από τα δικόγραφα τους ότι εκδόθηκε απόφαση λύσης του γάμου τους στις 11.12.2019.
Ο αιτητής καταxώρισε την εναρκτήρια αίτηση στις 22.5.2023. Σημειώνεται, χωρίς να έχει σημασία στην εν λόγω εξέταση, ότι ο χρόνος καταχώρισης στον ηλεκτρονικό φάκελο είναι 22.5.2023 ώρα 12:27 ενώ στο αντίγραφο της εναρκτήριας αίτησης που επιδόθηκε και καταχωρίστηκε με την ένορκη δήλωση του επιδότη αναγράφεται ως ημερομηνία καταχώρισης 23.5.2023.
Η καθ’ ης η αίτηση ήγειρε τρεις προδικαστικές ενστάσεις με την υπεράσπιση της προωθώντας τελικά την ένσταση της παραγραφής της αξίωσης του αιτητή. Η δικηγόρος της εγκατέλειψε, κατά την εξέταση των ενστάσεων, την ένσταση για έλλειψη δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου επειδή το επίδικο ακίνητο βρίσκεται εντός των Κυρίαρχων Βρετανικών Βάσεων και ανέφερε ότι η ένσταση πως ο αιτητής δεν νομιμοποιείται στην έγερση της διαδικασίας επειδή είναι συνεκμισθωτής με την καθ’ ης η αίτηση του επίδικου ακινήτου αφορά την ουσία της υπόθεσης, θέση με την οποία συμφωνεί ο αιτητής όπως αναφέρει στην παράγραφο 3.3 της απάντησης του.
Το Δικαστήριο έδωσε οδηγίες για γραπτές αγορεύσεις και προφορικές διευκρινίσεις για την εξέταση των προδικαστικών ενστάσεων, που τελικά περιορίστηκαν στην ένσταση της παραγραφής της αξίωσης του αιτητή, που εξετάζεται και αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο. Σημειώνεται ότι δόθηκαν οδηγίες από το Δικαστήριο με άλλη σύνθεση για αποκάλυψη εγγράφων, ονομαστικό κατάλογο μαρτύρων και σύνοψη μαρτυρίας.
Η καθ’ ης η αίτηση πρόβαλε στην υπεράσπιση της ότι η αξίωση του αιτητή έχει παραγραφεί καθότι έχουν παρέλθει τρία χρόνια από την απόφαση λύσης του γάμου. Ο αιτητής πρόβαλε στην απάντηση του ότι η αίτηση καταχωρίστηκε εμπρόθεσμα και το αγώγιμο δικαίωμα του δεν έχει παραγραφεί. Αναφέρθηκε στους Διαδικαστικούς Κανονισμούς που εκδόθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο προσδιορίζοντας τους με τους αριθμούς 4126 – 4128, 4130, 4132, 4139 και 4141, προβάλλοντας ότι ανέστειλαν τις προθεσμίες καταχώρισης δικογράφων ή άλλων εγγράφων ή αιτήσεων. Σημειώνεται ότι οι αριθμοί 4127, 4128, 4130, 4132, 4139 και 4141, που αναφέρθηκε στην αγόρευση του ο δικηγόρος του, είναι οι αριθμοί της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας που δημοσιεύτηκαν.
Η δικηγόρος της καθ’ ης η αίτηση αναφέρθηκε στην αγόρευση της στο άρθρο 15 του Νόμου, το οποίο καθορίζει ότι η αξίωση του άρθρου 14 του Νόμου για συμμετοχή σε περιουσία παραγράφεται τρία χρόνια μετά τη λύση του γάμου. Είναι η θέση της ότι ο αιτητής θα έπρεπε να καταχωρίσει την αίτηση του στις 11.12.2022, τρία χρόνια από την ημερομηνία λύσης του γάμου 11.12.2019, αρχίζοντας να προσμετρά από την επόμενη ημέρα της έκδοσης της απόφασης λύσης του γάμου στις 12.12.2019, ενώ την καταχώρισε στις 23.5.2023, σχεδόν 5,5 μήνες μετά την εκπνοή της προθεσμίας παραγραφής της αξίωσης. Αναφέρθηκε ανωτέρω ότι καταχωρίστηκε στον ηλεκτρονικό φάκελο στις 22.5.2023.
Διαφωνεί με τη θέση του δικηγόρου του αιτητή ότι αναστάλθηκε η εν λόγω προθεσμία από τους Διαδικαστικούς Κανονισμούς του Ανωτάτου Δικαστηρίου, τους οποίους ο τελευταίος επικαλέστηκε. Είναι η θέση της ότι με τους εν λόγω Κανονισμούς, που τροποποιήθηκε ο περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Διαδικαστικός Κανονισμός, αναστάλθηκαν οι προθεσμίες που προνοούνταν στο Βασικό Διαδικαστικό Κανονισμό, όπως αναφέρεται στο λεκτικό τους και οι προθεσμίες αυτές δεν έχουν σχέση με την προθεσμία παραγραφής της αξίωσης που καθορίζει το άρθρο 14 του Νόμου. Υποστήριξε ότι η προθεσμία του άρθρου 15 του Νόμου είναι προθεσμία άσκησης ουσιαστικού δικαιώματος έγερσης αγωγής που καθορίζεται στο Νόμο και δεν είναι δικονομική προθεσμία ή προθεσμία καταχώρισης δικογράφου ή αιτήσεως. Καθώς και ότι οι Κανονισμοί του Ανωτάτου Δικαστηρίου που αποτελούν δευτερογενή μορφή νομοθεσίας δεν μπορούν να αναστείλουν διάταξη πρωτογενούς νομοθεσίας εκτός αν ρητά προβλέπεται στον ίδιο το νόμο. Τις θέσεις αυτές ανέπτυξε και στις προφορικές διευκρινίσεις.
Ο δικηγόρος του αιτητή αναφέρθηκε στην αγόρευση του στους εν λόγω Κανονισμούς του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Είναι η θέση του ότι η παραγραφή της αξίωσης του αιτητή δεν μπορούσε να αρχίσει να ισχύει εντός της περιόδου της αναστολής προθεσμιών λόγω πανδημίας. Υποστήριξε ότι ο χρόνος αναστολής δεν υπολογίζεται στο χρόνο παραγραφής. Προέβηκε σε πρόσθεση των περιόδων αναστολής σύμφωνα με τους εν λόγω Διαδικαστικούς Κανονισμούς και αφαίρεσε το άθροισμα αυτών από την τριετή προθεσμία έγερσης της απαίτησης του, προβάλλοντας ότι η αίτηση καταχωρίστηκε εμπρόθεσμα σε 2 χρόνια, 8 μήνες και 27 ημέρες πριν τη παραγραφή της προθεσμίας. Τη θέση αυτή ανέπτυξε και στις προφορικές διευκρινίσεις. Σε ερώτηση του Δικαστηρίου γιατί δεν καταχωρίστηκε η αίτηση στις 11.12.2022, όπως είναι η θέση της καθ’ ης η αίτηση, που δεν υπήρχε αναστολή προθεσμιών με βάση τους εν λόγω Κανονισμούς, απάντησε αόριστα ότι υπήρχαν αντικειμενικές αδυναμίες, “ήταν άρρωστος ο αιτητής και άρρωστοι δικηγόροι στο γραφείο”.
Νομική Εξέταση – Κατάληξη:
Το άρθρο 15 του Νόμου καθορίζει:
“H προβλεπόμενη από το άρθρο 14 αξίωση:
(α) Παραγράφεται τρία χρόνια μετά τη λύση ή την ακύρωση του γάμου.”
Η προθεσμία αυτή αποτελεί ουσιαστική παραγραφή του αγώγιμου δικαιώματος, ουσιαστική αποσβεστική προθεσμία, και αρχίζει από τη λύση του γάμου.
Οι Διαδικαστικοί Κανονισμοί που εκδόθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας προνοούσαν αναστολή διαδικαστικών προθεσμιών ως ακολούθως:
“Οπουδήποτε στο Βασικό Διαδικαστικό Κανονισμό ή κατόπιν οδηγιών του Δικαστηρίου, προνοούνται χρονικές προθεσμίες για την καταχώριση οποιουδήποτε δικογράφου ή άλλου εγγράφου ή αιτήσεως, ή γενικά για την τέλεση ή τη διεκπεραίωση οποιουδήποτε δικονομικού βήματος, αυτές αναστέλλονται λόγω πανδημίας του κορωνοϊού και μέχρι την έκδοση νέου σχετικού Διαδικαστικού Κανονισμού που θα καταργεί την παρούσα διάταξη, εκτός εάν το Δικαστήριο διατάξει διαφορετικά.”
Οι εν λόγω Κανονισμοί (Δ.Κ.9/2020, Δ.Κ.30/2020, Δ.Κ.8/2022) αφορούσαν όπως αναφέρεται στο γράμμα αυτών χρονικές προθεσμίες για την καταχώριση δικογράφου ή άλλου εγγράφου ή αιτήσεως ή για την τέλεση ή τη διεκπεραίωση οποιουδήποτε δικονομικού βήματος που προνοούνταν “στο Βασικό Διαδικαστικό Κανονισμό” ή “κατόπιν οδηγιών του Δικαστηρίου”. Πρόβλεπαν αναστολή δικονομικών προθεσμιών, προθεσμιών που αφορούσαν τη διενέργεια διαδικαστικών πράξεων στο πλαίσιο εκκρεμών δικαστικών διαδικασιών. Δεν περιείχαν ρητή πρόβλεψη για αναστολή ουσιαστικής παραγραφής ή αποσβεστικής προθεσμίας. Είναι βασική ερμηνευτική αρχή ότι η αναστολή ουσιαστικής παραγραφής ή αποσβεστικής προθεσμίας, όπως η τριετής παραγραφή του άρθρου 15 του Νόμου, απαιτεί σαφή νομοθετική πρόβλεψη, όπως ορθά πρόβαλε η δικηγόρος της καθ’ ης η αίτηση. Συνεπώς η τριετής παραγραφή δεν επηρεάστηκε από τους εν λόγω Κανονισμούς. Σημειώνεται ότι οι αναφερθέντες Κανονισμοί καταργήθηκαν (Δ.Κ.18/2020, Δ.Κ.9/2021, Δ.Κ.19/2022 αντίστοιχα). Ο Δ.Κ.19/2022 κατάργησε από 18.3.2022 τον τελευταίο Δ.Κ.8/2022 που προνοούσε αναστολή χρονικών προθεσμιών.
Η δικηγόρος της καθ’ ης η αίτηση ορθά παρέπεμψε στο άρθρο 24(στ) του περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου, Ν.66(Ι)/2012, το οποίο καθορίζει ότι οι διατάξεις αυτού δεν επηρεάζουν τις ειδικές προθεσμίες που αναφέρονται στο άρθρο 15 του Νόμου.
Θεωρώ ότι η απόφαση λύσης του γάμου που εκδόθηκε στις 11.12.2019 κατέστη αμετάκλητη μετά τις 22.1.2020, από την επόμενη ημέρα στις 23.1.2020. Το άρθρο 15 του Νόμου δεν αναφέρει σχετικά, αλλά θεωρώ ορθή την ερμηνευτική εκδοχή έναρξης της προθεσμίας παραγραφής μετά το αμετάκλητο της δικαστικής απόφασης λύσης του γάμου. Σχετικό είναι το άρθρο 18 του περί Γάμου Νόμου, Ν.104(I)/2003, που αναφέρεται σε αμετάκλητη λύση του γάμου μετά την εκπνοή της προθεσμίας για καταχώριση έφεσης και σε αναστολή της λύσης του γάμου μέχρι την έκδοση απόφασης στην έφεση. Σχετική είναι και η διάταξη του ελληνικού Αστικού Κώδικα ΑΚ 1438 που αναφέρεται σε αμετάκλητη δικαστική απόφαση λύσης του γάμου. Παραπέμπω στο σύγγραμμα της Έφης Κουνουγέρη–Μανωλεδάκη “Οικογενειακό Δίκαιο Ι”, Στ’ Έκδοση. Αναφέρεται σε αυτό ότι ο γάμος λύνεται με το αμετάκλητο της δικαστικής απόφασης και η λύση του γάμου συνεπάγεται αποτελέσματα προσωπικά και περιουσιακά (σελίδα 454) καθώς και ότι στις περιουσιακές συνέπειες του διαζυγίου περιλαμβάνεται η γέννηση της αξίωσης συμμετοχής στα αποκτήματα (σελίδα 455) που γεννιέται μετά το αμετάκλητο της σχετικής δικαστικής απόφασης (σελίδα 232). Παρόλο που και στη διάταξη του ελληνικού Αστικού Κώδικα ΑΚ 1401 που καθορίζει την παραγραφή της εν λόγω αξίωσης δεν αναφέρεται το αμετάκλητο της δικαστικής απόφασης λύσης του γάμου. Σημειώνεται ότι η αναφορά γίνεται για διευκρίνιση και δεν επηρεάζει την κατάληξη, ώστε να καθοριστεί ακριβής χρόνος παραγραφής της αξίωσης.
Η προθεσμία παραγραφής της αξίωσης του αιτητή συμμετοχής σε περιουσία της καθ’ ης η αίτηση έληξε. Η καταχώριση της αίτησης θα ήταν εμπρόθεσμη μέχρι τις 23.1.2023. Συνεπώς η καταχώριση της αίτησης του στις 22.5.2023 είναι εκπρόθεσμη.
Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η περίοδος αναστολής θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη, κατά το χρόνο λήξης της τριετούς παραγραφής δεν ίσχυε αναστολή με αποτέλεσμα ο αιτητής να είχε πραγματική και νομική δυνατότητα καταχώρισης της αίτησης εντός του καθορισμένου χρόνου, αλλά δεν το έπραξε επικαλώντας περιόδους αναστολής σωρευτικά ώστε να επεκτείνει την προθεσμία πέραν του χρονικού σημείου που ήδη είχε δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος καταχώρισης της αίτησης του και πρόσβασης στη δικαιοσύνη.
Ενόψει των ανωτέρω, η εναρκτήρια αίτηση απορρίπτεται. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της καθ’ ης η αίτηση και εναντίον του αιτητή, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο.
Φ. Κωνσταντίνου, Π.Ο.Δ.
Πιστό αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο