ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
Δικαιοδοσία Διατροφής
Ενώπιον: Σ. Νεοφύτου, Δ.
Αρ. Αίτησης: 247/23
Μεταξύ:
Χ.Π.
Αιτήτρια
και
Φ.Κ
Καθ’ ου η αίτηση
Ημερομηνία: 28 Ιουλίου 2026
Εμφανίσεις:
Για την Αιτήτρια : Χ. Αρτέμης για Τορναρίτης & ΣΙΑ ΔΕΠΕ
Για τον Καθ’ ου η αίτηση: Α. Τζίρτη (κα)
ΑΠΟΦΑΣΗ
Oι διάδικοι υπήρξαν σύζυγοι και κατά τη διάρκεια τους γάμου τους απέκτησαν δύο τέκνα, τη Μ. και τον Π., ηλικίας σήμερα 14 ετών και 12 ετών αντίστοιχα. Από τον Απρίλιο του 2023 οι διάδικοι βρίσκονται σε διάσταση και έκτοτε η Αιτήτρια διαμένει με τα ανήλικα εκτός της συζυγικής οικίας, στην οποία εξακολουθεί να διαμένει ο Καθ’ ου η αίτηση.
Αντικείμενο της παρούσας απόφασης αποτελεί το αίτημα της Αιτήτριας για την έκδοση διατάγματος διατροφής εναντίον του Καθ’ ου η αίτηση για το ποσό των €1.500 μηνιαίως. Σημειώνεται ότι στις 21.2.24, μετά από ακρόαση, εκδόθηκε προσωρινό διάταγμα διατροφής για το ποσό των €780 μηνιαίως, με ημερομηνίας έναρξης ισχύος τις 3.8.2023.
Ο Καθ’ ου η αίτηση καταχώρισε Υπεράσπιση και η δικογραφία της υπόθεσης ολοκληρώθηκε με την καταχώριση Απάντησης στην Υπεράσπιση εκ μέρους της Αιτήτριας. Η ακρόαση της υπόθεσης διεξήχθη με την καταχώριση και ανταλλαγή της έγγραφης μαρτυρίας των διαδίκων, ακολούθησε αντεξέταση των διαδίκων και η διαδικασία ολοκληρώθηκε με τις γραπτές αγορεύσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων των διαδίκων.
Η μαρτυρία των διαδίκων περιλαμβάνει εκτενείς και λεπτομερείς αναφορές σε ζητήματα που άπτονται της γονικής μέριμνας των ανηλίκων, καθώς και των μεταξύ τους περιουσιακών διαφορών, με εκατέρωθεν ισχυρισμούς ως προς τη συμβολή εκάστου στην απόκτηση και αύξηση της περιουσίας τους. Τα ζητήματα αυτά δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας και, ως εκ τούτου, δεν κρίνεται αναγκαία η εξέταση τους στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης. Το Δικαστήριο θα περιοριστεί στην παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας που σχετίζεται με τα κριτήρια που προβλέπονται στα άρθρα 33(1) και 37 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, Ν. 216/1990, επί των οποίων εδράζεται ο καθορισμός της συνεισφοράς των γονέων στη διατροφή των ανηλίκων τέκνων τους. Τα κριτήρια αυτά είναι, αφενός, οι ανάγκες των ανηλίκων και, αφετέρου, οι οικονομικές δυνάμεις και δυνατότητες των υπόχρεων γονέων.
Αρχικά θα εξετάσω την οικονομική ικανότητα και δυνατότητα των διαδίκων αντλώντας καθοδήγηση από την νομολογία, σύμφωνα με την οποία, στην διαδικασία εξέτασης αιτήσεων για καθορισμό της συνεισφοράς στην διατροφή ανηλίκων, οι γονείς έχουν την ευθύνη να προβαίνουν σε πλήρη και αληθινή αποκάλυψη των οικονομικών τους πόρων και δυνατοτήτων, έτσι ώστε να καθορίζεται ανάλογα και η υποχρέωση τους για καταβολή ενός ποσού. Στην υπόθεση Δημητρίου V. Περδίου (2005) 1 Α.Α.Δ.1418 αναφέρθηκαν τα εξής σχετικά:
«όπως έχει η σχετική Νομοθετική διάταξη (αρ.33(1) Ν.216/1990) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας ανήκει και στους δύο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v. Ette (1965) 1 AII E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο καθ’ ου η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί λαμβάνοντας υπόψη την φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν οι άλλοι στο ίδιο επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο καθ’ ου η αίτηση έχει ψηλότερα, απ’ ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση των γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει. (βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R. 91 και Μαρκουλίδης V. Μαρκουλίδη κ.α (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1386,1390) Επομένως, σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μια οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που πρέπει να αποδεικνύεται από τον αιτητή ή την αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε Δικαστήριο προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων. Περαιτέρω αναφέρουμε ότι από σχετική νομολογία φαίνεται ότι το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη όχι μόνο τα πραγματικά εισοδήματα αλλά και την ικανότητα του καθ’ ου η αίτηση να κερδίζει (his potential earning capacity) (Βλ. Klucinsky v. Klucinsky (1953) 1 All E.R. 683 και McEwan v. McEwan (1972) 2 All E.R. 708) »
Ομοίως, στην Re H. Ηλία (1997) 1ΑΑΔ 1372 αναφέρθηκαν τα εξής:
«Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του ανηλίκου και τις οικονομικές δυνατότητες των γονέων του και όχι με βάση του τι επέλεξαν να διαμορφώσουν ώστε να διατηρούνται σε κατάσταση αδυναμίας που να μην τους επιτρέπει να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους».
Επισημαίνω ότι βάσει της πάγιας νομολογίας του Ανώτατου Δικαστηρίου, τα επίδικα θέματα περιορίζονται αυστηρά από τη δικογραφία. Η μαρτυρία που κάθε διάδικος θα παρουσιάσει στο Δικαστήριο πρέπει να είναι εντός των πλαισίων που καθορίζονται από αυτά. Η αναγκαιότητα αυστηρού καθορισμού των επίδικων θεμάτων αντανακλάται και στο δικαίωμα ενός διαδίκου να γνωρίζει τι έχει να αντιμετωπίσει ενώπιον του Δικαστηρίου. Στην Αντώνης Σαλαχώρη v. Αργυρούλα Παναγιώτου, Πολ. Έφεση 257/2010 λέχθηκε ότι :
«Η αναγκαιότητα να παραμείνει η δίκη μέσα στην πορεία που προδιαγράφουν τα δικόγραφα, έχει απασχολήσει επανειλημμένα το Ανώτατο Δικαστήριο σε σειρά αποφάσεων με ξεκαθαρισμένο πλέον το νομολογιακό πλαίσιο (Γεωργική Εταιρεία ΠΛΑΤΩΝΙΑ ΛΤΔ ν. Mohammad Al Sharif (2012) 1 A.A.Δ. 28 και Eurogal Surveys Ltd v. D. Trade International Ltd, Πολιτική Έφεση Αρ. 348/2009, 17.10.2014). Ο ενάγων, ή, ο εναγόμενος αντιστοίχως, πρέπει να εγείρει με το δικόγραφο του όλα εκείνα τα θέματα που καθιστούν την αξίωση ή την ανταξίωση αστήρικτη, Δ.19 θ. 13. Παρέκκλιση από την αρχική δικογραφημένη αιτία αγωγής επενεργεί προς ανατροπή της αρχικής αιτίας και των θέσεων που προβάλλει ο ενάγων (Alikhani v. Προδρόμου κ.α. (2012) 1 Α.Α.Δ. 657 και Eurogal Surveys Ltd (ανωτέρω)). Προκύπτει συναφώς, ότι παρά το ότι ο εφεσείων δεν ακολούθησε εξ υπαρχής ευθυγραμμισμένη με τη νομολογία δικογράφηση των θέσεων του, εφόσον η απάντηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως υποκατάστατο μιας ορθής και εξ αρχής δικογραφημένης απαίτησης (Eurogal Surveys Ltd (ανωτέρω), το Δικαστήριο δεν τήρησε αυστηρά την ορθή πορεία και αποκλίνοντας από τα θέσμια, επέτρεψε να δοθεί μαρτυρία στη βάση της απάντησης.»
Αναφορικά με τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας ότι ο Καθ’ ου η αίτηση κατέχει ακίνητη περιουσία στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία και στο Δάλι, σημειώνεται ότι οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν είχαν περιληφθεί στην αίτηση κατά τρόπο ώστε να αποτελούν εξαρχής αντικείμενο της δικογραφικής αντιπαράθεσης μεταξύ των διαδίκων. Ωστόσο, κατά την ακροαματική διαδικασία, ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Δικαστήριο δεν δύναται να αγνοήσει το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία τέθηκαν ενώπιον του μέσω της μαρτυρίας και της παραδοχής του ίδιου του Καθ’ ου η αίτηση. Εντούτοις, η κατοχή ακίνητης περιουσίας δεν οδηγεί αφ’ εαυτής στο συμπέρασμα ότι ο Καθ’ ου η αίτηση διαθέτει αντίστοιχο εισόδημα ή ότι η συγκεκριμένη περιουσία του αποφέρει οικονομικούς πόρους. Απαιτείται να εξεταστεί κατά πόσο από τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία προκύπτει οποιαδήποτε πραγματική εισοδηματική δυνατότητα ή άλλη οικονομική ωφέλεια.
Δεν παραβλέπω ότι η αποκάλυψη των εισοδημάτων εκάστου των διαδίκων αποτελεί δική του υποχρέωση, ως έχει ήδη εξηγηθεί. Παρά το ότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν τέθηκαν εξ’ αρχής στο δικόγραφο της αίτησης, ώστε να δοθεί η ευκαιρία στον Καθ’ ου η αίτηση να απαντήσει, κατά την ακροαματική διαδικασία ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αμφισβήτησε την κατοχή των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων.
Δεν υπήρχε αντίλογος στη θέση ότι δεν του αποφέρουν κάποιο εισόδημα ούτε αντεξετάστηκε επί τούτου του ισχυρισμού. Η μόνη σχετική αναφορά αφορούσε υποβολή στον Καθ’ ου η αίτηση ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία αποτελούν αντικείμενο των περιουσιακών διαφορών μεταξύ των διαδίκων. Συνεπώς, το Δικαστήριο αποδέχεται τη θέση του Καθ’ ου η αίτηση ότι τα συγκεκριμένα ακίνητα δεν του αποφέρουν εισόδημα ούτε συνιστούν, στην παρούσα διαδικασία, οικονομικό πόρο που δύναται να συνυπολογιστεί στις οικονομικές του δυνάμεις για σκοπούς καθορισμού της μηνιαίας συνεισφοράς του.
Η Αιτήτρια, στη σχετική με τα δικόγραφα μαρτυρία της ισχυρίζεται ότι ο Καθ’ ου η αίτηση είναι τραπεζικός υπάλληλος και κατέχει τη θέση του υποδιευθυντή με μισθό που υπερβαίνει τις €3.500 μηνιαίως καθαρά, πλέον 13ο μισθό. Κατέθεσε ως τεκμήριο 2 αντίγραφο πιστοποιητικού αποδοχών του Καθ’ ου η αίτηση ημερομηνίας 26.6.22. Είναι η θέση της ότι έκτοτε οι απολαβές του έχουν αυξηθεί. Κατά την αντεξέταση της, συμφώνησε ότι οι απολαβές του Καθ’ ου η αίτηση είναι αυτές που προκύπτουν από το τεκμήριο 2, όπως αυτό κατατέθηκε από τον ίδιο.
Η θέση της είναι ότι ο Καθ’ ου η αίτηση διαθέτει οικονομικές δυνατότητες σημαντικά μεγαλύτερες από εκείνες που παρουσιάζει. Συγκεκριμένα, ισχυρίζεται ότι εξακολουθεί να αποκομίζει εισοδήματα από οικοδομικές και λοιπές τεχνικές εργασίες που εκτελεί στον ελεύθερο του χρόνο, χωρίς, ωστόσο, να γνωρίζει το ακριβές ύψος των εισοδημάτων αυτών. Περαιτέρω, αναφέρει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση διατηρούσε τραπεζικές καταθέσεις ύψους €6.000, €10.000 και €105.000 και προς απόδειξη των ισχυρισμών της, κατέθεσε ως τεκμήριο 24 έγγραφο της Astrobank ημερομηνίας 6.3.23 όπου φαίνονται καταθέσεις στο όνομα του Καθ’ ου η αίτηση.
Κατά την αντεξέταση της παραδέχθηκε ότι δεν διαθέτει οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι κατά την επίδικη περίοδο ο Καθ’ ου η αίτηση εξακολουθούσε να διατηρεί τις επίμαχες τραπεζικές καταθέσεις. Υποστήριξε, εντούτοις, ότι η μεταφορά των €100.000 στον αδελφό του έγινε με σκοπό να δείξει μειωμένες τις οικονομικές του δυνατότητες. Ισχυρίστηκε ακόμη ότι το ποσό αυτό συνδέεται με τις οικονομικές διαφορές των διαδίκων και αποτελεί αντικείμενο της εκκρεμούσας διαδικασίας επίλυσης των περιουσιακών τους διαφορών.
Σε σχέση με τους ισχυρισμούς περί πρόσθετων εισοδημάτων, η Αιτήτρια εξήγησε ότι ο Καθ’ ου η αίτηση πριν από το τροχαίο ατύχημα που είχε το 2021, ασχολείτο συστηματικά με οικοδομικές και συναφείς τεχνικές εργασίες. Διέθετε σχετικό εξοπλισμό και μηχανήματα, τα οποία εγκατέστησε στο γκαράζ του σπιτιού τους. Ήταν τόσα πολλά τα μηχανήματα, που χρειάστηκε να αγοράσει κοντέινερ για τη φύλαξη τους. Κατά τους ισχυρισμούς της, τοποθετούσε ψεύτικο γρασίδι, έχτιζε μεταλλικά σπίτια, τοποθετούσε κεραμικά και έκανε διάφορες ηλεκτρολογικές εργασίες. Είχε επίσης την αντιπροσωπεία εισαγωγής μηχανημάτων, αναλάμβανε την επιδιόρθωση τους και γενικότερα ήταν γνωστός στην περιοχή τους για τις εργασίες που εκτελούσε
Όπως ισχυρίζεται, μετά από σύντομη περίοδο αποχής λόγω του ατυχήματος που είχε ο Καθ’ ου η αίτηση, επανήλθε σταδιακά στις δραστηριότητες αυτές, αρχικά μέσω πώλησης μηχανημάτων και στη συνέχεια εκτελώντας εκ νέου χειρωνακτικές εργασίες. Υποστήριξε επίσης ότι η ενασχόληση του με τις εν λόγω εργασίες αποτελούσε διαχρονικό στοιχείο της προσωπικότητας του, στο οποίο αφιέρωνε μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου του, γεγονός που προκαλούσε προστριβές στην οικογενειακή τους ζωή, ενώ κατά καιρούς απασχολούσε και τρίτα πρόσωπα για την εκτέλεση των εργασιών. Προς ενίσχυση των ισχυρισμών της, αναφέρθηκε σε συζήτηση που είχε ο Καθ’ ου η αίτηση στην παρουσία της στο χώρο του Δικαστηρίου, για την ανάληψη εκτέλεσης εργασιών.
Αναφορικά με τα δικά της εισοδήματα, ισχυρίζεται ότι εργάζεται στην Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου με καθαρές μηνιαίες απολαβές ύψους €3.587, πλέον 13ο μισθό. Προς τεκμηρίωση των εισοδημάτων της κατατέθηκαν κατά την αντεξέταση της οι φορολογικές δηλώσεις των ετών 2023 και 2024, καθώς και κατάσταση μισθοδοσίας Αυγούστου 2025, ως τεκμήρια 39, 40 και 41 αντίστοιχα.
Περαιτέρω, αναφέρει ότι είναι ιδιοκτήτρια διαμερίσματος και εισπράττει μηνιαίο ενοίκιο ύψους €560, από το οποίο καταβάλλει €33 μήνα για τα κοινόχρηστα. Εξηγεί ότι μέχρι τον Φεβρουάριο του 2024 ελάμβανε μηνιαίο ενοίκιο ύψους €1.100 από την εκμίσθωση οικίας στη Μακεδονίτισσα, εκμίσθωση η οποία κατά τους ισχυρισμούς της, τερματίστηκε επειδή η οικία χρήζει εργασιών αποκατάστασης, ενώ στο μεταξύ η κυριότητα της μεταβιβάστηκε στη μητέρα της. Συνεπώς, όπως εξηγεί, οποιοδήποτε μελλοντικό εισόδημα από την αξιοποίηση της θα εισπράττεται από την μητέρα της. Κατά την αντεξέταση της διευκρίνισε επίσης ότι ποσό που λαμβάνει από την ενοικίαση του διαμερίσματος, παραμένει σταθερό επί σειρά ετών, ήτοι €560, λόγω της καλής συνεργασίας της με τον ενοικιαστή.
Ο Καθ’ ου η αίτηση στη μαρτυρία του αρνείται ότι διαθέτει οποιαδήποτε πρόσθετη πηγή εισοδήματος πέραν των απολαβών του από την εργασία του στην Τράπεζα. Αναφέρει ότι τον Αύγουστο του 2021 ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα, συνεπεία του οποίου υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς και ότι η κατάσταση της υγείας του δεν του επιτρέπει πλέον να εκτελεί οικοδομικές ή άλλες βαριές χειρωνακτικές εργασίες, όπως έπραττε κατά το παρελθόν. Προς υποστήριξη της θέσης του κατέθεσε ως τεκμήριο 3 σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό.
Κατά την αντεξέταση του, του υποβλήθηκε ότι το τεκμήριο 3 δεν αναφέρει πουθενά ότι η σωματική του κατάσταση δεν του επιτρέπει να κάνει χειρωνακτικές εργασίες και ότι «η μετεγχειρητική του πορεία ήταν βελτιούμενη και ανεπίπλεκτη». Εξήγησε ότι μετά το ατύχημα και για δυόμιση μήνες περίπου βρισκόταν ουσιαστικά σε κώμα και όλοι τον θεωρούσαν νεκρό και ότι η κατάσταση του βελτιώθηκε όταν μεταφέρθηκε στο Ισραήλ. Υποστήριξε επίσης ότι παρά τη βελτίωση της κατάστασης του, οι ιατροί του συνέστησαν να αποφεύγει έντονη σωματική καταπόνηση, λόγω της σοβαρότητας των τραυματισμών που υπέστη και των επιπτώσεων που μπορεί να έχει αυτή στην υγεία του. Υπέδειξε επίσης ότι στο συγκεκριμένο τεκμήριο δεν γράφει πουθενά ότι έχει την ικανότητα να εκτελεί βαριές εργασίες.
Αρνήθηκε ότι εξακολουθεί να ασχολείται με οικοδομικές ή άλλες συναφείς τεχνικές εργασίες έναντι αμοιβής, ότι εισάγει ή πωλεί μηχανήματα και ότι εκτελεί εργασίες σε συνεργασία με τρίτα πρόσωπα. Διευκρίνισε ότι η απάντηση του κατά την αντεξέταση του, ότι δεν εκτελεί πλέον εργασίες «όπως στο παρελθόν» αφορούσε βαριές χειρωνακτικές εργασίες που εκτελούσε πριν από το ατύχημα και όχι καθημερινές δραστηριότητες ή απλές εργασίες στην προσωπική του ζωή.
Αναφορικά με την εργασία του στην Τράπεζα, κατά την αντεξέταση του ο Καθ’ ου η αίτηση ανέφερε ότι μετά το ατύχημα διαφοροποιήθηκαν τα καθήκοντα του, ενώ επήλθαν αλλαγές και στη δομή του τραπεζικού οργανισμού λόγω της εξαγοράς του από άλλο τραπεζικό οργανισμό. Εξήγησε ότι, παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης της υγείας του μετά το ατύχημα, κατάφερε σταδιακά να επανέλθει σε θέση που του επιτρέπει να εργάζεται.
Ως προς τις απολαβές του, ο Καθ’ ου η αίτηση αναφέρει ότι το καθαρό μηνιαίο εισόδημά του ανέρχεται σε €3.124,14 και απόδειξη αυτού, κατέθεσε ως τεκμήριο 2 πιστοποιητικά μηνιαίων απολαβών για τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο 2024. Κατά την αντεξέταση του κατατέθηκαν επίσης οι φορολογικές του δηλώσεις για τα έτη 2023 και 2024, καθώς και κατάσταση αποδοχών Αυγούστου 2025, ως τεκμήρια 21, 22 και 23 αντίστοιχα.
Σε σχέση με το ποσό των €100.000 που η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι εξακολουθεί να βρίσκεται στην κατοχή του, ο Καθ’ ου η αίτηση εξήγησε ότι το ποσό αυτό δεν αποτελούσε προσωπική αποταμίευση, αλλά χρήματα που συγκεντρώθηκαν από τα αδέλφια του, την Κυβέρνηση, τον εργοδότη του και το ταμείο υγείας της εργασίας του, προκειμένου να καλυφθούν μέρος των εξόδων της νοσηλείας και αποθεραπείας του στο Ισραήλ. Ανέφερε ότι τα χρήματα κατατέθηκαν αρχικά σε λογαριασμό στο όνομα του και ακολούθως μεταφέρθηκαν στα αδέλφια του προς κάλυψη των εξόδων που είχαν επωμιστεί, ενώ ο συγκεκριμένος λογαριασμός έκλεισε τον Ιούνιο του 2023. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του κατέθεσε ως τεκμήριο 4 σχετικά έγγραφα.
Περαιτέρω, ο Καθ’ ου η αίτηση υποστηρίζει ότι η Αιτήτρια δεν έχει τεκμηριώσει επαρκώς ορισμένους από τους ισχυρισμούς της αναφορικά με τα εισοδήματά της, τον 13ο μισθό, τα εισοδήματα από ενοίκια και την κατάσταση της οικίας στη Μακεδονίτισσα. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι, παρά τη θέση της ότι η οικία δεν είναι ενοικιασμένη λόγω του ότι απαιτείται η αποκατάσταση φυσικών φθορών, στις 20.11.24 επισκέφθηκε την οικία και διαπίστωσε ότι έξω ακριβώς από αυτήν υπάρχει διαφημιστική πινακίδα «ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ». Κατέθεσε ως τεκμήριο 5 σχετική φωτογραφία.
Αντεξεταζόμενος για το συγκεκριμένο θέμα, ανέφερε ότι γνωρίζει πως η συγκεκριμένη οικία ενοικιάζεται και ότι διαθέτει φωτογραφίες που το αποδεικνύουν. Υποστήριξε επίσης ότι η Αιτήτρια ουδέποτε δήλωσε στις φορολογικές της δηλώσεις εισόδημα από την εκμίσθωση της συγκεκριμένης οικίας.
Τέλος, ο Καθ’ ου η αίτηση υποστηρίζει ότι τα έξοδα συντήρησης της οικίας που διαμένει ανέρχονται σε €619 μηνιαίως και τα προσωπικά του έξοδα σε €1.179 μηνιαίως, ήτοι συνολικά €1.798. Προς απόδειξη των εξόδων του κατέθεσε τα τεκμήρια 6-15.
Κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι το ποσό που αναφέρει για συντήρηση οχημάτων αφορά δύο αυτοκίνητα και δύο μοτοσικλέτες, ενώ αναφορικά με την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος εξήγησε ότι το ποσό που καταγράφει αφορά τη δαπάνη πριν από την αφαίρεση τυχόν επιστροφών που προκύπτουν από τη χρήση φωτοβολταϊκών.
Υποστηρίζει ακόμη ότι βρίσκεται υπό οικονομική πίεση λόγω της υποχρέωσης του για εξυπηρέτηση δύο δανείων, με συνολικό υπόλοιπο περίπου €152.000 και συνολική μηνιαία δόση περί τα €1.410. Το ποσό αυτό αποκόπτεται από τον μισθό του, με αποτέλεσμα, κατά τον ισχυρισμό του, να απομένει περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα για την κάλυψη των λοιπών αναγκών του.
Εξέτασα με προσοχή το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου αναφορικά με τις εισοδηματικές δυνάμεις των διαδίκων. Τονίζεται ότι το Δικαστήριο καλείται να αξιολογήσει τις πραγματικές τους οικονομικές δυνάμεις για τον καθορισμό της συνεισφοράς τους στα έξοδα διαβίωσης των ανήλικων τέκνων τους και όχι να προβεί σε αποτίμηση του συνόλου των περιουσιακών τους στοιχείων.
Από τα τεκμήρια 40, 41 και 42 που κατέθεσε η Αιτήτρια, προκύπτει ότι οι μηνιαίες καθαρές απολαβές της είναι της τάξεως των €4.000, ήτοι €4.300 περίπου, συμπεριλαμβανομένου και του 13ου μισθού. Συνυπολογίζοντας και το ενοίκιο που λαμβάνει από την ενοικίαση του διαμερίσματος της, αφαιρουμένου του ποσού των σκυβάλων, τα εισοδήματα της ανέρχονται σε €4.827.
Αναφορικά με την οικία στη Μακεδονίτισσα, η μαρτυρία της Αιτήτριας παρουσιάζει κενά και αντιφάσεις. Αρχικά απέδωσε το γεγονός ότι πλέον δεν ενοικιάζεται στην ανάγκη επιδιορθώσεων και συντήρησης, καθορίζοντας μάλιστα και συγκεκριμένο κόστος. Ο σχετικός ισχυρισμός κρίνεται γενικός και πλήρως ατεκμηρίωτος, εφόσον κανένα τεκμήριο παρουσιάστηκε προς τούτο, όπως για παράδειγμα προσφορά κόστους εκτέλεσης εργασιών. Από την άλλη, ο Καθ’ ου η αίτηση προσκόμισε φωτογραφία πινακίδας «ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ», την οποία επικαλείται ως ένδειξη ότι η οικία εξακολουθούσε να προσφέρεται προς ενοικίαση και μετά το Φεβρουάριο του 2024, χρονικό σημείο κατά το οποίο η Αιτήτρια ανέφερε ότι σταμάτησε να την ενοικιάζει.
Στη συνέχεια η Αιτήτρια ανέφερε ότι η οικία ανήκει πλέον στη μητέρα της, και ότι είναι η μόνη που δικαιούται να την εκμεταλλεύεται και να εισπράττει τυχόν ενοίκια. Εντούτοις, δεν διευκρίνισε πότε ακριβώς έλαβε χώρα η μεταβίβαση της κυριότητας, ούτε προσκόμισε οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού αυτού, όπως σχετικό τίτλο, συμβόλαιο ή άλλο έγγραφο. Στη μαρτυρία της ανέφερε ότι η οικία μεταβιβάστηκε δια δωρεάς στη μητέρα της, κατά την αντεξέταση της όμως ισχυρίστηκε ότι για την μεταβίβαση έλαβε χρηματικό αντίτιμο, ισχυρισμό τον οποίο θα μπορούσε πολύ εύκολα να αποδείξει, κάτι που και πάλι παρέλειψε να πράξει.
Επιπλέον, το γεγονός ότι η Αιτήτρια όταν ελάμβανε το ενοίκιο ύψους €1.100 πριν το 2024, ως είναι η θέση της, παρέλειψε να το δηλώσει στις φορολογικές της δηλώσεις, δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες ως προς την πληρότητα της οικονομικής αποκάλυψης της Αιτήτριας και καθιστά πιθανό να αποκρύπτει το σχετικό εισόδημα από το Δικαστήριο και σήμερα, με σκοπό να παρουσιάσει μειωμένες τις εισοδηματικές της δυνάμεις. Η γενικότητα και η αοριστία που περιβάλλει τους σχετικούς ισχυρισμούς, τους καθιστά ατεκμηρίωτους και χωρίς της δέουσα αποδεικτική βαρύτητα.
Λαμβάνοντας υπόψιν ότι, σε διαδικασίες που αφορούν τον καθορισμό της συνεισφοράς των γονέων στη διατροφή ανηλίκων, οι διάδικοι υπέχουν υποχρέωση πλήρους και ειλικρινούς αποκάλυψης των οικονομικών τους πόρων και δυνατοτήτων, ως ανωτέρω έχει υποδειχθεί, κρίνεται ότι η Αιτήτρια δεν ανταποκρίθηκε στο βάρος της υποχρέωσης της.
Στην υπόθεση Μαρκουλίδης (βλ. ανωτέρω), αναφέρθηκε ότι οι δυνάμεις του υπόχρεου είναι στοιχείο που στις πλείστες των περιπτώσεων μόνο ο ίδιος γνωρίζει. Αν ο υπόχρεος επιλέξει να μη βοηθήσει το Δικαστήριο στη διακρίβωση των οικονομικών του δυνάμεων, αυτό δεν σημαίνει πως μπορεί η στάση του αυτή να χρησιμοποιηθεί και ως επιχείρημα περί ελλείψεως μαρτυρίας και το Δικαστήριο οφείλει να ενεργήσει στη βάση των στοιχείων που έχει ενώπιον του. Επαναλαμβάνεται ότι το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψιν όχι μόνο τα πραγματικά εισοδήματα αλλά και την ικανότητα ενός ατόμου να κερδίζει (his potential earning capacity) προτού καταλήξει στο ποσό που ο κάθε υπόχρεος γονέας θα κληθεί να συνεισφέρει για την κάλυψη των αναγκών των ανήλικων τέκνων του.
Ενόψει των πιο πάνω, το Δικαστήριο θεωρεί ότι δεν έχει αποδειχθεί διακοπή του εισοδήματος αυτού και, ως εκ τούτου, για σκοπούς εκτίμησης των οικονομικών δυνατοτήτων της Αιτήτριας, θα συνυπολογίσει επιπλέον ποσό ύψους €1.100 μηνιαίως. Συνολικά δηλαδή κρίνεται ότι οι οικονομικές δυνάμεις της Αιτήτριας δεν μπορεί να είναι κατώτερες από €5.900 μηνιαίως.
Με βάση τα τεκμήρια που κατέθεσε ο Καθ’ ου η αίτηση αναφορικά με τα εισοδήματα του, προκύπτει ότι οι απολαβές του από την εργασία του ανέρχονται σε €3.247, ήτοι €3.520 περίπου συμπεριλαμβανομένου κα του 13ου μισθού.
Από την ενώπιον μου μαρτυρία προκύπτει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση, πριν το ατύχημα του 2021, πράγματι ασχολείτο με τεχνικές και οικοδομικές εργασίες και διέθετε σχετική εμπειρία, εξοπλισμό και ικανότητες στον συγκεκριμένο τομέα. Το γεγονός αυτό δεν αμφισβητείται. Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο ο Καθ’ ου η αίτηση συνέχισε αυτού του είδους εργασίες κατά την επίδικη περίοδο και κατά πόσο αυτό του αποφέρει κάποιο εισόδημα.
Ο Καθ’ ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι η κατάσταση της υγείας του, μετά το σοβαρό τροχαίο ατύχημα, δεν του επιτρέπει πλέον να εκτελεί αυτού του είδους τις βαριές χειρωνακτικές εργασίες, μαρτυρία η οποία υποστηρίχθηκε από το ιατρικό πιστοποιητικό που κατέθεσε ως τεκμήριο 3.
Δεν αμφισβητείται ότι το ατύχημα που είχε ο Καθ’ ου η αίτηση ήταν τέτοιας σοβαρότητας που τον άφησε σε κώμα για σημαντικό χρονικό διάστημα και ότι η ανάρρωση του ήταν δύσκολη και επίπονη. Ωστόσο, δεν αποδέχομαι τη θέση του ότι μετά το τροχαίο ατύχημα, έπαυσε πλήρως κάθε επαγγελματική δραστηριότητα πέραν της εργασίας του στην Τράπεζα. Η μαρτυρία της Αιτήτριας, ότι ο Καθ’ ου η αίτηση, μετά την αρχική περίοδο αποθεραπείας του, επανήλθε σταδιακά στην ενασχόλησή του με την πώληση και μεταπώληση μηχανημάτων, υπήρξε λεπτομερής και σαφής και συνάδει με την προηγούμενη πολυετή δραστηριοποίησή του στον συγκεκριμένο τομέα. Εξέφρασε έντονα την θέση της ότι αυτό που προσδιορίζει τον Καθ’ ου η αίτησης σαν άνθρωπο είναι η αγάπη του για αυτού του είδους εργασίες και ότι εξυπηρετεί συνεργάτες της για δέκα χρόνια. Χαρακτήρισε μάλιστα ως εθισμό την εκτέλεση τέτοιων εργασιών και ότι ήταν η αφορμή για προστριβές μεταξύ τους, λόγω του ότι αφιέρωνε όλο τον ελεύθερο του χρόνο, παραμελώντας την οικογένεια του. Προσλάμβανε ακόμα και υπαλλήλους για να τον βοηθούν και γενικότερα ήταν γνωστός στη περιοχή για εκτέλεση αυτού του είδους εργασιών.
Αντιθέτως, η άρνηση του Καθ’ ου η αίτηση ότι πλέον δεν εκτελεί καμία τέτοια εργασία δεν ήταν πειστική, ιδίως ενόψει της παραδοχής του κατά την αντεξέταση του ότι, πριν από το ατύχημα, ασκούσε συστηματικά τη δραστηριότητα αυτή και ότι μετά το ατύχημα δεν εκτελεί πλέον εργασίες «όπως στο παρελθόν». Η εξήγηση ωστόσο που έδωσε, ότι δεν αναφερόταν σε οικοδομικές εργασίες αλλά σε καθημερινές δραστηριότητες δεν αλλάζει την εικόνα που έχει δημιουργήσει στο Δικαστήριο, ότι δηλαδή ακόμα και σήμερα δραστηριοποιείται σε αυτό τον τομέα.
Εξάλλου, το ιατρικό πιστοποιητικό που παρουσίασε δεν αναφέρει ρητά ότι ο Καθ’ ου η αίτηση αδυνατεί να εκτελεί χειρωνακτικές εργασίες, ως ο ίδιος αφήνει να νοηθεί. Εν πάση δε περιπτώσει, η εισαγωγή και μεταπώληση μηχανημάτων ή ακόμα και η επιδιόρθωση τους δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην εκτέλεση βαριάς χειρωνακτικής εργασίας. Υπό τις περιστάσεις όμως, και λαμβάνοντας υπόψιν την πολυετή δραστηριοποίηση του στον συγκεκριμένο τομέα, τον εξοπλισμό που διαθέτει, το γεγονός ότι κατά το παρελθόν είχε δημιουργήσει πελατολόγιο και απασχολούσε ακόμη και τρίτα πρόσωπα για την εκτέλεση εργασιών, κρίνω ότι η ικανότητα του προς απόκτηση εισοδήματος δεν μπορεί να αγνοηθεί. Χωρίς να είναι δυνατό να προσδιοριστεί με ακρίβεια το πραγματικό εισόδημα από τη δραστηριότητα αυτή, το Δικαστήριο θεωρεί εύλογο, για σκοπούς εκτίμησης των οικονομικών του δυνατοτήτων, να προσθέσει στα πραγματικά του εισοδήματα το ποσό των €1.300 - €1.500 μηνιαίως (έστω €1.400 για σκοπούς υπολογισμού της συνεισφοράς του), ως ένα κατ’ ελάχιστον ποσό που δύναται να λαμβάνει. Συνολικά δηλαδή οι οικονομικές του δυνάμεις δεν δύναται να είναι κατώτερες των €4.900 μηνιαίως. .
Αναφορικά με τους ισχυρισμούς του ότι ένα μεγάλο μέρος των εισοδημάτων του χρησιμοποιείται για την αποπληρωμή δανείων, αρκούμαι να σημειώσω ότι σε υποθέσεις διατροφής ανηλίκων, η ύπαρξη χρεών δεν απαλλάσσει τον υπόχρεο γονέα από τη νομική του υποχρέωση για συνεισφορά στη διατροφή των παιδιών του, γιατί η διατροφή ανηλίκων αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση των γονέων και προηγείται των άλλων υποχρεώσεων τους (βλ. απόφαση Δημητρίου v. Περδίου ανωτέρω).
Περαιτέρω παραπομπή γίνεται στην απόφαση Χριστίνα Χαραλάμπους v. Χαράλαμπου Χαραλάμπους (2010) 1 Α.Α.Δ. 951, όπου μεταξύ άλλων λέχθηκαν τα πιο κάτω:
«….. η διατροφή έχει σκοπό να καλύψει τις καταναλωτικές και όχι τις κεφαλαιουχικές δαπάνες, τις οποίες οι ίδιοι οι γονείς αναλαμβάνουν και επωμίζονται με σκοπό την επ΄ ονόματι τους απόκτηση περιουσίας. ……………………………………………………………………………………….η δόση που θα καταβάλλεται υπό τύπο «ενοικίου», στην πραγματικότητα θα βοηθά στην αποπληρωμή του στεγαστικού δανείου, που μοναδικό σκοπό έχει την σταδιακή απόκτηση οικίας, που θα παραμείνει ως κεφαλαιουχικό δεδομένο, πολύ μετά που θα σταματήσει το διάταγμα διατροφής».
Συνεπώς, οι δανειακές υποχρεώσεις του Καθ’ ου η αίτηση δε δύναται να τεθούν σε προτεραιότητα έναντι της υποχρέωσης του να διατρέφει τα ανήλικα τέκνα του.
Ανάγκες ανηλίκων.
Κατωτέρω θα εξετάσω τις ανάγκες των ανηλίκων, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής τους, λαμβάνοντας υπόψιν ότι η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του (βλ. αρ. 37 του Ν.216/90).
Στο σύγγραμμα «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ», τρίτη έκδοση, έκδοση του 2022, στην σελ. 766, ο Απόστολος Σ. Γεωργιάδης αναφέρει αναλυτικά τι περιλαμβάνει η διατροφή του δικαιούχου, απόσπασμα το οποίο παραθέτω αυτούσιο:
«1. Ανάγκες του δικαιούχου
Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευση του (πλήρης διατροφή: ΑΚ 1493 εδ. β΄). Στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά. Η διατροφή λοιπόν περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη: τροφή, στέγη, ένδυση, θέρμανση, φωτισμό, λοιπά λειτουργικά έξοδα της οικίας διαμονής, ψυχαγωγία, μόρφωση (π.χ. αγορά βιβλίων), διαπαιδαγώγηση, νοσηλεία και δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παραθέριση, συγκοινωνία και επικοινωνία. Ιδίως περιλαμβάνονται δαπάνες θεωρητικής, επαγγελματικής ή τεχνικής μόρφωσης, ακόμη και μεταπτυχιακές σπουδές.»
Όπως έχει υποδειχθεί από τη νομολογία του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου (Παναγιώτου v. Σφικτού (2001) 1 ΑΑΔ 625), το μέτρο της διατροφής δεν μπορεί να εξευρεθεί με απόλυτους αριθμούς. Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων. Το Δικαστήριο, εξετάζοντας και καθορίζοντας το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για τη διατροφή και συντήρηση του δικαιούχου δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες (βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδης κ.ά. (1989) 1 ΑΑΔ 1386, Κορελλίδης ν. Κορελλίδη (2012) 1 ΑΑΔ 1975, Παναγιώτου ν. Σφικτού (2001) 1 ΑΑΔ 625, Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (2010) 1 (Β) ΑΑΔ 951). Έτσι, κονδύλια που κατ’ ισχυρισμό απαιτούνται για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών μπορεί να μη γίνουν αποδεκτά είτε επειδή δεν έχουν αποδειχθεί, είτε επειδή κρίνεται ότι δεν εμπίπτουν στις βασικές ανάγκες διατροφής ενός ανηλίκου.
Σε κάθε περίπτωση, το Δικαστήριο εξετάζει το εύλογο των κονδυλίων και καταλήγει σε ένα λογικό υπό τις περιστάσεις ποσό για την κάλυψη κάθε ξεχωριστής ανάγκης, χωρίς να είναι αναγκαίος ο ακριβής σε κλάσμα προσδιορισμός της συνεισφοράς των υπόχρεων σε αυτά. Ειδικότερα, δαπάνες που αφορούν τη διατροφή, την ένδυση και υπόδηση, τη μετακίνηση, την ψυχαγωγία και άλλες συνήθεις ανάγκες της καθημερινής διαβίωσης των ανηλίκων αποτελούν προβλέψιμες και αναμενόμενες δαπάνες, των οποίων η ύπαρξη δεν εξαρτάται από την προσκόμιση αποδείξεων για κάθε επιμέρους έξοδο. Στις περιπτώσεις αυτές, ακόμη και ελλείψει πλήρους τεκμηρίωσης ως προς το ύψος τους, το Δικαστήριο διατηρεί την εξουσία να καθορίσει ένα εύλογο ποσό, στηριζόμενο στη μαρτυρία που έχει ενώπιον του, στα διδάγματα της κοινής πείρας και στις ιδιαίτερες συνθήκες της υπόθεσης.
Αντιθέτως, όταν ζητείται η συνεισφορά σε ειδικές ή ασυνήθεις δαπάνες, όπως για παράδειγμα έξοδα στέγασης, ιδιωτικής εκπαίδευσης και απογευματινών δραστηριοτήτων ή άλλες σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις, ο διάδικος που τις επικαλείται οφείλει να τις τεκμηριώσει επαρκώς. τόσο ως προς την πραγματική ύπαρξη τους όσο και ως προς το ύψος τους. Η Αιτήτρια παρέλειψε να προσκομίσει οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο αναφορικά με την πραγματική καταβολή των ποσών που επικαλείται αναφορικά με τα κονδύλια που αφορούν τα έξοδα οικιακής βοηθού, τα μαθήματα πλεκτικής της ανήλικης Μ. και το καλοκαιρινό σχολείο των ανηλίκων. Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν παρέχεται στο Δικαστήριο επαρκής βάση για να διαπιστώσει τόσο την ύπαρξη όσο και το ύψος των συγκεκριμένων εξόδων και, ως εκ τούτου, τα σχετικά κονδύλια δεν δύνανται να συνυπολογιστούν στο εξοδολόγιο των ανηλίκων.
Ως προς το κονδύλι που αφορά της λογοθεραπεία του ανήλικου Π. σημειώνεται ότι κατά την αντεξέταση της Αιτήτριας δηλώθηκε ότι δεν υφίσταται και γι’ αυτό δεν αξιώνεται.
Θα ήθελα περαιτέρω να υποδείξω, ότι κονδύλια τα οποία δεν έχουν δικογραφηθεί, δεν είναι δυνατό να συνυπολογιστούν, εφόσον κατά πάγια νομολογία απαιτείται ρητή αναφορά και κατά τρόπο θετικό των αναγκών στο δικόγραφο της αίτησης και σε περίπτωση μη προσδιορισμού τους σε αυτό, δεν μπορούν να επιδικαστούν. Ο Αιτητής υποχρεούται να δικογραφήσει και να εξειδικεύσει την απαίτηση του με την αναγκαία λεπτομέρεια. (Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους (2010)1 Β ΑΑΔ 951 και Όξυνου v.Λούη (2012)1 Α ΑΑΔ 169). Συνεπώς, τα έξοδα που η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι καταβάλλει για το ενοίκιο αυτοκινήτου, δεν δύναται να ληφθούν υπόψιν, πρόκειται δε για έξοδο το οποίο θα επιβαρυνόταν ανεξαρτήτως των ανήλικων.
Στη μαρτυρία της η Αιτήτρια αναφέρει ότι το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των εξόδων των παιδιών ανέρχεται €2.890 μηνιαίως. Παραθέτει πίνακες όπου καταγράφει κάθε ξεχωριστό κονδύλι και ανάγκη και προς απόδειξη αυτών κατέθεσε συνολικά 11 τεκμήρια. Η βασική θέση του Καθ’ ου η αίτηση είναι ότι τα ποσά που καταγράφει η Αιτήτρια αναλυτικά είναι υπέρογκα παράλογα και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Αυτή είναι γενικά η θέση του για όλα τα επιμέρους κονδύλια, ισχυριζόμενος ότι με βάση τους δικούς του υπολογισμούς, η οικονομική συνεισφορά του στα έξοδα των ανηλίκων δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των €300-€350 μηνιαίως. Κατά την αντεξέταση του αναφέρθηκε ειδικότερα σε ορισμένα από τα επιμέρους κονδύλια που διεκδικεί η Αιτήτρια και ειδική αναφορά στις θέσεις των διαδίκων γίνεται κατωτέρω.
1. Διατροφή
Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για τη διατροφή των ανηλίκων, τη σίτιση τους δηλαδή απαιτείται το ποσό των €400 μηνιαίως (€200 για κάθε παιδί), ποσό το οποίο κρίνεται απόλυτα λογικό και γίνεται αποδεκτό, δεδομένου του κόστους αγοράς αγαθών και τροφίμων που αδιαμφισβήτητα παρουσιάζει αυξήσεις.
2. Λειτουργικά έξοδα οικίας
Η Αιτήτρια καθορίζει την αναλογία των ανηλίκων στην κατανάλωση ρεύματος στο ποσό των €50 μηνιαίως για κάθε παιδί και στην κατανάλωση νερού στο ποσό €30 μηνιαίως για την Μ. και €25 μηνιαίως για τον Π. Με βάση τη κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνεται ότι το συνολικό ποσό των €100 μηνιαίως για το ρεύμα έχει καθοριστεί σε λογικά πλαίσια και γίνεται αποδεκτό. Ως προς την κατανάλωση νερού, κρίνεται ότι επαρκεί το ποσό των €40 μηνιαίως και για τα δύο παιδιά.
3. Ένδυση - Υπόδηση
Για την ένδυση και υπόδηση των ανηλίκων, η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι απαιτείται το ποσό των €125 μηνιαίως για κάθε παιδί και επιπλέον, το ποσό των €17 μηνιαίως για την αγορά σχολικής ένδυσης και υπόδησης.
Η ανάγκη των ανηλίκων για ένδυση και υπόδηση, στην οποία περιλαμβάνεται και η αγορά σχολικής ενδυμασίας και υπόδησης, αποτελεί αναγκαία και διαρκή ανάγκη. Λαμβάνοντας υπόψιν την ηλικία των παιδιών και το γεγονός ότι βρίσκονται σε στάδιο συνεχούς ανάπτυξης, είναι αναμενόμενο να απαιτείται τακτική ανανέωση του ρουχισμού και των υποδημάτων τους, τόσο για την καθημερινότητά τους όσο και για τις σχολικές τους υποχρεώσεις. Υπό τις περιστάσεις, τα ποσά που διεκδικεί η Αιτήτρια κρίνονται εύλογα και ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες τους και, ως εκ τούτου, γίνονται αποδεκτά.
4. Ιατροφαρμακευτική Περίθαλψη εκτός ΓΕΣΥ
Για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των ανηλίκων, η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι απαιτείται το ποσό των €30 μηνιαίως για κάθε παιδί, χωρίς, ωστόσο, να παραθέτει οποιαδήποτε ειδικότερη ανάλυση ή τεκμηρίωση του ποσού αυτού.
Παρά ταύτα, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψιν ότι, πέραν των υπηρεσιών και παροχών που καλύπτονται από το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓΕΣΥ), είναι σύνηθες να προκύπτουν έξοδα για την αγορά φαρμάκων και άλλων ιατροφαρμακευτικών ειδών, προς αντιμετώπιση συνήθων ασθενειών, όπως ιώσεις και κρυολογήματα, καθώς και λοιπών έκτακτων αναγκών, χωρίς να προηγείται κατ' ανάγκην επίσκεψη σε παιδίατροή άλλο ιατρό. Συνεκτιμώντας τα πιο πάνω, καθώς και την ηλικία των ανηλίκων, κρίνω ότι ποσό ύψους €20 μηνιαίως για κάθε παιδί είναι εύλογο και επαρκές για την κάλυψη των αναγκών αυτών και, ως εκ τούτου, προστίθεται στο μηνιαίο εξοδολόγιο των παιδιών.
5. Χαρτζιλίκι-ψυχαγωγία
Για το χαρτζιλίκι των ανηλίκων, η Αιτήτρια διεκδικεί το ποσό των €45 μηνιαίως για κάθε παιδί και, επιπλέον, το ποσό των €160 μηνιαίως για την ψυχαγωγία της Μ. και €140 μηνιαίως για την ψυχαγωγία του Π. Κατά την αντεξέταση της εξήγησε ότι οι δαπάνες ψυχαγωγίας αφορούν, μεταξύ άλλων, επισκέψεις σε κινηματογράφο, θέατρο, φεστιβάλ βιβλίου, καθώς και συμμετοχή σε εκδηλώσεις που διοργανώνονται από τον Δήμο Στροβόλου ή άλλους φορείς, αναλόγως των ενδιαφερόντων και των επιλογών των παιδιών.
Αδιαμφισβήτητα η ψυχαγωγία και η κοινωνικοποίηση αποτελούν ουσιώδεις πτυχές της ομαλής ψυχικής, συναισθηματικής και κοινωνικής ανάπτυξης των ανηλίκων. Είναι φυσιολογικό παιδιά της ηλικίας της Μ. και του Π. να συμμετέχουν σε σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες, να πραγματοποιούν εξόδους με συνομηλίκους τους και να διαθέτουν ένα εύλογο ποσό για προσωπικά μικροέξοδα. Ωστόσο, τα ποσά που διεκδικούνται κρίνονται υψηλά σε σχέση με τις συνήθεις ανάγκες των ανηλίκων, όπως αυτές προέκυψαν από τη μαρτυρία. Συνεκτιμώντας την ηλικία των παιδιών, τις συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν με βάση τη μαρτυρία που δόθηκε από την Αιτήτρια και το βεβαρημένο καθημερινό τους πρόγραμμα, κρίνω εύλογο το ποσό των €170 μηνιαίως για την ανήλικη Μ. και το ποσό των €150 μηνιαίως για τον ανήλικο Π., προς κάλυψη των αναγκών τους σε χαρτζιλίκι και ψυχαγωγία.
6. Μεταφορικά έξοδα
Η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι για τα μεταφορικά έξοδα των ανηλίκων απαιτείται το ποσό των €120 μηνιαίως, ήτοι €60 για κάθε παιδί. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι τα έξοδα μετακίνησης των ανηλίκων αφορούν την καθημερινή τους διακίνηση προς και από το σχολείο, τη συμμετοχή τους σε απογευματινές δραστηριότητες, καθώς και τις μετακινήσεις τους για σκοπούς ψυχαγωγίας και κοινωνικοποίησης, κρίνω ότι το αιτούμενο ποσό είναι εύλογο και ανταποκρίνεται στις συνήθεις ανάγκες τους. Ως εκ τούτου, το ποσό των €120 μηνιαίως και για τα δύο παιδιά γίνεται αποδεκτό.
7. Έξοδα αυτοκινήτου (ασφάλεια, άδεια κυκλοφορίας κτλ.)
Τα έξοδα που αφορούν τη συντήρηση και γενικότερα τη χρήση του οχήματος της Αιτήτριας δεν συνιστούν αυτοτελείς ανάγκες διαβίωσης των ανηλίκων, αλλά προσωπικές δαπάνες της ίδιας, τις οποίες θα επωμιζόταν ανεξαρτήτως της ύπαρξης ή μη των τέκνων. Ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται η επιδίκαση του συγκεκριμένου κονδυλίου.
8. Πάρτι γενεθλίων
Στους αναλυτικούς πίνακες που παρέθεσε με την μαρτυρία της η Αιτήτρια, περιλαμβάνει ποσό ύψους €58,33 μηνιαίως για κάθε παιδί, το οποίο αφορά έξοδα γενεθλίων. Κατά την αντεξέταση της διευκρίνησε ότι το ποσό αυτό περιλαμβάνει τόσο τα έξοδα για τον εορτασμό των γενεθλίων των ανηλίκων όσο και την αγορά δώρων για τα γενέθλια φίλων τους. Αν και αναφέρθηκε στους χώρους όπου πραγματοποιήθηκαν οι εορτασμοί των γενεθλίων των παιδιών, δεν προσκόμισε οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο προς τεκμηρίωση των σχετικών δαπανών, όπως αποδείξεις πληρωμής ή άλλα συναφή τεκμήρια. Ο Καθ’ ου η αίτηση ανέφερε ότι ουδέποτε ενημερώθηκε για τη διοργάνωση εορτασμού των γενεθλίων των παιδιών, είτε πριν είτε μετά τη διάσταση των διαδίκων.
Το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η διοργάνωση γενεθλίων και η αγορά δώρων για φίλους των ανηλίκων αποτελούν συνήθεις κοινωνικές δραστηριότητες παιδιών της ηλικίας των ανηλίκων, και παρά το ότι το συγκεκριμένο κονδύλι δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς ως προς το ύψος του,
τούτο δεν στερεί από το Δικαστήριο την εξουσία να προβεί σε εύλογη εκτίμηση της σχετικής ανάγκης και να καθορίσει ποσό το οποίο ανταποκρίνεται στις πραγματικές περιστάσεις της υπόθεσης.
Συνεκτιμώντας την ηλικία των ανηλίκων, καθώς και το γεγονός ότι η συμμετοχή σε παιδικά γενέθλια συνδέεται με την ψυχαγωγία και κοινωνικοποίηση τους, ανάγκες οι οποίες έχουν ήδη ληφθεί υπόψιν κατά την εξέταση του σχετικού κονδυλίου ψυχαγωγίας, κρίνω ότι ποσό ύψους €40 μηνιαίως για κάθε παιδί είναι εύλογο και επαρκές για την κάλυψη της συγκεκριμένης ανάγκης.
9. Ενοίκιο
Η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι μετά τη διάσταση των διαδίκων, περί τον Απρίλιο του 2023, αρχικά εγκαταστάθηκε με τα παιδιά στην οικία της μητέρας της και ακολούθως ενοικίασε διαμέρισμα τριών υπνοδωματίων με ενοίκιο ύψους €950 μηνιαίως. Κατέθεσε ως τεκμήριο 1, αντίγραφο ενοικιαστηρίου εγγράφου. Η θέση του Καθ’ ου η αίτηση είναι η Αιτήτρια μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να διαμένει με την μητέρα της, στην οικία της, η οποία είναι άνετη και ευρύχωρη. Εξηγεί ότι καθημερινά η μητέρα της παραλαμβάνει τα παιδιά από το σχολείο όπου και παραμένουν στην εν λόγω οικία μέχρι να τελειώσει η Αιτήτρια από την εργασία της. Στις λίγες δε περιπτώσεις που κατάφερε να μιλήσει τηλεφωνικά με την ανήλικη Μ. του ανέφερε ότι διαμένουν στο σπίτι της γιαγιάς. Ο ίδιος, μέχρι και πρόσφατα, διαπίστωσε ότι το αυτοκίνητο της Αιτήτριας ευρίσκεται σταθμευμένο έξω από την οικία της μητέρα της, ακόμη και τις βραδινές ώρες. Αμβισβητεί το ενοικιαστήριο έγγραφο που κατέθεσε η Αιτήτρια, ισχυριζόμενος ότι η δηλωμένη σε αυτό διεύθυνση διαμονής της ιδιοκτήτριας του διαμερίσματος είναι η διεύθυνση των γραφείων που διατηρεί το κτηματομεσιτικό γραφείο FOX, το δηλωμένο της τηλέφωνο ανήκει στην εταιρεία αυτή και αντί ταυτότητας, αναγράφεται ένας αριθμός ως registration number. Εντύπωση επίσης, όπως αναφέρει., του προκαλεί και το όνομα της ιδιοκτήτριας.
Κατά την αντεξέταση της η Αιτήτρια, ισχυρίστηκε ότι το συγκεκριμένο διαμέρισμα το ενοικίασε τον Απρίλιο του 2023, ωστόσο μέχρι το Σεπτέμβριο του 2023 συνέχισε να διαμένει με τη μητέρα της. Η εξήγηση που έδωσε προς τούτο είναι ότι αναγκάστηκε να παραλάβει άμεσα τα πράγματα της και των παιδιών από τη συζυγική οικία και ότι δεν ήθελε να τα μεταφέρει στην οικία της μητέρας της λόγω χώρου. Επίσης, ότι απαιτείτο σημαντικός χρόνος για να οργανώσει το διαμέρισμα.
Ισχυρίστηκε επίσης ότι από τον Απρίλιο του 2023, μεταφέρθηκαν στο όνομα της οι λογαριασμοί ρεύματος και νερού, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει κάποιο σχετικό έγγραφο που να επιβεβαιώνει τον σχετικό ισχυρισμό. Ως προς τη κατ’ ισχυρισμόν του Καθ’ ου η αίτηση δήλωση της ανήλικης Μ. ότι εξακολουθούν να διαμένουν στην οικία της γιαγιάς της, κατά την αντεξέταση της ισχυρίστηκε ότι η ανήλικη Μ. δεν ήθελε να παραδεχτεί ότι διαμένουν σε μικρό διαμέρισμα διότι ντρεπόταν και ότι τον τελευταίο διάστημα το έχει ξεπεράσει.
Σε ερώτηση γιατί ο Καθ’ ου η αίτηση πάντοτε ενημερωνόταν ότι θα παραλάβει τα παιδιά από το σπίτι της μητέρας της, τόσο τις καθημερινές όσο και Σαββατοκύριακα, ισχυρίστηκε ότι αυτή ήταν η αρχική τους συνεννόηση πριν ακόμα μετακομίσουν στο διαμέρισμα και συνέχισαν την ίδια πρακτική, εφόσον η απόσταση των δύο είναι πολύ μικρή και την διανύουν με τα πόδια.
Ισχυρίστηκε ότι έχει γραπτά μυνήματα από την ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος, η οποία διαμένει στην Αγγλία και μιλά μόνο Αγγλικά, ότι υπάρχουν λογαριασμοί που φαίνεται η οδός, μηνύματα από την υδατοπρομήθεια που έρχονται στο κινητό στα οποία επίσης καταγράφεται η συγκεκριμένη οδός και το διαμέρισμα καθώς και λογαριασμός της ΑΗΚ. Τέλος, σε υποβολή ότι το ενοικιαστήριο έγγραφο είναι εικονικό και ότι δεν διαμένει στο συγκεκριμένο διαμέρισμα, υποστήριξε ότι θα ήταν εντελώς ανυπόστατο ως και αστείο να έβρισκε μια φανταστική κυρία με το όνομα Α.Κ., που είναι αναγραμματισμός του επιθέτου του Καθ’ ου η αίτηση, ενώ θα μπορούσε να βρει ένα πολύ συνηθισμένο όνομα.
Η μαρτυρία της Αιτήτριας ως προς το ζήτημα της ενοικίασης του διαμερίσματος παρουσιάζει ουσιώδεις αδυναμίες και ελλείψεις. Ενώ ισχυρίζεται ότι υπέγραψε ενοικιαστήριο έγγραφο από τον Απρίλιο του 2023, παραδέχθηκε ότι μέχρι και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους εξακολουθούσε να διαμένει με τη μητέρα της, ενώ κατά τους ισχυρισμούς της, ταυτόχρονα κατέβαλλε ένα σημαντικό ποσό ως ενοίκιο, χωρίς να αξιοποιεί το διαμέρισμα. Η εξήγηση που παρείχε για την καθυστέρηση στην εγκατάσταση της στο διαμέρισμα, δεν υποστηρίχθηκε από οποιοδήποτε αντικειμενικό στοιχείο.
Περαιτέρω, παρά το ότι ισχυρίστηκε ότι οι λογαριασμοί λειτουργικών εξόδων της οικίας είχαν μεταφερθεί στο όνομα της ήδη από τον Απρίλιο του 2023 και ότι κατείχε σχετικά έγγραφα, δεν προσκόμισε κάποιο από αυτά, ούτε οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο καταβολής ενοικίων, όπως τραπεζικές καταστάσεις, αποδείξεις πληρωμής ή άλλη σχετική τεκμηρίωση. Η παράλειψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει και της θέσης του Καθ’ ου η αίτηση, όπως αυτή διατυπώθηκε στην Υπεράσπισή του, ότι η Αιτήτρια εξακολουθεί να διαμένει με τη μητέρα της, καθώς και των περιστατικών που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου αναφορικά με την παραλαβή και παράδοση των παιδιών από και προς τη συγκεκριμένη οικία.
Η μαρτυρία της Αιτήτριας παρουσιάζει επίσης την εξής ασυνέπεια. Κατά την αντεξέταση της, ισχυρίστηκε ότι μεταβίβασε την οικία της στη Μακεδονίτισσα στη μητέρα της, η οποία της κατέβαλε χρηματικό αντάλλαγμα, για την αγορά άλλης κατοικίας, για την οποία καταβάλλει μηνιαίες δόσεις σε δάνειο. Ωστόσο, δεν δόθηκε οποιαδήποτε εξήγηση γιατί, εφόσον απέκτησε άλλη κατοικία με τα χρήματα αυτά, δεν διαμένει στην εν λόγω κατοικία αλλά φέρεται να επιβαρύνεται ταυτόχρονα με μηνιαίο ενοίκιο ύψους €950 για το εν λόγω διαμέρισμα. Η παράλειψη αυτή ενισχύει τις επιφυλάξεις του Δικαστηρίου ως προς την πληρότητα και αξιοπιστία της μαρτυρίας της αναφορικά με το κονδύλι που ισχυρίζεται ότι επωμίζεται για το ενοίκιο των παιδιών.
Οι πιο πάνω παραλείψεις, δεν επιτρέπουν στο Δικαστήριο να καταλήξει, με τον απαιτούμενο βαθμό βεβαιότητας, ότι η Αιτήτρια πράγματι επιβαρύνεται με μηνιαίο ενοίκιο ύψους €950. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν δύναται να αποδεχθεί το ποσό των €950 μηνιαίως ως αποδεδειγμένη δαπάνη η οποία πρέπει να συνυπολογιστεί στο μηνιαίο εξοδολόγιο των ανηλίκων, δεδομένου και του γεγονότος ότι η Αιτήτρια, ως η ίδια ανέφερε, είναι ιδιοκτήτρια άλλης κατοικίας.
10. Μαθήματα Αγγλικών
Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Αιτήτριας, τα μαθήματα Αγγλικών των ανηλίκων κοστίζουν €89 περίπου για την Μ. (€105 x 10 μήνες και €20 εγγραφή) και €72 περίπου για τον Π. (€85 x 10 μήνες και €20 εγγραφή). Απαιτείται επιπλέον το ποσό των €100 κατ’ έτος για κάθε παιδί για την αγορά βιβλίων και €125 κατ’ έτος για το κόστος εξετάσεων. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της, κατέθεσε ως τεκμήριο 3 και 8 ενδεικτικές αποδείξεις. Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αμφισβητεί ότι τα παιδιά κάνουν μαθήματα Αγγλικών. Τα ποσά που αναφέρει η Αιτήτρια γίνονται αποδεκτά από το Δικαστήριο, εφόσον συνάδουν με τα τεκμήρια που κατέθεσε. Αποδεκτά κρίνονται επίσης τα ποσά που αφορούν την αγορά βιβλίων και τη συμμετοχή στις εξετάσεις, καθότι πρόκειται για δαπάνες άμεσα συνδεδεμένες με την εκμάθηση ξένης γλώσσας και αποτελούν εύλογες και αναμενόμενες εκπαιδευτικές ανάγκες των ανηλίκων. Συνεπώς, στο μηνιαίο εξοδολόγιο των παιδιών προστίθενται το ποσό των €107 μηνιαίως για την Μ. και €90 μηνιαίως για τον Π.
11. Μαθήματα θεάτρου
Τα μαθήματα θεάτρου που παρακολουθεί η ανήλικη Μ. σύμφωνα με την Αιτήτρια κοστίζουν €50 μηνιαίως και επιπλέον €5 τα μαθήματα θεάτρου στο ανοιχτό σχολείο Δήμου Στροβόλου. Για τον ανήλικο Π. ισχυρίστηκε ότι το κόστος των μαθημάτων θεάτρου ανέρχεται σε €5 μηνιαίως. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών της κατέθεσε ως τεκμήριο 4 απόδειξη πληρωμής συνολικού ποσού €150, που αντιστοιχεί σε τρεις μήνες μαθημάτων της ανήλικης Μ.
Κατά την αντεξέταση της, ωστόσο, η Αιτήτρια δήλωσε ότι η ανήλικη Μ. δεν παρακολουθεί πλέον μαθήματα θεάτρου, χωρίς να είναι σε θέση να προσδιορίσει με βεβαιότητα τον χρόνο διακοπής τους, αναφέροντας γενικά ότι αυτό συνέβη κάποια στιγμή κατά το προηγούμενο έτος. Αναφορικά με τον ανήλικο Π., ανέφερε ότι παρακολούθησε τα σχετικά μαθήματα μόνο για ένα ή δύο μήνες.
Ενόψει των πιο πάνω, δεν αποδεικνύεται ότι κατά τον χρόνο εκδίκασης της παρούσας τα συγκεκριμένα έξοδα εξακολουθούν να υφίστανται ή ότι αποτελούν προβλέψιμη μελλοντική δαπάνη. Ως εκ τούτου, το σχετικό κονδύλι δεν δύναται να συμπεριληφθεί στο εξοδολόγιο των ανηλίκων.
12. Μαθήματα χορού Commercial Dance και κλακέτες ανήλικης Μ.
Η ανήλικη Μ. παρακολουθεί μαθήματα χορού διαφόρων ειδών, με μηνιαίο κόστος, κατά τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας, ύψους €130. Κατά την αντεξέτασή του, ο Καθ’ ου η αίτηση ανέφερε ότι συζήτησε με την ανήλικη κατά πόσο επιθυμεί να συνεχίσει τα συγκεκριμένα μαθήματα και, εφόσον η ίδια εξέφρασε την επιθυμία της να συνεχίσει, δεν αμφισβητεί τη σχετική δαπάνη.
Λαμβάνοντας υπόψιν ότι η συμμετοχή της ανήλικης στη συγκεκριμένη εξωσχολική δραστηριότητα δεν αμφισβητείται και ότι το σχετικό κόστος κρίνεται εύλογο υπό τις περιστάσεις, το ποσό των €130 μηνιαίως γίνεται αποδεκτό.
13. Ορθοδοντική θεραπεία
Η Αιτήτρια στην αίτηση της αναφέρθηκε στην ορθοδοντική θεραπεία της ανήλικης Μ. με κόστος περί τα €120 μηνιαίως για δύο χρόνια, ήτοι €2.880 σύνολο. Στη μαρτυρία της αναφέρει ότι από τον Δεκέμβριο του 2023, η ανήλικη άρχισε τη θεραπεία. Κατέθεσε ως τεκμήριο 1, βεβαίωση πληρωμής €1.000, ημερομηνίας 16.11.2023 και ως τεκμήριο 12, βεβαίωση ημερομηνίας 26.3.24 όπου αναφέρεται ότι το συνολικό κόστος της θεραπείας ανέρχεται σε €4.500 και ότι έχει ήδη καταβληθεί το ποσό των €2.500.
Κατά την αντεξέταση της, η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι το κόστος της θεραπείας ανήλθε στα €4.500. Εξήγησε συγκεκριμένα ότι τελικώς επιλέχθηκε πιο ακριβή μέθοδος θεραπείας (Invisalign), εφόσον ο ορθοδοντικός της παρουσίασε δύο διαφορετικές μεθόδους και εξέφρασε την άποψη του ως προς την καταλληλότερη μέθοδο για τη περίπτωση της ανήλικης, γεγονός που οδήγησε στην επιλογή της συγκεκριμένης θεραπείας. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι σε θέματα υγείας δεν κάνει εκπτώσεις.
Κατά την αντεξέταση του ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αμφισβήτησε ότι η ανήλικη υποβλήθηκε στη συγκεκριμένη θεραπεία. Η διαφωνία του αφορά ουσιαστικά το ύψος της δαπάνης.
Το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η ορθοδοντική θεραπεία συνιστά δαπάνη που συνδέεται άμεσα με την υγεία της ανήλικης και, ως εκ τούτου, αποτελεί ανάγκη για την οποία οι γονείς υπέχουν υποχρέωση συνεισφοράς, ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνάμεις. Στην παρούσα περίπτωση, η αναγκαιότητα της θεραπείας δεν αμφισβητήθηκε από τον Καθ’ ου η αίτηση, ο οποίος παραδέχθηκε ότι η ανήλικη κάνει την θεραπεία.
Ως προς το ύψος της θεραπείας, δεν παραγνωρίζω ότι ο γονέας που απαιτεί συνεισφορά σε έξοδα ανηλίκων, δεν δύναται να επιβαρύνει τον άλλο γονέα με οποιαδήποτε επιλογή κόστους, χωρίς αυτή να δικαιολογείται ως εύλογη υπό τις περιστάσεις. Εντούτοις, στην προκειμένη περίπτωση, δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι η επιλογή της συγκεκριμένης θεραπευτικής μεθόδου ήταν υπερβολική, αδικαιολόγητη ή ότι αποτελούσε απλώς επιλογή για αισθητικούς λόγους όπως η πλευρά του Καθ’ ου η αίτηση άφησε να νοηθεί. Αντιθέτως, η μαρτυρία της Αιτήτριας είναι ότι η συγκεκριμένη μέθοδος προτάθηκε από τον ορθοδοντικό ως η καταλληλότερη για την περίπτωση της ανήλικης, θέση η οποία δεν αντικρούστηκε με οποιαδήποτε αντίθετη ιατρική μαρτυρία.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Δικαστήριο κρίνει ότι το συνολικό κόστος της ορθοδοντικής θεραπείας αποτελεί εύλογη και αναγκαία δαπάνη και ο Καθ’ ου η αίτηση οφείλει να συνεισφέρει σε αυτή, αναλόγως βεβαίως των οικονομικών του δυνατοτήτων.
Η συγκεκριμένη δαπάνη, δεν αποτελεί πάγια και διαρκή ανάγκη, αλλά αφορά συγκεκριμένη θεραπεία περιορισμένης χρονικής διάρκειας, η οποία θα ολοκληρωθεί με την αποπληρωμή του σχετικού κόστους. Για τον λόγο αυτό, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν πρέπει να συμπεριληφθεί στο μηνιαίο εξοδολόγιο της ανήλικης, αλλά είναι ορθότερο να εκδοθεί ξεχωριστή διαταγή η οποία θα καθορίζει τη συνεισφορά του Καθ’ ου η αίτηση στο σχετικό κονδύλι.
Στη βάση όλων των ανωτέρω κατέληξα ότι για την κάλυψη των αναγκών των ανηλίκων, απαιτείται το συνολικό ποσό των €939 για την ανήλικη Μ. και €772 για τον ανήλικο Π.
Όπως έχω ήδη αναφέρει, η εισοδηματική δυνατότητα του Καθ’ ου η αίτηση είναι της τάξεως των €4.900 μηνιαίως, ενώ αυτή της Αιτήτριας είναι της τάξεως των €5.900. Λαμβάνοντας υπόψιν την αναλογία των οικονομικών δυνατοτήτων των διαδίκων, η συνεισφορά του Καθ’ ου η αίτηση στη διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων του καθορίζεται στο συνολικό ποσό των €770 μηνιαίως, ήτοι €423 για την ανήλικη Μ. και €347 για τον ανήλικο Π.
Υπενθυμίζεται ότι το με το προσωρινό διάταγμα ο Καθ’ ου η αίτηση είχε διαταχθεί να καταβάλλει στην Αιτήτρια το ποσό των €780 μηνιαίως από την καταχώριση της Αίτησης. Η μικρή διαφοροποίηση μεταξύ του ποσού αυτού και του τελικού ποσού που καθορίζεται με την παρούσα απόφαση κρίνεται αμελητέα, ιδίως εάν ληφθεί υπόψιν ότι οι ανάγκες των ανηλίκων δεν είναι στατικές αλλά μεταβάλλονται ανάλογα με την ηλικία και τις περιστάσεις τους και ότι δεν είναι ούτε εφικτός ούτε αναμενόμενος ο απόλυτος μαθηματικός προσδιορισμός των εξόδων μέχρι και το τελευταίο ευρώ. Υπό τις περιστάσεις, κρίνεται ότι δεν προκύπτει οποιοσδήποτε λόγος για διαφορετικό καθορισμό της αναδρομικής διατροφής.
Αναφορικά με την ορθοδοντική θεραπεία της ανήλικης Μ. και με βάση την αναλογία των οικονομικών δυνάμεων των διαδίκων, η συνεισφορά του Καθ’ ου η αίτηση στο κόστος αυτής υπολογίζεται στο ποσό των €2.025.
Στη βάση όλων των ανωτέρω,
1. Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση διατάσσεται όπως καταβάλλει στην Αιτήτρια μηνιαίως από 01.08.2026 και την 1η ημέρα κάθε επόμενου μ’ηνα, το ποσό των €770, ως συνεισφορά του για τη διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου του Μ. και Κ. (€423 για την Μ. και για τον Π. €347).
2. Εκδίδεται διάταγμα, με το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση διατάσσεται όπως καταβάλει στην Αιτήτρια το ποσό των €2.025, ως συνεισφορά του στην ορθοδοντική θεραπεία της ανήλικης Μ. Το ποσό αυτό διατάσσεται να το καταβάλει εντός τριών μηνών από σήμερα.
Τα έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ’ ου η αίτηση.
(Υπ.)…………………….
Σ. Νεοφύτου, Δ.
ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο