ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
Ενώπιον: Μ. Παναγιώτου, Δ.
Αρ. Αίτησης: 321/24i
Μεταξύ:
Μ.Δ.
Αιτήτρια
και
Α.Ν.
Καθ’ ου η αίτηση
Ημερομηνία: 31 Αυγούστου 2026
Εμφανίσεις:
Για την Αιτήτρια: κα. Ευαγγελία Καρτελιά για Χαβιαράς & Φιλίππου Δ.Ε.Π.Ε.
Για τον Καθ’ ου η αίτηση: κα. Στέλλα Ρένου για ΤΟΡΝΑΡΙΤΗΣ & ΣΙΑ ΔΕΠΕ
ΑΠΟΦΑΣΗ
Η Αιτήτρια με την υπό κρίση εναρκτήρια αίτηση αιτείται την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται ο Καθ’ ου η αίτηση να συνεισφέρει στη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης θυγατέρας του, Α.Ν. Συγκεκριμένα αιτείται τα ακόλουθα:
«Α. Διάταγμα του Δικαστηρίου, με το οποίο να διατάσσεται ο Καθ’ ου η Αίτηση να καταβάλει στην Αιτούσα από την καταχώρηση της Αίτησης το ποσό των €890, ως συνεισφορά του για τη διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, Α.Ν. (ημερ. γεννήσεως: 22.08.2021), ή οποιοδήποτε άλλο ποσό, το οποίο το Σεβαστό Δικαστήριο ήθελε κρίνει δίκαιο και εύλογο.
Β. Διάταγμα του Δικαστηρίου, διατάττον το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας, που καταβάλλει τις απολαβές του Καθ’ ου η Αίτηση, όπως αποκόπτει από τις απολαβές του αυτομάτως το ποσό των €890 μηνιαίως και/ή οιοδήποτε άλλο ποσό, το οποίο ήθελε κριθεί εύλογο και δίκαιο από το Σεβαστό Δικαστήριο, ως συνεισφορά του Καθ’ ου η Αίτηση για τη διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, Α.Ν. (ημερ. γεννήσεως: 22.08.2021), και να το καταβάλει στην Αιτήτρια, μητέρα του ανήλικου τέκνου του Καθ’ ου η Αίτηση, στον υπ’ αριθ. CYxxxxxxxxx 064 τραπεζικό λογαριασμό/ IBAN στην Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ».
Η ακρόαση της υπόθεσης διεξήχθη με την ανταλλαγή έγγραφης μαρτυρίας μεταξύ των διαδίκων. Η Αιτήτρια καταχώρισε τη μαρτυρία της υπό μορφή ένορκης δήλωσης στις 18/07/2025 και ο Καθ’ ου η αίτηση τη δική του, επίσης υπό μορφή ένορκης δήλωσης στις 04/12/2025. Κατόπιν άδειας του Δικαστηρίου, η Αιτήτρια καταχώρισε συμπληρωματική μαρτυρία στις 16/01/2026 ενώ ο Καθ’ ου η αίτηση δεν υπέβαλε αντίστοιχο αίτημα. Κανένας εκ των ενόρκως δηλούντων δεν αντεξετάστηκε και η ακρόαση ολοκληρώθηκε με τις γραπτές αγορεύσεις των δικηγόρων των διαδίκων.
Με βάση τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου, αποτελούν παραδεκτά και σε κάθε περίπτωση μη αμφισβητούμενα γεγονότα μεταξύ των διαδίκων, τα ακόλουθα:
· Οι διάδικοι είναι χριστιανοί ορθόδοξοι, κύπριοι πολίτες, μόνιμοι κάτοικοι Κύπρου και συγκεκριμένα της Επαρχίας Λευκωσίας.
· Από τη σχέση τους απέκτησαν ένα τέκνο, την Α.Ν., η οποία γεννήθηκε στις 22/08/2021 και την οποία ο Καθ’ ου η αίτηση εκουσίως αναγνώρισε στις 30/08/2021.
· Η σχέση των διαδίκων διακόπηκε στις 10/09/2024.
· Η Αιτήτρια διαμένει με την ανήλικη σε διαμέρισμα ιδιοκτησίας της στη Λευκωσία.
· Ο Καθ’ ου η αίτηση διαμένει στην οικία των γονέων του στη Λευκωσία.
· Η Αιτήτρια είναι δημόσιος υπάλληλος και εργάζεται στην Πυροσβεστική Υπηρεσία.
· Ο Καθ’ ου η αίτηση είναι δημόσιος υπάλληλος και εργάζεται ως νοσηλευτής στο Μακάρειο Νοσοκομείο.
· Αμφότεροι οι διάδικοι εργάζονται με σύστημα βαρδιών και λαμβάνουν σχετικό επίδομα καθώς επίσης επίδομα αργιών, τιμαριθμικό επίδομα, υπερωρίες και 13ο μισθό.
· Η ανήλικη από τον Σεπτέμβριο του 2023 φοιτά σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο και η περίοδος φοίτησης είναι 11 μήνες.
· Η ανήλικη το μήνα Αύγουστο φοιτά σε καλοκαιρινό σχολείο.
· Ο Καθ’ ου η αίτηση κατέβαλε το ποσό των €210 στις 28/11/2024 και το ποσό των €200 στις 27/12/2024 ενώ από τον Ιούλιο του 2025 και έπειτα καταβάλλει το ποσό των €300 μηνιαίως ως συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης.
Τα πιο πάνω καθίστανται πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου.
Μαρτυρία Αιτήτριας:
Η Αιτήτρια στη γραπτή της μαρτυρία ισχυρίζεται ότι ο Καθ’ ου η αίτηση λαμβάνει από την εργασία του επίδομα βάρδιας, τιμαριθμικό επίδομα και 13ο μισθό. Αναφέρει ότι το 2021 οι μικτές ετήσιες απολαβές του ανήλθαν στο ποσό των €32.019 και το 2023 στο ποσό των €37.547,46 περιλαμβανομένων των υπερωριών (Τεκμήριο 2). Ο βασικός ετήσιος μισθός του Καθ’ ου η αίτηση για το 2023 ανερχόταν σε €28.246,91, το τιμαριθμικό επίδομα σε €2.248,64 και οι υπερωρίες σε €7.033,91. Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι, λόγω της αύξησης του τιμαριθμικού επιδόματος, αυτό ανήλθε σε €3.157 το 2024 και €3.550 το 2025 και ως εκ τούτου οι μικτές ετήσιες απολαβές του, χωρίς τις υπερωρίες, ανήλθαν σε €31.421 και €31.815 αντίστοιχα. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι εάν συνυπολογιστούν ο 13ος μισθός και οι υπερωρίες με βάση το ποσό που έλαβε το 2023, τότε οι καθαρές μηνιαίες απολαβές του ανέρχονταν περί τα €2.765 το 2024 και €2.788 το 2025 πλέον των επιδομάτων βάρδιας και εργασίας κατά τις Κυριακές ύψους τουλάχιστον €500 μηνιαίως κατά μέσο όρο. Είναι η θέση της ότι πριν από τη διακοπή της σχέσης τους, ο Καθ’ ου η αίτηση ουδέποτε λάμβανε λιγότερα από €3.000 μηνιαίως καθαρά. Καταλήγει ότι οι σημερινές καθαρές μηνιαίες απολαβές του υπερβαίνουν τις €3.200 και αναφέρει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση δεν έχει οικονομικές υποχρεώσεις.
Όσον αφορά τη δική της εισοδηματική ικανότητα, η Αιτήτρια αναφέρει ότι οι καθαρές μηνιαίες απολαβές της κατά το χρόνο καταχώρισης της αίτησης ανέρχονταν σε €1.130, ακολούθως από τον Οκτώβριο μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2024 σε €1.156,26 και σήμερα σε €1.172, πλέον 13ο μισθό (Τεκμήριο 3). Περαιτέρω, αναφέρει ότι για την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2024 μέχρι τον Μάρτιο του 2025 έλαβε συνολικά το ποσό των €1.845 ως επιδόματα βάρδιας και εργασίας κατά τις Κυριακές ή αργίες, ήτοι κατά μέσο όρο €260 μηνιαίως. Συνυπολογίζοντας τα εν λόγω επιδόματα και τον 13ο μισθό, επιμερισμένο στους δώδεκα μήνες, ισχυρίζεται ότι οι συνολικές καθαρές μηνιαίες απολαβές της ανέρχονται στο ποσό των €1.500 περίπου. Είναι η θέση της ότι από το ποσό αυτό καταβάλλει €158 μηνιαίως ως δόση δανείου για την απόκτηση αυτοκινήτου και υπολογίζει τα προσωπικά της έξοδα σε περίπου €350 μηνιαίως, χωρίς σε αυτά να περιλαμβάνονται έξοδα για ένδυση, υπόδηση και ψυχαγωγία (Τεκμήρια 4, 6, 11, 12 και 13). Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι της απομένουν λιγότερα από €1.000 μηνιαίως για την κάλυψη των αναγκών της ανήλικης και ότι λόγω της μη συνεισφοράς του Καθ’ ου η αίτηση στα έξοδα αυτά, αναγκάζεται να δανείζεται χρήματα από τη μητέρα και την αδελφή της. Αναφέρει επίσης ότι ο Καθ’ ου η αίτηση συνεισέφερε μόνο το ποσό των €710, ήτοι €210 στις 28/11/2024, €200 στις 27/12/2024 και €300 στις 01/07/2025 (Τεκμήριο 5).
Όσον αφορά τα έξοδα της ανήλικης, ισχυρίζεται ότι ανέρχονται περίπου στο ποσό των €1.200 μηνιαίως και ότι δεν μπορεί να καλύψει από μόνη της. Ειδικότερα, αναφέρει ότι για αγορά τροφίμων, φρούτων, σνακ, νερού, αφεψημάτων και ειδών υγιεινής απαιτείται το ποσό των €187,50 μηνιαίως (Τεκμήριο 6 (α) έως (θ)). Για έξοδα φαρμακείου απαιτείται το ποσό των €50 μηνιαίως (Τεκμήριο 7). Για την ένδυση και υπόδηση απαιτείται το ποσό των €100 μηνιαίως (Τεκμήριο 8). Για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που δεν καλύπτεται από το ΓΕΣΥ απαιτείται το ποσό των €10 μηνιαίως. Για τη φοίτηση της ανήλικης στο νηπιαγωγείο, η οποία άρχισε τον Σεπτέμβριο του 2023, αναφέρει ότι καταβάλλει €345 μηνιαίως για έντεκα μήνες τον χρόνο, εκ των οποίων €315 αφορούν δίδακτρα και €30 δραστηριότητες (Τεκμήριο 9). Για το καλοκαιρινό σχολείο στο οποίο φοιτά η ανήλικη για δύο εβδομάδες κατά τον μήνα Αύγουστο απαιτείται το ποσό των €100 ανά εβδομάδα. Είναι η θέση της ότι η ανήλικη τις άλλες δύο εβδομάδες του Αυγούστου βρίσκεται σε διακοπές, τη μία εβδομάδα μαζί της και την άλλη με τον Καθ’ ου η αίτηση. Για τα έξοδα διακίνησης της ανήλικης απαιτείται το ποσό των €60 μηνιαίως (Τεκμήριο 10), για τα έξοδα ηλεκτρικού ρεύματος το ποσό των €53 μηνιαίως (Τεκμήριο 11), για τα έξοδα νερού το ποσό των €16 μηνιαίως (Τεκμήριο 12) και για πετρέλαιο θέρμανσης το ποσό των €1,50 μηνιαίως (Τεκμήριο 13). Για την ψυχαγωγία της ανήλικης απαιτείται το ποσό των €140 περίπου μηνιαίως καθώς και το ποσό των €50 μηνιαίως για δώρα σε πάρτι γενεθλίων συμμαθητών της (Τεκμήριο 14). Τέλος, είναι η θέση της Αιτήτριας ότι πέραν αυτών των εξόδων προκύπτουν και άλλα έκτακτα έξοδα τα οποία υπολογίζει στο ποσό των €100 μηνιαίως (Τεκμήριο 15).
Καταληκτικά, αναφέρει ότι ενόσω οι διάδικοι ήταν ζευγάρι, ο Καθ’ ου η αίτηση συνεισέφερε στα έξοδα της ανήλικης αλλά μετά τη διακοπή της σχέσης τους αρνείται να το πράξει και δεν συνεργάζεται ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη επιδόματος μονογονιού και τέκνου (Τεκμήριο 16). Ως εκ τούτου, η Αιτήτρια ζητά να εκδοθούν τα διατάγματα που αναφέρονται στην αίτησή της.
Μαρτυρία Καθ’ ου η αίτηση:
Ο Καθ’ ου η αίτηση στη γραπτή του μαρτυρία ισχυρίζεται ότι το ακαθάριστο ετήσιο του εισόδημα ανέρχεται στο ποσό των €32.063,55 (Τεκμήριο 1). Είναι η θέση του ότι ναι μεν εργάζεται με σύστημα βαρδιών, πλην όμως αυτές προσαρμόζονται ανάλογα με το πρόγραμμα της ανήλικης θυγατέρας του και του βρέφους που απέκτησε με τη σύντροφό του. Όσον αφορά τα εισοδήματα της Αιτήτριας ισχυρίζεται ότι και η ίδια λαμβάνει επίδομα βάρδιας με αποτέλεσμα και ο δικός της μισθός να αυξάνεται. Επίσης είναι η θέση του ότι η Αιτήτρια είναι δικαιούχος επιδόματος μονογονιού. Όσον αφορά τα έξοδα της ανήλικης, ισχυρίζεται ότι παρουσιάζονται διογκωμένα από την Αιτήτρια και είναι παράλογα για ένα κοριτσάκι ηλικίας 4 ετών.
Είναι η θέση του ότι ουδέποτε αρνήθηκε να συνεισφέρει στη διατροφή της ανήλικης και κατέβαλε για τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του 2024 το συνολικό ποσό των €410, πλην όμως σταμάτησε να συνεισφέρει λόγω της καταχώρισης της υπό κρίση αίτησης. Είναι περαιτέρω η θέση του ότι κατά το χρόνο της διάστασής τους το ποσό που απαιτείτο για τις ανάγκες της ανήλικης δεν ξεπερνούσε τα €600 το μήνα. Περαιτέρω αναφέρει ότι από τον Ιούλιο του 2025 και έπειτα καταβάλλει στην Αιτήτρια το ποσό των €300 μηνιαίως ως συνεισφορά του στη διατροφή της ανήλικης (Τεκμήριο 2). Επίσης αναφέρει ότι στο πλαίσιο της αίτησης γονικής μέριμνας θα έχει και θα φροντίζει την ανήλικη τουλάχιστον 3 βράδια την εβδομάδα και ζητά όπως το γεγονός αυτό ληφθεί υπόψη. Καταληκτικά, ζητά από το Δικαστήριο να καθορίσει ένα λογικό ποσό που να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αλλά και στις ανάγκες της ανήλικης.
Συμπληρωματική μαρτυρία Αιτήτριας:
Στη συμπληρωματική της μαρτυρία, η Αιτήτρια αναφέρει ότι από 01/01/2026 το τιμαριθμικό επίδομα αυξήθηκε από 12,56% σε 12,67% και συνακόλουθα αυξήθηκε ο μισθός του Καθ’ ου η αίτηση. Περαιτέρω, με βάση την κατάσταση μισθοδοσίας για τον Οκτώβριο του 2025 που κατέθεσε ο ίδιος ως Τεκμήριο 1, η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι το ποσό των €32.063,55 αφορά τις καθαρές απολαβές που έλαβε μέχρι και τον Οκτώβριο του 2025 και όχι το ακαθάριστο ετήσιο εισόδημά του. Είναι η θέση της ότι οι καθαρές μηνιαίες απολαβές του μέχρι τον Οκτώβριο του 2025 ανέρχονται κατά μέσο όρο στο ποσό των €3.206 και επισημαίνει ότι στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνεται ο 13ος μισθός επιμερισμένος στους δώδεκα μήνες. Ως εκ τούτου, η Αιτήτρια υιοθετεί και επαναλαμβάνει τη θέση που εξέφρασε στην αρχική της μαρτυρία ότι οι καθαρές μηνιαίες απολαβές του Καθ’ ου η αίτηση υπερβαίνουν τις €3.200.
Όσον αφορά τη δική της εισοδηματική ικανότητα, αναφέρει ότι κατά την τρέχουσα χρονιά θα βρίσκεται για εννέα από τους δώδεκα μήνες σε εκπαίδευση στη σχολή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, με αποτέλεσμα κατά τους μήνες αυτούς να μην λαμβάνει επιδόματα βάρδιας ή υπερωρίες και οι καθαρές μηνιαίες απολαβές της να ανέρχονται σε περίπου €1.175. Εντούτοις, αποδέχεται για σκοπούς της παρούσας διαδικασίας ότι, λαμβανομένων υπόψη των υπερωριών, των επιδομάτων βάρδιας και του 13ου μισθού επιμερισμένου στους δώδεκα μήνες, οι καθαρές μηνιαίες απολαβές της ανέρχονται κατά μέσο όρο σε €1.500.
Ως προς τα έξοδα της ανήλικης, η Αιτήτρια προσκομίζει περαιτέρω τεκμήρια για τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2025 αναφορικά με έξοδα υπεραγοράς, φαρμακείου, ένδυσης και υπόδησης, ψυχαγωγίας και έκτακτα έξοδα (Τεκμήρια 17 (α) και (β), 18, 19, 21 και 22). Αναφέρει περαιτέρω ότι από τον Σεπτέμβριο του 2025 λαμβάνει επιδότηση διδάκτρων ύψους €200 μηνιαίως, με αποτέλεσμα το ποσό που η ίδια καταβάλλει για το νηπιαγωγείο να έχει μειωθεί σε €145 μηνιαίως. Για το καλοκαιρινό σχολείο, αναφέρει ότι το εβδομαδιαίο κόστος αυξήθηκε από €100 σε €165 και ότι για δύο εβδομάδες απαιτείται συνολικά το ποσό των €330, ήτοι €27,50 μηνιαίως επιμερισμένο στους δώδεκα μήνες (Τεκμήριο 20). Αναφέρει επίσης ότι οι μετακινήσεις της ανήλικης έχουν αυξηθεί λόγω της συμμετοχής της σε δύο εξωσχολικές δραστηριότητες ενώ τα λοιπά έξοδα κοινής ωφέλειας και συντήρησης της οικίας δεν έχουν διαφοροποιηθεί ουσιωδώς.
Τέλος, αναφέρει ότι από τον Ιούλιο του 2025 ο Καθ’ ου η αίτηση καταβάλλει το ποσό των €300 μηνιαίως ως συνεισφορά του στις ανάγκες της ανήλικης. Περαιτέρω, αναφέρει ότι στο πλαίσιο της υπ’ αριθμό 497/2024 αίτησης γονικής μέριμνας εκδόθηκε στις 11/11/2025 εκ συμφώνου διάταγμα με το οποίο της ανατέθηκε η φύλαξη και φροντίδα της ανήλικης και ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ’ ου η αίτηση κατά τρόπο ώστε η ανήλικη να διανυκτερεύει στην οικία του δύο νύχτες τη μία εβδομάδα και τρεις την επόμενη, εναλλάξ (Τεκμήριο 23). Αναφέρει επίσης ότι η ανήλικη παρακολουθεί μαθήματα χορού/μπαλέτου και ενόργανης γυμναστικής γεγονός το οποίο καταγράφηκε ως δήλωση στο εν λόγω διάταγμα. Το μηνιαίο κόστος για τις δραστηριότητες αυτές ανέρχεται στο ποσό των €45 και €60 αντίστοιχα για δέκα μήνες, πλέον το κόστος εγγραφής περίπου €20 για κάθε δραστηριότητα (Τεκμήριο 24).
Νομική πτυχή:
Η διατροφή των ανηλίκων και ο καθορισμός της συνεισφοράς των υπόχρεων γονέων γίνεται στη βάση των παραμέτρων που θέτουν τα άρθρα 33(1) και 37(1) και (2) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/1990).
Το άρθρο 33(1) του Ν. 216/90 ορίζει ότι:
«Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του».
Το άρθρο 37(1) και (2) του Ν. 216/90 ορίζει ότι:
«(1) Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
(2) Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του».
Ως προς το άρθρο 33 του Ν. 216/90 στην υπόθεση Δημητρίου Δημήτρης ν. Έμιλυς Περδίου (2005) 1 ΑΑΔ 1418 λέχθηκαν τα ακόλουθα:
«Όπως έχει η σχετική νομοθετική διάταξη (βλ. άρθρο 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990, Ν. 216/90) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας ανήκει και στους δυο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Έχουν και οι δυο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Εtte v. Ette [1965] 1 All. E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο καθού η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το δικαστήριο μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν άλλοι στο ίδιο το επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο καθού η αίτηση έχει ψηλότερα, απ' ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει. (βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R. 91 και Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.ά. (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1386, 1390). Επομένως σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον αιτητή ή την αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων»
Περαιτέρω, όπως λέχθηκε στην υπόθεση Re Η. Ηλία (1997) 1 ΑΑΔ 1372, στον καθορισμό της διατροφής σημασία έχει η οικονομική ικανότητα του υπόχρεου, όχι ότι επέλεξε να διαμορφώσει ώστε να διατηρείται σε κατάσταση αδυναμίας που να μην του επιτρέπει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, υπάρχει δε υποχρέωση και των δύο γονέων να προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των στοιχείων που αφορούν τον καθορισμό της διατροφής.
Ως προς το άρθρο 37 του Ν. 216/90, στην υπόθεση Α. Γ. ν. Σ-Α.Τ., ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 36/2018, 7/5/2020 λέχθηκαν τα ακόλουθα:
«(…) Η διατροφή, σύμφωνα με την έννοια που δίδει ο νόμος, δεν καλύπτει μόνο τη δαπάνη για την τροφή. Περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη όπως τροφή, στέγη, ντύσιμο, φωτισμό, θέρμανση, ψυχαγωγία, νοσηλείες και φάρμακα, συγκοινωνία, επικοινωνία, έξοδα για γενική μόρφωση και επαγγελματική εκπαίδευση. Ο νομοθέτης με την διατύπωση του Νόμου καθόρισε τόσο το πλάτος της διατροφής όσο και το επίπεδο της πάντοτε μέσα στα μέτρα του δυνατού (βλ. Κουμαντου Παραδόσεις Οικογενειακού Δικαίου, 2ος Τόμος σελ. 44 κ.ε) Το μέτρο με το οποίο θα καθοριστεί η διατροφή δεν μπορεί να αποτιμάται με απόλυτους αριθμούς, ούτε αναμένεται η απόδειξη των κονδυλίων με περισσή αυστηρότητα, ενώ η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες των συγκεκριμένων ενώπιον του Δικαστηρίου ατόμου (βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.α. (1998) 1 Α.Α.Δ. 1386 και Παναγιώτου ν. Σφικτού (2001) 1 Α.Α.Δ. 625) όπως λέχθηκε στην Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (2010) 1 Α.Α.Δ. 951».
Περαιτέρω, σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του να εντοπίσει το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για την ικανοποίηση των αναγκών διατροφής και συντήρησης του(βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (1998) 1 ΑΑΔ 1386). Επίσης, το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες και να καταλήγει σε συμπεράσματα που να επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα παιδιά σε μια πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί (βλ. Κορελλίδης ν. Κορελλίδη (2012) 1 Α.Α.Δ. 1975).
Αξιολόγηση μαρτυρίας και ευρήματα Δικαστηρίου:
Εξέτασα με προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου, τη μαρτυρία των διαδίκων και τα τεκμήρια, καθώς επίσης και την εμπεριστατωμένη επιχειρηματολογία των συνηγόρων των μερών. Με γνώμονα το εφαρμοστέο νομοθετικό και νομολογιακό πλαίσιο, προχωρώ να εξετάσω την παρούσα αίτηση στη βάση των αναγκών της ανήλικης και των οικονομικών δυνάμεων των γονέων της.
Κρίνω σκόπιμο στο σημείο αυτό να επισημάνω ότι μαρτυρία η οποία δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο (βλ. Γεωργία Κατζιή v. Φουκαρίδης & Σία Λτδ, Εργολάβοι Ελαιοχρωματιστές, Πολιτική Έφεση Αρ. 40/2011, ημερ. 11/7/2017, ECLI:CY:AD:2017:A258). Περαιτέρω, υπενθυμίζω ότι οι αγορεύσεις των συνηγόρων δεν αποτελούν μέσο προσαγωγής μαρτυρίας ή διεύρυνσης των επίδικων θεμάτων (βλ. Μισιρλής ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1995) 3 Α.Α.Δ. 379).
Έξοδα ανήλικης:
Οι ανάγκες της ανήλικης αποτελούν το σημείο εκκίνησης για τον καθορισμό της διατροφής και εξετάζονται στη βάση του εύλογου των επιμέρους κονδυλίων.
Η Αιτήτρια παρέθεσε με την αίτησή της αναλυτικό πίνακα των μηνιαίων εξόδων της ανήλικης, τα οποία προσδιόρισε στο συνολικό ποσό των €1.234,83. Αντίστοιχα, ο Καθ’ ου η αίτηση στην υπεράσπισή του παρέθεσε πίνακα στον οποίο προσδιόρισε τα επιμέρους έξοδα της ανήλικης στο ποσό των €733,83 μηνιαίως. Στη μαρτυρία του, ωστόσο, δεν προέβη σε οποιαδήποτε αναφορά ή αμφισβήτηση των επιμέρους κονδυλίων αλλά περιορίστηκε στη γενική θέση ότι τα έξοδα της ανήλικης, όπως παρουσιάζονται από την Αιτήτρια, είναι διογκωμένα και παράλογα για ένα παιδί ηλικίας μόλις 4 ετών και ότι, κατά τον χρόνο της διάστασης των διαδίκων, δεν ξεπερνούσαν το ποσό των €600 μηνιαίως.
1. Έξοδα supermarket, φαρμακείου (λαχανικά, φρούτα, κρέας, πάνες, είδη υγιεινής, γάλατα κ.λπ.):
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της προσδιορίζει το κονδύλι για supermarket στο ποσό των €187,50 μηνιαίως και προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκόμισε πληθώρα αποδείξεων από υπεραγορές, φούρνους και φρουταρίες (βλ. Τεκμήριο 6 (α) έως (θ)). Οι εν λόγω αποδείξεις αφορούν τους μήνες από τον Σεπτέμβριο του 2024 μέχρι τον Ιούνιο του 2025. Στη συμπληρωματική της μαρτυρία προσκόμισε αποδείξεις για τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2025 και υπολόγισε το αντίστοιχο μηνιαίο κόστος σε €185 (βλ. Τεκμήριο 17 (α) και (β)). Η Αιτήτρια εξηγεί ότι για τον υπολογισμό του ποσού που αναλογεί στην ανήλικη, αφαίρεσε τις αγορές που αφορούσαν αποκλειστικά την ίδια και διαίρεσε το υπόλοιπο ποσό διά δύο. Επίσης αναφέρει ότι κάποιους μήνες το κόστος είναι μεγαλύτερο λόγω αγοράς καθαριστικών και άλλων προϊόντων οικιακής χρήσης που απαιτούνται ανά διμηνία. Περαιτέρω, αναφέρει ότι αναζητεί οικονομικότερες τιμές και για το λόγο αυτό επιλέγει διαφορετικές υπεραγορές αναλόγως των προϊόντων που πρόκειται να αγοράσει. Ο Καθ’ ου η αίτηση στην υπεράσπισή του προσδιορίζει το εύλογο ποσό σε €150 μηνιαίως.
Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν, την ηλικία της ανήλικης, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής αλλά και το σημερινό κόστος ζωής, κρίνω ότι για την εν λόγω κατηγορία εξόδων είναι εύλογο το ποσό των €185 μηνιαίως.
Στην ίδια κατηγορία εξόδων η Αιτήτρια αξιώνει και το κονδύλι για φαρμακείο το οποίο με τη μαρτυρία της προσδιορίζει στο ποσό των €50 μηνιαίως και προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσκόμισε σειρά αποδείξεων φαρμακείου για την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2024 μέχρι τον Μάιο του 2025 (βλ. Τεκμήριο 7). Η Αιτήτρια εξηγεί ότι η ανήλικη δεν αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας πλην όμως προκύπτει ανάγκη αγοράς βιταμινών και άλλων φαρμακευτικών προϊόντων, όπως σαμπουάν για ψείρες, κρέμες για εξανθήματα και αντιπυρετικά. Στη συμπληρωματική της μαρτυρία προσκόμισε περαιτέρω αποδείξεις φαρμακείου για τον Δεκέμβριο του 2025 και τον Ιανουάριο του 2026 (βλ. Τεκμήριο 18) και εξηγεί ότι οι βιταμίνες της ανήλικης κοστίζουν €25,40 και χρειάζεται 1 με 2 κουτιά τον μήνα ενώ το ειδικό σαπούνι καθαρισμού, το οποίο αγοράζει κάθε 1½ με 2 μήνες περίπου, κοστίζει €15. Περαιτέρω ανέφερε ότι αγόρασε για την ανήλικη σιρόπι για τον βήχα, αντιπυρετικά και αντιβίωση. Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν συμπεριέλαβε το εν λόγω κονδύλι στην υπεράσπισή του.
Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής καταδεικνύουν ότι είναι αναμενόμενο να προκύπτουν έξοδα φαρμακείου για βιταμίνες, φαρμακευτικά σκευάσματα, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και άλλα είδη που συνδέονται άμεσα με την υγεία και τη φροντίδα του παιδιού. Η λειτουργία του ΓΕΣΥ περιορίζει σημαντικά το ύψος των εξόδων αυτών πλην όμως δεν εκμηδενίζει τις σχετικές δαπάνες διότι για ορισμένα προϊόντα ή σκευάσματα απαιτείται συμπληρωμή ενώ άλλα δεν καλύπτονται καθόλου. Κρίνω συνεπώς ότι για την εν λόγω κατηγορία εξόδων είναι εύλογο το ποσό των €40 μηνιαίως.
2. Ένδυση – Υπόδηση:
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της προσδιορίζει το κονδύλι για την ένδυση και την υπόδηση της ανήλικης στο ποσό των €100 μηνιαίως διότι η ανήλικη βρίσκεται σε ηλικία που αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς και προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκόμισε πληθώρα αποδείξεων από καταστήματα ειδών ένδυσης και υπόδησης (βλ. Τεκμήριο 8). Οι εν λόγω αποδείξεις αφορούν τους μήνες από τον Οκτώβριο του 2024 μέχρι τον Ιανουάριο του 2025 και τους μήνες Μάιο και Ιούνιο του 2025. Στη συμπληρωματική της μαρτυρία προσκόμισε περαιτέρω αποδείξεις για τους μήνες Σεπτέμβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2025 και σημείωσε σε αυτές ποια προϊόντα αφορούν την ανήλικη (βλ. Τεκμήριο 19). Περαιτέρω, αναφέρει ότι επιδιώκει να επωφελείται από εκπτώσεις κατά την αγορά ειδών ένδυσης και υπόδησης. Ο Καθ’ ου η αίτηση στην υπεράσπισή του προσδιορίζει το εύλογο ποσό σε €50 μηνιαίως.
Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν, την ηλικία της ανήλικης και την ανάγκη συχνής αντικατάστασης των ειδών ένδυσης και υπόδησης λόγω της ανάπτυξής της, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής αλλά και το σημερινό κόστος αγοράς ειδών ένδυσης και υπόδησης, κρίνω ότι το ποσό των €100 μηνιαίως είναι δικαιολογημένο και εύλογο.
3. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (παιδίατρος, εμβόλια, κ.λπ.) που δεν καλύπτονται από το ΓΕΣΥ
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της προσδιορίζει το εν λόγω κονδύλι στο ποσό των €10 μηνιαίως. Αναφέρει ότι, παρόλο που η ανήλικη είναι υγιής και καλύπτεται από το ΓΕΣΥ, δεν παρέχονται όλα τα εμβόλια δωρεάν και ότι περίπου δύο φορές τον χρόνο καλείται να καταβάλει ποσό ύψους €70 κάθε φορά, ήτοι περί τα €140 ετησίως. Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν συμπεριέλαβε το εν λόγω κονδύλι στην υπεράσπισή του.
Ως επεσήμανα ανωτέρω, η λειτουργία του ΓΕΣΥ έχει περιορίσει σημαντικά το ύψος των ιατρικών εξόδων, χωρίς ωστόσο να έχει εκμηδενίσει τις σχετικές δαπάνες. Επίσης, δεν παραγνωρίζω ότι το ΓΕΣΥ δεν καλύπτει το σύνολο των ιατρικών αναγκών της ανήλικης ούτε αποκλείει την ανάγκη για περιστασιακές ιατρικές δαπάνες εκτός ΓΕΣΥ. Λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη και το γεγονός ότι τα φαρμακευτικά έξοδα έχουν ήδη ληφθεί υπόψη στο προηγούμενο κονδύλι, κρίνω ότι το ποσό των €10 μηνιαίως για την εν λόγω κατηγορία εξόδων είναι δικαιολογημένο και εύλογο.
4. Δίδακτρα βρεφοκομικού σταθμού (350/ μήνα x 11 μήνες):
Ως ήδη αναφέρθηκε στο πλαίσιο των παραδεκτών γεγονότων, η ανήλικη από τον Σεπτέμβριο του 2023 φοιτά σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο. Ο Καθ’ ου η αίτηση με την υπεράσπισή του αποδέχτηκε τη δικογραφημένη θέση της Αιτήτριας ότι για το συγκεκριμένο κονδύλι απαιτείται το ποσό των €350 για 11 μήνες, ήτοι €320,83 μηνιαίως επιμερισμένο σε δώδεκα μήνες. Ωστόσο, η Αιτήτρια με τη μαρτυρία της εξήγησε ότι τα δίδακτρα ανέρχονται στο ποσό των €315 μηνιαίως πλέον €30 για δραστηριότητες (χορός, μουσική και γυμναστική), ήτοι συνολικά €345 μηνιαίως. Προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσκόμισε σχετικές βεβαιώσεις από το νηπιαγωγείο και καρτέλα πληρωμών (βλ. Τεκμήριο 9). Στη συμπληρωματική της μαρτυρία ανέφερε ότι από τον Σεπτέμβριο του 2025 τα δίδακτρα παραμένουν τα ίδια πλην όμως λαμβάνει επιδότηση διδάκτρων ύψους €200 μηνιαίως με αποτέλεσμα να καταβάλλει έκτοτε το ποσό των €145 μηνιαίως.
Λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω, κρίνω ότι για τη σχολική χρονιά 2024-2025 το ποσό για τα δίδακτρα της ανήλικης ανέρχεται στο ποσό των €316,25 μηνιαίως και από τη σχολική χρονιά 2025-2026 και έπειτα στο ποσό των €132,92 μηνιαίως.
5. Δίδακτρα καλοκαιρινού σχολείου για τον μήνα Αύγουστο (400/12):
Ως επίσης αναφέρθηκε στο πλαίσιο των παραδεκτών γεγονότων, η ανήλικη τον Αύγουστο φοιτά σε καλοκαιρινό σχολείο. Ομοίως παραδεκτή από τον Καθ’ ου η αίτηση έγινε με την υπεράσπισή του και η δικογραφημένη θέση της Αιτήτριας ότι για το συγκεκριμένο κονδύλι απαιτείται το ποσό των €400. Ωστόσο, η Αιτήτρια με τη μαρτυρία της εξήγησε ότι κατά τον Αύγουστο που το νηπιαγωγείο είναι κλειστό, η ανήλικη φοιτά για δύο εβδομάδες σε καλοκαιρινό σχολείο, το κόστος του οποίου ανέρχεται στο ποσό των €100 εβδομαδιαίως, ήτοι συνολικά €200. Στη συμπληρωματική της μαρτυρία ανέφερε ότι το εβδομαδιαίο κόστος αυξήθηκε στο ποσό των €165, με αποτέλεσμα το συνολικό κόστος για τις δύο εβδομάδες να ανέρχεται πλέον στο ποσό των €330, ήτοι €27,50 μηνιαίως επιμερισμένο στους δώδεκα μήνες (βλ. Τεκμήριο 20).
Λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω, κρίνω ότι για τον Αύγουστο του 2025 το κόστος για το καλοκαιρινό σχολείο της ανήλικης ανερχόταν στο ποσό των €200 και από τον Αύγουστο του 2026 και έπειτα στο ποσό των €330, ήτοι €16,67 και €27,50 μηνιαίως αντίστοιχα.
6. Διακίνηση:
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της προσδιορίζει το κονδύλι για τα έξοδα διακίνησης της ανήλικης στο ποσό των €60 μηνιαίως. Εξηγεί ότι δαπανά περίπου €120 μηνιαίως για καύσιμα και αποδίδει το ήμισυ του ποσού αυτού στις μετακινήσεις της ανήλικης, προσκομίζοντας προς απόδειξη των ισχυρισμών της σχετικές αποδείξεις αγοράς καυσίμων (βλ. Τεκμήριο 10). Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν συμπεριέλαβε το εν λόγω κονδύλι στην υπεράσπισή του.
Οι ανάγκες διακίνησης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής φροντίδας ενός παιδιού της ηλικίας της ανήλικης. Λαμβάνοντας υπόψη τα ποσά που προκύπτουν από τις αποδείξεις αγοράς καυσίμων, το γεγονός ότι μέρος της συνολικής δαπάνης αφορά τις μετακινήσεις της ίδιας της Αιτήτριας, τις σημερινές τιμές καυσίμων, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω ότι για την εν λόγω κατηγορία εξόδων είναι εύλογο το ποσό των €40 μηνιαίως.
7. Αναλογία λογαριασμών κοινής ωφέλειας – συντήρηση οικίας (αναλογία ρεύματος, νερού, θέρμανσης και κλιματισμού):
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της προσδιορίζει την αναλογία της ανήλικης στα έξοδα ηλεκτρικού ρεύματος στο ποσό των €53 μηνιαίως και προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσκόμισε σχετικούς λογαριασμούς για την περίοδο από 25/07/2024 μέχρι 13/05/2025 (βλ. Τεκμήριο 11). Αντίστοιχα, προσδιορίζει την αναλογία της ανήλικης στα έξοδα νερού στο ποσό των €16 μηνιαίως και προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσκόμισε σχετικούς λογαριασμούς για την περίοδο από 16/08/2024 μέχρι 13/06/2025 (βλ. Τεκμήριο 12). Σε ό,τι αφορά τα έξοδα πετρελαίου θέρμανσης, προσδιορίζει την αναλογία της ανήλικης στο ποσό των €1,50 μηνιαίως και προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσκόμισε σχετική απόδειξη της Διαχειριστικής Επιτροπής της πολυκατοικίας (βλ. Τεκμήριο 13). Στη συμπληρωματική της μαρτυρία αναφέρει ότι τα έξοδα αυτά έχουν παραμείνει στα ίδια επίπεδα και δεν έχουν διαφοροποιηθεί ουσιωδώς. Ο Καθ’ ου η αίτηση στην υπεράσπισή του προσδιορίζει το εύλογο ποσό σε €80 μηνιαίως.
Οι δαπάνες ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και θέρμανσης αποτελούν πάγιες και αναγκαίες δαπάνες της οικίας στην οποία διαμένει η ανήλικη και εύλογα μέρος αυτών αποδίδεται στις ανάγκες της. Λαμβάνοντας υπόψη τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίστηκαν, τις διακυμάνσεις που εκ φύσεως παρουσιάζουν οι σχετικές δαπάνες, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω ότι για την εν λόγω κατηγορία εξόδων είναι εύλογο το ποσό των €75 μηνιαίως.
8. Ψυχαγωγία (αγορά παιχνιδιών, συμμετοχή σε παιδότοπους, γενέθλια συμμαθητών κ.λπ.):
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της αναφέρει ότι για την ψυχαγωγία της ανήλικης πραγματοποιεί δαπάνες για επισκέψεις σε παιδότοπους και εστιατόρια, εξόδους σε πάρκα και κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, σε πισίνες ή στη θάλασσα, καθώς και για την αγορά παιχνιδιών και άλλων ειδών ψυχαγωγίας. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκόμισε σειρά σχετικών αποδείξεων για τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2024 και Μάιο του 2025 (βλ. Τεκμήριο 14), προσδιορίζοντας τη σχετική μηνιαία δαπάνη στο ποσό των €140 περίπου. Περαιτέρω, αναφέρει ότι η ανήλικη προσκαλείται σε πάρτι γενεθλίων συμμαθητών της, για τα οποία αγοράζει δώρα αξίας €25-€30, υπολογίζοντας τη σχετική δαπάνη σε περίπου €500-€600 ετησίως, ήτοι περί τα €50 μηνιαίως. Στη συμπληρωματική της μαρτυρία προσκόμισε περαιτέρω αποδείξεις για τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2025 και Ιανουάριο του 2026 (βλ. Τεκμήριο 21). Ο Καθ’ ου η αίτηση στην υπεράσπισή του προσδιορίζει το εύλογο ποσό σε €100 μηνιαίως.
Οι δαπάνες που συνδέονται με την ψυχαγωγία της ανήλικης, όπως επισκέψεις σε παιδότοπους και λοιπές εξόδους, αποτελούν συνήθεις και αναμενόμενες δαπάνες για ένα παιδί της ηλικίας της και δεν μπορούν να θεωρηθούν ως περιττές ή πολυτελείς. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και τα έξοδα για την αγορά παιχνιδιών και ειδών δημιουργικής απασχόλησης καθώς και τα έξοδα για τη συμμετοχή της σε πάρτι γενεθλίων συμμαθητών της, ως συνήθεις εκφάνσεις της ψυχαγωγίας και της κοινωνικοποίησης του παιδιού. Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν, την ηλικία της ανήλικης, τη φύση και τη συχνότητα των σχετικών δαπανών, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω ότι για την εν λόγω κατηγορία είναι εύλογο το ποσό των €150 μηνιαίως.
9. Έκτακτα έξοδα (covid test, αγορά car seat, κομμωτήριο κ.λπ.):
Η Αιτήτρια στη μαρτυρία της προσδιορίζει το κονδύλι για τα έκτακτα έξοδα της ανήλικης στο ποσό των €100 μηνιαίως. Αναφέρει ότι πρόκειται για έξοδα τα οποία δεν προκύπτουν σε πάγια βάση και δεν μπορούν να προβλεφθούν στον μηνιαίο προϋπολογισμό, περιλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, έξοδα κομμωτηρίου, αγορά εξοπλισμού και επίπλων λόγω της μετάβασης της ανήλικης από τη βρεφική στη νηπιακή ηλικία, διαγνωστικά τεστ σε περίπτωση ασθένειας, καθώς και έξοδα που προκύπτουν στο πλαίσιο του σχολείου. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκόμισε σχετικές αποδείξεις (βλ. Τεκμήριο 15). Στη συμπληρωματική της μαρτυρία αναφέρει ότι εξακολουθούν να προκύπτουν έκτακτες δαπάνες και προσκόμισε περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία αναφορικά με αγορά self test κατόπιν οδηγιών παιδιάτρου, δώρα που προσέφερε η ανήλικη στους συμμαθητές της με αφορμή την ονομαστική της εορτή, καθώς και διάφορες περιστασιακές δαπάνες που συνδέονται με το σχολείο (βλ. Τεκμήριο 22). Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν συμπεριέλαβε το εν λόγω κονδύλι στην υπεράσπισή του.
Αναμφίβολα, στην καθημερινότητα ενός παιδιού προκύπτουν περιστασιακά έκτακτες ή μη προβλέψιμες δαπάνες, οι οποίες δεν μπορούν να προϋπολογιστούν με ακρίβεια και για τις οποίες εύλογα πρέπει να προβλέπεται σχετικό κονδύλι. Στην προκειμένη περίπτωση, από τη μαρτυρία και τα τεκμήρια προκύπτει η πραγματοποίηση διαφόρων περιστασιακών δαπανών για την ανήλικη, όπως έξοδα κομμωτηρίου, σχολικές εκδηλώσεις και άλλες δαπάνες που συνδέονται με τη σχολική και καθημερινή της ζωή. Σε σχέση με τις δαπάνες για εξοπλισμό και είδη που συνδέονται με τη μετάβαση της ανήλικης από τη βρεφική στη νηπιακή ηλικία, λαμβάνω υπόψη ότι η ανάπτυξη ενός παιδιού συνεπάγεται κατά καιρούς την ανάγκη αγοράς ή αντικατάστασης σχετικού εξοπλισμού. Σε ό,τι αφορά τα διαγνωστικά τεστ που επικαλείται η Αιτήτρια, κρίνω ότι αυτά εμπίπτουν στις ιατροφαρμακευτικές δαπάνες της ανήλικης, για τις οποίες έχουν ήδη προβλεφθεί σχετικά κονδύλια ανωτέρω.
Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν, την ηλικία της ανήλικης, καθώς και τη φύση των σχετικών δαπανών, κρίνω ότι για την εν λόγω κατηγορία είναι εύλογο το ποσό των €50 μηνιαίως.
Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα του Δικαστηρίου ως προς τις επιμέρους κατηγορίες δαπανών, τα συνολικά μηνιαία έξοδα της ανήλικης ανέρχονται στο ποσό των €982,92 για την περίοδο από την καταχώριση της αίτησης μέχρι και τον Αύγουστο του 2025 και στο ποσό των €810,42 από τον Σεπτέμβριο του 2025 και έπειτα.
Οικονομικές δυνατότητες γονέων:
Μετά τον καθορισμό των αναγκών της ανήλικης, το Δικαστήριο για σκοπούς καταμερισμού του ποσού της διατροφής μεταξύ των γονέων λαμβάνει υπόψη τις οικονομικές τους δυνατότητες.
Προτού προχωρήσω σε υπολογισμό των εισοδημάτων των διαδίκων, επισημαίνω ότι ως αναφέρθηκε στο πλαίσιο των παραδεκτών γεγονότων, αμφότεροι οι διάδικοι είναι δημόσιοι υπάλληλοι και λαμβάνουν τιμαριθμικό επίδομα και αύξηση μισθού που εφαρμόζονται αναλογικά επί των μισθών τους. Συνακόλουθα, οι αντίστοιχες μεταβολές στις απολαβές τους δεν διαφοροποιούν ουσιωδώς τη μεταξύ τους μισθολογική αναλογία.
Οικονομικές δυνάμεις Αιτήτριας:
Σε σχέση με τα εισοδήματα της, η Αιτήτρια στη μαρτυρία της δηλώνει ότι οι καθαρές μηνιαίες απολαβές της κατά τον χρόνο καταχώρισης της αίτησης ανέρχονταν σε €1.130, από τον Οκτώβριο μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2024 σε €1.156,26 και ακολούθως σε €1.172, πλέον 13ο μισθό. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκόμισε καταστάσεις μισθοδοσίας για την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2024 μέχρι τον Μάρτιο του 2025 (βλ. Τεκμήριο 3). Εξηγεί ότι κατά τους εν λόγω μήνες έλαβε συνολικά το ποσό των €1.845 ως επιδόματα βάρδιας και εργασίας κατά τις Κυριακές ή αργίες, ήτοι κατά μέσο όρο περίπου €260 μηνιαίως. Συνυπολογίζοντας τα εν λόγω επιδόματα και τον 13ο μισθό, επιμερισμένο στους δώδεκα μήνες, υπολογίζει ότι οι συνολικές καθαρές μηνιαίες απολαβές της ανέρχονται στο ποσό των €1.500 περίπου. Με τη συμπληρωματική της μαρτυρία αναφέρει ότι κατά το τρέχον έτος θα βρίσκεται για εννέα μήνες στη Σχολή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, περίοδο κατά την οποία δεν θα λαμβάνει επιδόματα βάρδιας και υπερωρίες και οι καθαρές μηνιαίες απολαβές της θα ανέρχονται περίπου σε €1.175. Παρά ταύτα, αποδέχεται, για σκοπούς της παρούσας διαδικασίας, ότι σε ετήσια βάση, συνυπολογιζομένων των επιδομάτων βάρδιας, των υπερωριών και του 13ου μισθού, οι μέσες καθαρές μηνιαίες απολαβές της ανέρχονται στο ποσό των €1.500. Όσον αφορά τα προσωπικά της έξοδα αναφέρει ότι ανέρχονται στο ποσό των €350 μηνιαίως (βλ. Τεκμήρια 4, 6, 11, 12 και 13) χωρίς σε αυτά να περιλαμβάνονται έξοδα για ένδυση, υπόδηση και ψυχαγωγία και ότι καταβάλλει το ποσό των €158 μηνιαίως ως δόση δανείου για αυτοκίνητο.
Ο Καθ’ ου η αίτηση με τη μαρτυρία του δεν αμφισβητεί τη θέση της Αιτήτριας ως προς τη μισθοδοσία της, ισχυρίζεται όμως ότι είναι δικαιούχος επιδόματος μονογονιού, ισχυρισμός ο οποίος παρέμεινε αναντίλεκτος, παρά την καταχώριση συμπληρωματικής μαρτυρίας από την Αιτήτρια. Όπως προκύπτει από τη συμπληρωματική μαρτυρία της Αιτήτριας, στις 11/11/2025 εκδόθηκε εκ συμφώνου διάταγμα γονικής μέριμνας το οποίο συντάχθηκε στις 04/12/2025 (βλ. Τεκμήριο 23). Συνεπώς, η Αιτήτρια έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει επίδομα μονογονιού, το οποίο σήμερα ανέρχεται στο ποσό των €216 μηνιαίως και συνυπολογίζεται στα εισοδήματά της με βάση τη σχετική νομολογία (βλ. Konyalian v. Paskulov, Έφεση Αρ. 2/20, 24/6/2021 και Α.Χ.Β. ν. Μ.Γ.Μ., Πολ. Έφεση Αρ. 5/23, 07/06/2024). Ως προς το δάνειο που εξυπηρετεί η Αιτήτρια, υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με τη νομολογία δεν προηγείται της υποχρέωσης διατροφής (βλ. Χαραλάμπους Χριστίνα ν. Χαράλαμπου Χαραλάμπους (2010) 1 ΑΑΔ 951).
Συνακόλουθα, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα συνολικά μηνιαία εισοδήματα της Αιτήτριας ανέρχονται από την καταχώριση της αίτησης μέχρι και τον Νοέμβριο του 2025 στο ποσό των €1.500 μηνιαίως, συμπεριλαμβανομένων των επιδομάτων που λαμβάνει από την εργασία της, των υπερωριών και του 13ου μισθού. Από τον Δεκέμβριο του 2025 συνυπολογίζεται επιπρόσθετα το επίδομα μονογονιού, με αποτέλεσμα τα συνολικά μηνιαία εισοδήματά της να ανέρχονται στο ποσό των €1.716.
Οικονομικές δυνάμεις Καθ’ ου η αίτηση:
Σε σχέση με τα εισοδήματά του, ο Καθ’ ου η αίτηση στη μαρτυρία του προσκόμισε κατάσταση μισθοδοσίας για τον Οκτώβριο του 2025 (βλ. Τεκμήριο 1) και δηλώνει ότι το ακαθάριστο ετήσιο εισόδημά του ανέρχεται στο ποσό των €32.063,55. Είναι παραδεκτό ότι εργάζεται με σύστημα βαρδιών και λαμβάνει σχετικό επίδομα καθώς επίσης επίδομα αργιών, τιμαριθμικό επίδομα, υπερωρίες και 13ο μισθό. Η Αιτήτρια αναφορικά με τα εισοδήματα του Καθ’ ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι ξεπερνούν το ποσό των €3.200 μηνιαίως και προς υποστήριξη των ισχυρισμών της προσκόμισε ειδοποίηση επιβολής φόρου και πιστοποιητικό αποδοχών του Καθ’ ου η αίτηση για το έτος 2023 (Τεκμήριο 2).
Ως προκύπτει από το Τεκμήριο 1, το οποίο ο ίδιος ο Καθ’ ου η αίτηση προσκόμισε, το ποσό των €32.063,55 δεν αφορά το ακαθάριστο ετήσιο εισόδημά του αλλά τις συνολικές καθαρές αποδοχές του από τον Ιανουάριο του 2025 μέχρι και τον Οκτώβριο του 2025. Συνεπώς, για την εν λόγω περίοδο, οι μέσες καθαρές μηνιαίες απολαβές του, περιλαμβανομένων των υπερωριών, ανέρχονται στο ποσό των €3.206 χωρίς να συνυπολογίζεται ο 13ος μισθός. Ωστόσο, δεν παραγνωρίζω ότι το ύψος των υπερωριών που περιλαμβάνονται στις απολαβές του Καθ’ ου η αίτηση δύναται να διαφοροποιείται από μήνα σε μήνα.
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω και με βάση τα ενώπιον μου διαθέσιμα στοιχεία, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα μηνιαία εισοδήματα του Καθ’ ου η αίτηση δεν μπορεί να είναι λιγότερα από €3.300 μηνιαίως.
Με βάση τις πιο πάνω τοποθετήσεις και κρίσεις μου ως προς τις εύλογες μηνιαίες ανάγκες της ανήλικης και τις οικονομικές δυνατότητες εκάστου γονέα, η συνεισφορά των διαδίκων διαμορφώνεται ως ακολούθως:
· Για την περίοδο από την καταχώριση της αίτησης μέχρι και τον Αύγουστο του 2025:
Καθ’ ου η αίτηση: €3.300 × €982,92 ÷ €4.800 = €675,76, ήτοι €676.
Αιτήτρια: €1.500 × €982,92 ÷ €4.800 = €307,16, ήτοι €307.
· Για την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2025 μέχρι και τον Νοέμβριο του 2025:
Καθ’ ου η αίτηση: €3.300 × €810,42 ÷ €4.800 = €557,16, ήτοι €557.
Αιτήτρια: €1.500 × €810,42 ÷ €4.800 = €253,26, ήτοι €253.
· Από τον Δεκέμβριο του 2025 και έπειτα:
Καθ’ ου η αίτηση: €3.300 × €810,42 ÷ €5.016 = €533,17, ήτοι €533.
Αιτήτρια: €1.716 × €810,42 ÷ €5.016 = €277,25, ήτοι €277.
Στο σημείο αυτό και για σκοπούς πληρότητας, κρίνω σκόπιμο να παραπέμψω στην απόφαση Ρουσουνίδης ν. Παναγή Ρουσουνίδου, Έφεση Αρ. 25/2019, ημερ. 15/12/2021, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Τα έξoδα τωv παιδιώv πληρώvovται από τov γovέα με τov oπoίo τα παιδιά διαμέvoυv και o άλλoς γovέας δεv απαλλάσσεται της υπoχρέωσης συvεισφoράς τoυ σε αυτά επειδή επιθυμεί, κατά τηv επικoιvωvία τoυ με τo παιδί τoυ ή σε oπoιoδήπoτε χρόvo, vα τoυ πρoσφέρει, είτε αγoράζovτας τoυ κάπoιo είδoς, είτε πρoσφέρovτας τoυ αvαψυχή. Αυτά πρoσφέρovται oικειoθελώς και τo παιδί τα απoλαμβάvει επιπλέov τωv αvαγκώv τoυ, όπως καθoρίζovται στη δικαστική απόφαση. Από τηv άλλη, τα έξoδα διατρoφής τoυ παιδιoύ κατά τις ημέρες πoυ διαμέvει με τov υπόχρεo για καταβoλή διατρoφής γovέα μπoρoύv vα συvυπoλoγιστoύv, κατά κύριo λόγo στις περιπτώσεις όπoυ υπάρχει ιδιαίτερo oικovoμικό πρόβλημα». Παρά το γεγονός ότι ο Καθ’ ου η αίτηση ουδέν δικογράφησε ως προς την επικοινωνία του με την ανήλικη, η εκ των υστέρων αναφορά στη μαρτυρία του είναι γενική και αόριστη και δεν παρέχει στο Δικαστήριο επαρκή βάση για τον συνυπολογισμό οποιωνδήποτε σχετικών δαπανών κατά τον καθορισμό της συνεισφοράς του. Σε κάθε περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυνατοτήτων του Καθ’ ου η αίτηση, καθώς και του ύψους των εύλογων αναγκών της ανήλικης, όπως αυτές έχουν καθοριστεί ανωτέρω, δεν διαφαίνεται περιθώριο μείωσης της συνεισφοράς του.
Η Αιτήτρια ζητά επίσης την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται ο εργοδότης του Καθ’ ου η αίτηση να αποκόπτει από το μισθό του το εκάστοτε ποσό διατροφής και να το καταβάλλει απευθείας στην Αιτήτρια. Το εν λόγω αίτημα δεν προωθήθηκε από την Αιτήτρια με τη μαρτυρία της. Αντιθέτως, είναι κοινώς παραδεκτό ότι ο Καθ’ ου η αίτηση από τον Ιούλιο του 2025 καταβάλλει το ποσό των €300 και επίσης είναι διάχυτο στη μαρτυρία του ότι δεν αρνείται να συνεισφέρει για τη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης αλλά ζητά από το Δικαστήριο να καθορίσει το ποσό που του αναλογεί με βάση τις ανάγκες της. Συνεπώς, κρίνω ότι με βάση τα όσα έχουν τεθεί ενώπιον μου δεν δικαιολογείται η έκδοση τέτοιου διατάγματος.
Σε σχέση με την έναρξη της υποχρέωσης του Καθ’ ου η αίτηση, παραπέμπω στην υπόθεση Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1875 όπου λέχθηκε ότι «Η διατύπωση του Άρθρου 36 του Νόμου αρ. 216/90, στον ενεστώτα χρόνο, δεν αποκλείει την αναδρομικότητα της παρεχόμενης διατροφής, διαφορετικά θα καθίστατο άνευ σημασίας η ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης, με την οποία καθορίζονταν οι τότε ενεστώσες ανάγκες του δικαιούχου». Η υπό κρίση αίτηση καταχωρίστηκε στις 23/09/24. Επομένως, η έκδοση διατάγματος ανατρέχει από την 01/10/2024.
Κατάληξη:
Συνακόλουθα, εκδίδονται τα εξής διατάγματα:
1. Διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλει στην Αιτήτρια το συνολικό ποσό των €7.436 ως οφειλόμενη αναδρομική διατροφή, για την περίοδο από 01/10/2024 μέχρι 31/08/2025.
2. Διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλει στην Αιτήτρια το συνολικό ποσό των €1.671 ως οφειλόμενη αναδρομική διατροφή, για την περίοδο από 01/09/2025 μέχρι 30/11/2025.
3. Διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλει στην Αιτήτρια το συνολικό ποσό των €4.797 ως οφειλόμενη αναδρομική διατροφή, για την περίοδο από 01/12/2025 μέχρι 31/08/2026.
4. Διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλλει στην Αιτήτρια το ποσό των €533 μηνιαίως από την 01/09/2026 και κάθε αντίστοιχη ημέρα κάθε επόμενου μήνα, ως συνεισφορά του για τη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης θυγατέρας του Α.Ν.
Νοείται ότι τα ποσά που έχει καταβάλει ο Καθ’ ου η αίτηση στην Αιτήτρια ως συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης θα συνυπολογιστούν και θα αφαιρεθούν αναλόγως από το ποσό των συσσωρευμένων διατροφών.
Όσον αφορά το ποσό των συσσωρευμένων διατροφών, λαμβάνοντας υπόψη το ύψος του και ότι εξακολουθεί να υφίσταται η υποχρέωση του Καθ’ ου η αίτηση να καταβάλλει το ποσό των €533 μηνιαίως ως συνεισφορά του για τη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης, κρίνω ορθό και δίκαιο όπως του δοθεί περίοδος χάριτος ενός έτους από σήμερα προς πλήρη εξόφληση του ποσού των συσσωρευμένων διατροφών.
Τα έξοδα της αίτησης επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ’ ου η αίτηση, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
(Υπ.) ………………………
Μ. Παναγιώτου, Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο