Σύνδεσμος απόφασης
Απόφαση 174 / 2026 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)
Αριθμός 174/2026
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α2' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μιχαήλ Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη - Εισηγητή, Κορνηλία Πανούτσου και Ευαγγελία Γίτση, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Οκτωβρίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π. , για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Γ. Κ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους Αναστασία Δούκα και Ευθύμιο Σταθόπουλο.
Των αναιρεσίβλητων: 1) Ν. Μ. του Π. , κατοίκου ..., 2) Δ. Κ. του Π. , κατοίκου ..., 3) Α. Κ. του Π. , κατοίκου ... και 4) Ν. Κ. του Ε. , κατοίκου ... Η πρώτη και ο τέταρτος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Μιχαήλ Φαρσάρη. Ο δεύτερος και η τρίτη δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό ο δικηγόρος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων, Μιχαήλ Φαρσάρης , δήλωσε την βιαία διακοπή της δίκης για τον δεύτερο και την τρίτη των αναιρεσίβλητων. Προσκόμισε δε, τις από ...-2025 και ...-2025 Ληξιαρχικές Πράξεις Θανάτου των Ληξιαρχείων Μικρών Κυκλάδων και Κορυδαλλού Αττικής Αντίστοιχα.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-03-2015 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Νάξου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5/2016 του ίδιου Δικαστηρίου και 47/2019 του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 16-12-2019 αίτησή του και τους από 16-09-2025 πρόσθετους λόγους.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι του αναιρεσείοντος ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσίβλητων να γίνουν δεκτά τα αιτήματά του, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η υπό κρίση από 16-12-2019 αίτηση του Γ. Κ. για την αναίρεση της υπ' αριθ. 47/2019 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου, με την οποία έγινε δεκτή η από 8-1-2016 έφεση των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσιβλήτων ως προς τον 1ο εναγόμενο/εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσείοντα, εξαφανίστηκε η προσβληθείσα υπ'αριθ. 5/2016 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου και έγινε εν μέρει δεκτή η από 15-3-2015 αγωγή κατά του ως άνω 1ου εναγομένου Γ. Κ. , έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα καθόσον δεν προκύπτει επίδοση της προσβαλλόμενης αποφάσεως η οποία δημοσιεύθηκε στις 28-3-2019 , η δε αίτηση για την αναίρεσή της κατατέθηκε στη Γραμματεία του Εφετείου στις 20-12-2019 με το νόμιμο παράβολο (άρθ. 495, 552,553, 556,558, 564 § 3 ΚΠολΔ).
Πρέπει, συνεπώς, να γίνει αυτή τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ'ιδίαν λόγων της (άρθ. 577 § 3 ΚΠολΔ).
Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου , ο πληρεξούσιος δικηγόρος των αναιρεσιβλήτων Μιχαήλ Φαρσάρης δήλωσε στο ακροατήριο του δικαστηρίου τούτου το θάνατο των 2ου και 3ης των αναιρεσιβλήτων Δ. Κ. και Α. Κ. προσκομίζοντας τις σχετικές ληξιαρχικές πράξεις θανάτου. Μετά ταύτα ως προς αυτούς, οι οποίοι συνδέονται μετά των λοιπών αναιρεσιβλήτων με τον δεσμό της απλής ομοδικίας (ΑΠ 622/2025), επέρχεται βιαία διακοπή της δίκης (άρθ. 286, 287 ΚΠολΔ), η οποία συνεχίζεται ως προς τους λοιπούς.
Κατά την παράγραφο 2 εδαφ. α' και β' του άρθρου 569 ΚΠολΔ, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν.4335/2015, διαμορφώθηκε δυνάμει των άρθρων 37 και 120 του Ν.4842/2021 και συμπληρώθηκε με το άρθρο 21 παρ.2 του Ν.4912/2022, ισχύει δε από 1-1-2022 και, σύμφωνα με το άρθρο 116 παρ.2β του Ν.4842/2021, όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 21 παρ. 2 του Ν. 4912/2022, εφαρμόζεται και επί των εκκρεμών ενδίκων μέσων, οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης ως προς τα ίδια κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης και τα κεφάλαια εκείνα που αναγκαστικά συνέχονται με αυτά, ασκούνται μόνο με δικόγραφο που κατατίθεται στη Γραμματεία του Αρείου Πάγου, τριάντα (30) τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 281, κάτω από το οποίο συντάσσεται έκθεση και αντίγραφο του δικογράφου των πρόσθετων λόγων επιδίδεται πριν από την ίδια προθεσμία στον αναιρεσίβλητο και τους άλλους διαδίκους. Η επίδοση μπορεί να γίνει και στον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσιβλήτου, αν αυτός επισπεύδει τη συζήτηση (ΑΠ 605/2024). Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προς τις διατάξεις του άρθρου 577 §§ 1 και 2 του ίδιου κώδικα, που εφαρμόζονται αναλογικά και για τους πρόσθετους λόγους και που ορίζουν ότι το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει αυτεπαγγέλτως, προκύπτει ότι αν δεν τηρήθηκαν και οι δύο προϋποθέσεις της άσκησης των πρόσθετων λόγων, δηλαδή κατάθεση του δικογράφου αυτών, τριάντα τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης και επίδοση αυτού στον αναιρεσίβλητο πριν από την ίδια προθεσμία, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως τους πρόσθετους λόγους ως απαράδεκτους.
Στην προκείμενη περίπτωση, οι από 16-9-2025 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης, οι οποίοι ασκήθηκαν με ιδιαίτερο δικόγραφο, που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Αρείου Πάγου στις 23-9-2025 , δηλαδή 30 πλήρεις ημέρες πριν την ορισθείσα ημερομηνία συζήτησης της αίτησης αναίρεσης (27-10-2025), επιδόθηκαν εντός της ίδιας ως άνω προθεσμίας ήτοι στις 23-9-2025 , για λογαριασμό των αναιρεσιβλήτων στον δικηγόρο του ΔΣ Πειραιά Μιχαήλ Φαρσάρη, που είχε παραστεί ως πληρεξούσιος αυτών κατά τη συζήτηση της προσβαλλόμενης απόφασης στο Εφετείο και ο οποίος επέσπευσε για λογαριασμό των εντολέων του τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης (άρθ. 569 § 2 ΚΠολΔ βλ. την υπ' αριθ. ...-2025 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Α. Π. , που προσκομίζει με επίκληση ο αναιρεσείων). Περαιτέρω, οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθ. 1β (παράβαση διδαγμάτων κοινής πείρας κατά την ερμηνεία του άρθ. 131 ΑΚ), 19 (έλλειψη αιτιολογίας) και 11γ (μη λήψη υπόψη προσκομισθέντων με επίκληση εγγράφων) του άρθ. 559 ΚΠολΔ, προσβάλλουν τα ίδια με τους λόγους αναίρεσης κεφάλαια (λήψη υπόψη απαράδεκτων αποδεικτικών μέσων, εσφαλμένη ερμηνεία του άρθ. 131 εδ.1 ΑΚ, λήψη υπόψη πραγμάτων που δεν προτάθηκαν) καθόσον οι πρόσθετοι λόγοι πλήττουν κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης που πηγάζουν από την ίδια ιστορική αιτία και διαμορφώνουν το περιεχόμενο των κύριων λόγων αναίρεσης. Επομένως είναι παραδεκτοί και θα εξεταστούν μαζί με τους κυρίους λόγους της αναίρεσης.
Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11α ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει. Από δε το άρθρο 529 παρ.1 εδ. α` ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στην κατ' έφεση δίκη είναι επιτρεπτή η επίκληση και προσκομιδή νέων αποδεικτικών μέσων, άρα και ενόρκων βεβαιώσεων, που έχουν ληφθεί, πριν και μετά την έκδοση της εκκαλούμενης απόφασης. Έτσι, ένορκες βεβαιώσεις, που έχουν δοθεί, πριν τη συζήτηση στο πρώτο βαθμό, νόμιμα λαμβάνονται υπόψη, αν με την τήρηση των διατυπώσεων των άρθρων 421 επομ. ΚΠολΔ προσκομιστούν στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο. Ένορκες βεβαιώσεις, που έχουν δοθεί μετά την συζήτηση στον πρώτο βαθμό και μέσα στην προθεσμία, για την προσθήκη και αντίκρουση ή προσκομίστηκαν στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο εκπρόθεσμα μετά τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιόν του, έστω και αν απαραδέκτως προσκομίστηκαν ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, νόμιμα λαμβάνονται υπόψη, αν, με την τήρηση των διατυπώσεων των ως άνω άρθρων 421 επ. ΚΠολΔ, προσκομιστούν στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο (ΑΠ 493/2024, ΑΠ 1862/2022, ΑΠ 1510/2018, ΑΠ 284/2018, ΑΠ 692/2017, ΑΠ 927/2017, ΑΠ 1356/2017). Τα αποδεικτικά δε αυτά μέσα είναι παραδεκτά στην κατ` έφεση δίκη αν η νόμιμη επίκληση και προσκομιδή τους γίνει με τις ενώπιον του εφετείου υποβληθείσες έγγραφες προτάσεις των διαδίκων (ΑΠ 315/2015). Ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθ. 11α του άρθ. 559 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει και συγκεκριμένα τις υπ'αριθ. ...-2015, ...-2015 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του Ειρηνοδίκη Νίκαιας, την υπ' αριθμ. ...-2015 ένορκη βεβαίωση ενώπιον του Ειρηνοδίκη Νάξου και την από ...-2015 ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχίατρου Χ. Κ. Από την παραδεκτή επισκόπηση της οριστικής υπ' αριθ. 5/2016 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου, προκύπτει ότι αυτή δεν έλαβε υπόψη της κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, μεταξύ άλλων, τις υπ'αριθ. ...-2015, ...-2015 ένορκες βεβαιώσεις των μαρτύρων Π. Κ. και Μ. Τ. ενώπιον του Ειρηνοδίκη Νίκαιας, την υπ' αριθμ....-2015 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα Ε. Η. ενώπιον του Ειρηνοδίκη Νάξου και την από ...-2015 ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχίατρου Χ. Κ. , με το σκεπτικό οτι όλα αυτά τα έγγραφα προσκομίστηκαν απαραδέκτως από τους ενάγοντες με την προσθήκη στις προτάσεις τους χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του τότε ισχύοντος άρθ. 237 § 4 εδ.α' ΚΠολΔ. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα κατά την έρευνα της ουσίας της υπόθεσης έλαβε υπόψη του , μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων και τις υπ'αριθ. ...-2015, ...-2015 ένορκες βεβαιώσεις των ως άνω μαρτύρων ενώπιον του Ειρηνοδίκη Νίκαιας, καθώς και την υπ' αριθμ....-2015 ένορκη βεβαίωση ενώπιον του Ειρηνοδίκη Νάξου, οι οποίες προσκομίστηκαν παραδεκτά ενώπιόν του με επίκληση με τις προτάσεις και , όπως βεβαιώνει, λήφθηκαν μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση των εναγομένων/εφεσιβλήτων, μνημονεύοντας τις προσκομισθείσες με επίκληση υπ' αριθμ. ..., ... , ... , ...-2015 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Νάξου Δ. Μ., ενώ κάνει ειδική μνεία και της επίσης παραδεκτώς ενώπιόν του προσκομισθείσης με επίκληση από ...-2015 ψυχιατρικής γνωμάτευσης του ψυχίατρου Χ. Κ. Το Εφετείο λαμβάνοντας υπόψη του τα ως άνω αποδεικτικά έγγραφα δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια της λήψης υπόψη μη επιτρεπομένων αποδεικτικών μέσων, καθόσον, όπως προεκτέθηκε, τα από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο αποκρουσθέντα ως άνω αποδεικτικά μέσα, παραδεκτά προσκομίστηκαν με επίκληση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και ορθά ελήφθησαν από αυτό υπόψη για την εξαγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος και συνεπώς ο πρώτος λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 11α του άρθ. 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.
Κατά τη διάταξη του άρθ. 131 § 1 του ΑΚ, η δήλωση της βούλησης είναι άκυρη αν κατά τον χρόνο που αυτή έγινε το πρόσωπο δεν είχε συνείδηση των πράξεών του ή βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόρισε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του, κατά δε το άρθρο 180 του ΑΚ η άκυρη δικαιοπραξία θεωρείται σαν να μην έγινε. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι η δήλωση βουλήσεως είναι άκυρη κατά την πρώτη περίπτωση του ανωτέρω άρθρου 131 του ΑΚ, όταν εκείνος που δηλώνει τη βούλησή του δεν έχει κατά τον χρόνο της δηλώσεως, εξαιτίας ειδικής καταστάσεως στην οποία βρίσκεται, συνείδηση των πράξεών του, αδυνατεί δηλαδή να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της επιχειρούμενης πράξης, συνιστά δε η έλλειψη αυτή της συνειδήσεως παροδική διατάραξη που δεν οφείλεται σε ασθένεια (ΑΠ 1637/2008, ΑΠ 319/2000).
Κατά την έννοια της πιο πάνω διάταξης δεν απαιτείται γενική και πλήρης έλλειψη συνειδήσεως του εξωτερικού κόσμου (ΑΠ 1396/2001), αλλ` αρκεί η θόλωση της διάνοιας του δηλούντος από κάποιο νοσηρό ή μη αίτιο, η οποία να επιφέρει σε μεγάλο βαθμό σύγχυση της συνείδησής του (ΑΠ 1360/2002) και εντεύθεν αδυναμία του να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενό της δηλώσεως, ενώ στη δεύτερη περίπτωση απαιτείται η συνδρομή ασθένειας (ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής) που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης (ΑΠ 1200/2014).
Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 1718 ΑΚ διαθήκη, για τη σύνταξη της οποίας δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1719 έως 1757 ΑΚ είναι άκυρη, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1719 αρ. 3 του ίδιου κώδικα, ανίκανοι να συντάσσουν διαθήκη είναι όσοι κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, δεν έχουν συνείδηση των πράξεων τους ή βρίσκονται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή, που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης τους. Στην αμέσως πιο πάνω διάταξη προβλέπονται δύο περιπτώσεις ανικανότητας προς σύνταξη διαθήκης, δηλαδή: α) η έλλειψη συνείδησης των πράξεων, η οποία υπάρχει όταν το πρόσωπο από αίτιο νοσηρό ή μη (όπως λ.χ. μέθη, ύπνωση κλπ.) δεν έχει τη δύναμη να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης που συντάσσει, καθώς και την ικανότητα να συλλάβει τη σημασία των επί μέρους διατάξεων της διαθήκης, χωρίς να απαιτείται γενική και πλήρης έλλειψη συνείδησης του εξωτερικού κόσμου ή πλήρης έλλειψη της λειτουργίας του νου και β) η ψυχική ή διανοητική διαταραχή, που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη. Ως ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη νοείται, ειδικότερα, κάθε διαταραχή που μειώνει σημαντικά την ικανότητα για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, όταν, δηλαδή (εξαιτίας της διαταραχής αυτής αποκλείεται κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του διαθέτη με λογικούς υπολογισμούς, καθόσον ο τελευταίος κυριαρχείται από παραστάσεις, αισθήματα, ορμές ή επιρροές τρίτων και δεν μπορεί να προσδιορίσει ελεύθερα τη βούλησή του, αντιστεκόμενο σε υποβολή που προέρχεται από άλλους. Σε αυτήν υπάγονται οι γνήσιες ψυχώσεις, όπως είναι η μανιοκατάθλιψη, η σχιζοφρένεια, η παράνοια και οι οργανοψυχικές παθήσεις, που οφείλονται σε παθολογοανατομικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου ή άλλες εγκεφαλικές διαταραχές. Κατάσταση που είναι δυνατόν στη συγκεκριμένη περίπτωση να έχει ως συνέπεια την ανικανότητα για σύνταξη διαθήκης, σύμφωνα με την πιο πάνω διάταξη είναι και η γεροντική άνοια, όταν από αυτήν προκαλείται μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας του νου, σε βαθμό που να αποκλείει την ύπαρξη λογικής κρίσης. Η απλή νοητική μείωση, που συχνά συνοδεύει τη γήρανση είναι φαινόμενο απολύτως φυσιολογικό και η επίκληση και απόδειξή της δεν δικαιολογεί, από μόνη της, ανικανότητα προς σύνταξη διαθήκης (ΑΠ 280/2019, ΑΠ 1337/2015). Για να είναι ένα πρόσωπο ανίκανο προς σύνταξη διαθήκης αρκεί να συντρέχει μία από τις ανωτέρω περιπτώσεις, δεν αποκλείεται όμως οι περιπτώσεις αυτές να συντρέχουν σωρευτικά. Και στις δύο όμως πιο πάνω περιπτώσεις, για να κριθεί ένα πρόσωπο ανίκανο για τη σύνταξη διαθήκης, απαιτούνται δύο επιπλέον προϋποθέσεις: 1) η παρεμπόδιση του ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης του διαθέτη εξαιτίας της διαταραχής και 2) η αποφασιστική επιρροή στη βούλησή του, δηλαδή η σημαντική μείωση της ικανότητας αντικειμενικού ελέγχου της πραγματικότητας από το διαθέτη. Διαθήκη που συντάσσεται από τέτοιο ανίκανο προς σύνταξη διαθήκης πρόσωπο, είναι αυτοδικαίως άκυρη και θεωρείται εξ αρχής ως μη γενομένη (άρθρα 1718, 180 ΑΚ) και καθένας που έχει έννομο συμφέρον (και τέτοιο έχει ο εξ αδιαθέτου κληρονόμος του διαθέτη, στον οποίο λόγω της ακυρότητας της διαθήκης περιέρχεται η κληρονομιά του), μπορεί να ζητήσει με αγωγή να αναγνωριστεί ότι η εν λόγω διαθήκη είναι άκυρη. Δεδομένου δε ότι, ο κανόνας ότι η ικανότητα για κατάρτιση κάθε δικαιοπραξίας τεκμαίρεται, ισχύει και στην περίπτωση της διαθήκης, το βάρος απόδειξης για την ανικανότητα φέρει αυτός που την επικαλείται.
Περαιτέρω, κρίσιμος χρόνος για την ικανότητα σύνταξης της διαθήκης, είναι ο χρόνος σύνταξης αυτής, ανεξάρτητα από την ανικανότητα που τυχόν προϋπήρχε ή που επακολούθησε, ειδικώς δε για την ιδιόγραφη διαθήκη, η ικανότητα για τη σύνταξή της πρέπει να υπάρχει από τη στιγμή που γίνεται έναρξη της γραφής, μέχρι και την περάτωσή της, με τη χρονολόγηση και την υπογραφή (ΑΠ 507/2015, ΑΠ 645/2015, ΑΠ 716/2015, ΑΠ 2245/2014).
Στην περίπτωση ειδικά που ο διαθέτης πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, αν μεν πρόκειται για πάθηση περιοδικού χαρακτήρα, απαιτείται και πάλι να αποδειχθεί η ψυχική ή διανοητική διαταραχή κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, αν όμως πρόκειται για πάθηση μη ιάσιμη ή βαριά ψυχική διαταραχή, αρκεί η απόδειξη ότι ο διαθέτης κατά την εποχή περίπου της σύνταξης της διαθήκης "όχι ακριβώς και κατά το χρόνο συντάξεώς της", έπασχε από μόνιμη πνευματική νόσο (ΑΠ 163/2025, ΑΠ 1337/2015). Τέλος, η καταχωρηθείσα στη δημόσια διαθήκη βεβαίωση του συμβολαιογράφου για την ικανότητα του διαθέτη να συντάξει διαθήκη κατά το άρθρο 1719 εδ.3 ΑΚ, αποτελεί υποκειμενική κρίση και αντίληψη αυτού και μπορεί να ανατραπεί με απλή απόδειξη για το αντίθετο, χωρίς προσβολή της διαθήκης για πλαστότητα (ΑΠ 1337/2015, ΑΠ 715/2014).
Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 106, 111, 216 παρ. 1, 224, 335, 337, 338 και 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ συνάγεται ότι το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική βάση της αγωγής και το υποβαλλόμενο αίτημα και εφαρμόζοντας αυτεπαγγέλτως τον νόμο, προσδίδει στα περιστατικά, που αναφέρονται σε αυτή, τον κατάλληλο νομικό χαρακτηρισμό και υπάγει τον προβαλλόμενο ισχυρισμό στην, κατά την κρίση του, εφαρμοστέα διάταξη, για να διαγνώσει την ύπαρξη ή μη της επίδικης έννομης σχέσης ή έννομης συνέπειας (δικαιώματος-υποχρέωσης). Ως ιστορική βάση της αγωγής, κατά το άρθρο 216 παρ. 1α ΚΠολΔ νοείται το σύνολο των γεγονότων, τα οποία θεμελιώνουν την αγωγή και χωρίς την επίκληση των οποίων δεν είναι εφικτή η διάγνωση της επίδικης έννομης σχέσης. Επίσης, κατά πάγια νομολογία, βάσει των άρθρων 224 και 236 ΚΠολΔ , ο ενάγων μπορεί με τις προτάσεις να θεραπεύσει την ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, αλλά όχι και την νομική αοριστία αυτής, η οποία υπάρχει όταν δεν περιέχεται στην αγωγή το βασικό περιστατικό που απαιτείται για τη νομική θεμελίωση του αγωγικού δικαιώματος ή της αγωγικής υποχρέωσης ή έννομης σχέσης.
Εξάλλου, η απαγόρευση, κατά το άρθρο 224 ΚΠολΔ της μεταβολής της ιστορικής βάσης της αγωγής αναφέρεται μόνο σε ουσιώδες πραγματικό περιστατικό της ιστορικής βάσης της αγωγής, δηλαδή σε περιστατικό το οποίο, μόνο του ή από κοινού με άλλα, στηρίζει το αγωγικό αίτημα. Έτσι, είναι απαράδεκτη η υποκατάσταση ή η προσθήκη με τις προτάσεις νέων ουσιωδών γεγονότων (οψιγενών ή μη), τα οποία συνιστούν προϋπόθεση, χωρίς τη συνδρομή της οποίας θα ήταν αδύνατη η γένεση της διαγνωστέας έννομης σχέσης ή συνέπειας ή τα οποία μπορούν μόνο αυτά να θεμελιώσουν νέα αγωγή. Αντίθετα, δεν συνιστά απαράδεκτη μεταβολή της ιστορικής βάσης της αγωγής η συγκεκριμενοποίηση αόριστης νομικής έννοιας (όπως η αμέλεια, ο δόλος κλπ.) από τον ενάγοντα με τις προτάσεις του ή από το δικαστήριο με βάση τα ειδικότερα περιστατικά που προκύπτουν από την αποδεικτική διαδικασία και θεμελιώνουν τη σχετική αόριστη νομική έννοια, ούτε η επίκληση από τον ενάγοντα και η παραδοχή από το δικαστήριο για τη συναγωγή του αποδεικτικού πορίσματος του και νέων γεγονότων, τα οποία διασαφηνίζουν ουσιώδεις αγωγικούς ισχυρισμούς ή συνιστούν μη αυτοτελή παραλλαγή της αρχικής ιστορικής αιτίας και δεν αναιρούν την ταυτότητα του βασικού βιοτικού συμβάντος, που στηρίζει το αίτημα της αγωγής (ΑΠ 910/2017, ΑΠ 1087/2014, ΑΠ 1854/2011, ΑΠ 778/2011).
Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 224 του ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτο να μεταβληθεί η βάση της αγωγής. Έως την πρώτη συζήτηση της αγωγής μπορεί ο ενάγων να συμπληρώσει, διευκρινίσει και διορθώσει τους ισχυρισμούς του, αρκεί να μη μεταβάλλεται η βάση της αγωγής. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η απαγόρευση μεταβολής της βάσεως της αγωγής αφορά μόνο την ιστορική της βάση και όχι τη νομική της βάση, ήτοι τον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου (ΑΠ 778/2011). Ο εκ του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο και μόνον όταν η ακυρότητα, η έκπτωση από δικαίωμα ή το απαράδεκτο προέρχεται από παραβίαση δικονομικής διατάξεως και όχι διατάξεως ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 1/1999, ΑΠ 1854/2011, ΑΠ 588/2009).
Εξ άλλου, το ορισμένο ή μη του δικογράφου της αγωγής, ως προς την έκθεση των πραγματικών περιστατικών που συγκροτούν την ιστορική βάση αυτής, εκτιμάται κυριαρχικώς από το δικαστήριο της ουσίας. Εξαίρεση ισχύει στην περίπτωση που το δικαστήριο αξιώνει περισσότερα στοιχεία απ' όσα πράγματι απαιτεί ο νόμος ή αρκείται σε λιγότερα ή διαφορετικά απ' αυτά, οπότε υπάρχει παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως. Τέλος, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8α ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης όταν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Πράγματα, υπό την έννοια της πιο πάνω διάταξης, θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (ΟλΑΠ 25/2003), όχι δε και εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής ή ένστασης και αποτελούν άρνηση αυτής, ούτε και εκείνοι που δεν έχουν αυτοτέλεια και αποτελούν επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΟλΑΠ 469/1984). Ο λόγος δεν ιδρύεται ,αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιονδήποτε τυπικό ή ουσιαστικό λόγο (ΟλΑΠ 25/2003). Αν προσβάλλεται για τον παραπάνω λόγο απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, θα πρέπει ο ισχυρισμός που δεν αξιολογήθηκε, να είχε προταθεί παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά και να επαναφέρθηκε παραδεκτά (με λόγο έφεσης ή αναλόγως, κατά το άρθρ. 240 ΚΠολΔ, με τις προτάσεις) και στο δεύτερο βαθμό (ΑΠ 1011/1994) και να αναφέρεται αυτό στο αναιρετήριο (ΑΠ 760/2004), εκτός αν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρ. 562 § 2 (ΟλΑΠ 43/1990) ή πρόκειται για ισχυρισμό που παραδεκτά κατά το άρθρ. 527 ΚΠολΔ προτάθηκε για πρώτη φορά στην κατ` έφεση δίκη, που επίσης πρέπει να διευκρινίζεται στο αναιρετήριο (ΑΠ 401/2019). Οι λόγοι από τους αριθ. 8 και 14 του άρθ. 559 ΚΠολΔ συρρέουν , αν ο θεμελιώδης αγωγικός ισχυρισμός ελήφθη υπόψη αν και δεν προτάθηκε ή δεν προτάθηκε παραδεκτά (ΑΠ 1146/2018).
Εν προκειμένω, με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια, κατά το αναιρετήριο, από τον αριθ. 1 του άρθ. 559 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι το Εφετείο κατά την εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής αρκέστηκε σε λιγότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη νομική επάρκεια της αγωγής, την οποία όφειλε να απορρίψει ως απαράδεκτη λόγω (νομικής) αοριστίας , καθόσον οι ενάγοντες δεν ανέφεραν σ'αυτήν ότι η αποβιώσασα Α. Σ. κατά το χρόνο κατάρτισης του κρίσιμου συμβολαιογραφικού πληρεξούσιου και της υπ' αριθ. ...-2012 δημόσιας διαθήκης έπασχε από άνοια εξαιτίας της οποίας δεν είχε συνείδηση των πράξεών της και είχε περιέλθει σε ψυχική και διανοητική διαταραχή, που την εμπόδιζε να προβεί σε ελεύθερο προσδιορισμό της βούλησής της. Ο από τη διάταξη του αριθ. 14 (και όχι του αριθμού 1) του άρθρου 559 ΚΠολΔ, κατ` ορθή υπαγωγή, δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται, ότι το Εφετείο εσφαλμένως δεν απέρριψε την ένδικη αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω αοριστίας αυτής, ήτοι λόγω μη αναφοράς του λόγου για τον οποίο η αποβιώσασα δεν είχε συνείδηση των πράξεών της, είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο αναιρεσείων πρότεινε στο Εφετείο σχετικό περί αοριστίας ισχυρισμό (ΑΠ 1181/2020) και σε κάθε περίπτωση αβάσιμος, καθόσον δεν ήταν απαραίτητος ο προσδιορισμός στο αγωγικό δικόγραφο της ακριβούς περιγραφής της νόσου (ΑΠ 48/2009).
Περαιτέρω, με τον συναφή τρίτο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 8α του άρθ. 559 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του στο σκεπτικό της ότι η αποβιώσασα έπασχε από άνοια, δεχόμενη ισχυρισμό των εναγόντων, που δεν περιλαμβανόταν στην αγωγή αλλά μόνον στην προσθήκη των προτάσεών τους. Από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της από 15-3-2015 αγωγής προκύπτει ότι οι ενάγοντες ανέφεραν σ'αυτήν ότι στις ...-2012 απεβίωσε στη Νάξο Κυκλάδων, η Α. χήρα Δ. Σ., το γένος Γ. Κ., χωρίς να αφήσει κατά το χρόνο του θανάτου της σύζυγο και τέκνα και είχε ως μόνους εγγύτερους συγγενείς της : α) τα τέκνα του προαποβιώσαντος αδελφού της Ε. Κ. του Γ., ήτοι τον Ν. Κ. του Ε. (4° ενάγοντα) και τον Γ. Κ. του Ε. (1° εναγόμενο), β) τα τέκνα του προαποβιώσαντος ανιψιού της Ε. Κ. του Ε., ήτοι Α. Γ., το γένος Ε. Κ. και Ε. Κ. του Ε., γ) τα τέκνα της προαποβιωσάσης το έτος 1997 αδελφής της Ε. Κ., ήτοι Ν. Μ., το γένος Π. Κ. (1η ενάγουσα), τον Δ. Κ. του Π. (2° ενάγοντα) και την Α. Κ. του Π. (3η ενάγουσα), δ) την κόρη της προαποβιωσάσης αδελφής της Α. Σ., το γένος Γ. Κ., Ε. Β., το γένος Σ., την εγγονή της Α. Σ., τέκνο της προαποβιωσάσης κόρης της Κ. Κ., το γένος Σ., την εγγονή της Α. Σ., τέκνο της προαποβιωσάσης κόρης της Ε. Τ., το γένος Σ., Α. Σ., το γένος Τ., με αποτέλεσμα οι τρεις πρώτοι ενάγοντες να είναι συγκληρονόμοι του 1/3 της κληρονομιαίας περιουσίας, ή των 2/18 εξ αδιαιρέτου ο καθένας και ο τέταρτος να είναι κληρονόμος του 3/18 εξ αδιαιρέτου, οτι αυτοί (ενάγοντες) διατηρούσαν πολύ καλές σχέσεις με την θανούσα θεία τους, φροντίζοντας και φιλοξενώντας αυτήν, ενώ αντίθετα η θανούσα είχε πολύ κακές σχέσεις με τον πρώτο εναγόμενο, με τον οποίο είχε δημιουργηθεί επεισόδιο, που είχε σαν αποτέλεσμα η θανούσα να προβεί στη σύνταξη της υπ' αριθμ. ...-2006 δημόσιας διαθήκης, που δημοσιεύθηκε με το υπ' αριθμ. ...-2012 πρακτικό, με την οποία αποκλήρωσε τον πρώτο εναγόμενο από την περιουσία της, ότι στις ...-2011 η θανούσα θεία τους έσπασε το ισχίο της και νοσηλεύθηκε στο Κέντρο Υγείας Νάξου και λόγω της σοβαρότητας του προβλήματός της διακομίστηκε με τη συνοδεία του πρώτου εναγομένου στο Γενικό Νοσοκομείο Σύρου, όπου παρέμεινε νοσηλευόμενη έως τις ...-2011, χωρίς όμως ο τελευταίος να ενημερώνει τους ενάγοντες για την πορεία της υγείας της θείας τους και τελικά αυτή απεβίωσε λόγω γάγγραινας κάτω άκρων, καρδιοαναπνευστικής ανακοπής και σηπτικού επεισοδίου. Λίγες ημέρες πριν το θάνατο της θείας τους, στις ...-2012 συντάχθηκε το υπ' αριθμ. ...-2012 πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , με το οποίο η εκλιπούσα διόρισε τον πρώτο εναγόμενο ως γενικό της πληρεξούσιο, ώστε να συνιστά δωρεές, να πωλεί, να μεταβιβάζει, να υπογράφει οριστικές συμβάσεις και προσύμφωνα για όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία της, ενώ στο άνω πληρεξούσιο γίνεται μνεία ότι η θανούσα δεν ήταν σε θέση να υπογράψει λόγω αστάθειας των χεριών της, ενώ τρεις ημέρες αργότερα συντάχθηκε η υπ' αριθμ. ...-2012 δημοσία διαθήκη του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , η οποία δημοσιεύθηκε στο Πρωτοδικείο Νάξου με το υπ' αριθμ. ...-2012 πρακτικό, με την οποία η θανούσα θεία τους εγκατέστησε κληρονόμο τον πρώτο εναγόμενο σε όλη την ακίνητη περιουσία της, η δε διαθήκη ομοίως δεν υπεγράφη από την άνω διαθέτιδα λόγω αστάθειας των χεριών της, οτι η άνω θανούσα λόγω της κατάστασης της υγείας της και της ηλικίας της δεν είχε τη βούληση σύνταξης πληρεξουσίου και διαθήκης και ήταν ανίκανη για δικαιοπραξία λόγω της σοβαρότητος της ασθενείας της , οτι στις ...-2012 η αποβιώσασα θεία τους εισήχθη στο Κέντρο Υγείας Νάξου με απώλεια συνείδησης, αδυναμία επικοινωνίας και αντίδραση μόνο σε επώδυνα ερεθίσματα και την ίδια ημέρα ο πρώτος εναγόμενος έσπευσε δυνάμει του υπ' αριθμ. .../2012 συμβολαίου δωρεάς εν ζωή του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β., που έχει μεταγραφεί νόμιμα και κάνοντας χρήση του προαναφερόμενου υπ' αριθμ. ... πληρεξουσίου να μεταβιβάσει στον εαυτό του τα περιγραφόμενα στην αγωγή τρία ακίνητα, συνολικής αξίας άνω των 200.000 ευρώ, και στη συνέχεια μετά το θάνατο της άνω θείας τους αποδέχθηκε με την υπ' αριθμ. .../2012 πράξη αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. τα δύο υπόλοιπα ακίνητα της θείας τους, ακολούθως δε, δυνάμει του υπ' αριθμ. .../2012 συμβολαίου δωρεάς εν ζωή της συμβολαιογράφου Καλλιθέας Β. Δ., μεταβίβασε τις άνω οριζόντιες ιδιοκτησίες στην ανήλικη εγγονή του Φ.-Σ. Κ. του Ε., η οποία εκπροσωπήθηκε από τους γονείς της (2° και 3η των εναγομένων), παρακρατώντας το δικαίωμα της ισοβίου συνοικήσεως για τον εαυτό του και τη σύζυγό του Ν. Κ., στη συνέχεια δυνάμει του υπ' αριθμ. .../2012 δωρητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , που μεταγράφηκε νόμιμα, μεταβίβασε προς τον εγγονό του Ι. Α. (4° εναγόμενο) τη διώροφη οικία που βρίσκεται στη θέση Παναγία Χριστού στην πόλη της Νάξου και τέλος με την υπ' αριθμ. .../2013 πράξη σύστασης κάθετων ιδιοκτησιών του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , που μεταγράφηκε νόμιμα, προέβη σε σύσταση κάθετων ιδιοκτησιών επί του οικοπέδου στη θέση Πλατύ στο Γλινάδο Νάξου, ενώ παράλληλα ανέλαβε από το λογαριασμό της θανούσας στην Εμπορική Τράπεζα το ποσό των 21.350 ευρώ δυνάμει του άνω πληρεξουσίου. Με βάση το ιστορικό αυτό, οι ενάγοντες, επικαλούμενοι έννομο συμφέρον, ζήτησαν να ακυρωθεί το υπ' αριθμ. ...-2012 πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β., να ακυρωθεί η υπ' αριθμ. ...-2012 δημοσία διαθήκη του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, που δημοσιεύθηκε στο Πρωτοδικείο Νάξου με το υπ' αριθμ. ...-2012 πρακτικό, να ακυρωθεί το υπ' αριθμ. .../2012 συμβόλαιο δωρεάς του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου, να ακυρωθεί η υπ' αριθμ. .../2012 πράξη αποδοχής κληρονομιάς του ίδιου συμβολαιογράφου, να ακυρωθεί το υπ' αριθμ. .../2012 συμβόλαιο δωρεάς της συμβολαιογράφου Καλλιθέας Β. Δ. , να ακυρωθεί το υπ'αριθμ. .../2012 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , να ακυρωθεί η υπ' αριθμ. .../2013 πράξη σύστασης κάθετων ιδιοκτησιών του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. και να αναγνωριστούν νόμιμοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Α. χήρας Δ. Σ., οι τρεις πρώτοι ενάγοντες σε ποσοστό 2/18 εξ αδιαιρέτου ο καθένας και ο τέταρτος ενάγων σε ποσοστό 3/18 εξ αδιαιρέτου. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος της, τα εξής: "Στις ...-2012 απεβίωσε στη Νάξο Κυκλάδων η Α. χήρα Δ. Σ., το γένος Γ. Κ., σε ηλικία 93 ετών, χωρίς να αφήσει σύζυγο και τέκνα και κατά το χρόνο του θανάτου της είχε ως εγγύτερους συγγενείς: α) τα τέκνα του προαποβιώσαντος αδελφού της Ε. Κ. του Γ., ήτοι τον Ν. Κ. του Ε. (4° ενάγοντα) και τον Γ. Κ. του Ε. (1° εναγόμενο), β) τα τέκνα του προαποβιώσαντος ανιψιού της Ε. Κ. του Ε., ήτοι Α. Γ., το γένος Ε. Κ. και Ε. Κ. του Ε., γ) τα τέκνα της προαποβιωσάσης το έτος 1997 αδελφής της Ε. Κ., ήτοι Ν. Μ., το γένος Π. Κ. (1η ενάγουσα), τον Δ. Κ. του Π. (2° ενάγοντα) και την Α. Κ. του Π. (3η ενάγουσα), δ) την κόρη της προαποβιωσάσης αδελφής της Α. Σ., το γένος Γ. Κ., Ε. Β., το γένος Σ., την εγγονή της Α. Σ., τέκνο της προαποβιωσάσης κόρης της Κ. Κ., το γένος Σ., την εγγονή της Α. Σ., τέκνο της προαποβιωσάσης κόρης της Ε. Τ., το γένος Σ., Α. Σ., το γένος Τ.
Περαιτέρω, απεδείχθη ότι στις 7-12-2011 η Α. Σ. λόγω πτώσης της στο έδαφος διακομίστηκε στο Κέντρο Υγείας Νάξου, όπου διαπιστώθηκε οίδημα κάτω άκρων, εκδορές γονάτων και αποφασίστηκε να διακομιστεί στο Νοσοκομείο της Σύρου για περαιτέρω εκτίμηση (βλ. σχετικά έγγραφα νοσηλευτικής παρακολούθησης και φύλλο ιστορικό ασθενούς του Κέντρου Υγείας Νάξου), όπου εκεί νοσηλεύτηκε από τις ...-2011 έως τις ...-2011 στην Ορθοπεδική Κλινική με υποκεφαλικό κάταγμα ΔΕ(κάταγμα του αυχένα του μηριαίου οστού, κάταγμα του ισχίου ΝΟΣ (βλ. πιστοποιητικό υπ' αριθμ. πρωτ. ... του Γενικού Νοσοκομείου Σύρου) και υπεβλήθη σε ημιαρθροπλαστική του ισχίου. Κατά την είσοδό της στο Γενικό Νοσοκομείο Σύρου στις ...-2011 διαπιστώθηκε ότι εκτός από κάταγμα του μηριαίου οστού, αυτή είχε αγχώδη διαταραχή, γαστρίτιδα και άνοια (βλ. σχετικά από ...-2011 ιατρικές οδηγίες εισαγόμενου ασθενούς, που υπογράφεται από την αγροτική ιατρό Π. Μ.). Κατά την παραμονή της Α. Σ. στη Σύρο, αυτή συνοδευόταν από τον πρώτο εναγόμενο ανιψιό της, όπως συνομολογείται από τα διάδικα μέρη και ακολούθως μετά το εξιτήριο που έλαβε από το Γενικό Νοσοκομείο Σύρου, μετέβη στην Νάξο, όπου παρέμεινε στην οικία του πρώτου εναγομένου, αφού λόγω της ηλικίας της και της κατάστασης της υγείας της δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί. Ακολούθως, απεδείχθη ότι στις 30-1-2011 (2012) η υγεία της ανωτέρω επιδεινώθηκε δραματικά και εισήχθη στο Κέντρο Υγείας Νάξου με περιφερική αγγειοπάθεια, εμπύρετο, αφυδάτωση και γάγγραινα με εκτεταμένες κατακλίσεις, με έκπτωση του επιπέδου της συνείδησης,(βλ. φύλλο ιστορικού ασθενούς, εισιτήριο, εξιτήριο και από 31-8-2012 γνωμάτευση του Κέντρου Υγείας Νάξου) όπου στις ...-2012 απεβίωσε λόγω καρδιοαναπνευστικής ανακοπής, σηπτικού σοκ και γάγγραινας κάτω άκρων. Σχετικά με την κατάσταση της υγείας της ο θεράπων ιατρός, γενικός χειρουργός του Κέντρου Υγείας Νάξου Ι. Γ., συνέταξε την από ...-2012 ιατρική έκθεση, απαντώντας στο από .../2012 έγγραφο της Αντ/λέα Πρωτοδικών Νάξου, στο οποίο αναφέρει ότι "... την ...-2012 μετά από κλινική εξέταση διαπίστωσα ότι η ασθενής έπασχε από εκτεταμένη ισχαιμική νέκρωση κάτω άκρων (ξηρά γάγγραινα) ιδιαίτερα δεξιά που επεκτείνονταν μέχρι κάτωθεν του γόνατος, κατάσταση που σε γενικές γραμμές (σε συνδυασμό με την προχωρημένη ηλικία της ασθενούς) απολύτως επικίνδυνη λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης το επίπεδο συνείδησης και επικοινωνίας της ασθενούς ήταν ιδιαίτερα επηρεασμένο και καθώς δεν γνωρίζω και δεν γνώριζα αυτήν ως ασθενή προς της εκτίμησής μου την 1-2-2012 δεν μπορώ να εκφέρω άποψη για το αν και κατά πόσο ήταν ικανή για δικαιοπραξία, πάντως κατά την διάρκεια των 24ωρων που παρέμεινε νοσηλευόμενη δεν κατέστη, για μένα τουλάχιστον, δυνατή η επικοινωνία καθώς μόνο αντιδρούσε σε ερεθίσματα και επώδυνα θα ήθελα να σημειώσω ότι η ασθενής μετά την έξοδό της από το ΓΝ Σύρου είχε παραμείνει κλινήρης κατ' οίκον...... Επίσης από την ιατροδικαστική γνωμοδότηση του ιατροδικαστή Ε. Σ., ο οποίος μελέτησε όλα τα ιατρικά έγγραφα της θανούσας, προκύπτει ότι αυτή υπέφερε από κατακλίσεις, αφού στα σχετικά έγγραφα γίνεται λόγος για περιποίηση κατακλίσεων, η εμφάνιση της γάγγραινας δεν είναι αιφνίδια, αλλά εγκαταστάθηκε κάποια στιγμή στο προγενέστερο χρονικό διάστημα και τελικά αυτή κατέληξε συνέπειας σηπτικής καταπληξίας σε έδαφος γάγγραινας κάτω άκρων. Επιπλέον, στην από ...-2015 ψυχιατρική γνωμοδότηση του ψυχίατρου Χ. Κ., ο οποίος μελέτησε σχετικά ιατρικά έγγραφα, συμπεραίνεται ότι η ύπαρξη ανοικής κατάστασης που διαπιστώθηκε κλινικά κατά την είσοδο της θανούσας στο ΓΝ Σύρου, προφανώς περικλείει ορίζοντα πενταετίας, αφού η θανούσα, πέραν της ηλικίας της (93 ετών) έφερε προδιαθεσικούς παράγοντες (υπέρταση) που ενισχύουν την άποψη για εμφάνιση ανοϊκής συνδρομής.
Εξάλλου, απεδείχθη ότι στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της εξόδου της Α. Σ. από το ΓΝ Σύρου (...-2011) και της εισαγωγής της εκ νέου στο Κέντρο Υγείας Νάξου (30-1-2012), αυτή παρέμεινε κλινήρης στην οικία του πρώτου εναγομένου και στις ...-2012 συντάχθηκε στην άνω οικία το υπ' αριθμ. ...-2012 πληρεξούσιο από το συμβολαιογράφο Νάξου Ν. Β. , με βάση το οποίο η ανωτέρω Α. Σ. διόριζε τον πρώτο εναγόμενο ειδικό πληρεξούσιο, αντιπρόσωπο και αντίκλητό της, στον οποίο χορήγησε την ειδική εντολή, την πληρεξουσιότητα και το δικαίωμα, μεταξύ άλλων, να συνιστά δωρεές, είτε εν ζωή, είτε αιτία θανάτου, προς οποιονδήποτε ακόμη και στον εαυτό του αυτοσυμβαλλόμενος, σύμφωνα με το άρθρο 235 ΑΚ, είτε κινητά πράγματα, είτε ακίνητα κτήματα ιδιοκτησίας της, οπουδήποτε και αν βρίσκονται στην Ελλάδα, εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως, είτε αστικά, είτε αγροτικά, είτε οικίες αυτοτελείς, είτε οριζόντιες ιδιοκτησίες, επιπλέον να πωλεί, παραχωρεί, μεταβιβάζει και παραδίδει προς οποιονδήποτε ακόμη και στον εαυτό του αυτοσυμβαλλόμενος, σύμφωνα με το άρθρο 235 ΑΚ, αντί οποιουδήποτε τιμήματος και με οποιουσδήποτε όρους και συμφωνίες, εγκρίνει, οποιοδήποτε ακίνητο ιδιοκτησίας της εντολέως, οπουδήποτε ευρισκόμενο στην Ελλάδα. Σημειώνεται ότι στο άνω πληρεξούσιο αναγράφεται ότι η θανούσα δεν το υπέγραψε λόγω αδυναμίας προς υπογραφή λόγω αστάθειας των χεριών της, ενώ κατά τη σύνταξή του παρέστησαν ως μάρτυρες ο Σ. Σ. και ο Τ. Σ.
Στη συνέχεια, τρεις ημέρες αργότερα, στην οικία του πρώτου εναγομένου συντάχθηκε με την παρουσία των μαρτύρων Τ. Σ., Σ. Σ. και Ν. Φ. η υπ' αριθμ. ...-2012 δημοσία διαθήκη του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. στην οποία αναγράφεται ότι η θανούσα δήλωσε ότι "Με την παρούσα διαθήκη μου εγκαθιστώ κληρονόμο μου σε όλη την ακίνητη και κινητή περιουσία μου που θα βρεθεί μετά τον θάνατό μου τον ανιψιό μου Γ. Κ. του Ε. , σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την περίθαλψη και τις υπηρεσίες που μου προσέφερε και μου προσφέρει αυτός και η οικογένειά του". Σημειώνεται ότι και η διαθήκη δεν υπογράφηκε από την άνω θανούσα λόγω αδυναμίας υπογραφής από την αστάθεια των χεριών της.
Περαιτέρω, απεδείχθη ότι η θανούσα περί τα έτη 2002-2006 είχε έντονη αντιδικία με τον πρώτο εναγόμενο, σχετικά με αίτημα παροχής δουλείας διόδου που αξίωνε αυτή έναντι του πρώτου εναγομένου σε ένα κτήμα, ιδιοκτησίας της, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεταξύ τους δικαστική αντιδικία (βλ. υπ' αριθμ. καταθ. .../2002 αγωγή ενώπιον του Ειρηνοδικείου Νάξου, σχετικά με αίτημα της τότε ενάγουσας Α. Σ. περί παροχής διόδου από το κτήμα του πρώτου εναγόμενου και έκδοση της υπ' αριθμ. 34/2002 απόφασης του Ειρηνοδικείου Νάξου, που απέρριψε την αγωγή, άσκηση έφεσης από την τότε ενάγουσα και έκδοση της υπ' αριθμ. 75/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Νάξου, που απέρριψε την έφεση). Λόγω της αντιδικίας αυτής, οι σχέσεις της Α. Σ. με τον πρώτο εναγόμενο είχαν διαρρηχθεί και τότε η ανωτέρω συνέταξε την υπ' αριθμ. ...-2006 δημοσία διαθήκη της συμβολαιογράφου Νάξου Μ. Π., με την οποία αποκλήρωσε τον πρώτο εναγόμενο, αφού έγραψε στη διαθήκη ότι "γιατί αυτός μπήκε στο κτήμα μου, ενώ το όργωνα με εργάτη, με έπιασε από το χέρι το δεξί και μου είπε ότι θα με ρίξει μέσα στο πηγάδι και με έβριζε μωρή και πονηρή....δεν με άφηνε να περάσω μέσα από το κτήμα του, απ' όπου έχω δρόμο, γιατί, ενώ βρισκόμουν στο Νοσοκομείο, εκείνος το έκλεισε με πασσάλους και συρματόπλεγμα το δρόμο. Γι' αυτό έχουμε δικαστήρια μέχρι σήμερα και δεν θέλω να λάβει καθόλου μερίδιο από την περιουσία μου", πλην όμως δεν προέκυψε αν και πότε έγινε αποκατάσταση των σχέσεών τους μεταξύ των ετών 2006 και 2011.
Επίσης, απεδείχθη ότι στις ...-2012 και ενώ η Α. Σ. βρισκόταν στο Κέντρο Υγείας Νάξου σε πολύ κρίσιμη κατάσταση (απεβίωσε δύο ημέρες μετά), ο πρώτος εναγόμενος κάνοντας χρήση του υπ' αριθμ. ...-2012 πληρεξουσίου προέβη με το υπ' αριθμ. .../...-2012 συμβόλαιο δωρεάς του συμβολαιογράφου Νάξου Σ. Β. , αφενός ως πληρεξούσιος της Α. Σ. (δωρήτριας) και αφετέρου για τον εαυτό του ατομικά (δωρεοδόχος) στη δωρεά εκ μέρους της Α. Σ. προς τον ίδιο των ακόλουθων τριών ακινήτων (...). Στη συνέχεια μετά το θάνατο της Α. Σ. , ο πρώτος εναγόμενος με την υπ' αριθμ. .../2012 πράξη αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , που μεταγράφηκε νόμιμα αποδέχθηκε τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία της άνω θανούσας, ήτοι α)...β)... Ακολούθως, ο πρώτος εναγόμενος δυνάμει του υπ' αριθμ. .../2012 συμβολαίου δωρεάς της συμβολαιογράφου Καλλιθέας Β. Δ. , που μεταγράφηκε νόμιμα, μεταβίβασε κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή τις άνω οριζόντιες ιδιοκτησίες στην ανήλικη εγγονή του Φ. - Σ. Κ. του Ε., η οποία στο συμβόλαιο εκπροσωπήθηκε από τους γονείς της 2° και 3η των εναγομένων, παρακρατώντας το δικαίωμα της ισοβίου συνοικήσεως σε αυτές για τον εαυτό του και τη σύζυγό του Ν. Κ.
Στη συνέχεια ο πρώτος εναγόμενος προέβη σε δεύτερη δωρεά εν ζωή δυνάμει του υπ' αριθμ. .../2012 συμβολαίου του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , που μεταγράφηκε νόμιμα και μεταβίβασε κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή προς τον 4° εναγόμενο την διώροφη οικία που βρίσκεται στη θέση ΠΑΝΑΓΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥ εντός της πόλης Νάξου και τέλος με την υπ' αριθμ. .../2013 πράξη σύστασης κάθετων ιδιοκτησιών του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , που μεταγράφηκε νόμιμα, προέβη σε σύσταση κάθετων ιδιοκτησιών επί του οικοπέδου στη θέση Πλατύ Γλινάδου Νάξου. Από τα ανωτέρω αποδεικτικά στοιχεία πλήρως απεδείχθη ότι η θανούσα Α. Σ. , κατά το χρόνο σύνταξης του πληρεξουσίου και της διαθήκης ήταν σε προχωρημένη ηλικία, 93 ετών, η κατάσταση της υγείας της ήταν πολύ βεβαρημένη, λόγω της γάγγραινας που είχε ήδη αρχίσει στα πόδια της, αλλά και των κατακλίσεων που είχε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2011 που νοσηλευόταν στο ΓΝ Σύρου, τα χέρια της ήταν σε αστάθεια που δεν επέτρεπαν ούτε την απλή υπογραφή, τόσο του πληρεξουσίου, όσο και της διαθήκης, βρισκόταν όπως συνομολογείται στην οικία του πρώτου εναγομένου, ο οποίος αρχικά τη συνόδευσε από τη Νάξο στη Σύρο και κατόπιν την φιλοξένησε στην οικία του, πάσχοντας και από άνοια και επομένως κρίνεται ότι έλειπε η ικανότητα ελεύθερου προσδιορισμού με λογικούς υπολογισμούς της βούλησής της, η ικανότητα διάγνωσης του περιεχομένου της ουσίας και των συνεπειών των επιχειρούμενων πράξεων και η δυνατότητα αντίστασης σε υποβολή που προερχόταν από τον πρώτο εναγόμενο. Άλλωστε το ότι η λειτουργία της βούλησής της είχε περιοριστεί σε σημαντικό βαθμό προκύπτει και από το ίδιο το γεγονός της σύνταξης όχι μόνο διαθήκης, με την οποία καταλείπεται η περιουσία της μετά το θάνατό της, αλλά κυρίως της σύνταξης του άνω πληρεξουσίου, με το οποίο παρέχει στον πρώτο εναγόμενο το δικαίωμα να προβαίνει σε δωρεές της ακίνητης περιουσίας της με αυτοσύμβαση, όσο εκείνη ζούσε, κάτι που δεν θα έπραττε αν είχε ψυχική ισορροπία και πνευματική διαύγεια, όπως δεν είχε πράξει μέχρι το επίδικο χρονικό διάστημα. Η κρίση του Δικαστηρίου περί της μη δυνατότητας της θανούσας να αντιληφθεί τη σύνταξη του πληρεξουσίου και της διαθήκης ενισχύεται: α) από την κατάθεση του μάρτυρα Γ. Β. στην υπ' αριθμ. .../2018 ένορκη βεβαίωση, από την οποία προκύπτει ότι ο άνω μάρτυς επισκέφθηκε τη θανούσα στις 12-1-2012 στην οικία του πρώτου εναγόμενου, λίγες ημέρες πριν τη σύνταξη του πληρεξουσίου και της διαθήκης και την είδε καταβεβλημένη, χωρίς καμία επικοινωνία με το περιβάλλον, της μίλησε αφού ήταν γνωστοί, αλλά εκείνη δεν τον γνώρισε ούτε του απάντησε, β) από το από ...-2011 έγγραφο του ΓΝ Σύρου (ιατρικές Οδηγίες εισαγόμενου ασθενούς), όπου αναγράφεται ότι η θανούσα είχε άνοια ως κλινική εικόνα. Τα ανωτέρω δεν αναιρούνται από την κατάθεση του μάρτυρος του πρώτου εναγομένου Β. Κ., ο οποίος επισκέφθηκε τη θανούσα και καταθέτει ότι τη γνώριζε από παιδί, τη ρώτησε τι κάνεις και εκείνη δεν τον αναγνώρισε, λέγοντας ποιος είσαι; Στη συνέχεια ο ίδιος μάρτυρας αντιφατικά εκθέτει ότι η θανούσα τον γνώρισε και σε τρίτο σημείο της κατάθεσής του κατέθεσε εκ νέου ότι αυτή δεν τον αναγνώρισε. Ομοίως, η ιατρική βεβαίωση του ιατρού Γ. Κ., ο οποίος επισκέφθηκε τη θανούσα στις ...-2012 και αφαίρεσε τα ράμματα της επέμβασης και συνομίλησε μαζί της για το πρόβλημα υγείας, ενώ η θανούσα τον ευχαρίστησε δεν αναιρεί τα ανωτέρω αποδειχθέντα περί σοβαρού περιορισμού της βούλησής της και περί επηρεασμού της από τρίτα πρόσωπα, καθόσον η συνομιλία αυτή έγινε για ελάχιστο χρόνο, χωρίς να μπορούν να διαπιστωθούν οι νοητικές λειτουργίες της. Επιπλέον, η σοβαρή επιδείνωση της νοητικής και σωματικής της υγείας κατά το μήνα Ιανουάριο του 2012 προκύπτει και από την από ...-2011 εξουσιοδότησή της με το γνήσιο της υπογραφής της από το AT Ερμούπολης, στην οποία υπογράφει με εμφανές τρέμουλο στο χέρι της και εξουσιοδοτεί τον πρώτο εναγόμενο στην ανάληψη ποσού 2.500 ευρώ από την Εμπορική Τράπεζα, την από 12-12-2011 νέα εξουσιοδότηση με το γνήσιο της υπογραφής από το AT Ερμούπολης, στην οποία υπογράφει ομοίως με εμφανές τρέμουλο και εξουσιοδοτεί τον πρώτο εναγόμενο στην ανάληψη ποσού 10.000 ευρώ και την από ...-2011 τελευταία εξουσιοδότηση, στην οποία υπογράφει με ένα σταυρό και εξουσιοδοτεί τον πρώτο εναγόμενο στην ανάληψη ποσού 8.550 ευρώ, ενώ αντίθετα στις 17 και 20 Ιανουάριου 2012 (ημερομηνίες σύνταξης του πληρεξουσίου και της διαθήκης) αδυνατεί να υπογράψει, όπως βεβαιώνεται στα δύο αυτά έγγραφα. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλούμενη απόφασή του έκρινε ότι η θανούσα είχε πνευματική διαύγεια και οι ανωτέρω δικαιοπραξίες είναι έγκυρες, έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, δεκτών γενομένων των λόγων έφεσης περί συνδρομής διανοητικής διαταραχής που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης της άνω θανούσας. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η έφεση πρέπει να γίνει δεκτή και να εξαφανιστεί η εκκαλούμενη απόφαση μόνο ως προς τον πρώτο εναγόμενο. Στη συνέχεια, πρέπει η υπόθεση να κρατηθεί και να δικαστεί από το παρόν Δικαστήριο, να γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή ως προς τον πρώτο εναγόμενο, να αναγνωριστεί η ακυρότητα του υπ' αριθμ....-2012 πληρεξούσιου του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , να αναγνωριστεί η ακυρότητα της υπ' αριθμ. ...-2012 δημοσίας διαθήκης της Α. χήρας Δ. Σ. , που συντάχθηκε ενώπιον του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , η οποία δημοσιεύθηκε στο Πρωτοδικείο Νάξου με το υπ' αριθμ. ...-2012 πρακτικό, να αναγνωριστεί, η ακυρότητα λόγω έλλειψης εξουσίας αντιπροσώπευσης δυνάμει του άνω άκυρου υπ’ αριθμ. ... -2012 πληρεξουσίου, του υπ' αριθμ. .../2012 συμβολαίου δωρεάς του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , το οποίο έχει μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Δήμου Νάξου, στον τόμο 82 με αυξ. αριθμ. 54, με το οποίο η θανούσα δίνει την εντολή στον πρώτο εναγόμενο να την προβαίνει σε δωρεές ακινήτων της με αυτοσύμβαση, καθώς και να αναγνωριστεί η ακυρότητα λόγω έλλειψης εξουσίας αντιπροσώπευσης δυνάμει του άνω άκυρου υπ. αριθμ. ... -2012 πληρεξουσίου, της υπ' αριθμ. .../2013 πράξης σύστασης κάθετων ιδιοκτησιών του συμβολαιογράφου Νάξου Ν. Β. , η οποία μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Νάξου, στον τόμο 83 με αυξ. Αριθμ. 209, αφού με το άνω άκυρο πληρεξούσιο δωρήθηκε κατόπιν δήθεν εντολής της θανούσας προς τον πρώτο εναγόμενο η κυριότητα του ακινήτου, επί του οποίου έγινε η σύσταση κάθετων ιδιοκτησιών και να αναγνωριστούν οι ενάγοντες εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Α. χήρας Δ. Σ. , οι τρεις πρώτοι εξ αυτών κατά ποσοστό 2/18 εξ αδιαιρέτου ο καθένας και ο τέταρτος κατά ποσοστό 3/18 εξ αδιαιρέτου...". Απο την ως άνω επισκόπηση του δικογράφου της από 15-3-2015 αγωγής και της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι "η θανούσα Α. Σ. , κατά το χρόνο σύνταξης του πληρεξουσίου και της διαθήκης ήταν σε προχωρημένη ηλικία, 93 ετών, η κατάσταση της υγείας της ήταν πολύ βεβαρημένη, λόγω της γάγγραινας που είχε ήδη αρχίσει στα πόδια της, αλλά και των κατακλίσεων που είχε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2011 που νοσηλευόταν στο ΓΝ Σύρου, τα χέρια της ήταν σε αστάθεια που δεν επέτρεπαν ούτε την απλή υπογραφή, τόσο του πληρεξουσίου, όσο και της διαθήκης, βρισκόταν, όπως συνομολογείται στην οικία του πρώτου εναγομένου, ο οποίος αρχικά τη συνόδευσε από τη Νάξο στη Σύρο και κατόπιν την φιλοξένησε στην οικία του, πάσχοντας και από άνοια και επομένως κρίνεται ότι έλειπε η ικανότητα ελεύθερου προσδιορισμού με λογικούς υπολογισμούς της βούλησής της, η ικανότητα διάγνωσης του περιεχομένου της ουσίας και των συνεπειών των επιχειρούμενων πράξεων και η δυνατότητα αντίστασης σε υποβολή που προερχόταν από τον πρώτο εναγόμενο", δεχόμενο ότι από τις αποδείξεις προέκυψε ότι η αποβιώσασα κληρονομούμενη έπασχε από γεροντική άνοια, και ενώ εκτίθεται στην ιστορική βάση της αγωγής ότι αυτή κατά το χρόνο συντάξεως των κρισίμων δημοσίων εγγράφων (διαθήκης, πληρεξουσίου) λόγω της βεβαρημένης κατάστασης της υγείαςτης, όπως αυτή αναλυτικά περιγράφεται, ήταν ανίκανη προς δικαιοπραξία, στοιχείο που αρκεί για το ορισμένο της ιστορικής της βάσης, όπως προεκτέθηκε. Με το να λάβει υπόψη του το Εφετείο ότι η αποβιώσασα κατά τον κρίσιμο χρόνο έπασχε από γεροντική άνοια εξαιτίας της οποίας ήταν ανίκανη προς δικαιοπραξία, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθ. 8α του άρθ. 559 ΚΠολΔ και συνεπώς, ο τρίτος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.
Περαιτέρω, το Εφετείο με το δεχθεί ανελέγκτως ότι:α) η Α. χήρα Δ. Σ., το γένος Γ. Κ., στις ...-2011 που εισήχθη στο Γενικό Νοσοκομείο Σύρου διαπιστώθηκε ότι εκτός από κάταγμα του μηριαίου οστού, είχε αγχώδη διαταραχή, γαστρίτιδα και άνοια, β) στις 30-1-2012 η υγεία της επιδεινώθηκε δραματικά και εισήχθη στο Κέντρο Υγείας Νάξου με περιφερική αγγειοπάθεια, εμπύρετο, αφυδάτωση και γάγγραινα με εκτεταμένες κατακλίσεις, με έκπτωση του επιπέδου της συνείδησης, όπου στις ...-2012 απεβίωσε σε ηλικία 93 ετών λόγω καρδιοαναπνευστικής ανακοπής, σηπτικού σοκ και γάγγραινας κάτω άκρων, χωρίς να αφήσει σύζυγο και τέκνα, γ) κατά το χρόνο σύνταξης του πληρεξουσίου και της διαθήκης η κατάσταση της υγείας της αποβιώσασας ήταν πολύ βεβαρημένη, λόγω της γάγγραινας που είχε ήδη εκδηλωθεί στα πόδια της, αλλά και των κατακλίσεων που είχε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2011 που νοσηλευόταν στο ΓΝ Σύρου, τα χέρια της ήταν σε αστάθεια που δεν επέτρεπαν ούτε την απλή υπογραφή, τόσο του πληρεξουσίου, όσο και της διαθήκης, βρισκόταν στην οικία του πρώτου εναγομένου (ήδη αναιρεσείοντος), ο οποίος αρχικά τη συνόδευσε από τη Νάξο στη Σύρο και κατόπιν την φιλοξένησε στην οικία του, πάσχοντας και από άνοια και επομένως κρίνεται ότι έλειπε η ικανότητα ελεύθερου προσδιορισμού με λογικούς υπολογισμούς της βούλησής της, η ικανότητα διάγνωσης του περιεχομένου της ουσίας και των συνεπειών των επιχειρούμενων πράξεων και η δυνατότητα αντίστασης σε υποβολή που προερχόταν από τον πρώτο εναγόμενο, με συνέπεια να είναι άκυρη τόσον η υπ' αριθ. ...-2012 δημόσια διαθήκη, όσον και το υπ. αριθμ. ...-2012 πληρεξούσιο, που συντάχθηκαν από τον συμβολαιογράφο Νάξου Ν. Β. , ορθά και με πλήρη και σαφή, χωρίς κενά και αντιφάσεις, επαρκή αιτιολογία και λογικά επιχειρήματα, που καθιστά εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής ή μη υπαγωγής των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθ. 131 ΑΚ και 1719 αρ.3 ΑΚ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε καταλήγοντας στο παραπάνω αποδεικτικό της πόρισμα και συνεπώς, ο τέταρτος λόγος αναίρεσης, καθώς και ο πρώτος πρόσθετος λόγος από τους αριθ. 1α και 19, αντίστοιχα, του άρθ. 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμοι.
Περαιτέρω, απαράδεκτος είναι ο δεύτερος πρόσθετος λόγος αναίρεσης με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλομένη ότι παραβίασε τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τα διδάγματα της κοινής πείρας σχετικά με το κατά πόσον η γάγγραινα των κάτω άκρων, η αστάθεια κλπ. επηρεάζουν τη νοητική λειτουργία του ασθενούς, καθόσον ο αναιρεσείων επικαλείται εν προκειμένω την παραβίασή τους όχι για την ερμηνεία των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθ. 131, 1718 και 1719 ΑΚ αλλά κατά την εκτίμηση των αποδείξεων (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 687/2017). Από τις διατάξεις των άρθρων 106, 335, 338-340 και 346 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, κατά το σχηματισμό της κρίσης του για τους ουσιώδεις πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, οφείλει να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα που παραδεκτά προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι, διαφορετικά, υποπίπτει στην πλημμέλεια που ιδρύει το λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 11γ' του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, χωρίς όμως να ελέγχεται η κρίση του ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων και την αξιολόγηση των αποδείξεων γενικά (ΟλΑΠ 23/2008). Ειδικότερα, ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέστηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοσδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους (ΑΠ 242/2023, ΑΠ 1208/2019, 779/2019, 222/2008, 774/1996) προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών κατά την ανωτέρω έννοια, δηλαδή, νόμιμων ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 42/2002, ΑΠ 242/2023, ΑΠ 1874/2008), εφόσον βέβαια προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο). Για την ίδρυση του ως άνω λόγου αναιρέσεως αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, τα οποία όφειλε αυτό να λάβει υπόψη του (ΑΠ 242/2023). Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη (ΑΠ 779/2019). Δεν απαιτείται, εξάλλου, να γίνεται παράθεση ως προς το ποια αποδεικτικά μέσα χρησιμοποιήθηκαν για άμεση ή έμμεση απόδειξη ή καθορισμός της βαρύτητας, που αποδόθηκε στο καθένα από αυτά ή της σχέσης και της επιρροής ενός εκάστου αποδεικτικού μέσου στα προς απόδειξη θέματα, ενώ από την αναφορά ορισμένων εξ αυτών, λόγω της ιδιαίτερης σημασίας τους, δεν συνάγεται αναγκαίως ότι τα υπόλοιπα δεν εκτιμήθηκαν. Απαιτείται, όμως, να καθίσταται απολύτως βέβαιο από όλο το περιεχόμενο της αποφάσεως ότι όλα τα νομίμως προσκομισθέντα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας και συνεκτιμήθηκαν για τη διαμόρφωση του αποδεικτικού πορίσματος (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 242/2023, ΑΠ 500/2019). Για την πληρότητα δε του ίδιου λόγου αναίρεσης πρέπει στο αναιρετήριο να καθορίζεται το αποδεικτικό μέσο που δεν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας, μολονότι ήταν παραδεκτό και νόμιμο και να εκτίθεται ότι έγινε επίκληση και παραδεκτή προσαγωγή του στο δικαστήριο εκείνο προς απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμου, κατά τα προεκτεθέντα, ισχυρισμού, ο οποίος πρέπει επίσης να εξειδικεύεται στο αναιρετήριο με παράλληλη αναφορά ότι υπήρξε παραδεκτή επίκλησή του στο δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 550/2025, ΑΠ 242/2023, ΑΠ 793/2015).
Με τον τρίτο (τελευταίο), πρόσθετο λόγο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 11γ του άρθ. 559 ΚΠολΔ συνισταμένη στο ότι το Εφετείο κατά την εκτίμηση των αποδείξεων δεν καθίσταται βέβαιο ότι έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε και τα εξής έγγραφα που προσκόμισε ο αναιρεσείων με επίκληση στο Εφετείο: α) την χωρίς ημερομηνία έγγραφη γνωμάτευση του φυσικοθεραπευτή Λ. Χ. , β) τις υπ' αριθ. ... , ... και ...-2014 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του ειρηνοδίκη Νάξου, που ελήφθησαν στα πλαίσια δίκης ασφαλιστικών μέτρων και γ) την ίδια την δημόσια διαθήκη καθώς και το συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο στα οποία ο συντάξας αυτά συμβολαιογράφος διαβεβαίωσε ότι η αποβιώσασα δεν ενέπιπτε σε καμία από τις εξαιρέσεις του νόμου για τη σύνταξη διαθήκης και πληρεξουσίου. Ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι αβάσιμος, διότι στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως γίνεται ρητή αναφορά (αν και δεν απαιτείτο διότι αυτές ελήφθησαν στα πλαίσια άλλης δίκης) ότι λήφθηκαν υπόψη , εκτός των άλλων, και οι επίμαχες ένορκες βεβαιώσεις, αλλά και από όλο το περιεχόμενο της αποφάσεως δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία, αλλά καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τα άλλα αποδεικτικά μέσα και την μνημονευόμενη γνωμάτευση, ενώ ,όπως προεκτέθηκε, δεν δεσμεύεται από την καταχωρηθείσα στη δημόσια διαθήκη βεβαίωση του συμβολαιογράφου για την ικανότητα της διαθέτιδος να συντάξει διαθήκη κατά το άρθρο 1719 εδ.3 ΑΚ, η οποία αποτελεί υποκειμενική κρίση και αντίληψη αυτού και μπορεί να ανατραπεί, όπως και, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης, ανετράπη με απλή απόδειξη για το αντίθετο. Μη υπάρχοντος άλλου προς έρευνα λόγου, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων λόγω της ήττας του στη δικαστική δαπάνη των 1ης και 4ου των αναιρεσίβλητων, ως προς τους οποίους συνεχίστηκε η δίκη, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο από πληρεξούσιο δικηγόρο και, χωρίς να καταθέσουν προτάσεις, υπέβαλαν αίτημα για την επιδίκαση δικαστικής δαπάνης σε βάρος του αναιρεσείοντος με δήλωση που καταχωρήθηκε στα πρακτικά του Δικαστηρίου τούτου (άρθ. 106, 176, 183 , 189 § 1, 191 § 2 ΚΠολΔ), όπως αναφέρεται στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Κηρύσσει τη βίαιη διακοπή της δίκης όσον αφορά τους 2ο και 3η των αναιρεσιβλήτων.
Απορρίπτει κατά τα λοιπά την από 16-12-2019 αίτηση του Γ. Κ. και τους από 16-9-2025 πρόσθετους αυτής λόγους για την αναίρεση της υπ' αριθ. 47/2019 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου.
Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.
Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των 1ης και 4ου των αναιρεσιβλήτων εκ ποσού χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Ιανουαρίου 2026.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Φεβρουαρίου 2026.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ