Αριθμός 408/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μιχαήλ Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Ευαγγελία Γίτση και Ελένη - Παναγιώτα Λεβεντέλη, Αρεοπαγίτες

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Ιανουαρίου 2026, με την παρουσία και του γραμματέα Ι. Π. , για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (e-ΕΦΚΑ), όπως μετονομάσθηκε ο "ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (Ε.Φ.Κ.Α.), ως καθολικού διάδοχου του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ" (Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Τσοκανά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: υπό εκκαθάριση Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "WERFEN (ΓΟΥΟΡΦΕΝ) ΕΛΛΑΣ ΙΑΤΡΙΚΑ ΕΠΕ - ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Χριστοδούλου, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-7-2014 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης εταιρείας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις 1718/2021 του ίδιου Δικαστηρίου και 3443/2024 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης οποίας ζήτησε το αναιρεσείον νομικό πρόσωπο με την από 11-11-2024 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τον Ν. 3918/2-3-2011 "Διαρθρωτικές αλλαγές στο σύστημα υγείας και άλλες διατάξεις", προκειμένου (όπως αναφέρεται στην Εισηγητική του Έκθεση) να εξασφαλισθεί η ισότιμη πρόσβαση όλων των ασφαλισμένων σε ενιαίο σύστημα παροχής υπηρεσιών υγείας και να επιτευχθεί η σύμπραξη όλων των μονάδων πρωτοβάθμιας υγείας του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) με τις υπάρχουσες δομές όλων των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ) στο πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας ενιαίου δικτύου πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, ορίστηκαν και τα ακόλουθα: Στο άρθρο 17 αυτού, όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 72 του ν. 3984/2011, ορίζεται ότι: "1. Συνιστάται νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (εφεξής Ε.Ο.Π.Υ.Υ. ή Οργανισμός), το οποίο αποτελεί Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης... Η έναρξη λειτουργίας του Οργανισμού ορίζεται έξι μήνες μετά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου. 2. Στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. μεταφέρονται και εντάσσονται ως υπηρεσίες, αρμοδιότητες και προσωπικό ο Κλάδος Υγείας του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών (Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ.) με τις μονάδες υγείας του, το κέντρο διάγνωσης ιατρικής της εργασίας του Ι.Κ.Α. με το σύνολο του εξοπλισμού του, οι Κλάδοι Υγείας του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ) και του Οργανισμού Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών (ΟΑΕΕ), ο Οργανισμός Περίθαλψης Ασφαλισμένων Δημοσίου (ΟΠΑΔ), όπως διαμορφώθηκε με τις διατάξεις του ν. 3655/2008 , ως προς τις παροχές σε είδος. 3... 4. ... 5. ...". Σύμφωνα με το άρθρο 18 του ιδίου νόμου "1. Σκοπός του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας είναι α. Η παροχή υπηρεσιών υγείας στους εν ενεργεία ασφαλισμένους, συνταξιούχους και τα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών τους, των μεταφερόμενων φορέων, σύμφωνα με τα οριζόμενα από τον προβλεπόμενο στο άρθρο 30 Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας του παρόντος νόμου... 2. Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας παρέχεται στους ασφαλισμένους του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ: α) από τις Μονάδες Υγείας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, β) από τους συμβεβλημένους με το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τον ΟΑΕΕ και τον ΟΠΑΔ ιατρούς και γ) από τους ιατρούς των Κέντρων Υγείας και των Περιφερειακών Ιατρείων... 3. ... 4. ...".

Εξάλλου, με το άρθρο 23 του νόμου αυτού ορίστηκε ότι: "1. Οι υπηρεσίες του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. διακρίνονται σε Κεντρική και Περιφερειακές. Α.... Β. α. Τις Περιφερειακές Υπηρεσίες του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. αποτελούν οι υφιστάμενες μονάδες των περιφερειακών υπηρεσιών υγείας του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. , οι υγειονομικές υπηρεσίες αυτού που δεν αποτελούν οργανικές μονάδες και λειτουργούν μέχρι την εφαρμογή του παρόντος ενταγμένες στις υπηρεσίες ασφάλισης, οι υπηρεσίες Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. , που ασκούν αρμοδιότητες σχετικές με παροχές ασθένειας σε είδος και λειτουργούν σε υπηρεσίες ασφάλισης, καθώς και οι περιφερειακές υπηρεσίες των λοιπών εντασσόμενων φορέων και κλάδων υγείας που ασκούν αρμοδιότητες σχετικές με παροχές ασθένειας σε είδος. Από τις περιφερειακές υπηρεσίες υγείας του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. εξαιρούνται οι υπηρεσίες νοσοκομειακής υποστήριξης, οι οποίες μεταφέρονται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος. β...".

Περαιτέρω, στο άρθρο 29 του νόμου αυτού ορίστηκε ότι: "1.Α) Ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. αποτελεί καθολικό διάδοχο των εντασσόμενων φορέων και υπεισέρχεται στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις αυτών. 2 ... 3. Οι συμβάσεις των εντασσόμενων φορέων εξακολουθούν να ισχύουν έναντι του Ε.Ο.Π.Υ.Υ.", ενώ με την μεταβατική διάταξη του άρθρου 33 παρ. 9 του ιδίου νόμου ορίστηκε ότι: "Εκκρεμείς δίκες που αφορούν διαφορές ή υποθέσεις των εντασσόμενων φορέων συνεχίζονται από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ., χωρίς να επέρχεται διακοπή της δίκης. Δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται ισχύουν έναντι του Ε.Ο.Π.Υ.Υ.". Κατ` εξουσιοδότηση της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 23 παρ. 1 Ββ` του ν. 3918/2011 εκδόθηκε η ΥΑ Φ.80000/οικ.32115/2009 (Β` 3010/29.12.2011), με την οποία μεταφέρθηκαν, από 1.1.2012, στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. από το Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. οι Νομαρχιακές Μονάδες Υγείας, οι Τοπικές Μονάδες Υγείας, τα Τοπικά Ιατρεία, τα Διαγνωστικά Κέντρα, οι Υγειονομικές Υπηρεσίες που δεν αποτελούσαν οργανικές μονάδες και λειτουργούσαν μέχρι τότε ενταγμένες στις υπηρεσίες ασφάλισης του Ιδρύματος κ.λπ., οι οποίες αποτελούσαν, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 3 του π.δ. 266/1989, μαζί με τις λοιπές αναφερόμενες εκεί υπηρεσίες, τις Υπηρεσίες Υγείας του ΙΚΑ. Από τις διατάξεις που προαναφέρθηκαν συνάγεται ότι με το άρθρο 17 του Ν. 3918/2011 συστήθηκε ως ΝΠΔΔ ο ΕΟΠΥΥ, με σκοπό, μεταξύ άλλων, την παροχή υπηρεσιών υγείας στους εν ενεργεία ασφαλισμένους, στους συνταξιούχους και στα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ), που εντάχθηκαν σε αυτόν, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και το ΝΠΔΔ με την επωνυμία ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ότι ο ΕΟΠΥΥ, κατά το άρθρο 29 παρ. 1 και 9 και 33 παρ. 9 του ιδίου νόμου, αποτελεί καθολικό διάδοχο των ΦΚΑ, που εντάσσονται σε αυτόν, στα οποία περιλαμβάνεται και το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ως προς τις παροχές υγείας σε είδος, οι δε συμβάσεις των εντασσομένων φορέων εξακολουθούν να ισχύουν έναντι του ΕΟΠΥΥ, ο οποίος συνεχίζει τις εκκρεμείς δίκες χωρίς να επέρχεται διακοπή της δίκης. Επομένως, μετά τον Ν. 3918/2011, για τις προμήθειες του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ του προγενέστερου του νόμου αυτού χρονικού διαστήματος, συνεχίζουν τις σχετικές δίκες ως καθολικοί διάδοχοι του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ο ΕΟΠΥΥ, αν οι προμήθειες αυτές αφορούν τον κλάδο υγείας του ΙΚΑ (ΑΠ 578/2025, ΑΠ 1554/2023, ΑΠ 407/2023, ΑΠ 1990/2022, ΣτΕ 759/2020) και τα αναφερόμενα στο άρθρο 32 του νόμου αυτού νοσοκομεία του Εθνικού Συστήματος Υγείας, στα οποία εντάχθηκαν τα αντίστοιχα νοσοκομεία του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, αν αφορούν προμήθειες του αντίστοιχου Νοσοκομείου του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (ΑΠ 578/2025, ΑΠ 1990/2022, ΑΠ 1308/2021, ΣτΕ 2856/2020). Ακολούθως, με τον ν. 4238/2014 "Πρωτοβάθμιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.), αλλαγή σκοπού Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και λοιπές διατάξεις", ο οποίος άρχισε να ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 56 του νόμου αυτού, από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (17-2-2014), ορίσθηκε στην παρ. 2 του άρθρου 1, με τον τίτλο "Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας", που εντάσσεται στο πρώτο κεφάλαιο του νόμου, ότι: "Στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ.) συνιστάται Πρωτοβάθμιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.) που λειτουργεί στις Διοικήσεις Υγειονομικών Περιφερειών (Δ.Υ.Πε.) της Χώρας" και στο άρθρο 2 ότι: "1. Τα Κέντρα Υγείας και οι λοιπές Μονάδες παροχής υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας των Δ.Υ.Πε. αποτελούν τις δημόσιες δομές παροχής υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Π.Ε.Δ.Υ.. 2. ... 3. Οι Μονάδες παροχής υπηρεσιών Π.Φ.Υ. του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) μεταφέρονται και εντάσσονται στην οργανωτική δομή των Δ.Υ.Πε. ως αποκεντρωμένες μονάδες τους, εξαιρουμένων των Φαρμακείων του Ε.Ο.ΠΥ.Υ., τα οποία παραμένουν και λειτουργούν στον Οργανισμό. 4. ...". Στο δεύτερο κεφάλαιο του ιδίου νόμου, υπό τον τίτλο "Ρυθμίσεις σχετικά με το νέο σκοπό του Ε.Ο.Π.Υ.Υ.", ορίσθηκε στο άρθρο 8 ότι: "1. Σκοπός του Εθνικού Οργανισμού Παροχών Υπηρεσιών Υγείας είναι: α) Η αγορά υπηρεσιών υγείας για τους ασφαλισμένους, τους συνταξιούχους, καθώς και για τα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών τους, των μεταφερθέντων φορέων, σύμφωνα με το οριζόμενα στον Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας του Οργανισμού...β)... γ)... δ)... ", ενώ στο άρθρο 21 του ίδιου νόμου, που τιτλοφορείται "Μισθοδοσία προσωπικού, οικονομική διαχείριση και μεταβίβαση κινητής και ακίνητης περιουσίας" και εντάσσεται στο τρίτο κεφάλαιο αυτού με τίτλο: "Ρυθμίσεις σχετικά με την διαθεσιμότητα/κινητικότητα υπαλλήλων του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., οικονομικά και θέματα προσωπικού", ορίζεται ότι: "1. ... 2. ...4. Οι πάσης φύσεως λειτουργικές δαπάνες των Κέντρων Υγείας και Περιφερειακών Ιατρείων αυτών, καθώς και των Μονάδων Παροχής Υπηρεσιών Π.Φ.Υ. που εντάσσονται στις Δ.Υ.Πε. και αποτελούν αποκεντρωμένες μονάδες αυτών, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, βαρύνουν τις πιστώσεις του προϋπολογισμού των κλειστών-σφαιρικών προϋπολογισμών εσόδων-εξόδων των Δ.Υ.Πε. Οι αντίστοιχες πιστώσεις που είναι εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. για το σκοπό αυτόν από 1.1.2015 μεταφέρονται και εγγράφονται στους προϋπολογισμούς των Δ.Υ.Πε... 5. Για λόγους εύρυθμης λειτουργίας και διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος τα Κέντρα Υγείας, τα περιφερειακά Ιατρεία, καθώς και οι μονάδες παροχής υπηρεσιών Π.Φ.Υ. που μεταφέρονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος και αποτελούν αποκεντρωμένες μονάδες των Δ.Υ.ΠΕ. , εξακολουθούν με την υφιστάμενη διαδικασία έως και τις 31.12.2014, να εφοδιάζονται με πάσης φύσεως φαρμακευτικό, υγειονομικό και λοιπό υλικό, καθώς και κάθε είδους παροχή υπηρεσιών, αντιστοίχως από τα νοσοκομεία διασύνδεσης και τις υπηρεσίες του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Οι δαπάνες αυτές, επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς των νοσοκομείων και του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , από τους οποίους εξακολουθεί να διενεργείται η ενταλματοποίηση και εκκαθάριση των δαπανών αυτών, σύμφωνα με τα σχετικά παραστατικά, που θα εκδοθούν έως την ως άνω αναφερόμενη ημερομηνία. ... 6. Τα ακίνητα του Ι.Κ.Α.-ΕΤΑ.Μ. , στα οποία στεγάζονται ή συστεγάζονται Υγειονομικές Υπηρεσίες, Μονάδες Υγείας, το Κέντρο Διάγνωσης Ιατρικής της Εργασίας και λοιπές υπηρεσίες υγείας του Ιδρύματος, καθώς και ο μηχανολογικός, μηχανογραφικός και λοιπός εξοπλισμός, ο οποίος χρησιμοποιείται για την οργάνωση και παροχή των υπηρεσιών υγείας, από την ολοκλήρωση της ένταξης των μονάδων, παραχωρούνται προς χρήση άνευ ανταλλάγματος στις οικείες Δ.Υ.Πε, στις οποίες κατανέμονται οι μονάδες υγείας και το Κέντρο Διάγνωσης Ιατρικής της Εργασίας, οι οποίες αναλαμβάνουν κατά αναλογία της χρήσης, την υποχρέωση της πληρωμής των αναλογούντων φόρων, τελών, λογαριασμών κοινής ωφέλειας, εξόδων συντήρησης, καθώς και των αναλογούντων εξόδων για τυχόν απαιτούμενη λειτουργική αναβάθμιση. Τα φαρμακεία του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και οι Επιτροπές Προέγκρισης Φαρμάκων του Οργανισμού, στις Μονάδες Υγείας εξαιρούνται της παραχώρησης... 7. ... 8. Από την ψήφιση του παρόντος, το πάσης φύσεως υγειονομικό, φαρμακευτικό και λοιπό αναλώσιμο υλικό των υγειονομικών μονάδων του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. που εντάσσονται στις Δ.Υ.Πε. , περιέρχεται κατά κυριότητα σε αυτές, με έκδοση διαπιστωτικής πράξης, μετά τη διενέργεια σχετικής απογραφής από τις οικείες Περιφερειακές Διευθύνσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ.

Οι Περιφερειακές Διευθύνσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. έχουν την πλήρη ευθύνη για τη διαφύλαξη της κινητής και ακίνητης περιουσίας μέχρι την οριστική παράδοση της στις οικείες Δ.Υ.Πε. 9. Η νόμιμη εκπροσώπηση των μονάδων που μεταφέρονται, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, δικαστική και εξώδικη ανήκει στους διοικητές των οικείων Υγειονομικών Περιφερειών. Εκκρεμείς δίκες που αφορούν διαφορές ή υποθέσεις των εντασσομένων μονάδων, του ιατρικού, νοσηλευτικού και λοιπού προσωπικού που μετατάσσεται ή μεταφέρεται, συνεχίζονται από τις Διοικήσεις των Υγειονομικών Περιφερειών (Δ.Υ.Πε.), χωρίς να επέρχεται διακοπή δίκης. Δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται ισχύουν έναντι των Δ.Υ.Πε. Εκκρεμείς δίκες που αφορούν διαφορές ή υποθέσεις του πάσης φύσεως προσωπικού των ανωτέρω μονάδων που δεν μεταφέρεται ή μετατάσσεται στις Δ.Υ.Πε. , συνεχίζονται από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , χωρίς να επέρχεται διακοπή και οι δικαστικές αποφάσεις ισχύουν έναντι του Ε.Ο.Π.Υ.Υ...".

Κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 4238/2014, εκδόθηκε η Γ.Π./οικ.16339/182.2014 απόφαση του Υφυπουργού Υγείας (Β` 376), με την οποία κατανεμήθηκαν χωροταξικά, ανά Υγειονομική Περιφέρεια, οι υφιστάμενες Μονάδες Υγείας του ΕΟΠΥΥ, που μεταφέρονται και εντάσσονται στην οργανωτική δομή των Δ.Υ.Πε.

Όπως προκύπτει από την εισηγητική έκθεση του ν. 4238/2014, σκοπός της μεταρρύθμισης, που εισήχθη με τις προπαρατεθείσες διατάξεις αυτού, ήταν, αφενός "η επικέντρωση του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. στην κύρια αποστολή του ως εθνικού ασφαλιστικού φορέα υγείας και η ενδυνάμωση του ρόλου του ως αγοραστή υπηρεσιών υγείας, με ταυτόχρονη κατάργηση του διττού ρόλου του ως αγοραστή και παρόχου υπηρεσιών υγείας" και αφετέρου "η ανάπτυξη του Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ), ενός ενιαίου συστήματος Πρωτοβάθμιου Φροντίδας Υγείας (Π.Φ.Υ.) στην Ελλάδα, μέσω της ενοποίησης των δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και του Ε.Σ.Υ.", με στόχο "τη διασφάλιση μιας επαρκούς αποτελεσματικής και αποδοτικής δέσμης υπηρεσιών υγείας για όλο τον πληθυσμό, την αποτροπή του κατακερματισμού του συστήματος Π.Φ.Υ. και, κατά συνέπεια, τη βελτίωση του συντονισμού του και τη διασφάλιση της ορθολογικότερης διαχείρισης των δομών Π.Φ.Υ., του ανθρώπινου δυναμικού (ιατροί, επισκέπτες υγείας, νοσηλευτές, μαίες, φυσικοθεραπευτές κλπ) και των τεχνολογικών και λοιπών πόρων". Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται (άρθρο 2 ν. 4238/2014) με τη μεταφορά και ένταξη των Μονάδων παροχής υπηρεσιών Π.Φ.Υ. του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. στην οργανωτική δομή των Δ.Υ.Πε., οι οποίες αποτελούν, όπως προαναφέρθηκε, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (άρθρο 1 παρ. 2 ν. 3329/2005). Ενόψει αυτής της αναμόρφωσης του Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας, ο νομοθέτης στο άρθρο 21 του ν. 4238/2014 προέβλεψε τα σχετικά με τη μισθοδοσία προσωπικού, την οικονομική διαχείριση και τη μεταβίβαση της κινητής και ακίνητης περιουσίας των Μονάδων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Π.Φ.Υ.) που μεταφέρονται και εντάσσονται στις Δ.Υ.Πε. Ειδικότερα δε, από τον συνδυασμό των διατάξεων των παρ. 4 και 5 του ως άνω άρθρου 21 προκύπτει ότι, από 1-1-2015, οι πάσης φύσεως "λειτουργικές" δαπάνες των Κέντρων Υγείας και Περιφερειακών Ιατρείων, καθώς και των Μονάδων Παροχής Υπηρεσιών Π.Φ.Υ. που εντάσσονται στις Δ.Υ.Πε, βαρύνουν τις πιστώσεις του προϋπολογισμού των Δ.Υ.Πε. και, για τον λόγο αυτόν, οι αντίστοιχες πιστώσεις που αφορούν τις "λειτουργικές" αυτές δαπάνες των εντασσόμενων Μονάδων και είναι εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , μεταφέρονται και εγγράφονται στους προϋπολογισμούς των Δ.Υ.Πε. , οι αρμόδιες υπηρεσίες των οποίων αναλαμβάνουν, ακολούθως, τη σύνταξη και εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2015, λαμβάνοντας υπόψη τα απολογιστικά στοιχεία (έσοδα - έξοδα) των εντασσόμενων Μονάδων για τα έτη 2013 και 2014 και την κατάρτιση ετήσιου προγράμματος προμηθειών και υπηρεσιών, ενώ προβλέπεται, για λόγους εύρυθμης λειτουργίας και διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος, ένα μεταβατικό διάστημα από την έναρξη ισχύος του νόμου (17-2-2014) μέχρι την 31-12-2014, κατά το οποίο οι Μονάδες Παροχής Υπηρεσιών Π.Φ.Υ. του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , που μεταφέρονται στις Δ.Υ.Πε. θα εξακολουθούν να εφοδιάζονται με πάσης φύσεως ιατροτεχνολογικά προϊόντα και κάθε είδους παροχή υπηρεσιών από τις υπηρεσίες του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και οι δαπάνες για το διάστημα αυτό θα επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Κατά συνέπεια, οι προϋπολογισμοί των Δ.Υ.Πε. βαρύνονται, μόνον, με τις τρέχουσες λειτουργικές δαπάνες των εντασσόμενων Μονάδων και στους προϋπολογισμούς των Δ.Υ.Πε. μεταφέρονται από τον προϋπολογισμό του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. οι αντίστοιχες πιστώσεις που αφορούν αυτές τις δαπάνες, δηλαδή τις τρέχουσες δαπάνες λειτουργίας τους, ενώ και από το γεγονός ότι προβλέπεται το μεταβατικό στάδιο (17-2-2014 έως 31-12-2014), κατά το οποίο οι λειτουργικές δαπάνες των εντασσόμενων Μονάδων εξακολουθούν να βαρύνουν τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , με σκοπό, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του νόμου, την απρόσκοπτη λειτουργία των εν λόγω Μονάδων, προκύπτει ότι ο νομοθέτης, επιδιώκοντας τη σταθεροποίηση και την εύρυθμη λειτουργία του νεοσύστατου Πρωτοβάθμιου Εθνικού Δικτύου Υγείας, μετά την ένταξη σ` αυτό και των Μονάδων παροχής υπηρεσιών Π.Φ.Υ. του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , δεν αποβλέπει στην επιβάρυνση των Δ.Υ.Πε. με επιπλέον οικονομικές υποχρεώσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , πέραν των λειτουργικών δαπανών των εντασσόμενων Μονάδων. Ενόψει τούτων, οι ως άνω διατάξεις των παρ. 4 και 5 του ως άνω άρθρου 21 του ν. 4238/2014, όπως σαφώς προκύπτει από το περιεχόμενό τους, ρυθμίζουν, αποκλειστικά και μόνον, το ζήτημα της κάλυψης των τρεχουσών δαπανών λειτουργίας των Μονάδων του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , που εντάσσονται στις Δ.Υ.Πε. και μεταφέρονται σ` αυτές ως οργανωτικές Μονάδες, οι οποίες δαπάνες προβλέπεται ότι, για μεν το αρχικό μεταβατικό διάστημα από 17-2-2014 έως 31-12-2014, καλύπτονται από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , ενώ από 1-1-2015 καταρτίζονται πλέον από τις υπηρεσίες των Δ.Υ.Πε. ίδιοι προϋπολογισμοί, για τις εντασσόμενες Μονάδες, βάσει ετήσιου προγράμματος προμηθειών και υπηρεσιών που συντάσσεται για τις Μονάδες αυτές. Δεν προβλέπεται, όμως, στις διατάξεις αυτές ούτε από άλλη διάταξη μπορεί να συναχθεί ότι οι Δ.Υ.Πε. καθίστανται οιονεί καθολικοί διάδοχοι του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , υπό την έννοια ότι υπεισέρχονται στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις αυτού και ως προς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές από συμβάσεις, οι οποίες είχαν υπογραφεί με το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και αφορούν προμήθεια ιατρικού υλικού για τις ανάγκες των Μονάδων του, που στη συνέχεια εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , και οι οποίες είχαν ήδη εκτελεστεί έως 31-12-2014, που οι εν λόγω Μονάδες εντάχθηκαν πλέον στις Δ.Υ.Πε. Αλλ` ούτε τούτο προκύπτει από τη διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 21 του ν. 4238/2014, που αναφέρεται σε συνέχιση εκκρεμών δικών για διαφορές των εντασσόμενων Μονάδων και του μετατασσόμενου προσωπικού, διότι η διάταξη αυτή, ερμηνευομένη στο πλαίσιο του προαναφερθέντος συστήματος, δεν αφορά θέματα και υποθέσεις που, κατά τα προαναφερθέντα δεν μεταφέρθηκαν στις Δ.Υ.Πε. Επομένως, για τις συμβάσεις προμηθειών του κλάδου υγείας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, που μεταβιβάστηκαν στον ΕΟΠΥΥ με τον Ν. 3918/2011, εξακολουθεί να νομιμοποιείται ο ΕΟΠΥΥ και δεν νομιμοποιούνται οι αντίστοιχες Δ.Υ.Πε. (ΑΠ 578/2025, ΑΠ 1554/2023, ΑΠ 407/2023, ΑΠ 1990/2022, ΣΤΕ 759/2020). Στη συνέχεια, με το άρθρο 51 παρ. 1 του Ν. 4387/12-5-2016 συστήθηκε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) με την επωνυμία "Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης" (Ε.Φ.Κ.Α.) και έδρα την Αθήνα, το οποίο τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης), ενώ ορίστηκε ότι από 1/1/2017, που αρχίζει η λειτουργία του, εντάσσονται σ` αυτό αυτοδίκαια οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης(ΦΚΑ), που αναφέρονται στο άρθρο 53 επ. του ιδίου νόμου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και το έως τότε υφιστάμενο ΝΠΔΔ με την επωνυμία ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, όπως αυτό είχε παραμείνει μετά την ίδρυση του ΕΟΠΥΥ και την ένταξη των νοσοκομείων του στο ΕΣΥ, των οποίων ΦΚΑ ο ΕΦΚΑ καθίσταται οιονεί καθολικός διάδοχος, ως σκοπός του Ε.Φ.Κ.Α. δε ορίστηκε η κάλυψη των υπακτέων στην ασφάλιση του προσώπων για τους ασφαλιστικούς κινδύνους, που προβλέπονται από την οικεία νομοθεσία, με την προβλεπόμενη στο νόμο αυτόν χορήγηση: α. μηνιαίας κύριας σύνταξης, λόγω γήρατος, αναπηρίας και θανάτου στους ασφαλισμένους ή/και στα μέλη της οικογενείας τους, β. η χορήγηση προσυνταξιοδοτικών και άλλων παροχών στους συνταξιούχους ...γ. παροχών ασθένειας σε χρήμα, δ. ειδικών προνοιακών επιδομάτων και ε. κάθε άλλης παροχής σε χρήμα ή υπηρεσιών, για τις οποίες καθίσταται αρμόδιος ο Ε.Φ.Κ.Α. ενώ με το άρθρο 51 Α` παρ. 1 του ιδίου νόμου, το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 1 του Ν. 4670/2020, που άρχισε να ισχύει από 1/3/2020, ο ΕΦΚΑ μετονομάσθηκε από την 1-3-2020 σε "Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης", αποκαλούμενος στο εξής "e-Ε.Φ.Κ.Α.". Εξάλλου ο Ν. 4430/31-10-2016, στην παρ. 1 του άρθρου 52 αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο "Εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.), ως καθολικού διαδόχου των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης", όρισε ότι: "1α) Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) θα χρηματοδοτηθεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό τα οικονομικά έτη 2016 και 2017 για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών του Οργανισμού, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί στις 30-4-2016 προς τα Φαρμακεία, λοιπούς συμβεβλημένους ιδιώτες παρόχους υπηρεσιών υγείας (ιατρούς, κλινικές, διαγνωστικά κέντρα, εργαστήρια κ.λπ.), "φαρμακευτικές εταιρείες, προμηθευτές υγειονομικού και λοιπού υλικού κ.λπ." (όπως το εντός εισαγωγικών τμήμα προστέθηκε με το άρθρο 34 παρ. 4 περ. α` του ν. 4447/2016 ...) β) Ως ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. νοούνται εκείνες που αφορούν τα πριν τις 31-12-2012 έτη και για τις οποίες έχουν εκδοθεί τα προβλεπόμενα κατά περίπτωση, κατά το χρόνο υποβολής, παραστατικά στοιχεία και οι οποίες δεν έχουν εκκαθαρισθεί", ενώ στην παρ. 4 του ιδίου άρθρου 52 όριζε ότι: "4. Η εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του Οργανισμού που πραγματοποιείται από Φ.Κ.Α. των οποίων οι κλάδοι υγείας εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 29 παρ. 10 του Ν. 3918/2011, όπως ισχύει, διενεργείται το αργότερο έως 30-6-2017". Η διάταξη αυτή της παρ. 4 του άρθρου 52 του Ν. 4430/2016 αντικαταστάθηκε από το άρθρο 97 παρ. 1 α' του Ν. 4486/7-8-2017 ως ακολούθως: "4. Μετά τις 30-6-2017 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., που προέρχονται από Φ.Κ.Α., των οποίων οι κλάδοι υγείας εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ, μεταφέρονται, παρακολουθούνται και βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Ε.Φ.Κ.Α.. Εκκρεμείς δίκες που αφορούν διαφορές από τις ως άνω ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, συνεχίζονται από τον Ε.Φ.Κ.Α. , χωρίς να επέρχεται διακοπή της δίκης και οι δικαστικές αποφάσεις ισχύουν και εκτελούνται σε βάρος του προϋπολογισμού του Ε.Φ.Κ.Α. Από τις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου εξαιρούνται οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των πρώην ΟΠΑΔ, πρώην Οίκου Ναύτου και πρώην ΤΑΥΤΕΚΩ οι οποίες εξακολουθούν να παρακολουθούνται και να βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και εξοφλούνται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο". Μεταγενέστερα, ο Ν. 4578/3-12-2018 όρισε στο άρθρο 12 αυτού, που φέρει τον τίτλο "Εκκαθάριση και πληρωμή ληξιπροθέσμων υποχρεώσεων του κλάδου υγείας των Φ.Κ.Α. που εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ.", όπως η περιπτ. α` της παρ. 1 αυτού συμπληρώθηκε από τότε που άρχισε να ισχύει με το άρθρο 44 του ν. 4611/17-5-2019 ότι: "1. α) Ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του κλάδου υγείας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ), που εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. προς τα φαρμακεία, λοιπούς συμβεβλημένους ιδιώτες παρόχους υπηρεσιών υγείας (ιατρούς, κλινικές, διαγνωστικά κέντρα, εργαστήρια κ.λπ.), φαρμακευτικές εταιρείες, προμηθευτές υγειονομικού και λοιπού υλικού κ.λπ., και προς ασφαλισμένους των ΦΚΑ, εκκαθαρίζονται και πληρώνονται από τον ΕΦΚΑ μέχρι 31-12-2020. Από τις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου εξαιρούνται οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του πρώην Ο.Π.Α.Δ./Τομέας Ασφαλισμένων Δημοσίου, πρώην Οίκου Ναύτου και πρώην Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω. , οι οποίες εξακολουθούν να παρακολουθούνται από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και να βαρύνουν τον προϋπολογισμό του και εξοφλούνται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 52 του ν. 4430/2016 .... β) Ως ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, νοούνται εκείνες που αφορούν τα έτη από 1-1-2006 και εντεύθεν, για τις οποίες έχουν εκδοθεί τα προβλεπόμενα, κατά περίπτωση, παραστατικά ή αποδεικνύεται η παροχή των υπηρεσιών ή η παραλαβή των προϊόντων και οι οποίες δεν έχουν εξοφληθεί έως την έναρξη ισχύος του παρόντος" και στο άρθρο 13, με τον τίτλο "Νομική παράσταση ΕΦΚΑ υπέρ Ε.Ο.Π.Υ.Υ." ότι: "1. Σε δίκες που αφορούν αξιώσεις ή υποχρεώσεις των κλάδων υγείας που μεταφέρθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 3918/2011, την παρ. 17 του άρθρου 13 του ν. 4052/2012 .. και το εδάφιο 1β της υποπαραγράφου ΙΒ.1 της παρ. ΙΒ` του άρθρου μόνου του ν. 4093/2012 ..., στις οποίες διάδικος είναι το πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, νυν ΕΦΚΑ, ή/και ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , ο ΕΦΚΑ εξακολουθεί να νομιμοποιείται στη διεξαγωγή των δικών αυτών και η νομιμοποίηση αυτή περιλαμβάνει και την άσκηση ένδικων μέσων, μέχρι και την αμετάκλητη περάτωσή τους. Η νομική θέση του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. στις δίκες αυτές δεν θίγεται. Οι αποφάσεις δεσμεύουν τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και εκτελούνται υπέρ και εις βάρος του. 2. Οι διατάξεις του παρόντος καταλαμβάνουν και τις εκκρεμείς, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, δίκες". Από το συνδυασμό όλων των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι, μετά τις 30-6-2017, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 52 παρ. 4 του ν. 4430/2016, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε από το άρθρο 97 παρ. 1α του ν. 4486/2017, οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. που προέρχονται από Φ.Κ.Α., των οποίων οι κλάδοι υγείας εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , όπως είναι και το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, όπως προαναφέρθηκε, (πλην εκείνων του πρώην ΟΠΑΔ, πρώην Οίκου Ναύτου και πρώην ΤΑΥΤΕΚΩ), "μεταφέρονται, παρακολουθούνται και βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφαλίσεως (Ε.Φ.Κ.Α.)" και οι εκκρεμείς δίκες που αφορούν διαφορές από τις ως άνω ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις συνεχίζονται από τον Ε.Φ.Κ.Α. , χωρίς να επέρχεται διακοπή της δίκης και συνεπώς στις δίκες αυτές δεν νομιμοποιείται πλέον να παραστεί ο ΕΟΠΠΥ, αλλά ο ΕΦΚΑ και ήδη ο ε-ΕΦΚΑ (ΑΠ 578/2025, ΑΠ 1408/2024, ΑΠ 1554/2023, ΑΠ 407/2023, ΑΠ 1990/2022, ΣτΕ 759/2020).

Εξάλλου, ο νομοθέτης αποβλέποντας στην εξόφληση όλων των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του κλάδου υγείας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ), που εντάχθηκαν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , από 1.1.2006 και εντεύθεν, όρισε μεν με το άρθρο 12 του ν. 4578/2018, ότι οι υποχρεώσεις αυτές "εκκαθαρίζονται και πληρώνονται από τον Ε.Φ.Κ.Α." μέχρι 31-12-2020 (πλην εκείνων του πρώην ΟΠΑΔ, πρώην Οίκου Ναύτου και πρώην ΤΑΥΤΕΚΩ), ήδη δε, μετά από διαδοχικές παρατάσεις, μέχρι τις 30-6-2026, δυνάμει του άρθρου 50 παρ. 1 του Ν. 5243/2025, που τροποποίησε το ανωτέρω άρθρο, όμως η τυχόν πάροδος άπρακτης της ενδεικτικής προθεσμίας καταβολής των χρεών αυτών από τον e-Ε.Φ.Κ.Α δεν αναιρεί την υποχρέωση του να τα καταβάλει και μετά την ημερομηνία αυτή, αφού η διάταξη του άρθρου 52 παρ. 4 του ν. 4430/2016, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε από το άρθρο 97 παρ. 1α του ν. 4486/2017, η οποία καθιερώνει την σχετική υποχρέωση του e-Ε.Φ.Κ.Α εξακολουθεί να ισχύει.

Περαιτέρω, με το άρθρο 13 του ιδίου ανωτέρω ν. 4578/2018 επιλύθηκαν θέματα νομικής παράστασης του Ε.Φ.Κ.Α. υπέρ Ε.Ο.Π.Υ.Υ. σε εκκρεμείς δίκες, τις οποίες καταλαμβάνουν οι διατάξεις του άρθρου αυτού, και ορίστηκε ότι η νομική θέση του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. στις δίκες αυτές δεν θίγεται και ότι οι αποφάσεις δεσμεύουν τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και εκτελούνται σε βάρος του. Η διάταξη, όμως, αυτή, ορώμενη σε συνδυασμό με τις προπαρατεθείσες ρυθμίσεις, πρέπει να ερμηνευθεί ότι δεν αφορά τις εκκρεμείς δίκες του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. που συνεχίζονται από τον Ε.Φ.Κ.Α. και αφορούν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , οι οποίες προέρχονται από Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (Φ.Κ.Α.), που οι κλάδοι υγείας τους εντάχθηκαν, με την παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 3918/2011, στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , και οι οποίες, κατά τα προεκτεθέντα, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.4 του ιδίου άρθρου 52 του ν. 4430/2016, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 97 παρ. 1α του ν. 4486/2017 "μεταφέρονται, παρακολουθούνται και βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Ε.Φ.Κ.Α." (που, άλλωστε, και δυνάμει των νεότερων διατάξεων του άρθρου 12 του ν. 4578/2018 "εκκαθαρίζονται και πληρώνονται από τον Ε.Φ.Κ.Α."), αλλά εκείνες τις εκκρεμείς δίκες που έχουν ως αντικείμενο τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (πρώην Ο.Π.Α.Δ, πρώην Οίκου Ναύτου, πρώην Τ.Α.Υ.Τ.Ε.Κ.Ω.), οι οποίες εντάχθηκαν μεν στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. , με τις ίδιες διατάξεις, αλλά δεν μεταφέρθηκαν, μετά τις 30-6-2017, προς εξόφληση στον Ε.Φ.Κ.Α. , διότι εξαιρέθηκαν ρητώς, κατά τα ανωτέρω (άρθρο 52 παρ. 4 ν. 4430/2016, όπως ισχύει και άρθρο 12 ν. 4578/2018), και εξακολουθούν να παρακολουθούνται από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και να βαρύνουν τον προϋπολογισμό του (ΑΠ 578/2025, ΑΠ 1408/2024, ΑΠ 1554/2023, ΑΠ 407/2023, ΑΠ 1990/2022, ΣτΕ 759/2020). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή (ΟλΑΠ 7/2006, ΟλΑΠ 4/2005). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να καθορίζονται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή της (ΟλΑΠ 20/2005, ΟλΑΠ 32/1996), άλλως ο λόγος αυτός είναι αόριστος και γι' αυτό απορριπτέος ως απαράδεκτος. Τέλος, η νομιμοποίηση του διαδίκου, αποτελεί, σύμφωνα με το άρθρο 68 ΚΠολΔ, ουσιαστική προϋπόθεση για την παροχή δικαστικής προστασίας.
Συνεπώς, η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχει ή όχι η προϋπόθεση αυτή, ιδρύει τον ανωτέρω αναιρετικό λόγο του αριθμού 1 του άρθρου 559 (ΟλΑΠ 25/2008, ΑΠ 578/2025, ΑΠ 1408/2024, ΑΠ 915/2021, ΑΠ 42/2021).

Στην προκειμένη περίπτωση η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων: Η αναιρεσίβλητη εταιρεία, η οποία ήδη τελεί υπό εκκαθάριση, άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά των εναγόμενων: 1) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ)", ως καθολικού διαδόχου του ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ (ΙΚΑ)" (ήδη μη διάδικο) και 2) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ (ΙΚΑ)", του οποίου τελευταίο οιονεί καθολικό διάδοχο νομικό πρόσωπο είναι το ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ (e-ΕΦΚΑ)" (ήδη αναιρεσείον), την από 21-7-2014 αγωγή της, με την οποία ζήτησε, όπως παραδεκτά περιόρισε το αίτημα της, κυρίως με βάση τις συναφθείσες διαδοχικές συμβάσεις πωλήσεως και επικουρικά σύμφωνα με τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των ως άνω εναγομένων ΝΠΔΔ, ευθυνομένων εις ολόκληρον έκαστο, να της καταβάλουν νομιμοτόκως, όπως αναφέρεται στην αγωγή, το ποσό των 80.239,24 ευρώ, το οποίο αποτελεί την οφειλή τους για ιατρικά (οστομικά) υλικά, τα οποία πωλήθηκαν με τιμολόγια και παραδόθηκαν από αυτήν στο εναγόμενο ΙΚΑ και ειδικότερα στα αναφερόμενα στην αγωγή υποκαταστήματα αυτού, τα οποία και τα παρέλαβαν, κατά το χρονικό διάστημα από 27-12-2006 έως 21-12-2011. Επί της ως άνω αγωγής εκδόθηκε η υπ' αριθ. 1718/2021 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία α) απορρίφθηκε η αγωγή ως προς τον ΕΟΠΥΥ, λόγω έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης αυτού, σύμφωνα με την διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 52 παρ. 4 του Ν. 4430/2016, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 97 παρ. 1 α' του Ν. 4486/2017, β) απορρίφθηκε η αγωγή ως προς το ΝΠΔΔ e-ΕΦΚΑ, που υπεισήλθε στη θέση του δευτέρου εναγόμενου ΝΠΔΔ "ΙΚΑ-ΕΤΑΜ" ως προς την επικουρική βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, η οποία κρίθηκε αόριστη και γι' αυτό απαράδεκτη και ως προς τα αιτούμενα ποσά όλων των ετών, πλήν του έτους 2010, τα οποία κρίθηκαν ως μη νόμιμα κατά την κυρία βάση από την σύμβαση, γιατί, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, οι διαδοχικές συμβάσεις πώλησης καταρτίστηκαν με απευθείας ανάθεση, χωρίς να προηγηθεί της σύναψής τους διαγωνισμός, η δε ετήσια δαπάνη υπερβαίνει το νόμιμο όριο των (αναλογως το έτος) 15.000 και 20.000 ευρώ και γ) έγινε αυτή δεκτή η αγωγή ως προς το ΝΠΔΔ e-ΕΦΚΑ για τις πωλήσεις του έτους 2010 και αναγνωρίστηκε η υποχρέωση του να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 8.458,71 ευρώ νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής, με επιτόκιο ποσοστού 6% ετησίως μέχρι τις 30-4-2019 και με το επιτόκιο του άρθρου 45 παρ. 1 Ν. 4607/2019 από 1-5-2019 και μέχρι την εξόφληση. Το αναιρεσείον ΝΠΔΔ άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής, χωρίς να προσβάλλει τις ουσιαστικές παραδοχές της, με βάση τις οποίες έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή, η οποία έφεση απορρίφθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, που επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, επί δε του κρίσιμου πρώτου λόγου έφεσης, με τον οποίο το αναιρεσείον προέβαλε ότι έσφαλμένα απορρίφθηκε ο ισχυρισμός, που προέβαλε πρωτοδίκως ότι δεν νομιμοποιείται παθητικά το ίδιο, αλλά ο ΕΟΠΥΥ, κατά τα άρθρα 17 και 29 του Ν.3918/2011 και συνεπώς έπρεπε να απορριφθεί η αγωγή ως προς αυτό, το Εφετείο απέρριψε τον λόγο έφεσης αυτόν με την ακόλουθη αιτιολογία: "Ο λόγος αυτός...πρέπει ν' απορριφθεί ως μη νόμιμος, καθόσον, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη μείζονα σκέψη, ο Ε.Ο.Π Υ.Υ. είχε υπεισέλθει προγενέστερα, δυνάμει της διάταξης της παρ. 1 του άρθρου 29 του ν. 3918/2011, στις υποχρεώσεις του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ. , ο δεύτερος, ωστόσο, εναγόμενος (e-Ε.Φ.Κ.Α.) νόμιμα συνεχίζει, ως αποκλειστικά παθητικά νομιμοποιούμενος, την εκκρεμή δίκη που ανοίχθηκε με την υπό κρίση αγωγή, καθόσον οι ένδικες απαιτήσεις προέρχονται από ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις..., που προέρχονται από Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (Φ.Κ.Α.), των οποίων οι κλάδοι υγείας εντάχθηκαν, με την παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 3918/2011, στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και οι οποίες (απαιτήσεις), σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.4 του ιδίου άρθρου 52 του ν. 4430/2016, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 97 παρ. 1 α' του ν. 4486/2017 "μεταφέρονται, παρακολουθούνται και βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Ε.Φ.Κ.Α." (που, άλλωστε, και δυνάμει των νεότερων διατάξεων του άρθρου 12 του ν. 4578/2018 εκκαθαρίζονται και πληρώνονται από τον Ε.Φ.Κ.Α.)".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο με συνοπτικές αιτιολογίες, που συμπληρώνονται παραδεκτά, κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ, με τις αιτιολογίες της απόφασης αυτής, αφού δεν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, και απέρριψε τον πρώτο λόγο έφεσης του αναιρεσείοντος, επικυρώνοντας την εκκαλούμενη απόφαση που είχε κρίνει κατά τον ίδιο τρόπο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 52 παρ. 4 του Ν. 4430/2016, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 97 παρ. ια' του Ν. 4486/2017 και 12 του Ν. 4578/2018, οι οποίες ήταν εφαρμοστέες και, επίσης, ορθά δεν εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 1,2 και 29 παρ. 1,3 του Ν. 3918/2011 και 13 του Ν. 4578/2018, η οποίες δεν ήταν εφαρμοστέες σύμφωνα με την προηγηθείσα μείζονα σκέψη, αφού, κατά τις ουσιαστικές παραδοχές της πρωτόδικης απόφασης, οι οποίες δεν προσβλήθηκαν με την έφεση του αναιρεσείοντος, η αναιρεσίβλητη εταιρία είχε ληξιπρόθεσμη απαίτηση κατά του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ποσού 8.458,71 ευρώ, με βάση τις αναφερόμενες στην πρωτόδικη απόφαση διαδοχικές συμβάσεις πώλησης οστομικών υλικών από την ίδια προς το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, που συνάφθηκαν και εκτελέστηκαν εντός του έτους 2010 και κάθε μία των οποίων δεν υπερέβαινε το ποσό των 2.500 ευρώ, ούτε συνολικά υπερέβησαν για το έτος 2010 το ποσό των 20.000 ευρώ και οι οποίες δεν είχαν εξοφληθεί μέχρι τις 30-6-2017, τόσο από το αρχικά δεύτερο εναγόμενο ΙΚΑ, όσο και από τον οιονεί καθολικό διάδοχό του ΕΟΠΥΥ, και συνεπώς, η εκκρεμής ενώπιον τόσον ενώπιον του πρωτοβαθμίου όσον και ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου δίκη, αφορώσα στις ανωτέρω ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του κλάδου υγείας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, που μεταβιβάστηκαν στον ΕΟΠΥΥ με το Ν. 3918/2011 (και παρέμειναν σε αυτόν και μετά το Ν. 4238/2014 αφού δεν μεταφέρθηκαν στις ΔΥΠε, όπως προαναφέρθηκε) συνεχίστηκε νομίμως πλέον από τον ΕΦΚΑ (και ήδη τον "e-ΕΦΚΑ"), στον οποίο οι υποχρεώσεις αυτές μεταφέρθηκαν και βαρύνουν τον προϋπολογισμό του, χωρίς να επέλθει διακοπή της δίκης, και ο οποίος πλέον μόνος νομιμοποιείται παθητικά στην ένδικη υπόθεση, χωρίς να παύσει μεταγενέστερα η νομιμοποίηση αυτή του e-ΕΦΚΑ δυνάμει του άρθρου 13 του Ν. 4578/2018, γιατί το άρθρο αυτό δεν αφορά στις ανωτέρω ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις κατά του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, που μεταβιβάστηκαν στον ΕΟΠΥΥ και κατά το άρθρο 52 παρ. 4 του Ν. 4430/2016, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 97 παρ. ια' του Ν. 4486/2017, "μεταφέρονται, παρακολουθούνται και βαρύνουν τον προϋπολογισμό του ΕΦΚΑ", αλλά εκείνες τις εκκρεμείς δίκες που έχουν ως αντικείμενο τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (πρώην ΟΠΑΔ, πρώην Οίκος Ναύτου, πρώην ΤΑΥΤΕΚΩ), οι οποίες εντάχθηκαν μεν στον ΕΟΠΥΥ, αλλά δεν μεταφέρθηκαν μετά τις 30-6-2017 προς εξόφληση στον ΕΦΚΑ, γιατί εξαιρέθηκαν ρητά, και ως εκ τούτου εξακολουθούν να παρακολουθούνται από τον ΕΟΠΥΥ και να βαρύνουν τον προϋπολογισμό του. Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο το αναιρεσείον προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματός της, πρέπει να επιβληθούν, λόγω της ήττας του, στο αναιρεσείον((άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), αφού σημειωθεί ότι για τον υπολογισμό των δικαστικών εξόδων δεν τυγχάνει εφαρμογής, το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957, που προβλέπει περιορισμένο ύψος αυτών ή υποχρεωτικό συμψηφισμό, όταν κάθε διάδικος εν μέρει νικήσει και εν μέρει ηττηθεί, διότι η νομική υπεράσπιση του αναιρεσείοντος δεν διεξήχθη από αντιπρόσωπο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, αλλά από πληρεξούσιο δικηγόρο με πάγια αντιμισθία(ΑΠ 667/2024, ΑΠ 165/2024, ΑΠ 1081/2023).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

- Απορρίπτει την από 11-11-2024 αίτηση του ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (e-ΕΦΚΑ) για αναίρεση της υπ' αριθ. 3443/2024 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Και

- Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Μαρτίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Μαρτίου 2026.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή