Αριθμός 488/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Πλατιά, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νίκη Κατσιαούνη, Απόστολο Φωτόπουλο, Αγγελική Καρδαρά - Εισηγήτρια και Χρυσούλα Μανέτα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 25 Νοεμβρίου 2025, με την παρουσία και της Γραμματέως Α. Α., για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Δήμος Μεταμόρφωσης", που εδρεύει στη Μεταμόρφωση Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρου του Όλγα Γιακουμάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Μ. Κ. του Θ., κατοίκου ..., 2. Ζ. Σ. του Ν., κατοίκου ..., 3. Α. Α. του Π., κατοίκου ..., 4. Φ. Γ. του Χ., κατοίκου ..., 5. Κ. Β. του Χ., κατοίκου ..., 6. Κ. Β. του Π., κατοίκου ..., 7. Μ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., 8. Ν. Μ. του Χ., κατοίκου ..., 9. Χ. Κ. του Ζ., κατοίκου ..., 10. Δ. Δ. του Α., κατοίκου ..., 11. Τ. Δ. του Α., κατοίκου ..., 12. Α. Π. του Ν., κατοίκου ..., 13. Κ. Δ. του Ν., κατοίκου ..., 14. Β. Α. του Δ., κατοίκου ..., 15. Γ. Ε. του Ι., κατοίκου ..., 16. Μ. Ε. - Α. του Ζ., κατοίκου ..., 17. Χ. Λ. του Κ., κατοίκου ..., 18. Ι. Μ. του Λ., κατοίκου ..., 19. Δ. Σ. του Κ., κατοίκου ..., 20. Γ. Φ. του Δ., κατοίκου ..., 21. Μ. Ε. του Π., κατοίκου ..., 22. Σ. Π. του Α., κατοίκου ..., 23. Μ. Σ. του Ι. και της Ζ., κατοίκου ..., 24. Μ. Σ. του Ι., κατοίκου ..., 25. Κ. Φ. του Λ., κάτοικος ..., 26. Ξ. Α. του Κ., κατοίκου ..., 27. Β. Β. του Γ., κατοίκου ..., 28. Χ. Ε. του Δ., κατοίκου ..., 29. Γ. Μ. του Θ., κατοίκου ..., 30. Γ. Ο. του Π., κατοίκου ..., 31. Α. Β. του Γ., κάτοικος ..., 32. Π. Ι. του Β., κατοίκου ..., 33. Φ. Ι. του Ε., κατοίκου ..., 34. Λ. Χ. του Π., κατοίκου ..., 35. Σ. Π. του Γ., κατοίκου ..., 36. Α. Γ. του Σ., κατοίκου ..., 37. Φ. Ι. του Β., κατοίκου ..., 38. Φ. Α. του Ι., κατοίκου ..., 39. Π. Σ. του Θ., κατοίκου ..., 40. Ζ. Μ. του Β., κατοίκου ..., 41. Α. Ε. του Π., κατοίκου ..., 42. Κ. Χ. του Ι., κατοίκου ..., 43. Κ. Μ. του Λ., κατοίκου ..., 44. Λ. Δ. του Δ., κατοίκου ..., 45. Ν. Ι. του Β., κάτοικος ..., 46. Σ. Μ. του Ν., κατοίκου ..., 47. Κ. Δ. του Β., κατοίκου ... 48. Γ. Δ. του Α., κατοίκου ..., 49. Α. Α. του Κ., κατοίκου ..., 50. Ν. Ε. του Γ., κατοίκου ..., 51. Σ. Δ. του Α., κατοίκου ..., 52. Κ. Α. του Κ., κατοίκου ..., 53. Μ. Σ. του Ε., κατοίκου ..., 54. Σ. Α. του Ν., κατοίκου ..., 55. Κ. Γ. του Κ., κατοίκου ..., 56. Α. Ι. του Α., κατοίκου ..., 57. Μ. Η. του Γ., κατοίκου ..., 58. Μ. Γ. του Χ., κατοίκου ..., 59. Ζ. Ι. του Α., κατοίκου ..., 60. Σ. Ι. του Γ., κατοίκου ..., 61. Α. Μ. του Ι., κατοίκου ..., 62. Α. Ε. του Ν., κατοίκου ..., 63. Σ. Χ. του Ι., κατοίκου ..., 64. Ζ. Κ. του Γ., κατοίκου ..., 65. Κ. Ι. του Χ., κατοίκου ..., 66. Κ. Α. του Α., κατοίκου ..., 67. Σ. Ι. του Χ., κατοίκου ..., 68. Μ. Μ. του Δ., κατοίκου ..., 69. Β. Σ. του Π., κατοίκου ..., 70. Κ. Σ. του Λ., κατοίκου ..., 71. Μ. Ε. του Π., κατοίκου ..., 72. Κ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., 73. Κ. Δ. του Γ., κατοίκου ..., 74. Ν. Σ. του Λ., κατοίκου ..., 75. Π. Β. του Γ., κατοίκου ..., 76. Π. Α. του Δ., κατοίκου ..., 77. Α. Γ. του Θ., κατοίκου ..., 78. Γ. Ε. του Π., κατοίκου ..., 79. Π. Θ. του Σ., κατοίκου ..., 80. Τ. Ε. του Θ., κατοίκου ..., 81. Ν. Φ. του Ν., κατοίκου ..., και 82. Μ. Α. του Σ., κατοίκου .... Οι 1ος έως 6η, 8η, 11ος έως 23ος, 25η έως 49η, 51ος, 53ος, 55ος έως 61ος, 63η έως 65ος, 67ος έως 82η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Καμπίτη, ο οποίος δήλωσε ότι διορθώνει το επώνυμο της 43ης στο ορθό Κουσκούση και κατέθεσε προτάσεις. Οι λοιποί (7η, 9ος, 10ος, 24ος, 50ος, 52ος, 54ος, 62η, και 66η) δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-7-2017 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Νέας Ιωνίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 23/2018 του ίδιου Δικαστηρίου και 10911/2024 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων δήμος με την από 13-1-2025 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ο ίδιος ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος στη συζήτηση της αναίρεσης με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος χωρεί στη συζήτηση της υπόθεσης, σαν να ήταν αυτός παρών, υπό την επιφύλαξη όμως ότι η από αυτόν επίσπευση της συζήτησης είχε λάβει χώρα εγκύρως (ΑΠ 720/2025, ΑΠ 943/2024, ΑΠ 491/2025).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 94 παρ. 1 ΚΠολΔ στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, κατά δε το άρθρο 96 παρ. 3 του ίδιου Κώδικα, η πληρεξουσιότητα ενώπιον του Αρείου Πάγου δίνεται μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή με προφορική δήλωση, που καταχωρίζεται στα πρακτικά. Με το άρθρο 63 του ν. 4509/2017 (ΦΕΚ Α 201/22.12.2017) προστέθηκε εδάφιο στην τελευταία αυτή διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 96 ΚΠολΔ, με την οποία ορίσθηκε ότι ειδικά για τις εργατικές διαφορές η πληρεξουσιότητα (ενώπιον του Αρείου Πάγου) μπορεί να δίνεται με ιδιωτικό έγγραφο, το οποίο φέρει βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του διαδίκου από Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή οποιαδήποτε άλλη δημόσια ή δημοτική αρχή.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 104 ΚΠολΔ για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει η πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο, απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως. Κατά δε το δεύτερο εδάφιο της τελευταίας αυτής διάταξης το δικαστήριο εξετάζει και αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης την έλλειψη πληρεξουσιότητας, καθώς και την υπέρβασή της. Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι, εάν εκείνος που επισπεύδει τη συζήτηση απουσιάζει ή παρίσταται αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, αυτός θεωρείται δικονομικά απών και κηρύσσεται άκυρη η κλήση αυτού, με την οποία εμφανίζεται ως επιμελούμενος τη συζήτηση, με αποτέλεσμα να μην χωρεί εφαρμογή της τελευταίας διάταξης για συζήτηση της υπόθεσης από τον Άρειο Πάγο σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (ΟλΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 39/2005, ΑΠ 720/2025, ΑΠ 491/2025).

Στην περίπτωση αυτή, εάν δεν προκύπτει άλλοθεν κλήτευση του απολειπομένου ή μη προσηκόντως παρισταμένου διαδίκου, η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς αυτόν (ΑΠ 720/2025, ΑΠ 491/2025). Τις κλητεύσεις επικαλείται και αποδεικνύει ο παριστάμενος διάδικος (ΟλΑΠ 39/2005, ΑΠ 518/2021). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 576 παρ.3 εδ. β του ιδίου Κώδικα, όπως το εδάφιο αυτό προστέθηκε με το άρθρο 62 του Ν. 4139/2013, σε περίπτωση απλής ομοδικίας, αν κάποιος δεν εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως ως προς όσους εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο ή έχουν κλητευθεί νομίμως και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς (ΑΠ 491/2025, ΑΠ 720/2025, ΑΠ 1691/2022).

Στη προκειμένη περίπτωση η επίσπευση της συζήτησης της ένδικης από 13-1-2025 αίτησης αναίρεσης του αναιρεσείοντος Δήμου Μεταμόρφωσης που στρέφεται κατά των αναιρεσιβλήτων (82 στον αριθμό) και κατά της υπ' αριθμ. 10911/2024 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (δικάσαντος ως Εφετείο), για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, έλαβε χώρα με την επιμέλεια των αναιρεσίβλητων, όπως προκύπτει από την νομίμως επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από αυτούς υπ' αριθμ. ...2025 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της Περιφέρειας του Εφετείου …, Κ. Μ. Από το περιεχόμενό της προκύπτει ότι, κατόπιν έγγραφης παραγγελίας του δικηγόρου Αθηνών Παναγιώτη Καμπίτη, ο οποίος ενεργούσε ως πληρεξούσιος όλων των αναιρεσίβλητων, επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με κλήση προς συζήτηση αυτής για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (25-11-2025), επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσείοντα Δήμο. Κατά τη συζήτηση της ως άνω αίτησης αναίρεσης στην τελευταία αυτή δικάσιμο, οπότε και αυτή εκφωνήθηκε από τη σειρά της στο οικείο πινάκιο, οι εκ των αναιρεσιβλήτων 7η, 9ος, 10ος, 24ος, 50ος, 52ος, 54ος, 62η και 66η, δεν εμφανίσθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ενώ οι λοιποί αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι παρέστησαν, εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Παναγιώτη Καμπίτη, που παραστάθηκε. Από τα στοιχεία, όμως, της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι ο ως άνω δικηγόρος, που έδωσε την παραγγελία για τη ανωτέρω επίδοση, είχε πληρεξουσιότητα να επισπεύσει τη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης και από τους προαναφερόμενους απολειπόμενους, με αριθμούς 7η, 9ος, 10ος, 24ος, 50ος, 52ος, 54ος, 62η και 66η, αναιρεσίβλητους, αφού δεν προσκομίζεται έγγραφη περί τούτου εξουσιοδότησή τους ως προς τον ως άνω δικηγόρο, με βεβαίωση του γνήσιου της υπογραφής τους από Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή άλλη δημόσια ή δημοτική αρχή ή συμβολαιογραφικό προς αυτόν πληρεξούσιο. Κατά συνέπεια, ακύρως επισπεύθηκε η συζήτηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης ως προς τους 7η, 9ο, 10ο, 24ο, 50ο, 52ο, 54ο, 62η και 66η αναιρεσίβλητους.

Εξάλλου, δεν προκύπτει και η εκ μέρους του αναιρεσείοντος Δήμου κλήτευση των ως άνω απολειπόμενων αναιρεσίβλητων, προκειμένου αυτοί να παραστούν κατά την εκδίκαση της αίτησης αναίρεσης κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (25-11-2025).

Συνεπώς, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μείζονα σκέψη, εφόσον οι ανωτέρω απολειπόμενοι αναιρεσίβλητοι δεν επέσπευσαν νόμιμα τη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης, ούτε κλητεύθηκαν νομίμως να παραστούν κατά τη συζήτηση, πρέπει να χωρισθεί η υπόθεση ως προς αυτούς, οι οποίοι συνδέονται με σχέση απλής ομοδικίας με τους λοιπούς αναιρεσίβλητους και να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης ως προς αυτούς (απολειπόμενους). Επίσης, ο 51ος αναιρεσίβλητος Δ. Σ. του Α., ο οποίος, σύμφωνα με τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, εκπροσωπήθηκε από τον δικηγόρο Παναγιώτη Καμπίτη, δεν παρίσταται προσηκόντως, διότι αυτός δεν έχει δώσει εξουσιοδότηση στον ως άνω δικηγόρο για να τον εκπροσωπήσει στην προκείμενη δίκη, αφού τέτοια εξουσιοδότηση χορηγήθηκε από άλλο πρόσωπο και συγκεκριμένα από τον Σ. Σ. του Δ.

Επομένως, και ως προς τον 51ο αναιρεσίβλητο, απλό ομόδικο των λοιπών αναιρεσιβλήτων, ακύρως επισπεύθηκε η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και αφού δεν προκύπτει κλήτευσή του να παραστεί κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της ένδικης αίτησης και ως προς αυτόν.

Περαιτέρω, για τους λοιπούς παριστάμενους προσηκόντως αναιρεσίβλητους πρέπει ο Άρειος Πάγος να χωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης, με την επισήμανση ότι η αναφερόμενη ως "Μ. Κ. του Λ., κάτοικος ...", υπό τον αριθμό 43 των αναιρεσιβλήτων, ονομάζεται "Μ. Κ. του Λ.", όπως διορθώθηκε το επώνυμό της με τη δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου της Παναγιώτη Καμπίτη, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου και αποδεικνύεται από το προσκομιζόμενο από 23-10-2025 έγγραφο πληρεξούσιό της προς τον ως άνω δικηγόρο της με βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής της από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Από τη διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας ή με έφεση, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 559 και 560 του ιδίου Κώδικα από τις οποίες συνάγεται ότι αναίρεση επιτρέπεται αδιαφόρως εάν το δικαστήριο της ουσίας με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση αποφάσισε για την ουσία της υπόθεσης ή δεν εισήλθε στην εξέταση αυτής για τυπικούς λόγους, εφόσον συντρέχει κάποιος νόμιμος λόγος αναίρεσης από τους αναφερόμενους περιοριστικά στις ως άνω διατάξεις του ΚΠολΔ, ο οποίος να αφορά πλημμέλειες της εκάστοτε, αντιστοίχως, απόφασης, προκύπτει ότι αν γίνει κατά τύπους δεκτή η έφεση και απορριφθεί κατ` ουσίαν ή αν αυτή γίνει δεκτή κατ` ουσίαν και εξαφανισθεί η πρωτόδικη απόφαση, σε αναίρεση υπόκειται μόνο η εφετειακή απόφαση, διότι με αυτήν περατώνεται οριστικά η δίκη (ΟλΑΠ 40/1996, ΑΠ 1727/2025, ΑΠ 20/2022) με την επικύρωση και ενσωμάτωση της πρωτόδικης απόφασης στην εφετειακή, στην πρώτη περίπτωση και την εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης από την εφετειακή, στη δεύτερη περίπτωση (ΑΠ 1727/2025, ΑΠ 129/2022).

Εξάλλου, αν ασκηθεί έφεση για την εξαφάνιση πρωτόδικης απόφασης και η έφεση απορριφθεί για λόγους τυπικούς, τότε σε αναίρεση υπόκειται τόσο η εφετειακή απορριπτική απόφαση για την κρίση της σχετικά με την απόρριψη, όσο και η πρωτόδικη απόφαση, ως προς τα από αυτήν κριθέντα στην ουσία (ΑΠ 1727/2025, ΑΠ 1261/2019). Στην περίπτωση αυτή και εφόσον η έφεση δεν απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη, αλλά για άλλους τυπικούς λόγους, η απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου καθίσταται τελεσίδικη με την έκδοση της απόφασης που απορρίπτει για τυπικούς λόγους την έφεση (ΑΠ 1727/2025, ΑΠ 129/2022, ΑΠ 995/2020). Αν, όμως, η έφεση απορριφθεί ως εκπρόθεσμη η προθεσμία άσκησης αναίρεσης κατά της πρωτόδικης απόφασης έχει ως αφετηρία όχι την επίδοση ή τη δημοσίευση της εφετειακής απορριπτικής απόφασης, αλλά την επίδοση ή αναλόγως τη δημοσίευση της ίδιας της πρωτόδικης απόφασης, αφού διαφορετικά, όπως προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 552, 553 παρ.1, 554 και 564 ΚΠολΔ, καταστρατηγούνται οι προθεσμίες για την άσκηση αναίρεσης με τη δυνατότητα άσκησης, οποτεδήποτε, εκπρόθεσμης έφεσης (ΑΠ 553/2025, ΑΠ 1879/2023, ΑΠ 760/2021). Εφόσον δε, κατά τα ήδη προαναφερθέντα, στην περίπτωση αυτή δεκτικές προσβολής με την αίτηση αναίρεσης είναι, τόσο η απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου που απέρριψε για τυπικούς λόγους την έφεση (μόνο ως προς την ως άνω απορριπτική της κρίση), όσο και η απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, ως προς τα κριθέντα επί της ουσίας από αυτήν, η αίτηση αναίρεσης, εφόσον βεβαίως διαλαμβάνει αντίστοιχους αναιρετικούς λόγους, αφορώντες δηλαδή τόσο πλημμέλειες της εφετειακής απόφασης, ως προς την απορριπτική για τυπικούς λόγους κρίση της, όσο και πλημμέλειες της πρωτόδικης απόφασης, ως προς τα κριθέντα από αυτήν κατ' ουσία, πρέπει, κατά τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του άρθρου 566 ΚΠολΔ, για το παραδεκτό αυτής και των αντίστοιχων λόγων αναίρεσης, να απευθύνεται κατά αμφοτέρων των προσβαλλομένων αποφάσεων και για την άσκησή αυτής το αναιρετήριο (πρέπει) να έχει κατατεθεί στη γραμματεία αμφοτέρων των δικαστηρίων (πρωτοβάθμιου και δευτεροβάθμιου) (ΑΠ 1727/2025, ΑΠ 362/2020, ΑΠ 1467/2019). Αν, αντιθέτως, προσβληθεί με την αίτηση αναίρεσης μόνο η απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου που απέρριψε για τυπικούς λόγους την έφεση με αναιρετικούς λόγους που αφορούν όμως μόνο πλημμέλειες για την επί της ουσίας κρίση της μη προσβληθείσας αναιρετικά απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, χωρίς δηλαδή στην αίτηση αναίρεσης να διαλαμβάνεται αναιρετικός λόγος προσβάλλων την απορριπτική για τυπικούς λόγους κρίση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτη (ΑΠ 1727/2025, ΑΠ 1687/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, τα οποία επιτρεπτώς επισκοπεί ο Άρειος Πάγος (άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ), για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου ως προς το παραδεκτό της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 7-7-2017 αγωγή τους, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Νέας Ιωνίας, οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι είχαν ισχυριστεί, ότι είναι εργαζόμενοι στο Δήμο Μεταμόρφωσης Ν. Αττικής με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, αμειβόμενοι σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4024/2011 περί ενιαίου μισθολογίου - βαθμολογίου. Ότι, κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου τρίτου του ν. 3845/2010 και, στη συνέχεια, του άρθρου 16 του ν. 4024/2011, ο εναγόμενος τους κατέβαλε μόνο το ποσό των 500 ευρώ για επίδομα Χριστουγέννων και το ποσό των 250 ευρώ για καθένα από τα επιδόματα Πάσχα και αδείας και από 1-1-2013, κατ' εφαρμογή της περίπτωσης 1 της υποπαραγράφου Γ1 της παραγράφου Γ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012, έπαυσε να τους καταβάλει επιδόματα εορτών και αδείας. Με βάση το ιστορικό αυτό οι ενάγοντες, επικαλούμενοι ότι οι ως άνω διατάξεις, κατ' εφαρμογή των οποίων ο εναγόμενος Δήμος από 1-1-2013 έπαυσε να τους καταβάλει τα επιδόματα εορτών και αδείας, είναι ανίσχυρες ως αντικείμενες στα άρθρα 2 παρ. 1, 4 παρ. 1 και 5, 5 παρ.1, 22, 25 παρ. 1 του Συντάγματος και στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.), ζήτησαν να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος να καταβάλει σε έκαστο αυτών το συνολικό ποσό των 2.500 ευρώ για επιδόματα εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα και αδείας για τα έτη 2015, 2016 και 2017, με το νόμιμο τόκο από τότε που κάθε επί μέρους ποσό κατέστη απαιτητό άλλως από την επίδοση της αγωγής. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 23/2018 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ν. Ιωνίας, με την οποία το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, δικάζοντας αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών- εργατικών διαφορών, αφού την απέρριψε ως προς τους 10ο και 15η των εναγόντων (Δ. Δ. και Ε. Γ.), δέχθηκε εν μέρει αυτήν ως βάσιμη κατ' ουσία ως προς τους λοιπούς ενάγοντες και υποχρέωσε τον εναγόμενο να καταβάλει σε έκαστο των εναγόντων αυτών, για τις προαναφερθείσες αιτίες, τα αναφερόμενα σε αυτήν χρηματικά ποσά με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Κατά της απόφασης του πρωτοδίκως δικάσαντος δικαστηρίου, που δημοσιεύθηκε την 21-6-2018, ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων Δήμος άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από 7-2-2023 έφεσή του, με την οποία ζήτησε, για τους αναφερόμενους σ' αυτή λόγους, την εξαφάνιση της εκκαλουμένης απόφασης, ώστε να απορριφθεί, στο σύνολό της, η αγωγή των αντιδίκων του. Επί της έφεσης αυτής εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, η υπ' αριθμ. 10911/15-11-2024 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Όπως προκύπτει από την ως άνω προσβαλλόμενη απόφαση, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την έφεση αυτή ως απαράδεκτη, λόγω εκπρόθεσμης άσκησής της, με την ειδικότερη αιτιολογία, η οποία έχει ως εξής: "....η εκκαλουμένη, υπ' αριθμ. 23/2018 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Ν. Ιωνίας, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, δημοσιεύθηκε στις 21-6-2018, ενώ η υπό κρίση έφεση ασκήθηκε, κατά το άρθρο 495 παρ. 1 ΚΠολΔ, στις 13-2-2024, όπως τούτο προκύπτει από την υπ' αριθμ. ...2024 πράξη κατάθεσης της έφεσης, δηλαδή, λαμβανομένων υπόψη και των αναστολών της ως άνω προθεσμίας βάσει του αρ. 74 παρ. 1 ν. 4690/2020 και αρ. 83 παρ. 1 ν. 4790/2021, μετά την πάροδο της ανωτέρω καταχρηστικής προθεσμίας των δύο (2) ετών από τη δημοσίευσή της, η οποία ισχύει και για το εκκαλούν νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου. Ειδικότερα, η διετής καταχρηστική προθεσμία άσκησης της έφεσης (άρθρ. 518 παρ.2 ΚΠολΔ) άρχισε στις 22-6-2018, δηλαδή την επομένη της δημοσίευσης της εκκαλουμένης, και θα έληγε κανονικά στις 22-6-2020. Μέχρι την έναρξη της πρώτης χορηγηθείσας αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων, στις 13-3-2020, η προθεσμία της έφεσης που είχε διαδράμει ήταν αυτή των είκοσι μηνών (20) και δέκα εννέα (19) ημερών. Ωστόσο, το χρονικό διάστημα της αναστολής λειτουργίας των δικαστηρίων από 13-3-2020 έως 31-5-2020 (2 μήνες και 18 ημέρες), ....δεν υπολογίζεται στην προθεσμία άσκησης της έφεσης και έτσι, μετά τη λήξη της παραπάνω αναστολής, η προθεσμία αυτή συνέχισε να τρέχει πάλι από 1-6-2020, ενώ η προβλεπόμενη λήξη της μετατέθηκε από τις 22-6-2020 (+ 2 μήνες και 18 ημέρες της αναστολής) στις 9-9-2020 και περαιτέρω στις 9-10-2020 (παρέλευση επιπλέον 30 ημερών για τη λήξη της προθεσμίας), ήτοι κατά το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, δηλαδή το εκτός των δύο αναστολών (1-6-2020 -29-10-2020) .....Η κρινόμενη έφεση, όμως, όπως προαναφέρθηκε, ασκήθηκε στις 13-2-2024, δηλαδή, πολύ μετά την λήξη της ανωτέρω προθεσμίας". Στη συνέχεια, ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων Δήμος άσκησε ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου την υπό κρίση από 13-1-2025 και με αριθμ. καταθ. ...2025 αίτηση αναίρεσης, με την οποία προσβάλλεται μόνο η εκδοθείσα, αντιμωλία των διαδίκων, προαναφερόμενη υπ' αριθμ. 10911/2024 οριστική απόφαση του, δικάσαντος ως Εφετείου, Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, της οποίας ζητείται η αναίρεση. Η αίτηση αναίρεσης, με την οποία δεν προσβάλλεται η πρωτόδικη απόφαση, ως προς τα υπ' αυτής κριθέντα κατ' ουσία, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 1, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. ...2024 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Αθηνών Κ. Μ., η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε στον αναιρεσείοντα Δήμο την 16-12-2024 και η αίτηση αναίρεσης κατατέθηκε στη γραμματεία του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου την 15-1-2025, ήτοι εντός της οριζόμενης από τη διάταξη του άρθρου 564 παρ. 1 ΚΠολΔ, για την άσκηση της αναίρεσης, προθεσμίας των τριάντα (30) ημερών. Επίσης, για το παραδεκτό της άσκησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης από τον αναιρεσείοντα ΟΤΑ με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ" και για την πρόσληψη της πληρεξουσίας δικηγόρου του, προσκομίζονται, κατά το άρθρο 72 παρ. 1 του ν. 3852/2010, όπως, τροποποιηθέν με το άρθρο 31 του ν. 5013/2023, ισχύει κατά το χρόνο άσκησης της ένδικης αίτησης: α) η υπ' αριθμ. …2025 απόφαση της Δημοτικής του Επιτροπής και β) το υπ' αριθμ. ...2024 πληρεξούσιο του Συμβολαιογράφου … Π. Κ., δυνάμει του οποίου ο Δήμαρχος του ως άνω Δήμου παρείχε, με την ιδιότητά του αυτή, την πληρεξουσιότητα στην δικηγόρο Όλγα Γιακουμάκη για την εκπροσώπησή του κατά τη συζήτηση αυτής (ΟλΑΠ 13/2018, ΑΠ 103/2025, ΑΠ 49/2023).

Περαιτέρω, με το περιεχόμενο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, χωρίς να αναφέρεται στο δικόγραφο αυτής ως προσβαλλόμενη η υπ' αριθμ. 23/2018 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ν. Ιωνίας, ο αναιρεσείων Δήμος προβάλλει αιτιάσεις ως προς την κατ' ουσία κρίση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου (Ειρηνοδικείου Ν. Ιωνίας), το οποίο, με την προαναφερθείσα απόφασή του (23/2018), δέχθηκε, όπως προεκτέθηκε, εν μέρει ως βάσιμη κατ' ουσία την αγωγή των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων, χωρίς να προβάλλονται, έστω και συνοπτικά, αιτιάσεις για την απόρριψη της έφεσής του από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ως απαράδεκτης, λόγω εκπρόθεσμης άσκησής της, όπως όφειλε σύμφωνα με τις προηγηθείσες νομικές σκέψεις. Και ναι μεν ήταν δυνατό η απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου να προσβληθεί με αναίρεση για την κατ' ουσία κρίση της μαζί με την απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, πλην όμως στην περίπτωση αυτή η ένδικη αίτηση αναίρεσης έπρεπε να απευθυνόταν και κατά της πρωτόδικης απόφασης, περίπτωση που δεν συντρέχει εν προκειμένω. Επομένως, η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, σύμφωνα και με τις νομικές σκέψεις που προεκτέθηκαν, είναι απαράδεκτη ως προς τους παριστάμενους αναιρεσίβλητους και πρέπει να απορριφθεί. Τέλος, ο αναιρεσείων ΟΤΑ (Δήμος), που ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των προσηκόντως παρισταμένων αναιρεσίβλητων (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατόπιν σχετικού αιτήματός τους, μειωμένων, όμως, κατά το άρθρο 281 παρ. 2 του ν. 3463/2006 "Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων" (ΑΠ 815/2025, ΑΠ 77/2022), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει το χωρισμό της δίκης ως προς τους 7η, 9ο, 10ο, 24ο, 50ο, 51ο, 52ο, 54ο, 62η και 66η των αναιρεσιβλήτων.

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 13-1-2025 αίτησης αναίρεσης ως προς τους ανωτέρω 7η, 9ο, 10ο, 24ο, 50ο, 51ο, 52ο, 54ο, 62η και 66η αναιρεσίβλητους.

Απορρίπτει την από 3-1-2025 αίτηση του Δήμου Μεταμόρφωσης Αττικής για αναίρεση της με αριθμό 10911/2024 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (δικάσαντος ως Εφετείο) ως προς τους λοιπούς παριστάμενους αναιρεσίβλητους.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα ΟΤΑ στα δικαστικά έξοδα των παριστάμενων αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων 600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Μαρτίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή