Αριθμός 597/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σωκράτη Πλαστήρα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ερασμία Λιούλη, Ζωή Καραχάλιου, Αθανάσιο Νικολόπουλο και Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Φεβρουαρίου 2026, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ. , για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - καλούσας: Συντονίστριας και ήδη Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, που κατοικοεδρεύει στο Ηράκλειο, ως ασκούσας την εποπτεία επί των υπέρ κοινωφελών σκοπών και ιδρυμάτων καταλειπομένων περιουσιών, η οποία εκπροσωπήθηκε από την Ελένη Ευσταθίου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου - καθ' ου η κλήση: Κοινωφελούς ιδρύματος με την επωνυμία "ΨΑΡΑΚΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ", που εδρεύει στο Αρκαλοχώρι Καστελλίου Κρήτης και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Λαζαράτο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Κοινοποιουμένη η αναίρεση - κλήση στον: Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την Ελένη Ευσταθίου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-8-2020 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου - καθ' ου η κλήση, που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Ανατολικής Κρήτης και συνεκδικάστηκε με την ασκηθείσα διά των προτάσεων παρέμβαση της ήδη αναιρεσείουσας - καλούσας.

Εκδόθηκε η 31/2021 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, την αναίρεση της οποίας ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 30-9-2021 αίτησή της.
Εκδόθηκε η 1361/2023 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 20-2-2024 κλήση της αναιρεσείουσας - καλούσας.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 20/2/2024 (αριθ. καταθ. ...2024) κλήση της αναιρεσείουσας φέρεται προς συζήτηση η από 30-9-2021 (αριθ. έκθ. κατάθ. ...2021), αίτηση για αναίρεση της με αριθ. 31/2021 απόφασης του δικάσαντος σε πρώτο βαθμό Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 επ. σε συνδ. με 825 του ΚΠολΔ), μετά την έκδοση της με αριθ. 1361/2023 απόφασης του Αρείου Πάγου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της αίτησης, λόγω μη κλήτευσης του Υπουργού Οικονομικών. Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα, καθόσον η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε στην αναιρεσείουσα στις 20-7-2021, όπως προκύπτει από το προσκομιζόμενο με επίκληση από την αναιρεσείουσα αντίγραφο αυτής, με τη σχετική επισημείωση του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή, η δε αναίρεση ασκήθηκε με την κατάθεση του σχετικού δικογράφου στη γραμματεία του εκδώσαντος την προσβαλλόμενη απόφαση δικαστηρίου (άρθρο 495 του ΚΠολΔ), στις 30-9-2021 δηλαδή εντός της κατ' άρθρο 564 § 1 ΚΠολΔ τριακονθήμερης προθεσμίας, με αφετηρία την 1-9-2021, αφού, κατά τη διάταξη του άρθρου 11 εδ. α' του Κώδικα των Νόμων περί δικών του Δημοσίου, που κωδικοποιήθηκε με το κανονιστικό διάταγμα της 26-6/10-7-1944, όπως η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 3514/2006: "Σε όλες τις δίκες του Δημοσίου, κατά τη διάρκεια των δικαστικών διακοπών, ουδεμία απολύτως τρέχει προθεσμία είτε εις βάρος του Δημοσίου είτε εις βάρος των άλλων διαδίκων, ούτε για την υπό τούτων ως τρίτων άσκηση δηλώσεων ούτε για την έγερση αγωγών, παρεμβάσεων και προσεπικλήσεων, ούτε τέλος για την άσκηση οποιουδήποτε ενδίκου μέσου ή εξέταση μαρτύρων. Κάθε προθεσμία, η οποία έχει αρχίσει προ των διακοπών, καθώς και η εξέταση των μαρτύρων αναστέλλονται κατά τη διάρκεια των διακοπών".

Εξάλλου, κατά το άρθρο 26 του ν. 4792/2021 (ΦΕΚ Α' 54/9.4.2021): "Οι δικαστικές διακοπές για το τρέχον δικαστικό έτος που λήγει στις 15 Σεπτεμβρίου 2021, αρχίζουν την 1η Ιουλίου 2021 και λήγουν την 31η Αυγούστου 2021". Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του ΚΠολΔ). Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των λοιπών διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 αριθ. 2 του ΚΠολΔ), αναφορικά με το διαδικαστικό ιστορικό της υπόθεσης, προκύπτει ότι το αναιρεσίβλητο κοινωφελές ίδρυμα, με την επωνυμία "Ψαράκειο Γηροκομείο Αρκαλοχωρίου", άσκησε ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, την, από 3-8-2020 (αριθμ. κατάθ. ...2020), αίτηση, με την οποία ισχυρίστηκε ότι σύμφωνα με το 2ο άρθρο του κυρωθέντος κανονισμού του, σκοπός του ιδρύματος είναι η μέριμνα για τη σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία των οικονομικά αδυνάτων ηλικιωμένων ατόμων του Δήμου Αρκαλοχωρίου Ηρακλείου Κρήτης, παρέχοντας σε αυτούς και σε ειδικά εξοπλισμένους χώρους υπηρεσίες στέγασης, διατροφής, προληπτικής ιατρικής και ψυχαγωγίας. Ότι σύμφωνα με το 12ο άρθρο του ίδιου κανονισμού προβλέπεται ότι σε περίπτωση διάλυσης του ιδρύματος για οποιονδήποτε λόγο, η περιουσία του περιέρχεται στην Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου, προκειμένου να επιδιώξει τους ίδιους σκοπούς του, διατηρώντας σε κοινωφελές της ίδρυμα την ίδια επωνυμία. Ότι η ακίνητη περιουσία του ιδρύματος κατά το μεγαλύτερο μέρος της ήταν απρόσοδη, ενώ οι κινητές της αξίες λόγω της οικονομικής κρίσης απαξιώθηκαν και δεν απέφεραν σημαντικές αποδόσεις, έτσι ώστε μετά από εκτίμηση ορκωτού λογιστή ο σκοπός του ιδρύματος δεν μπορεί πλέον να ευοδωθεί υπό την υφιστάμενη λειτουργική του κατάσταση και πρέπει, αφού διαλυθεί, να καθοριστεί επωφελέστερος και ασφαλέστερος τρόπος αξιοποίησης της περιουσίας του με την ίδρυση νέου κοινωφελούς ιδρύματος με την αυτή επωνυμία και σύμφωνα με τους προτεινόμενους επωφελέστερους όρους. Με το ιστορικό αυτό, το αιτούν, επικαλούμενο έννομο συμφέρον, ζήτησε, να αναγνωριστεί: α) ότι ο σκοπός του ως άνω ιδρύματος δεν μπορεί πλέον να ευοδωθεί υπό την υφιστάμενη λειτουργική του κατάσταση, β) ότι το υφιστάμενο ίδρυμα πρέπει να διαλυθεί και γ) να καθοριστεί ως επωφελέστερος και ασφαλέστερος τρόπος αξιοποίησης της περιουσίας η ίδρυση νέου κοινωφελούς εκκλησιαστικού ιδρύματος με την αυτή επωνυμία, στο οποίο θα μεταβιβαστεί όλη η υφιστάμενη περιουσία του λειτουργούντος ιδρύματος και το οποίο θα τελεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου-Καστελλίου σύμφωνα και με τις προβλέψεις του άρθρου 12 του ιδρυτικού του διατάγματος, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο αιτητικό. Κατά τη συζήτηση της αίτησης ενώπιον του ως άνω δικαστηρίου, η αναιρεσείουσα (στην οποία είχε επιδοθεί η αίτηση ως αρμόδια αρχή, κατ' άρθρο 1 παρ. 4 και 2 παρ. 3 περ. α' του ν. 4182/2013), άσκησε, με τις προτάσεις, παραδεκτά κατ' άρθρο 1, 2 παρ. 3 και 69 παρ.1 εδ. δ' του ν. 4182/2013 (αντίστοιχη καταργηθείσα διάταξη του άρθρου 126 του ΑΝ 2039/1939), την από 9-2-2021 κύρια παρέμβαση, με την οποία αιτήθηκε την απόρριψη της αίτησης. Επί της αίτησης και της συνεκδικασθείσας κύριας παρέμβασης, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία δέχθηκε την αίτηση και απέρριψε την κύρια παρέμβαση. Κατά τη διάταξη του άρθρου 109 παρ. 1 του Συντάγματος δεν επιτρέπεται η μεταβολή του περιεχομένου ή των όρων διαθήκης, κωδικέλλου ή δωρεάς, ως προς τις διατάξεις τους υπέρ του δημοσίου ή υπέρ κοινωφελούς σκοπού. Η συνταγματική αυτή διάταξη αποβλέπει στη προστασία και κατοχύρωση της θέλησης των διαθετών και δωρητών και εναντίον των πράξεων της πολιτείας ακόμη, που έχουν νομοθετικό περιεχόμενο και, σύμφωνα με αυτήν, δεν επιτρέπεται, καταρχήν, η μεταβολή σκοπού περιουσίας, που έχει ταχθεί υπέρ του Δημοσίου ή προς εξυπηρέτηση κοινής ωφελείας, όχι μόνο με διατάγματα, αλλά ούτε και με νόμο (Ολ.ΑΠ 1241/1979). Κατά τη διάταξη όμως της παρ. 2 του ίδιου ως άνω άρθρου του Συντάγματος, ορίζεται ότι "κατ` εξαίρεση επιτρέπεται η επωφελέστερη αξιοποίηση ή διάθεση για τον ίδιο ή άλλο κοινωφελή σκοπό, εκείνου που καταλείφθηκε ή δωρήθηκε, στην περιοχή που καθόρισε ο δωρητής ή διαθέτης ή στην ευρύτερή της περιφέρεια, όταν βεβαιωθεί με δικαστική απόφαση, ότι η θέληση του διαθέτη ή του δωρητή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, για οποιονδήποτε λόγο, καθόλου ή κατά το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου της, καθώς και αν μπορεί να πραγματοποιηθεί πληρέστερα με τη μεταβολή της εκμετάλλευσης, όπως νόμος ορίζει". Κατ' επιταγή της συνταγματικής αυτής διάταξης εκδόθηκε ο ν. 4182/2013 (με το άρθρο 82 παρ. 8 και 9 του οποίου καταργήθηκε ο προϊσχύσας ν. 455/1976) και στο άρθρο 10 του οποίου ορίζεται ότι: ...... (παρ. 1) "Περιουσίες που καταλείπονται υπέρ κοινωφελών σκοπών αξιοποιούνται κατά τον τρόπο που όρισε ο διαθέτης ή δωρητής. Απαγορεύεται η μεταβολή τόσο των παραπάνω κοινωφελών σκοπών όσο και του τρόπου και των όρων διαχείρισης της περιουσίας, καθώς και των ορισμών για τον τρόπο διοίκησής της. (παρ. 2) Αν υπάρχει αμφιβολία περί του περιεχομένου της βούλησης του διαθέτη ή δωρητή ή αμφισβήτηση επ` αυτού, αυτή επιλύεται από το αρμόδιο κατ` άρθρο 825 ΚΠολΔ δικαστήριο. (παρ. 3). Το κατά την προηγούμενη παράγραφο δικαστήριο αποφαίνεται, επίσης, κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, επί του εάν η βούληση του διαθέτη ή δωρητή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, για οποιονδήποτε λόγο, καθόλου ή κατά το μεγαλύτερο μέρος της και καθορίζει τον τρόπο της επωφελέστερης ή ασφαλέστερης αξιοποίησης της περιουσίας, καθώς και το σκοπό και την περιοχή για την οποία πρέπει αυτή να διατεθεί". Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι με την προαναφερόμενη απόφαση το αρμόδιο δικαστήριο, στα πλαίσια της μεταβολής αυτής, αποφαίνεται και περί του τρόπου της επωφελέστερης αξιοποίησης της εν λόγω περιουσίας (ή μέρους της) ή της επιτρεπόμενης διάθεσης αυτής (ή μέρους της). Στο άρθρο 1 του νόμου αυτού ορίζονται επίσης, ενδεικτικά, οι τρόποι επωφελέστερης αξιοποίησης ή διάθεσης της καταλειφθείσας υπέρ κοινωφελούς σκοπού περιουσίας. Η αίτηση για έκδοση απόφασης με το ανωτέρω περιεχόμενο υποβάλλεται, από τον Υπουργό των Οικονομικών ή τον αρμόδιο εκ του σκοπού Υπουργό ή από κάθε άλλο πρόσωπο, που έχει έννομο συμφέρον, και μάλιστα από το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, στο οποίο έχει καταλειφθεί η αφιερούμενη περιουσία με τον όρο της εξυπηρέτησης του κοινωφελούς σκοπού. Η επωφελέστερη αξιοποίηση ή διάθεση της αφιερωθείσας περιουσίας αποτελεί νομική αξιολογική έννοια, η οποία πρέπει να προσδιορίζεται στην αίτηση ως προς τα προτεινόμενα προς υπαγωγή σε αυτήν πραγματικά περιστατικά, προκειμένου να κριθεί από το δικαστήριο, αν αυτά πράγματι την συνιστούν, συγκρινόμενης της προτεινόμενης λύσης προς την ήδη υπάρχουσα κατάσταση (Ολ.ΑΠ 1241/1979, ΑΠ 215/2021, ΑΠ 338/2020, ΑΠ 989/2020, ΑΠ 1150/2019, ΑΠ 1355/2017).

Περαιτέρω, με το άρθρο 559 αριθ. 1α' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 1/2016, Ολ.ΑΠ 2/2013). Με τον συγκεκριμένο λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνος δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ` ουσία (Ολ.ΑΠ 2/2021, Ολ.ΑΠ 3/2020, Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998, ΑΠ 224/2023). Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ του (αντιφατική αιτιολογία (Ολ.ΑΠ 6/2006, ΑΠ 1217/2020). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 736/2019).

Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 1217/2020). Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (ΑΠ 68/2020, ΑΠ 12/2020, ΑΠ 1217/2020). Δηλαδή μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 224/2023, ΑΠ 162/2020, ΑΠ 169/2019, ΑΠ 1339/2017). Επίσης, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 224/2023, ΑΠ 68/2020, ΑΠ 262/2020, ΑΠ 551/2020). Από την προσβαλλόμενη απόφαση, που επιτρεπτά επισκοπείται, για τις ανάγκες των ερευνώμενων αναιρετικών λόγων, προκύπτει ότι το Εφετείο, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί των πραγμάτων εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού, δέχθηκε τα ακόλουθα, κατ` ακριβή λεκτική αντιγραφή:'' ........ Με το από 4/9/2013 π.δ. (ΦΕΚ 2273/12.9.2013) εγκρίθηκε η σύσταση και κυρώθηκε ο οργανισμός του κοινωφελούς ιδρύματος με την επωνυμία "ΨΑΡΑΚΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙ0 ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ", το οποίο συστάθηκε με τη με αριθμό .../2008 πράξη σύστασης κοινωφελούς ιδρύματος γηροκομείου της συμβολαιογράφου … Μ. Ι. Κ. δυνάμει των με αριθμό ...2006 και ...2006 δημοσίων διαθηκών του Γ. Ψ. του Α. που δημοσιεύθηκαν με τα με αριθμό ... και ...2008 πρακτικά του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου και της με αριθμό ...2011 δημόσιας διαθήκης της Ε. Ψ. του Α. που δημοσιεύθηκε με το με αριθμό .../2011 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου. Με το άρθρο 2 του οργανισμού του κοινωφελούς ιδρύματος ορίστηκε ο σκοπός του ως εξής: "Σκοπός του ιδρύματος είναι η μέριμνα για τη σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία των οικονομικά αδυνάτων ηλικιωμένων ατόμων του Δήμου Αρκαλοχωρίου, Ηρακλείου Κρήτης και των ομόρων αυτού Δήμων. Ενδεικτικά δε η παροχή σε αυτούς και σε ειδικά εξοπλισμένους χώρους, υπηρεσιών στέγης, διατροφής, προληπτικής υγιεινής, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ψυχαγωγίας, δημιουργικής απασχόλησης και προστασίας. Ακόμα οι ίδιες υπηρεσίες δύναται να παρέχονται και σε ηλικιωμένα άτομα: (α) που δεν είναι μεν οικονομικά αδύναμα, αλλά είτε είναι αποστερημένα οικείων, είτε επιθυμούν τα ίδια να τύχουν της μέριμνας του ιδρύματος, έναντι μηνιαίου ποσού το ύψος του οποίου θα προσδιορίζεται ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα κάθε περιθαλπόμενου, τις υπηρεσίες που επιθυμεί και τις λειτουργικές δαπάνες του ιδρύματος, (β) άλλων Δήμων, κατόπιν σχετικής απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του ιδρύματος και εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι. Επίσης σκοπός του ιδρύματος θα είναι και κάθε άλλη κοινωνική προσφορά ή περίθαλψη σε αναξιοπαθούντα άτομα κάθε ηλικίας, φυλής, θρησκείας ή πολιτισμικής ταυτότητας".

Περαιτέρω σύμφωνα με το 12° άρθρο του ίδιου ως άνω οργανισμού καθορίσθηκε ότι: Σε περίπτωση διάλυσης του ιδρύματος για οποιονδήποτε λόγο, η περιουσία του περιέρχεται στην Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου, προκειμένου να επιδιώξει τους ίδιους παραπάνω σκοπούς του, διατηρώντας σε κοινωφελές της ίδρυμα την ίδια επωνυμία "ΨΑΡΑΚΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ" ως προϋπόθεση για την κυριότητα, νομή και κατοχή της ακίνητης και κινητής περιουσίας του ιδρύματος.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 3, στο ίδρυμα περιήλθαν τα παρακάτω περιουσιακά στοιχεία: I. ΑΚΙΝΗΤΑ: Α. Ψιλή κυριότητα ποσοστού 100% σε: (α) οικόπεδο εμβαδού 116 τ.μ με ισόγειο κατάστημα εμβαδού 100 τ.μ περίπου που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, (β) οικόπεδο εμβαδού 258 τ.μ περίπου που βρίσκεται στη θέση "Πετράδες" μέσα στον οικισμό Αρκαλοχωρίου, (γ) οικόπεδο εμβαδού 284 τ.μ περίπου, που βρίσκεται στη θέση "Πετράδες" μέσα στον οικισμό Αρκαλοχωρίου και (δ) οικόπεδο εμβαδού 331 τ.μ. περίπου, που βρίσκεται στη θέση "Πετράδες" μέσα στον οικισμό Αρκαλοχωρίου. Β. Ψιλή κυριότητα ποσοστού 2/3 εξ αδιαιρέτου σε: (α) οικόπεδο εμβαδού 170 τ.μ με ισόγειο κατάστημα, εμβαδού 165 τ.μ περίπου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, (β) οικόπεδο εμβαδού 142 τ.μ. με ισόγειο κατάστημα εμβαδού 142 τ.μ περίπου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, (γ) διαμέρισμα δευτέρου ορόφου και με στοιχεία Β.3, εμβαδού 135 τ.μ. και αποθήκη υπογείου με στοιχεία ΥΑ18, εμβαδού 6 τ.μ. , που βρίσκονται στην επί της ... πολυκατοικία, στη συνοικία Βαλιδέ Τζαμί, Ηρακλείου Κρήτης και (δ) οικόπεδο εκτάσεως 1.193 τ.μ. , που βρίσκεται επί της ... στο Ηράκλειο Κρήτης, Γ. Ψιλή κυριότητα ποσοστού 1/3 εξ αδιαιρέτου σε: (α) οικόπεδο εμβαδού 700 τ.μ. με μια διώροφη οικοδομή η οποία αποτελείται από ισόγειο όροφο με δύο καταστήματα επιφάνειας του πρώτου 130 τ.μ. και του δευτέρου 110 τ.μ. με πρώτο όροφο εμβαδού 120 τ.μ που αποτελεί κατοικία με μια αγροτική αποθήκη εμβαδού 35 τ.μ. και βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου (β) οικόπεδο εμβαδού 428 τ.μ. , που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, (γ) οικόπεδο εμβαδού 313 τ.μ. περίπου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Πετράδες", (δ) οικόπεδο εμβαδού 355 τ.μ. περίπου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Πετράδες" (ε) οικόπεδο εμβαδού 317 τ.μ. περίπου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Πετράδες", (στ) οικόπεδο εμβαδού 322 τ.μ. περίπου, που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Πετράδες", (ζ) οικόπεδο εμβαδού 1054 τ.μ. που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Μύλος", (η) οικόπεδο εμβαδού 820 τ.μ. που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Μύλος" και (θ) οικόπεδο, εμβαδού 1206 τ.μ. περίπου που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου, θέση "Μύλος". Δ. Πλήρης κυριότητα 100%: Οικόπεδο εμβαδού 116 τ.μ. με ισόγειο κατάστημα εμβαδού 100 τ.μ. περίπου που βρίσκεται μέσα στον οικισμό του Αρκαλοχωρίου. II. ΚΙΝΗΤΑ: Α. Η ψιλή κυριότητα: I. α) Εξήντα οχτώ χιλιάδων πεντακοσίων οχτώ (68.508) μετοχών Μινωικών Γραμμών, β) Οκτακοσίων ενενήντα έξι (896) μετοχών των Ελληνικών Πετρελαίων και γ) Εβδομήντα δύο (72) μερίδων της Παγκρήτιας - Συνεταιριστικής τράπεζας Β. Η πλήρης κυριότητα: α) Τετρακοσίων σαράντα εννέα μετοχών (449) των Ελληνικών Πετρελαίων, β) Πενήντα τεσσάρων (54) -ερίδων της Παγκρήτιας Συνεταιριστικής Τράπεζας και (γ) Είκοσι πέντε (25) χρυσών λιρών. Επιπλέον, στο ίδιο άρθρο, ορίστηκε ότι πόροι του ιδρύματος θα είναι τα εισοδήματα από την εκμετάλλευση των ακινήτων και κινητών - περιουσιακών στοιχείων του, οι τόκοι από τις καταθέσεις του σε Τράπεζες ή άλλους Πιστωτικούς Οργανισμούς, η τοποθέτηση σε ομόλογα και σε κάθε είδους χρεόγραφα του Δημοσίου, Τραπεζών κλπ., οι παροχές σε χρήμα ή είδος (πράγματα, αξιόγραφα κ.λπ.) ή επιχορηγήσεις πάσης φύσεως, καθώς και οι κληρονομιές, κληροδοσίες και δωρεές, οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου προς αυτό, οι εισφορές ή προσφορές χρημάτων ή οποιουδήποτε άλλου πράγματος ή δικαιώματος και οποιαδήποτε περιοδική ή εφάπαξ απόδοση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου ή επένδυσης που περιέρχεται στο Ίδρυμα και βρίσκεται στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Στη συνέχεια, με τη με αριθμό ...2019 πράξη αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου … Κ. Μ. , το κοινωφελές ίδρυμα αποδέχθηκε ρητά και ανεπιφύλακτα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1193, 1199 και 1846 ΑΚ, την κληρονομιά του Κ. Ψ. για λογαριασμό των Β. , Ε. , Ε. , Γ. και Α. Ψ. , την κληρονομιά της Β. Ψ. για λογαριασμό των Ε. , Ε. , Γ. και Α. Ψ. , την κληρονομιά της Ε. Ψ. για λογαριασμό των Ε. , Γ. και Α. Ψ. , ως έχον έννομο συμφέρον, την κληρονομιά του Γ. Ψ. για λογαριασμό των Ε. και Α. Ψ. , ως έχον έννομο συμφέρον αλλά και για λογαριασμό του, την κληρονομιά της Ε. Ψ. τόσο για λογαριασμό της Α. Ψ. , ως έχον έννομο συμφέρον, αλλά και για λογαριασμό του και την κληρονομιά της Α. Ψ. για λογαριασμό του, που περιήλθε σε αυτήν λόγω θανάτου όλων των ανωτέρω και σύμφωνα με τις με αριθμό ...2006 , ... 2006 , ...2010 , ...2011 δημόσιες διαθήκες της Α. Ψ. που έχουν δημοσιευθεί με τα με αριθμό ...2018, ...2018, ...2018 και ...2018 πρακτικά δημοσίευσης του Ειρηνοδικείου Καστελλίου. Αποδείχθηκε όμως ότι η εν λόγω περιουσία είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος απρόσοδη καθώς αφορούσε αρχικά και πριν το θάνατο (...2018) της Α. Ψ. , δικαιώματα ψιλής κυριότητας επί αδόμητων οικοπέδων, τις προσόδους δε ορισμένων προσοδοφόρων ακινήτων εισέπραττε εν ζωή η αποβιώσασα ανωτέρω Α. Ψ. , οι δε κινητές αξίες (μετοχές κλπ) ενόψει της οικονομικής κρίσης απομειώθηκαν ραγδαία και δραστικά. Οι λειτουργικές δαπάνες του Γηροκομείου, οι δαπάνες συντήρησης των υποδομών του και οι υπέρογκες φορολογικές επιβαρύνσεις (ΕΝΦΙΑ κλπ) επηρέασαν αρνητικά τα οικονομικά του ιδρύματος και δημιούργησαν προβλήματα στη λειτουργία του. Μετά δε το θάνατο της Α. Ψ. και προς αποδοχή της κληρονομιάς αυτής κατά τα προαναφερόμενα, το ίδρυμα επιβαρύνθηκε με δαπάνες καταβολής των σχετικών φόρων κληρονομιάς και οφειλών ΕΝΦΙΑ της διαθέτιδος. Ήδη έχει προβεί σε ρύθμιση των σχετικών οφειλών προς τη ΔΟΥ. Προς τούτο αξιολογήθηκε η κληρονομιαία περιουσία και σύμφωνα με την από 5-11-2018 έκθεση ορκωτού λογιστή (Ε. Τ.) κατά τις χρήσεις 2014 έως και 30- 9-2018, τα έσοδα από την τακτική διαχείριση της περιουσίας της Α. Ψ. υπολείπονταν των εξόδων κατά το ποσό των 208.519,30 ευρώ. Ειδικότερα, τα συνολικά έσοδα για τις παραπάνω χρήσεις (2014, 2015, 2016, 2017, 2018) ανήλθαν σε 239.033,56 ευρώ, τα έξοδα - πληρωμές ανήλθαν σε 447.522,86 ευρώ, γεγονός που συνιστά την παραπάνω διαφορά των 208.519,30 ευρώ, η οποία καλύφθηκε με διαθέσιμα των τραπεζικών λογαριασμών που υπήρχαν την 31.12.2013 και ανέρχονταν σε 428.970,19 ευρώ, απομενόντων την 30-9-2018 τα διαθέσιμα σε τράπεζες και μετοχές στο ποσό των 195.207,81 ευρώ. Από την ίδια έκθεση προκύπτει ότι τα έσοδα που αποκτήθηκαν από εισπραχθέντα ενοίκια τα έτη 2014 έως και 2018 ανέρχονταν σε 194.757,0 ευρώ, ενώ τα ανείσπρακτα ενοίκια για τα ίδια έτη ανέρχονται σε 117.105,64 ευρώ, τα οποία πρέπει να επιδιωχθούν δικαστικά. Ωστόσο, στο περιεχόμενο της άνω έκθεσης αναφέρεται ότι προγενέστερα είχαν μεσολαβήσει δύο μελέτες που επιβάρυναν τα διαθέσιμα της Α. Ψ. κατ' επιθυμία της, μία από 12.4.2018 για την εκτίμηση της εμπορικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων του ιδρύματος του τοπογράφου μηχανικού Α. Μ. με ελάχιστη αξία 2.228.010,0 ευρώ, στο οποίο περιλαμβάνεται και ακίνητο που έχει δοθεί με δωρεά στην Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου αξίας 464.750,0 ευρώ ήτοι εκτιμώμενης ακίνητης περιουσίας του ιδρύματος ίση με 1.763.260,0 ευρώ. Επίσης, η από Ιανουάριος 2017 μελέτη του πολιτικού μηχανικού Μ. Κ. για το επιδιωκόμενο από το ίδρυμα έργο της κατασκευής μονάδας φροντίδας ατόμων με τη νόσο Αλτσχάιμερ και ηλικιωμένων, σε οικόπεδο 1.277,79 τ.μ. στη θέση "Πετράδες" εντός του οικισμού Αρκαλοχωρίου (ΟΤ 135), με εκτιμώμενο συνολικό κόστος επένδυσης και εξοπλισμού της μονάδας στο ποσό των 2.000.000 ευρώ. Από τη διαθέσιμη ως άνω περιουσία του Ιδρύματος σε συνδυασμό με την οικονομική κατάσταση που έχει περιέλθει κατά τα αναγραφόμενα ως άνω στοιχεία της έκθεσης του ορκωτού λογιστή, καθίσταται προφανής η αδυναμία εκπλήρωσης του σκοπού του αιτούντος κατά το μεγαλύτερο μέρος τουλάχιστον, δεδομένου ότι οι πόροι του ιδρύματος δεν επαρκούν για την ευόδωση του σκοπού του, ούτε προβλέπεται δυνατότητα βελτίωσης στο μέλλον.

Εξάλλου, ουδόλως κρίνεται σκόπιμο να εκποιηθεί ολόκληρη η περιουσία του αιτούντος, προκειμένου να εκπληρωθεί αποκλειστικά από τους πόρους αυτούς ο σκοπός, καθότι με τον τρόπο αυτό θα εκμηδενισθεί η οποιαδήποτε πρόσοδος και θα επέλθει πλήρης αβεβαιότητα της λειτουργίας του, ενώ έωλη θα είναι η συγκέντρωση άλλων πόρων για την αντιμετώπιση των δαπανών του ιδρύματος. Για το ζήτημα αυτό απασχολήθηκε σοβαρά το διοικητικό συμβούλιο του αιτούντος και ενόψει των οικονομικών δυσκολιών εκρίθη συμφέρουσα η σύσταση νέου κοινωφελούς εκκλησιαστικού ιδρύματος με την ίδια επωνυμία "ΨΑΡΑΚΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ" υπό την αιγίδα της ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου - Καστελλίου σύμφωνα με το άρθρο 12 του ΠΔ 2273/12-9-2013 (βλ. από 16-9-2018 και από 11-9- 2019 πρακτικά συνεδριάσεως), έτσι ώστε να διατηρηθεί η προϋπόθεση του καταστατικού για την κυριότητα, νομή και κατοχή της ακίνητης και κινητής περιουσίας του ιδρύματος, να περιέλθει αυτή στην Ιερά Μητρόπολη με σκοπό την ευρύτερη και πολλαπλή αξιοποίηση της, τη δημιουργία πολλών κοινωφελών δραστηριοτήτων, την ένταξη σε προγράμματα χρηματοδότησης που το Εκκλησιαστικό ίδρυμα έχει δυνατότητα να λαμβάνει, τηρούμενης της αρχής της διαφάνειας των εργασιών και του ελέγχου αυτών από τους αρμόδιους φορείς. Η Ιερά Μητρόπολη προφανώς είναι σύμφωνη με την εκμετάλλευση αυτή, εφόσον ο Μητροπολίτης αυτής είναι ταυτόχρονα και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του αιτούντος Ιδρύματος σύμφωνα με το άρθρο 4 του οργανισμού του. Με τον τρόπο αυτό εξυπηρετείται η βούληση όλων των διαθετών αλλά και ο υφιστάμενος καταστατικός σκοπός του ιδρύματος, αφού πέραν της διασφάλισης της συνέχισης της λειτουργίας του υφιστάμενου γηροκομείου διευρύνεται το ενδεχόμενο της "επέκτασης" της κοινωνικής του προσφοράς και στην φροντίδα ατόμων με νόσο "Αλτσχάιμερ", αλλά και σε άλλες κοινωνικού περιεχομένου δραστηριότητες (ίδρυση σπουδαστικής εστίας, βρεφονηπιακού σταθμού κ.λ.π.). Ο σκοπός αυτός διαφαίνεται εφικτός με την οικονομική συνδρομή της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου Καστελλίου και Βιάννου και κυρίως με τις δυνατότητες που θα παρέχονται (ένταξη σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα κ.λ.π.) στο "νέο" κοινωφελές εκκλησιαστικό ίδρυμα που θα ιδρυθεί και θα λειτουργήσει υπό την αιγίδα της Μητρόπολης. Σημειώνεται ότι η Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου, λειτουργεί ήδη κατά τρόπο υποδειγματικό ως Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, γηροκομείο με την επωνυμία " Νηστικάκειος Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων" και διαθέτει εμπειρία για την ευόδωση παρόμοιων δράσεων κοινωνικής προσφοράς. Επομένως, υπό τα ανωτέρω δεδομένα, το Δικαστήριο κρίνει ότι η επωφελέστερη και ασφαλέστερη αξιοποίηση της ακίνητης και κινητής περιουσίας του αιτούντος είναι να ιδρυθεί νέο κοινωφελές εκκλησιαστικό ίδρυμα με την αυτή επωνυμία (ΨΑΡΑΚΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ), στο οποίο θα μεταβιβαστεί όλη η υφιστάμενη περιουσία του λειτουργούντος ιδρύματος και το οποίο θα τελεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου - Καστελλίου σύμφωνα και με τις προβλέψεις του άρθρου 12 του ιδρυτικού του διατάγματος, ήτοι θα έχει σκοπό την μέριμνα για τη σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία των οικονομικά αδύναμων ηλικιωμένων ατόμων του Δήμου Αρκαλοχωρίου, Ηρακλείου Κρήτης και των ομόρων αυτού Δήμων. Ενδεικτικά δε την παροχή σε αυτούς και σε ειδικά εξοπλισμένους χώρους, υπηρεσιών στέγασης, διατροφής, προληπτικής υγιεινής, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ψυχαγωγίας, δημιουργικής απασχόλησης και προστασίας. Ακόμα οι ίδιες υπηρεσίες θα δύνανται να παρέχονται και σε ηλικιωμένα άτομα: α) που δεν είναι μεν οικονομικά αδύναμα, αλλά είτε είναι αποστερημένα οικείων, είτε επιθυμούν τα ίδια να τύχουν της μέριμνας του ιδρύματος, έναντι μηνιαίου ποσού το ύψος του οποίου θα προσδιορίζεται ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα κάθε περιθαλπόμενου, τις υπηρεσίες που επιθυμεί και τις λειτουργικές δαπάνες του ιδρύματος, β) άλλων Δήμων, κατόπιν σχετικής απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του ιδρύματος και εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι. Επίσης σκοπός του ιδρύματος θα είναι και κάθε άλλη κοινωνική προσφορά ή περίθαλψη σε αναξιοπαθούντα άτομα κάθε ηλικίας, φυλής, θρησκείας ή πολιτισμικής ταυτότητας. Η ως άνω μετατροπή της εκμετάλλευσης δεν εκφεύγει των σκοπών του ιδρύματος, καθώς εξυπηρετείται και πάλι η βούληση των διαθετών με τον τρόπο που έχει προβλεφθεί και εκφραστεί στο άρθρο 12 του καταστατικού, αφού περιέρχεται η περιουσία στην Ιερά Μητρόπολη όπως ρητά είχε υποδειχθεί και παραμένει το όνομα τους στο διηνεκές ως ευεργέτες (ΑΠ 2013/2014). Τα αντίθετα υποστηριζόμενα από την παρεμβαίνουσα Αποκεντρωμένη Διοίκηση κρίνονται αβάσιμα και απορριπτέα.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η υπό κρίση αίτηση ως προς τη βεβαίωση περί του απραγματοποίητου του σκοπού του ιδρύματος υπό την υφιστάμενη λειτουργική του κατάσταση και να καθορισθεί ως επωφελέστερος και ασφαλέστερος τρόπος αξιοποίησης της περιουσίας η ίδρυση νέου κοινωφελούς εκκλησιαστικού ιδρύματος με την αυτή επωνυμία (ΨΑΡΑΚΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ), στο οποίο θα μεταβιβαστεί όλη η υφιστάμενη περιουσία του λειτουργούντος ιδρύματος και το οποίο θα τελεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου - Καστελλίου σύμφωνα και με τις προβλέψεις του άρθρου 12 του ιδρυτικού του διατάγματος, ήτοι θα έχει σκοπό την μέριμνα για τη σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία των οικονομικά αδύναμων ηλικιωμένων ατόμων του Δήμου Αρκαλοχωρίου, Ηρακλείου Κρήτης και των ομόρων αυτού Δήμων. Ενδεικτικά δε την παροχή σε αυτούς και σε ειδικά εξοπλισμένους χώρους, υπηρεσιών στέγασης, διατροφής, προληπτικής υγιεινής, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ψυχαγωγίας, δημιουργικής απασχόλησης και προστασίας. Ακόμα οι ίδιες υπηρεσίες θα δύνανται να παρέχονται και σε ηλικιωμένα άτομα: α) που δεν είναι μεν οικονομικά αδύναμα, αλλά είτε είναι αποστερημένα οικείων, είτε επιθυμούν τα ίδια να τύχουν της μέριμνας του ιδρύματος, έναντι μηνιαίου ποσού το ύψος του οποίου θα προσδιορίζεται ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα κάθε περιθαλπόμενου, τις υπηρεσίες που επιθυμεί και τις λειτουργικές δαπάνες του ιδρύματος, β) άλλων Δήμων, κατόπιν σχετικής απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του ιδρύματος και εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι. Επίσης σκοπός του ιδρύματος θα είναι και κάθε άλλη κοινωνική προσφορά ή περίθαλψη σε αναξιοπαθούντα άτομα κάθε ηλικίας, φυλής, θρησκείας ή πολιτισμικής ταυτότητας. Το αίτημα περί αναγνώρισης διάλυσης του υφιστάμενου ιδρύματος αλυσιτελώς προτείνεται, δεδομένου ότι η διάλυση ιδρύματος διέπεται από τη διαδικασία του άρθρου 51 παρ.2 του ν. 4182/2013, ενεργείται κατόπιν προεδρικού διατάγματος με πρόταση του Υπουργού Οικονομικών και του Υπουργού που τυχόν έχει προσυπογράψει την πράξη σύστασης του κοινωφελούς ιδρύματος εφαρμοζόμενων των διατάξεων 72 έως 77 του ΑΚ ............''. Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, δεχόμενο κατ' ουσία την από 3-8-2020 αίτηση και απορρίπτοντας την ασκηθείσα με τις προτάσεις κύρια παρέμβαση της Συντονίστριας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και ήδη αναιρεσείουσας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και συνεπώς δεν παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις των άρθρων 10 παρ. 3 του ν. 4182/2013 και 109 παρ. 2 του Συντάγματος, χωρίς να δεχθεί διαφορετική ερμηνεία από αυτήν που εκείνες προβλέπουν (Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι ο οργανισμός ιδρύματος, δεν εισάγει αφηρημένους κανόνες ετερόνομης λειτουργίας.

Κατά συνέπεια δεν αποτελεί αυτός ουσιαστικό κανόνα δικαίου κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ και η τυχόν παραβίαση διατάξεων αυτού από το δικαστήριο της ουσίας δεν ιδρύει τους σχετικούς λόγους αναίρεσης, όπως εσφαλμένα επικαλείται η αναιρεσείουσα εσφαλμένη εφαρμογή από τη προσβαλλόμενη απόφαση του άρθρου 2 του Οργανισμού του ιδρύματος). Από τις ίδιες επίσης παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση, διότι αυτό καλύπτεται με σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες δεν αλληλοαναιρούνται, αλλά καλύπτουν το πραγματικό των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων, τις οποίες το Εφετείο ορθά εφάρμοσε και συνεπώς δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου. Πιο συγκεκριμένα, το Εφετείο με σαφή και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις αιτιολογία, αντικρούοντας το αίτημα της κυρίως παρεμβαίνουσας, με το οποίο αυτή ζητούσε την απόρριψη της αίτησης, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ότι είναι προφανής η αδυναμία εκπλήρωσης του σκοπού του αιτούντος-ιδρύματος, δεδομένου ότι οι πόροι του δεν επαρκούν για την ευόδωση του σκοπού του, ούτε προβλέπεται δυνατότητα βελτίωσής τους στο μέλλον. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, η ακίνητη περιουσία του, η οποία λεπτομερώς προσδιορίζεται, όπως και η εμπορική αξία αυτής, είναι, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, απρόσοδη καθώς αφορά δικαιώματα ψιλής κυριότητας επί αδόμητων οικοπέδων, τις προσόδους δε ορισμένων προσοδοφόρων ακινήτων εισέπραττε εν ζωή η αποβιώσασα, στις ...2018, διαθέτιδα Α. Ψ. , οι δε κινητές αξίες (κυρίως μετοχές), ενόψει της οικονομικής κρίσης, απομειώθηκαν ραγδαία και δραστικά, ενώ οι λειτουργικές δαπάνες του Γηροκομείου, οι δαπάνες συντήρησης των υποδομών του και οι υπέρογκες φορολογικές επιβαρύνσεις (ΕΝΦΙΑ κλπ) επηρέασαν αρνητικά τα οικονομικά του ιδρύματος και δημιούργησαν προβλήματα στη λειτουργία του, αυτό δε επιβαρύνθηκε περαιτέρω, μετά το θάνατο της ως άνω διαθέτιδος και με τις δαπάνες καταβολής των σχετικών φόρων κληρονομιάς και οφειλών ΕΝΦΙΑ αυτής. Επίσης, το Εφετείο, λαμβάνοντας υπόψη την από 5-11-2018 έκθεση ορκωτού λογιστή, με πλήρη αιτιολογία δέχτηκε ότι: α) τα έσοδα του αιτούντος υπολείπονται των εξόδων καθόσον τα συνολικά έσοδα για τις χρήσεις των ετών 2014, 2015, 2016, 2017 και 2018 ανήλθαν στο ποσό των 239.033,56 ευρώ, τα έξοδα και οι πληρωμές ανήλθαν στο ποσό των 447.522,86 ευρώ, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί διαφορά 208.519,30 ευρώ, η οποία καλύφθηκε με διαθέσιμα των τραπεζικών λογαριασμών που υπήρχαν κατά την 31-12-2013 και ανέρχονταν σε 428.970,19 ευρώ, με αποτέλεσμα να απομείνουν στη συνέχεια στις 30-9-2018, τα διαθέσιμα σε τράπεζες και μετοχές, στο ποσό των 195.207,81 ευρώ και β) τα έσοδα που αποκτήθηκαν από εισπραχθέντα ενοίκια τα έτη 2014 έως και 2018 ανέρχονταν στο ποσό των 194.757 ευρώ, ενώ τα ανείσπρακτα ενοίκια για τα ίδια έτη ανέρχονται στο ποσό των 117.105,64 ευρώ, τα οποία δεν εισπράχθηκαν και πρέπει να επιδιωχθεί δικαστικά η είσπραξή τους. Τέλος, το Εφετείο, με πλήρη και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογία, δέχτηκε, ότι, ενόψει των οικονομικών δυσκολιών του αιτούντος, κρίνεται συμφέρουσα η σύσταση νέου κοινωφελούς εκκλησιαστικού ιδρύματος με την ίδια επωνυμία, υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου- Καστελλίου σύμφωνα και με το άρθρο 12 του από 4-9-2013 του π.δ/τος 2273/12-9-2013, έτσι ώστε να διατηρηθεί η προϋπόθεση του καταστατικού η κυριότητα, νομή και κατοχή της ακίνητης και κινητής περιουσίας του ιδρύματος να περιέλθει στην Ιερά Μητρόπολη με την οικονομική συνδρομή της οποίας διασφαλίζεται η συνέχιση της λειτουργίας του υφιστάμενου γηροκομείου, διευρύνεται η κοινωνική του προσφορά και στην φροντίδα ατόμων με νόσο "Αλτσχάιμερ", αλλά και σε άλλες κοινωνικού περιεχομένου δραστηριότητες. Συνακόλουθα, οι αιτιάσεις της αναιρεσείουσας περί έλλειψης αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς την εκτίμηση της περιουσίας του αναιρεσιβλήτου και ειδικότερα ως προς το απρόσοδο αυτής και ως προς την εκτίμηση της εμπορικής αξίας των περιουσιακών του στοιχείων και γενικά ως προς την οικονομική κατάσταση αυτού, κρίνονται απορριπτέες ως αβάσιμες. Επομένως, οι πρώτος και ο συναφής τρίτος λόγοι της αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 1 περ. α` και 19 του ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι και τούτο ανεξαρτήτως του ότι οι ως άνω λόγοι αναίρεσης είναι απαράδεκτοι, διότι, υπό την επίφαση των ανωτέρω αναιρετικών πλημμελειών, η αναιρεσείουσα επιχειρεί να πλήξει την αναιρετικά ανέλεγκτη περί των πραγμάτων εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού από το δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 561 αριθ. 1 του ΚΠολΔ). Με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. β' του ΚΠολΔ ορίζεται ότι η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία των κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ` αυτούς. Ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται οι γενικές και αφηρημένες αρχές που αντλούνται από την εμπειρική πραγματικότητα, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις που έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο είτε για την ανεύρεση με βάση αυτά της αληθινής έννοιας κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδίως όταν αυτός περιέχει αόριστες νομικές έννοιες, ήτοι για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών, είτε για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων ή στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν κατά το άρθρο 336 παρ. 4 του ΚΠολΔ (Ολ.ΑΠ 8/2005). Όμως η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, κατά την έννοια της ως άνω διάταξης του εδ. β` του αριθ. 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ιδρύει τον προβλεπόμενο απ` αυτήν αναιρετικό λόγο, μόνον όταν το δικαστήριο της ουσίας εσφαλμένα χρησιμοποιεί ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας κατά την ερμηνεία κανόνος δικαίου για την ανεύρεση με βάση αυτά της αληθινής έννοιας αυτού, ιδίως όταν ο κανόνας δικαίου περιέχει νομικές έννοιες ή για την υπαγωγή ή όχι στον κανόνα αυτό των πραγματικών γεγονότων της διαφοράς. Αντίθετα, όταν το δικαστήριο της ουσίας χρησιμοποιεί εσφαλμένα ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας, για να διαγνώσει αν συντρέχουν ή όχι τα εκάστοτε αποδεικτέα περιστατικά ή για να εκτιμήσει την αποδεικτική αξία των αποδεικτικών μέσων ή στοιχείων, δεν στοιχειοθετείται ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 8/2005, ΑΠ 1493/2022, ΑΠ 109/2020, ΑΠ 551/2020, ΑΠ 79/2018, ΑΠ 1333/2018).

Εξάλλου, για να είναι ορισμένος ο σχετικός λόγος αναίρεσης, πρέπει να προσδιορίζονται στο αναιρετήριο: α) τα επικαλούμενα διδάγματα της κοινής πείρας που δεν χρησιμοποιήθηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν εσφαλμένα από το δικαστήριο της ουσίας, β) ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου για την ερμηνεία ή εφαρμογή του οποίου έγινε ή δεν έγινε εσφαλμένη χρήση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, γ) η φερόμενη ως εσφαλμένη έννοια που αποδόθηκε από το δικαστήριο της ουσίας στο συγκεκριμένο κανόνα δικαίου, όπως προκύπτει από τα διδάγματα της κοινής πείρας που το δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε ή δεν εφάρμοσε και δ) η προβαλλόμενη ως ορθή έννοια του ίδιου κανόνα δικαίου, η οποία προκύπτει από τα επικαλούμενα διδάγματα της κοινής πείρας που η απόφαση δεν χρησιμοποίησε ή χρησιμοποίησε εσφαλμένα. Διαφορετικά, ο λόγος αναίρεσης είναι αόριστος και απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 164/2021, ΑΠ 109/2020, ΑΠ 70/2020, ΑΠ 515/2018, ΑΠ 755/2018, ΑΠ 704/2017).

Στην περίπτωση δε που η προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε επί της ουσίας, πρέπει να παρατίθενται και οι σχετικές παραδοχές αυτής, όπου η επικαλούμενη ως άνω παράβαση (ΑΠ 109/2020). Με το δεύτερο αναιρετικό λόγο, η αναιρεσείουσα ψέγει τη προσβαλλόμενη απόφαση για τη πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. β' του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι "..τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν αναφορικά με την αδυναμία εκπλήρωσης του σκοπού του ιδρύματος λόγω μη επάρκειας της διαθέσιμης περιουσίας του και των πόρων του, δεν μπορούν να υπαχθούν ούτε στα διδάγματα της κοινής πείρας στη διάταξη του άρθρου 10 του ν. 4182/2013 .....". Ο λόγος αυτός αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, αφενός μεν λόγω αοριστίας, εφόσον δεν εκτίθεται στο αναιρετήριο ποια διδάγματα κοινής πείρας εσφαλμένα δεν εφαρμόσθηκαν από το Εφετείο, αφετέρου διότι η επικαλούμενη παραβίαση των διδαγμάτων κοινής πείρας δεν αφορά την ερμηνεία του ανωτέρω ουσιαστικού κανόνα δικαίου ή την υπαγωγή σ' αυτόν των πραγματικών περιστατικών που αποδείχθηκαν, αλλά υπό την επίφαση της ανωτέρω αναιρετικής πλημμέλειας η αναιρεσείουσα πλήττει την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του Εφετείου ως δικαστηρίου ουσίας αναφορικά με την εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 του ΚΠολΔ, υπάρχει λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αρχή της εκατέρωθεν ακρόασης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο οι οποίες θέτουν ορισμένες προϋποθέσεις, ως προς το κύρος της διαδικαστικής πράξης, η μη τήρηση των οποίων αποκλείει εκ των προτέρων την εγκυρότητα ή το επιτρεπτό της διαδικαστικής πράξης (Ολ.ΑΠ 1/2019, Ολ.ΑΠ 12/2000, ΑΠ 14/2022, ΑΠ 19/2022, ΑΠ 1306/2018).

Εξάλλου, κατά την παρ. 2 εδ. α' του άρθρου 11 του ν. 4182/2013, αν με την αίτηση του άρθρου 10 ζητείται να διατεθούν περιουσιακά στοιχεία κοινωφελούς ιδρύματος σε άλλο για την εκπλήρωση κοινωφελούς σκοπού, τούτο προσεπικαλείται στη σχετική δίκη. Η αναιρεσείουσα, με τον τέταρτο αναιρετικό λόγο, προσάπτει στη προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι δεν κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της αίτησης, καθόσον το αναιρεσίβλητο δεν προσεπικάλεσε στη δίκη, κατ' άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 4182/2013, το ίδρυμα προς το οποίο μεταβιβάζεται η υφιστάμενη περιουσία του δηλαδή την Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου-Καστελλίου. Ο λόγος αυτός κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος, καθόσον τα περιουσιακά στοιχεία του αναιρεσίβλητου δεν πρόκειται να διατεθούν σε άλλο κοινωφελές ίδρυμα αφού πρόκειται για το ίδιο ίδρυμα "Ψαράκειο Γηροκομείο Αρκαλοχωρίου" με την ίδια επωνυμία, το οποίο όμως θα λειτουργεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητρόπολης Αρκαλοχωρίου- Καστελλίου, ο δε Μητροπολίτης αυτής, κατά τις ως άνω παραδοχές, είναι ταυτόχρονα και Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του αιτούντος ιδρύματος κατ' άρθρο 4 του οργανισμού του. Κατόπιν όλων αυτών, εφόσον δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος για να ερευνηθεί, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Διάταξη περί παραβόλου, δεν πρέπει να περιληφθεί στην παρούσα απόφαση, διότι για την αναιρεσείουσα εφαρμόζονται οι ισχύουσες περί δικών του Δημοσίου διατάξεις (άρθρ. 69 παρ. 2 εδ. 2 του ν. 4182/2013), που προβλέπουν απαλλαγή από την υποχρέωση αυτή (ΑΠ 2034/2017). Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας λόγω της ήττας της (άρθρ. 176, 183 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), μειωμένα όμως, κατ' εφαρμογή του άρθρου 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 του ΕισΝΚΠολΔ και όπως αυτό ισχύει μετά την υπ` αριθμ. 134423/1992 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ Β` 11/20-1-1993), που εκδόθηκε κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ. 12 του ν. 1738/1987, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-9-2021 (αριθ. έκθ. κατάθ. ...2021), αίτηση για αναίρεση της με αριθ. 31/2021 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης (ειδική διαδικασία εκούσιας δικαιοδοσίας).

Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσείουσας τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Απριλίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Απριλίου 2026.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή