ΑΡΙΘΜΟΣ 705/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ - ΣΕ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κλεόβουλο-Δημήτριο Κοκκορό, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. …/2026 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Μαρία Γιαννακοπούλου - Εισηγήτρια, Μαρία Πετσάλη, Παναγιώτη Φιλόπουλο και Ειρήνη Νικολάου, Αρεοπαγίτες.

Με την παρουσία και του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Νικόλαου Νικολάου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χ. Α.

Συνήλθε σε Συμβούλιο στο Κατάστημά του στις 19/5/2026, προκειμένου να αποφανθεί για την από 4/5/2026 δήλωση αποχής της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Σταυρούλας Κουσουλού, από την άσκηση των καθηκόντων της ως Προέδρου του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, ενώπιον του οποίου είχε προσδιοριστεί προς εκδίκαση, κατά τη δικάσιμο της 5ης Μαΐου 2026, η με αριθμό εκθέματος … αίτηση αναιρέσεως του Δ. Κ. του Π., κατά της υπ' αριθμ. 399/2021 καταδικαστικής απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, λόγω του ότι είχε εκδώσει την υπ' αριθμ. 5064/2019 πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών κατά του ανωτέρω κατηγορούμενου και νυν αναιρεσείοντος.

Έπειτα ο Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Νικόλαος Νικολάου εισήγαγε για κρίση στο Συμβούλιο την από 4-5-2025 και με αρ. πρωτ. ...2026 δήλωση αποχής της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Σταυρούλας Κουσουλού με την σχετική ποινική δικογραφία και την υπ' αριθμ. πρωτ. ...2026 πρόταση της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Καλλιόπης Βαρδάκη, στην οποία αναφέρονται τα ακόλουθα :

Εισάγω, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23 του ΚΠΔ, ενώπιον του Δικαστηρίου Σας, που συνεδριάζει ως Συμβούλιο, την από 4-5-2026 δήλωση της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Σταυρούλας Κουσουλού, υποβληθείσα, προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου με το υπ'αριθ. πρωτοκόλλου ...2026 έγγραφο, με την οποία η ανωτέρω δηλώνει γνωστό, σ' αυτήν, λόγο, για τον οποίο αποκλείεται, από τα καθήκοντά της, σε ορισμένη υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 14§1 του ΚΠΔ, με σκοπό να της επιτραπεί η αποχή, ο οποίος συνιστά και σοβαρό λόγο ευπρέπειας, που επιβάλλει την αποχή της, από την άσκηση των καθηκόντων του, σύμφωνα με το άρθρο 23§2 του ΚΠΔ και εκθέτω τα
ακόλουθα :

Σύμφωνα με το άρθρο 23 παρ.3 του Κ.Π.Δ., εκτός των στο άρθρο 14 του ιδίου Κώδικα αναγραφομένων λόγων αποκλεισμού, με τη συνδρομή κάποιου των οποίων, τα δικαστικά πρόσωπα που αναφέρονται σε αυτό δεν δύνανται να ασκήσουν τα καθήκοντά τους, ως και του στο επόμενο άρθρο 15 λόγου εξαιρέσεως, που επιβάλλει επίσης την αποχή αυτών από την ενάσκηση των καθηκόντων τους σε ορισμένη υπόθεση, περίπτωση τέτοιας αποχής εμφανίζεται, επίσης, και όταν σοβαροί λόγοι ευπρέπειας επιβάλλουν αυτή. Ο όρος "ευπρέπεια" περιέχει κρίση αντικειμενική, ενώ "ευθιξία" είναι ιδιότητα ατόμου. Η εξαντλητική απαρίθμηση των σοβαρών λόγων ευπρέπειας είναι αδύνατη γιατί, εάν και πότε υπάρχουν τέτοιοι λόγοι, είναι ζήτημα πραγματικό, για το οποίο θα κρίνει κάθε φορά το αρμόδιο δικαστήριο ή συμβούλιο, που επιλαμβάνεται του θέματος, κατά τις κρατούσες δεοντολογικές αντιλήψεις. Γενικά τέτοιοι λόγοι ευπρέπειας συντρέχουν, όταν η συμμετοχή του δικαστικού λειτουργού στην εκδίκαση συγκεκριμένης υποθέσεως μπορεί να δώσει αφορμή σε δυσμενές γι' αυτόν σχόλιο για την αντικειμενική και ανεπηρέαστη, από οτιδήποτε και απ' οποιονδήποτε διευρεύνησή της, σε τρόπο ώστε να τίθεται σε αμφιβολία η ελεύθερη και μη προκατειλημμένη κρίση του. Ειδικότερα, στην κατηγορία αυτή υπάγονται εκτός άλλων περιπτώσεων, που δικαιολογούν την αποχή, οι ιδιαίτερες άμεσες ή έμμεσες σχέσεις του δικαστή ή του εισαγγελέα, με κάποιον από τους διαδίκους (ΑΠ 187/2024, ΑΠ 525/2019, ΑΠ 400/2018, ΑΠ 255/2017, ΑΠ 251/2017, ΑΠ 1809/2016, ΑΠ 441/2013).

Επίσης σύμφωνα με την παραγρ. 3 του ως άνω άρθρου 23, η δήλωση αποχής του δικαστικού λειτουργού, πρέπει να είναι αιτιολογημένη και να στηρίζεται σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και όχι αόριστα, προς αποφυγή απλώς του δηλούντος να δικάσει ορισμένη υπόθεση, εκτός άλλων και από έλλειψη σθένους. Η άποψη αυτή συμπορεύεται και με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ.1 της ΕΣΔΑ, με την οποία καθιερώνεται "το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη", όχι με την έννοια της ορθότητας της αποφάσεως, αλλά της έγκαιρης, ουσιαστικής και αδιάβλητης υπό διαδικαστικές [δικονομικές εγγυήσεις], διεξαγωγής της δίκης, ώστε να είναι δυνατή η αντικειμενική αναζήτηση της αλήθειας και η έγκαιρη και αποτελεσματική προστασία του διαδίκου. Μία από τις εγγυήσεις αυτές είναι η ανεξαρτησία και αμεροληψία του δικαστηρίου, το οποίο λειτουργεί σύμφωνα με τον εθνικό νόμο και αποφαίνεται επί της βασιμότητας της ποινικής κατηγορίας αν πρόκειται για ποινική υπόθεση.

Άλλωστε, η ύπαρξη αντικειμενικού δικαστή αποτελεί ειδικότερη έκφραση της γενικότερης αρχής του κράτους δικαίου, που απορρέει από το Σύνταγμα και τις καθιερούμενες από αυτόν εγγυήσεις υπέρ του πολίτη, ο οποίος έχει αξίωση να δικάζεται από αντικειμενικό αμερόληπτο δικαστή (ΑΠ 1139/2024, ΑΠ 642/2024, ΑΠ 889/2023 ΑΠ 167/2023, ΑΠ 1615/2022, ΑΠ 1328/2022, ΑΠ 982/2020, ΑΠ 60/2020, ΑΠ 92/2020, ΑΠ 1287/2018, ΑΠ 251/2017, ΑΠ 172/2017, ΑΠ 429/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα, ενώπιον του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, Αντιπρόεδρος του οποίου τυγχάνει η Σταυρούλα Κουσουλού είχε προσδιορισθεί προς εκδίκαση, η με αριθμό πινακίου … κατά τη δικάσιμο της …2026 αίτηση αναιρέσεως του Δ. Κ. του Π. κατά της υπ'αριθ. 399/2021 καταδικαστικής απόφασης του Α' Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών.

Κατά την έναρξη της συζήτησης η Πρόεδρος του Δικαστηρίου ανακοίνωσε στο Δικαστήριο ότι θα υποβάλει δήλωση αποχής από την εκδίκαση της συγκεκριμένης υπόθεσης για το λόγο ότι είχε εκδώσει την πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση υπ' αρ. 5064/2019 του Ε' Τριμελούς Εφετείου [Κακουργημάτων] Αθηνών, κατά του ανωτέρω κατηγορούμενου και νυν αναιρεσείοντος, με σκοπό όπως αναβληθεί η υπόθεση σε άλλη δικάσιμο στην οποία δεν θα συμμετέχει στη σύνθεση του δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, που πρόκειται να αποφανθεί επ' αυτής. Ήδη η υπόθεση ανεβλήθη αορίστως. Η άνω δικαστική λειτουργός υπέβαλε την από 5-5-2026 αίτησή της με το εξής περιεχόμενο: "Στην υπόθεση, με αριθμό εκθέματος …, της δικασίμου της 5ης Μαΐου 2026 - Στ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, του οποίου προεδρεύω, με αναιρεσείοντα-κατηγορούμενο τον Δ. Κ. του Π., διαπιστώθηκε ότι έχω κώλυμα συμμετοχής μου στη σύνθεση του δικαστηρίου του Αρείου Πάγου που πρόκειται να αποφανθεί επ' αυτής, διότι έχω εκδώσει την υπ' αρ. 5064/2019 πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου [Κακουργημάτων] Αθηνών, κατά του ανωτέρω κατηγορούμενου και νυν αναιρεσείοντος, αντίγραφο της οποίας βρίσκεται στο φάκελο της δικογραφίας. Κατόπιν τούτου, πρέπει να μου επιτραπεί να απέχω της εκδίκασης της ανωτέρω υπόθεσης για λόγους ευπρεπείας (άρθρο 23 του ΚΠΔ), προς αποφυγή αμφιβολίας ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου".

Ενόψει του ότι κατά τη δήλωση αποχής, η δηλούσα την αποχή από τα καθήκοντά της Αντιπροέδρου του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, μετείχε στη σύνθεση του Δικαστηρίου, ως Πρόεδρος της εκδοθείσας πρωτόδικης υπ' αρ. 5064/2019 απόφασης του Ε' Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών, με κατηγορούμενο τον ήδη αναιρεσείοντα, είναι σαφές ότι μπορεί να τεθεί σε αμφιβολία η ελεύθερη κρίση ή το απροκάλυπτο της ανωτέρω δικαστικής λειτουργού στη συγκεκριμένη υπόθεση.

Συνεπώς, στην παρούσα περίπτωση, ναι μεν δεν υπάρχει λόγος που να επιβάλει ευθέως τον αποκλεισμό κατ' άρθρο 14 ΚΠΔ ή την εξαίρεση κατ' άρθρο 15 ΚΠΔ της εν λόγω δικαστικής λειτουργού από την άσκηση των καθηκόντων της στην ανωτέρω υπόθεση, υφίστανται όμως, σύμφωνα με τα εντεθέντα στην ανωτέρω νομική σκέψη, σοβαροί λόγοι ευπρέπειας, κατά τη διάταξη του άρθρου 23 παρ. 2 ΚΠΔ που επιβάλλουν να απόσχει από την άσκηση των καθηκόντων της, ως Αντιπροέδρου του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, κατά την εκδίκαση της ως άνω αίτησης αναίρεσης. Κατ' ακολουθίαν, η κρινόμενη δήλωση αποχής πρέπει να γίνει δεκτή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Προτείνω: Να γίνει δεκτή η από 5-5-2026 δήλωση αποχής με αριθ. πρωτ. ...2026 της Αντιπροέδρου του Στ' Τμήματος του Αρείου Πάγου, Σταυρούλας Κουσουλού, με την οποία αιτείται να της επιτραπεί η αποχή από την άσκηση των καθηκόντων της ως Αντιπροέδρου του Στ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου επί της υπ' αριθ. εκθέματος … υποθέσεως που προσδιορίστηκε κατά τη δικάσιμο της 5-5-2026 στο ανωτέρω Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου και αναβλήθηκε αορίστως και αφορά την αίτηση αναίρεσης του Δ. Κ. κατά της υπ' αριθ. 399/2021 απόφασης του Α' Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, απόφαση με την οποία ο ανωτέρω κηρυχθηκε ένοχος.

Η Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΒΑΡΔΑΚΗ

Αφού άκουσε τον Αντεισαγγελέα, που αναφέρθηκε στην παραπάνω εισαγγελική πρόταση.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από …2026 με αρ. πρωτ. ...2026 δήλωση, η οποία απευθύνεται στην Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, η Αντιπρόεδρος του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Σταυρούλα Κουσουλού δηλώνει, ότι λόγοι ευπρέπειας(άρθρο 23 του ΚΠΔ) της επιβάλλουν να απέχει από την εκδίκαση της με αριθμό εκθέματος … υπόθεσης, που έχει προσδιοριστεί προς εκδίκαση κατά τη δικάσιμο της 5ης Μαϊου 2026, ενώπιον του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, του οποίου προεδρεύει, με αναιρεσείοντα-κατηγορούμενο τον Δ. Κ. του Π.

Η δήλωση αυτή παραδεκτά εισάγεται ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, που συνεδριάζει ως Συμβούλιο, κατά το άρθρο 23 παρ. 4 του ΚΠΔ και πρέπει να εξετασθεί κατ' ουσίαν. Σύμφωνα με το άρθρο 23 παρ. 2 του ΚΠΔ, εκτός των αναφερόμενων στο άρθρο 14 του ίδιου Κώδικα λόγων αποκλεισμού, με τη συνδρομή κάποιου των οποίων τα δικαστικά πρόσωπα που αναφέρονται σε αυτό δεν δύνανται να ασκήσουν τα καθήκοντά τους, ως και του στο επόμενο άρθρο 15 λόγου εξαίρεσης, που επιβάλλει επίσης την αποχή αυτών από την ενάσκηση των καθηκόντων τους σε ορισμένη υπόθεση, περίπτωση αποχής υφίσταται και όταν σοβαροί λόγοι ευπρέπειας την επιβάλλουν. Ο όρος "ευπρέπεια" περιέχει κρίση αντικειμενική. Η εξαντλητική απαρίθμηση των σοβαρών λόγων ευπρέπειας είναι αδύνατη, γιατί το εάν και πότε υπάρχουν τέτοιοι λόγοι είναι ζήτημα πραγματικό, για το οποίο θα κρίνει κάθε φορά το αρμόδιο Δικαστήριο ή Συμβούλιο, που επιλαμβάνεται του θέματος, κατά τις κρατούσες δεοντολογικές αντιλήψεις. Γενικά τέτοιοι λόγοι ευπρέπειας συντρέχουν, όταν η συμμετοχή του Δικαστικού Λειτουργού στην εκδίκαση συγκεκριμένης υπόθεσης μπορεί να δώσει αφορμή σε δυσμενές για αυτόν σχόλιο για την αντικειμενική και ανεπηρέαστη, από ο,τιδήποτε και οιονδήποτε, διερεύνησή της, σε τρόπο ώστε να τίθεται σε αμφιβολία η ελεύθερη και μη προκατειλημμένη κρίση του. Η άποψη αυτή συμπορεύεται και με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, με την οποία καθιερώνεται "το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη", όχι με την έννοια της ορθότητας της απόφασης, αλλά της έγκαιρης, ουσιαστικής και αδιάβλητης υπό διαδικαστικές (δικονομικές) εγγυήσεις, διεξαγωγής της δίκης, ώστε να είναι δυνατή η αντικειμενική αναζήτηση της αλήθειας και η έγκαιρη και αποτελεσματική προστασία του διαδίκου. Μία από τις εγγυήσεις αυτές είναι η ανεξαρτησία και αμεροληψία του Δικαστηρίου, το οποίο λειτουργεί σύμφωνα με τον εθνικό νόμο (ΑΠ 1251/2025, ΑΠ1226/2025, ΑΠ451/2025, ΑΠ 1381/2024).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα, ενώπιον του παρόντος ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, Αντιπρόεδρος του οποίου τυγχάνει η ως άνω δηλούσα Δικαστική Λειτουργός, είχε προσδιοριστεί προς εκδίκαση, κατά τη δικάσιμο της 5ης Μαϊου 2026, η με αριθμό εκθέματος … αίτηση αναίρεσης του Δ. Κ. του Π., κατά της υπ' αριθμ. 399/2021 καταδικαστικής απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών. Κατά την έναρξη της συζήτησης, η ως άνω Πρόεδρος του Δικαστηρίου ανακοίνωσε, ότι θα υποβάλει δήλωση αποχής από την εκδίκαση της συγκεκριμένης υπόθεσης, για το λόγο ότι έχει εκδώσει την υπ' αρ. 5064/2019 πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου [Κακουργημάτων] Αθηνών, κατά του ανωτέρω κατηγορούμενου και νυν αναιρεσείοντος, με σκοπό να αναβληθεί η υπόθεση σε άλλη δικάσιμο, στην οποία δεν θα συμμετέχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, που πρόκειται να αποφανθεί επ' αυτής. Μετά την παραπάνω δήλωση εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 564/2026 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία αναβλήθηκε αορίστως η εκδίκαση της πιο πάνω υπόθεσης. Στη συνέχεια, η ως άνω Δικαστική Λειτουργός υπέβαλε ενώπιον της Προέδρου του Αρείου Πάγου την από 4 Μαϊου 2026, με αρ. πρωτ. ...2026 δήλωση αποχής, με την οποία εκθέτει, κατά λέξη, τα ακόλουθα: "Στην υπόθεση, με αριθμό εκθέματος 24, της δικασίμου της 5ης Μαϊου 2026-ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, του οποίου προεδρεύω, με αναιρεσείοντα-κατηγορούμενο τον Δ. Κ. του Π., διαπιστώθηκε ότι έχω κώλυμα συμμετοχής στη σύνθεση του δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, που πρόκειται να αποφανθεί επ' αυτής, διότι έχω εκδώσει την υπ' αρ. 5064/2019 πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου [Κακουργημάτων] Αθηνών, κατά του ανωτέρω κατηγορούμενου και νυν αναιρεσείοντος, αντίγραφο της οποίας βρίσκεται στο φάκελο της δικογραφίας. Κατόπιν τούτου, πρέπει να μου επιτραπεί να απέχω της εκδίκασης της ανωτέρω υπόθεσης για λόγους ευπρεπείας (άρθρο 23 του ΚΠΔ), προς αποφυγή αμφιβολίας ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου". Μετά τα παραπάνω, στην παρούσα περίπτωση, ναι μεν δεν υπάρχει λόγος που να επιβάλλει ευθέως τον αποκλεισμό, κατ' άρθρο 14 του ΚΠΔ ή την εξαίρεση κατ' άρθρο 15 του ΚΠΔ, της εν λόγω Δικαστικής Λειτουργού από την άσκηση των καθηκόντων της στην ανωτέρω υπόθεση, υφίστανται όμως, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προεκτεθείσα νομική σκέψη, σοβαροί λόγοι ευπρέπειας, κατά τη διάταξη του άρθρου 23 παρ. 2 του ΚΠΔ, που επιβάλλουν να απέχει από την άσκηση των καθηκόντων της ως Προέδρου του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου κατά την εκδίκαση και την έκδοση απόφασης επί της ως άνω αίτησης αναίρεσης. Επομένως, η κρινόμενη δήλωση αποχής πρέπει να γίνει δεκτή, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΔΕΧΕΤΑΙ την από 4 Μαϊου 2026 με αρ. πρωτ. ...2026 δήλωση αποχής της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Σταυρούλας Κουσουλού.

ΑΠΟΦΑΙΝΕΤΑΙ, ότι η ανωτέρω Δικαστική Λειτουργός, η οποία προεδρεύει του ΣΤ' Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, ενώπιον του οποίου είχε προσδιοριστεί προς εκδίκαση, κατά τη δικάσιμο της 5ης Μαϊου 2026, η με αριθμό εκθέματος … αίτηση αναίρεσης του Δ. Κ. του Π., κατά της υπ' αριθμ. 399/2021 καταδικαστικής απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία αναβλήθηκε αορίστως, πρέπει να απέχει από την επ' αυτής άσκηση των καθηκόντων της.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 3 Ιουνίου 2026.

Και,

Εκδόθηκε στην Αθήνα στις 3 Ιουνίου 2026.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

<< Επιστροφή