Αριθμός 735/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σταυρούλα Κουσουλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κλεόβουλο-Δημήτριο Κοκκορό, Μαρία Γιαννακοπούλου, Μαρία Πετσάλη, Εισηγήτρια και Παναγιώτη Φιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Δεκεμβρίου 2025 με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ελένης Ράϊκου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Α. Μ., για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1. Κ. συζ. Π. Κ. του Γ. και 2. Π. Κ. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι παρέστησαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους, Γεωργίου Γαρδικιώτη 3. Π. Β. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος παρέστη δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του, Νικολάου Βιτώρου, για αναίρεση της υπ'αριθ. 13Α, 82Α, 157/2025 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Ναυπλίου.

Με υποστηρίζοντες την κατηγορία τους: 1. V. S. του K., κάτοικο ..., η οποία δεν παρέστη στο ακροατήριο, 2. V. S. του A., κάτοικο ..., ο οποίος δεν παρέστη στο ακροατήριο, 3. Σ. Μ. του Π., κάτοικο ..., ο οποίος παρέστη δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του, Γεωργίου Παπάρα.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Ναυπλίου, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που περιλαμβάνονται στις: α) υπ' αρ. εκθ. κατ. ...2025, β) υπ' αρ. ...2025 και γ) υπ' αρ. πρωτ. ...2025 αιτήσεις αναιρέσεως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό …/2025.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί ως ανυποστήρικτη η υπό κρίσιν αίτηση και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι κρινόμενες : α) υπ' αρ. εκθ. κατ. ...2025 αίτηση της Κ. συζ. Π. Κ., β) υπ' αρ. ...2025 αίτηση του Π. Κ. του Γ. και γ) υπ' αρ. πρωτ. ...2025 αίτηση του Π. Β. του Α. για αναίρεση της υπ' αριθ. 13Α, 82Α, 157/2025 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Ναυπλίου, με την οποία οι παραπάνω αναιρεσείοντες κρίθηκαν ένοχοι, με την πρωτοδίκως αναγνωρισθείσα σε αυτούς ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ.2αΠΚ, των αξιοποίνων πράξεων της ανθρωποκτονίας από αμέλεια τελεσθείσας δια παραλείψεων και της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεους, έχουν ασκηθεί, οι μεν δύο πρώτες για λογαριασμό της Κ. Κ. και του Π. Κ., αντίστοιχα, από τον εξουσιοδοτηθέντα από αυτούς Δικηγόρο, Γεώργιο Γαρδικιώτη του Δ. Σ. …, με δήλωση στην αρμόδια γραμματέα του Εφετείου … , η δε τρίτη για λογαριασμό του Π. Β. από τον εξουσιοδοτηθέντα από αυτόν δικηγόρο, Νικόλαο Βιτώρο του Δ.Σ.Α, με δήλωση που επιδόθηκε, στις 17-9-2025, στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, νομότυπα και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της προβλεπόμενης από την παρ. 2 του άρθρου 473 του ΚΠοινΔ προθεσμίας από την καταχώρηση της προσβαλλόμενης απόφασης στο ειδικό βιβλίο του άρθρου 473 παρ.3 του ΚΠοινΔ, που έλαβε χώρα στις 13-8-2025. Επομένως, είναι παραδεκτές (άρθρα 462 περ. β, 464, 466 παρ.1, 473 παρ. 2, 3, 4, 474 παρ. 1, 2Α και 4, 504 παρ.1 και 505 παρ.1α του ΚΠΔ) και πρέπει, αφού συνεκδικαστούν λόγω συναφείας, να ερευνηθούν περαιτέρω, ως προς την ουσιαστική βασιμότητα των προβαλλόμενων με αυτές λόγων τους. H συζήτηση γίνεται σαν να ήταν παρόντες και οι υποστηρίζοντες την κατηγορία κατ' άρθρο 515 παρ. 2α' ΚΠΔ σε συνδ. με άρθρο 512 παρ.1γ' του ιδίου Κώδικα : 1. (ον.) V. (επ.) S. του K. και 2. (ον.) V. (επ.) S. του A. , αμφότεροι κάτοικοι ..., οδός ..., καίτοι αυτοί δεν παραστάθηκαν στη δίκη, αφού κλητεύθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, με την υπ` αριθμ. ...2025 κλήση του, προκειμένου να παραστούν διά ή μετά συνηγόρου στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης δικάσιμο, όπως προκύπτει από τα 9-10-2025 δύο αποδεικτικά επίδοσης, με θυροκόλληση της άνω κλήσης, του αστυνομικού ΠΥ του ΑΤ …, Ι. Β. προς τους παραπάνω υποστηρίζοντες την κατηγορία και τα από 9-10-2025 δύο αποδεικτικά επίδοσης του αστυνομικού ΠΥ του ΑΤ …, Ι. Β. προς τον αντίκλητο αυτών, Δικηγόρο του … , Πέτρο Σαμπράκο, κάτοικο ..., ο οποίος παρέλαβε αυτοπροσώπως τις άνω κλήσεις.

Α. Κατά την διάταξη του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Α' του ΚΠΔ, λόγο αναίρεσης της απόφασης δημιουργεί και η απόλυτη ακυρότητα που συνέβη κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο (άρθρο 171 ΚΠΔ), η οποία, μεταξύ άλλων, επέρχεται αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν τη σύνθεση του δικαστηρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών και του ΚΠΔ, εξαιτίας κακής σύνθεσής του (άρθρο 171 παρ. 1α' ΚΠΔ).

Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις του άρθρου 13§§1,2 ΚΠΔ "1. Στις δημόσιες συνεδριάσεις των δικαστηρίων παρευρίσκεται πάντοτε ένας δικαστικός γραμματέας, ο οποίος συντάσσει τα πρακτικά με ευθύνη δική του και του δικαστή που διευθύνει τη συνεδρίαση. 2. Όταν ο γραμματέας απουσιάζει ή έχει κώλυμα, αναπληρώνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών. Στη διάρκεια της συνεδρίασης μπορεί με απόφαση του δικαστηρίου να αναπληρώσει κάποιος άλλος τον γραμματέα, όταν του παρουσιάζεται κώλυμα. Για την απόφαση αυτή δεν χρειάζεται σύμπραξη γραμματέα". Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 8§1 Ν. 4938/2022 (ΚΟΔΚΔΛ) "1. Για τη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου απαιτείται η παρουσία του γραμματέα του, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά. Αν δεν υπάρχει ή για οποιονδήποτε λόγο απουσιάζει ή κωλύεται ο γραμματέας, καθώς και ο νόμιμος αναπληρωτής του, καθήκοντα γραμματέα ανατίθενται σύμφωνα με τις παρ. 4 και 5 του άρθρου 11", ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 11 §4 του ίδιου ως άνω νόμου "4. Αν δεν υπάρχει γραμματέας ή για οποιονδήποτε λόγο απουσιάζει ή κωλύεται, ο αναπληρωτής του στη διεύθυνση των υπηρεσιών της γραμματείας ορίζεται από τον δικαστή ή τον πρόεδρο του τριμελούς συμβουλίου που διευθύνει το δικαστήριο ή τον εισαγγελέα που διευθύνει την εισαγγελία, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 146 του Κώδικα των δικαστικών υπαλλήλων (ν. 4798/2021, Α' 68)". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι η συμμετοχή του γραμματέα, ο οποίος τηρεί τα πρακτικά με ευθύνη δική του και του δικαστή που διευθύνει τη συνεδρίαση, είναι απαραίτητη για τη νόμιμη συγκρότηση των δικαστηρίων και των δικαστικών συμβουλίων, διαφορετικά προκαλείται απόλυτη ακυρότητα λόγω κακής σύνθεσης, κατά το άρθρο 171§1περ.α' ΚΠΔ, που δημιουργεί τον παραπάνω από το άρθρο 510§1 στοιχ. Α ΚΠΔ, λόγο αναίρεσης. Αν δεν υπάρχει άλλος γραμματέας ή απουσιάζει ή έχει κώλυμα (προσωπικό ή υπηρεσιακό), τον αναπληρώνει ένας άλλος υπάλληλος της γραμματείας, τον οποίο ορίζει ο δικαστής που διευθύνει το δικαστήριο. Ο γραμματέας μπορεί να αναπληρωθεί και κατά τη διάρκεια της συζήτησης μίας υπόθεσης από άλλο γραμματέα, σε περίπτωση δε, αναπλήρωσής του και λόγω του αδιαίρετου της υπηρεσίας της γραμματείας, η έλλειψη μνείας στην απόφαση ή στο βούλευμα του κωλύματος του αναπληρούμενου γραμματέα δεν προκαλεί ακυρότητα λόγω κακής σύνθεσης (ΑΠ 1469/2013).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο, κοινό, λόγο των αναιρέσεών τους οι αναιρεσείοντες Κ. Κ. και Π. Κ. αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ. Α' του ΚΠΔ, της απόλυτης ακυρότητας που συνέβη κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, ένεκα κακής σύνθεσης του δικάσαντος δικαστηρίου, που επήλθε διότι, κατά την τελευταία (20-3-2025) συνεδρίαση αυτού (τρίτη) αντικαταστάθηκε η αρχικά ορισθείσα Γραμματέας, Δ. Κ., η οποία συμμετείχε στις δύο πρώτες (14-1-2025 και 17-2-2025) συνεδριάσεις του από τη Γραμματέα Α. Κ., χωρίς να προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, αν η αντικατάσταση αυτή είναι νόμιμη.

Από την παραδεκτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των πρακτικών συνεδρίασης της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι στις 20-3-2025, κατά την τρίτη και τελευταία συνεδρίαση του δικάσαντος δικαστηρίου, κατόπιν διακοπής των συνεδριάσεων της 14ης Ιανουαρίου 2025 και της 17ης Φεβρουαρίου 2025, αντικαταστάθηκε νομίμως, κατά τα άνω, με πράξη του Διευθύνοντος το Εφετείο …, η Γραμματέας Δ. Κ., η οποία συμμετείχε στις δύο πρώτες συνεδριάσεις του δικάσαντος δικαστηρίου από την Γραμματέα Α. Κ., η δε, μη αναφορά στην προσβαλλόμενη απόφαση, του κωλύματος της αναπληρωθείσας ως άνω γραμματέως, και συνεπώς, του λόγου της αντικατάστασης αυτής, όπως στην προηγηθείσα νομική σκέψη αναφέρεται και παρά τις περί του αντιθέτου αιτιάσεις της πρώτης και δευτέρου των αναιρεσειόντων, ουδεμία ακυρότητα προκαλεί. Επομένως, ο πρώτος, κοινός, λόγος των αναιρέσεων των αναιρεσειόντων Κ. Κ. και Π. Κ., για απόλυτη ακυρότητα που επήλθε κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, λόγω κακής σύνθεσης του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρ. 510§1 στοιχ. Α' ΚΠΔ σε συνδ. με άρθρ. 171§1 περ.α' ΚΠΔ), είναι αβάσιμος.

Β. Κατά το άρθρο 302 παρ.1 του προϊσχύσαντος ΠΚ/1950, βάσει του οποίου ασκήθηκε η ποινική δίωξη για την αντίστοιχη ένδικη πράξη, αλλά και του νέου ΠΚ (ν. 4619/1-7-2019), πριν από τη τροποποίησή του επί το δυσμενέστερον με το άρ. 46 του ν, 5090/2024 [με έναρξη ισχύος κατ' άρ. 138 παρ.1 του ιδίου νόμου από 1-5-2024] "όποιος από αμέλεια σκότωσε άλλον, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών", κατά δε το άρθρο 28 ΠΚ (προϊσχύσαντος και νέου) "από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν". Κατά την έννοια της ως άνω διάταξης του άρθρου 28 του ΠΚ, η αμέλεια διακρίνεται σε μη συνειδητή, η οποία συντρέχει, όταν ο δράστης, από έλλειψη της προσήκουσας προσοχής, δεν προβλέπει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο προκαλεί η πράξη του, και σε ενσυνείδητη, η οποία συντρέχει, όταν ο δράστης προβλέπει μεν ότι από τη συμπεριφορά του μπορεί να επέλθει το αποτέλεσμα αυτό, πιστεύει όμως ότι δεν θα επέλθει. Για τη θεμελίωση της αξιόποινης πράξης της ανθρωποκτονίας από αμέλεια απαιτείται: α) να μην καταβλήθηκε από τον δράστη η επιβαλλόμενη, κατ' αντικειμενική κρίση, προσοχή την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος οφείλει υπό τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις να καταβάλει, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, β) να μπορούσε αυτός, με βάση τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και, κυρίως, εξαιτίας της υπηρεσίας του ή του επαγγέλματος του, να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο από έλλειψη της προαναφερόμενης προσοχής, είτε δεν προέβλεψε, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστευε, όμως, ότι δεν θα επερχόταν και γ) να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή παράλειψης του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε. Η πράξη ή η παράλειψη του δράστη τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με το αποτέλεσμα που επήλθε, όταν αυτή, κατά την κοινή αντίληψη, είναι εκείνη που άμεσα προκάλεσε το αποτέλεσμα και, συνεπώς, βρίσκεται σε άμεση αιτιότητα προς αυτό. Αρκεί, για τη θεμελίωση της ευθύνης, η πράξη ή η παράλειψη να ήταν ένας από τους ενεργούς παραγωγικούς όρους του αποτελέσματος, χωρίς τον οποίο δεν θα επερχόταν αυτό, είναι δε αδιάφορο αν συνέβαλαν και άλλοι όροι, αμέσως ή εμμέσως, διότι η κρατούσα στο ποινικό δίκαιο άποψη ακολουθεί τα πορίσματα της θεωρίας του ισοδυνάμου των όρων, με την παραλλαγή της ενεργού αιτίας, σε αντίθεση με τη θεωρία της πρόσφορης αιτιότητας, η οποία επικρατεί ως προς την αστική ευθύνη. Η τυχόν συντρέχουσα υπαιτιότητα του παθόντος ή και τρίτου, δεν αναιρεί την ύπαρξη αμέλειας του δράστη και την ποινική του ευθύνη, εκτός εάν αυτή συνετέλεσε αποκλειστικώς στο αποτέλεσμα που επήλθε, οπότε αίρεται ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή της παράλειψης του δράστη και του αποτελέσματος.

Περαιτέρω, η παράλειψη, ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, αφού το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται στην μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή σε παράλειψη. Όταν, όμως, η αμέλεια δεν συνίσταται σε ορισμένη παράλειψη, αλλά σε σύνολο συμπεριφοράς, που προηγήθηκε του αποτελέσματος, τότε για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 παρ. 1 του ΠΚ (προϊσχύσαντος και νέου), κατά το οποίο, "όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να προβεί σε ενέργεια για την αποτροπή του αποτελέσματος". Στο ως άνω άρθρο (15 παρ.1) του ισχύοντος ΠΚ (ν.4619/2019) έχει προστεθεί εδάφιο β', που ορίζει ότι "η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση πηγάζει από νόμο, σύμβαση ή προηγούμενη επικίνδυνη ενέργεια του υπαιτίου". Από την τελευταία αυτή διάταξη, συνάγεται ότι αναγκαία προϋπόθεση της εφαρμογής της είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης (δηλαδή ειδικής και όχι γενικής) υποχρέωσης του υπαιτίου προς ενέργεια, που τείνει στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος, για την επέλευση του οποίου ο νόμος απειλεί ορισμένη ποινή. Η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, η οποία επιφορτίζει τον υπαίτιο της παράλειψης με τη δημιουργία και τη διασφάλιση πραγματικής κατάστασης που εξυπηρετεί και διαφυλάσσει τα έννομα αγαθά που προσβάλλονται με την επέλευση του εγκληματικού αποτελέσματος, μπορεί να πηγάζει: α) από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη θέση του υπόχρεου, β) από ειδική σχέση που δημιουργήθηκε, είτε από σύμβαση, είτε απλώς από προηγούμενη ενέργεια, με την οποία ο υπαίτιος της παράλειψης αναδέχθηκε εκουσίως την αποτροπή κινδύνων στο μέλλον και γ) από προηγούμενη πράξη του υπαίτιου (ενέργεια ή παράλειψη), συνεπεία της οποίας δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επέλευσης του εγκληματικού αποτελέσματος (ΑΠ 971/2024, ΑΠ 356/2022, ΑΠ 329/2021, AΠ 412/2021).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 314 παρ. 1 εδ. α' του ισχύοντος από την 1η- 7-2019 νέου Ποινικού Κώδικα (Ν.4619/2019), όπως αυτή ίσχυε από 1-7-2019 έως 11-11-2021 δηλ. πριν από την τροποποίησή της επί το δυσμενέστερον με το άρ. 67 του ν. 4855/2021, η οποία, ως επιεικέστερη, λόγω της προβλεπόμενης από αυτή ηπιότερης για τον κατηγορούμενο ποινής, από την αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 314 παρ. 1 εδ. α' του ισχύσαντος έως τις 30-6-2019 ΠΚ (υπό την ισχύ του οποίου τελέστηκε η αντίστοιχη ένδικη πράξη), εφαρμόζεται στην προκείμενη περίπτωση, "Όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με παροχή κοινωφελούς εργασίας ή χρηματική ποινή ή φυλάκιση έως δύο έτη". Από το συνδυασμό της διάταξης αυτής με την παραπάνω διάταξη του άρθρου 28 ΠΚ προκύπτει ότι, για τη θεμελίωση του εγκλήματος της σωματικής βλάβης από αμέλεια απαιτείται: α) πρόκληση σωματικής κάκωσης ή βλάβης της υγείας άλλου, β) μη καταβολή από τον δράστη της επιβαλλόμενης κατ` αντικειμενική κρίση προσοχής, την οποία οφείλει να καταβάλλει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος, κάτω από τις ίδιες πραγματικές καταστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, γ) δυνατότητα αυτού, σύμφωνα με τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και ιδίως εξαιτίας της υπηρεσίας ή του επαγγέλματός του, να προβλέψει και αποφύγει το επελθόν αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο από έλλειψη της προαναφερόμενης προσοχής είτε δεν προέβλεψε (μη συνειδητή αμέλεια) είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστευε, όμως, ότι δεν θα επερχόταν (ενσυνείδητη αμέλεια) και δ) αντικειμενικός αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε ως επακόλουθο της αμέλειάς του (ΑΠ 695/2025, ΑΠ 427/2025, ΑΠ 1027/2024).

Εξάλλου, ενόψει της διάκρισης της αμέλειας σε μη ενσυνείδητη, κατά την οποία ο δράστης από έλλειψη της οφειλόμενης προσοχής δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο προκάλεσε η πράξη του και σε ενσυνείδητη, κατά την οποία ο δράστης προέβλεψε μεν, ότι από τη συμπεριφορά του μπορεί να επέλθει το αποτέλεσμα αυτό, αλλά πίστευσε ότι δεν θα επερχόταν, το δικαστήριο της ουσίας, όταν απαγγέλλει καταδίκη για έγκλημα από αμέλεια, πρέπει να εκθέτει στην απόφασή του με σαφήνεια ποιό από τα δύο είδη της αμέλειας συνέτρεξε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Διαφορετικά, αν δεν προσδιορίζεται το είδος της αμέλειας ή γίνονται δεκτά και τα δύο είδη αμέλειας, δημιουργείται αντίστοιχη ασάφεια και αντίφαση, η οποία καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή της σχετικής ουσιαστικής ποινικής διάταξης και στοιχειοθετείται λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε ΚΠΔ (ΑΠ 748/2024, ΑΠ 713/2023, ΑΠ 757/2022, ΑΠ 282/2022, ΑΠ 974/2019).

Γ. Κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε του ΚΠΔ, λόγο αναίρεσης της απόφασης αποτελεί η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης υπάρχει, όταν το Δικαστήριο αποδίδει σ` αυτήν έννοια διαφορετική από εκείνη που πραγματικά έχει, εσφαλμένη δε εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης συντρέχει, όταν το Δικαστήριο δεν υπήγαγε σωστά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στη διάταξη που εφάρμοσε. Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης υπάρχει και όταν η διάταξη αυτή παραβιάζεται εκ πλαγίου, πράγμα που συμβαίνει, όταν στο πόρισμα της απόφασης, που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού με το σκεπτικό της και που ανάγεται στα στοιχεία και στην ταυτότητα του οικείου εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση (Ολ ΑΠ 1/2020, ΑΠ 895/2024, 880/2024, ΑΠ 282/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο (Πλημμελημάτων) Ναυπλίου με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι, από τα κατά το είδος τους μνημονευόμενα σ' αυτήν αποδεικτικά μέσα (ανωμοτί κατάθεση της παρισταμένης προς υποστήριξη της κατηγορίας, ένορκες καταθέσεις μαρτύρων, πρακτικά της πρωτοβάθμιας δίκης, αναγνωσθέντα έγγραφα και απολογίες κατηγορουμένων) αποδείχθηκαν τα ακόλουθα επί λέξει: " Οι πρώτοι δύο κατηγορούμενοι, Κ. Κ. του Γ. και Π. Κ. του Γ., μόνιμοι κάτοικοι ..., κατά το έτος 2015, ανέθεσαν στον ανιψιό του δεύτερου εξ αυτών Π. Β. του Α. - 4° των κατηγορουμένων, πολιτικό μηχανικό, την εκπόνηση μελέτης για την ανακατασκευή παλαιάς παραδοσιακής κατοικίας σε οικόπεδο εντός των ορίων του οικισμού …, συγκυριότητάς τους, όπου ήταν η καταγωγή τους, προκειμένου να διαμένουν σ' αυτό κατά τις περιόδους που επισκέπτονται την Ελλάδα. Κατά την τεχνική - αιτιολογική έκθεση του έργου και την υπ' αρ. 89/2017 άδεια δόμησης της Διεύθυνσης Πολεοδομίας του Δήμου Τρίπολης, που εκδόθηκε στις 09.11.2017, η μελέτη αφορούσε την προσθήκη κατ' επέκταση διώροφης κατοικίας και διαμόρφωση όψεων σε υφιστάμενο διώροφο κτίσμα, κτισμένο περί το έτος 1920. Με την ίδια συμφωνία, ο ίδιος μηχανικός (4ος κατηγορούμενος) ανέλαβε και τα καθήκοντα του επιβλέποντος μηχανικού και του συντονιστή των μέτρων ασφαλείας κατά το στάδιο της κατασκευής του έργου, όπως αναφέρεται στην ως άνω υπ' αρ. 89/2017 άδεια δόμησης. Ωστόσο, οι δύο κατηγορούμενοι - κύριοι του έργου (Κ. Κ. και Π. Κ.) δεν ανέθεσαν την εκτέλεση ολόκληρου του έργου σε έναν εργολάβο, αλλά προτίμησαν να αναθέσουν διακριτά τμήματα του σε διαφορετικούς εργολάβους διαφορετικών ειδικοτήτων, επιφυλάσσοντας για τους εαυτούς τους την ανώτατη διεύθυνση του έργου (αυτεπιστασία) μέσω του επιβλέποντος μηχανικού. Καθώς δε το έργο αυτό απαιτούσε τη συχνή παρουσία τους στην Ελλάδα, ενώ οι ίδιοι ήταν μόνιμοι κάτοικοι του εξωτερικού, με το υπ' αρ. …/2015 πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου … Β. Α., ανέθεσαν στον επίσης ανιψιό τους Α. Β., και στον Π. Β. (4° κατηγορούμενο), από κοινού ή κεχωρισμένως, να τους αντιπροσωπεύουν σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και δικαστικές αρχές, για οποιοδήποτε θέμα που αφορά το παραπάνω έργο. Μολονότι δεν αναφέρεται ρητά στο κείμενο του ως άνω πληρεξουσίου, από το πνεύμα του περιεχομένου του και από την ευρύτητα των εξουσιών που παρασχέθηκαν στους αντιπροσώπους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πληρεξουσιότητα αφορούσε και στην εκπροσώπηση των κυρίων του έργου στην κατάρτιση συμφωνιών με τους εργολάβους των επιμέρους τμημάτων του έργου, οι οποίες περιελάμβαναν ενδεικτικά και όχι περιοριστικά τη διαπραγμάτευση της αμοιβής τους (εργολαβικού ανταλλάγματος), την περιγραφή του έργου αλλά και την υπόδειξη συγκεκριμένων εργασιών (βλ. λ.χ. την, μέσω εφαρμογής τηλεδιάσκεψης, επίδειξη σ' αυτούς από τον Α. Β. δειγμάτων της εξωτερικής τοιχοποιίας που είχε επεξεργαστεί ο εργολάβος της λίθινης τοιχοποιίας Χ. Κ., προκειμένου να αποφανθούν αν είναι της αρεσκείας τους).

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι τέτοιες πράξεις αντιπροσώπευσης διενήργησε μόνο ο Α. Β. και όχι και ο 4ος κατηγορούμενος Π. Β.. Ειδικότερα, ο Α. Β. προσέλαβε στο όνομα και για λογαριασμό των κυρίων του έργου, τον Σ. Μ., υπογράφοντας μαζί του το από 25.11.2017 ιδιωτικό συμφωνητικό που είχε συντάξει ο 3ος κατηγορούμενος, Κ. Κ., με αντικείμενο την τοποθέτηση του οπλισμού, κατασκευή ξυλοτύπων και σκυροδέτηση για την κατασκευή του φέροντος οργανισμού, ο οποίος (εργολάβος) είχε μεγάλη εμπειρία στην ανέγερση οικοδομών, έχοντας εργαστεί σ' αυτές με δικό του προσωπικό ως εμπειροτέχνης - "μπετατζής". Επίσης, ενεργώντας ομοίως στο πλαίσιο της αντιπροσώπευσης των κυρίων του έργου, προσέλαβε και τον Π. Μ., προκειμένου να διενεργήσει τις εργασίες εκσκαφής, που ασφαλώς προηγούνταν χρονικά από τις εργασίες που είχε αναλάβει ο Σ. Μ., όπως εκτίθεται κατωτέρω. Ωστόσο, πριν από το ξεκίνημα όλων των οικοδομικών εργασιών, ο μελετητής, επιβλέπων μηχανικός και συντονιστής των μέτρων ασφαλείας του έργου - 4ος κατηγορούμενος, με την από 20.07.2017 σύμβαση προσλήφθηκε από την εδρεύουσα στο Κατάρ εταιρία με την επωνυμία "..." προκειμένου να εργαστεί σ' αυτήν ως μελετητής δημοσίου έργου στο Κατάρ, και γι' αυτόν τον λόγο μετοίκησε μόνιμα στην πόλη Ντόχα του Κατάρ. Έτσι, κατέστη αδύνατον εκ των πραγμάτων να παρέχει τις παραπάνω συμφωνηθείσες υπηρεσίες του κατά τη διενέργεια των κρίσιμων εργασιών, ήτοι των εκσκαφών και της κατασκευής των θεμελίων και του φέροντος οργανισμού, που είχαν αναλάβει, αντίστοιχα, ο Π. Μ. και ο Σ. Μ.. Για τον λόγο αυτόν, ο αδελφός του, Α. Β., με σύμφωνη γνώμη και του ιδίου - 4ου κατηγορουμένου, και με δεδομένη την αποδοχή των κυρίων του έργου, 1ης και 2ου των κατηγορουμένων, απευθύνθηκε στον 3° κατηγορούμενο, πολιτικό μηχανικό Κ. Κ., τον οποίο αμφότεροι εμπιστεύονταν, όχι μόνο λόγω της μεγάλης εμπειρίας του στον τομέα των κατασκευών και της καλής επαγγελματικής φήμης του στην περιοχή της …, αλλά και λόγω της παλιάς τους γνωριμίας, αφού ο μεν πρώτος εξ αυτών (Α. Β.) του είχε αναθέσει στο παρελθόν την κατασκευή της οικίας του, και ο δεύτερος (Π. Β.) είχε συνεργαστεί με αυτόν στο ξεκίνημα της καριέρας του και εκτιμούσε τις γνώσεις και την εργασία του. Ο εν λόγω μηχανικός (Κ. Κ.) αποδέχτηκε να αναλάβει το έργο του επιβλέποντος μηχανικού (και συντονιστή μέτρων ασφαλείας) αντί τιμήματος, που δεν προσδιορίστηκε από τις αποδείξεις. Σημειώνεται ότι ο τελευταίος αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι έλαβε ή συμφώνησε οποιοδήποτε τίμημα για την επίβλεψη του έργου, ισχυρισμός που, και αληθής υποτιθέμενος, δεν διαφοροποιεί τις κατωτέρω παραδοχές του Δικαστηρίου.

Περαιτέρω, στο φιλικό "κλίμα" εμπιστοσύνης που επικρατούσε μεταξύ των τριών αυτών προσώπων, συμφώνησαν να "παρακάμψουν" τη νόμιμη διαδικασία δήλωσης της μεταβολής στην αρμόδια πολεοδομική αρχή, προκειμένου να επιταχύνουν την έναρξη των εργασιών, που ενδεχομένως να καθυστερούσε, εάν ακολουθούνταν η νόμιμη διαδικασία της αναθεώρησης της υπ' αρ. 89/2017 οικοδομικής άδειας, ως προς το πρόσωπο του επιβλέποντος, αλλά και προκειμένου να μην δηλωθεί η αμοιβή του 3ου των κατηγορουμένων, με αντίστοιχη φορολογική επιβάρυνση του τελευταίου αλλά και οικονομική επιβάρυνση των κυρίων του έργου - 1ου και 2ου των κατηγορουμένων. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα να μην δηλωθεί μεταβολή στο πρόσωπο του επιβλέποντος μηχανικού και του συντονιστή των μέτρων ασφαλείας που αναγραφόταν στην οικοδομική άδεια, δηλαδή στο πρόσωπο του 4ου κατηγορούμενου, και αυτός να διατηρήσει ακέραιες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις ιδιότητες αυτές, μέχρι τουλάχιστον τις 21.12.2017, ημερομηνία που έλαβε χώρα το ένδικο συμβάν, μολονότι δεν είχε σχεδόν καμία πληροφόρηση αναφορικά με την πρόοδο των εργασιών και την τήρηση όλων των απαιτούμενων μέτρων ασφαλείας των εργαζομένων, που ενδιαφέρουν εν προκειμένω, πράγμα που γνώριζε και αποδεχόταν. Ουσιαστικά από εκείνο το χρονικό σημείο, που προηγούνταν της έναρξης της εκτέλεσης των εκσκαφών, δηλαδή τις 20 Νοεμβρίου 2017, ο 4ος κατηγορούμενος είχε εγκαταλείψει την επίβλεψη του έργου, την οποία είχε αναλάβει εν τοις πράγμασι ο 3ος κατηγορούμενος. Είναι πιθανόν αυτή η μάλλον ασαφής και ασυνήθης κατάσταση, άλλο πρόσωπο να "φαίνεται" στην άδεια ως επιβλέπων μηχανικός και άλλο πράγματι να ασκεί την επίβλεψη, να καλλιέργησε στη σκέψη αμφότερων των εν λόγω κατηγορουμένων (3ου και 4ου) ότι ουδείς αυτών υπείχε ευθύνη, καθώς για τον μεν Κ. Κ. δεν αναγραφόταν το όνομά του στην οικοδομική άδεια, για τον δε Π. Β. επειδή πίστευε ότι ουδείς θα του απέδιδε ευθύνες για τη μη τήρηση των μέτρων ασφαλείας ενόσω διέμενε μόνιμα στην Ντόχα του Κατάρ και είχε αναθέσει προφορικά έστω την επίβλεψη του έργου στον Κ. Κ.

Περαιτέρω, από τα ίδια, ως άνω, αποδεικτικά μέσα, αποδείχθηκε ότι μετά από την παραπάνω άτυπη συμφωνία μεταξύ των μερών, ο 3ος κατηγορούμενος ξεκίνησε τις εργασίες επίβλεψης του έργου. Ειδικότερα, ο τελευταίος, σε εκτέλεση της μελέτης του 4ου κατηγορουμένου, που προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την εκσκαφή του εδάφους εντός του υφιστάμενου κτιρίου για την καθ' ύψος επέκταση του διωρόφου κτιρίου, σε βάθος περίπου 1,20 μέτρων, χωρίς τη σύνταξη ειδικής μελέτης αντιστήριξης και επαφίοντας, κατά τον τρόπο αυτό, το θέμα των αντιστηρίξεων στην κρίση του επιβλέποντος μηχανικού, στις 20 Νοεμβρίου 2017, υπέδειξε στον Π. Μ., να προβεί με το εκσκαφικό μηχάνημα σε ενιαία και συνεχόμενη εκσκαφή επί του εδάφους του υπογείου του κτιρίου, οριζόντια και κατακόρυφα εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των υπαρχόντων εξωτερικών λιθοδομών του κτιρίου, σε βάθος 1,20 μέτρων από την στάθμη του υπογείου και βαθύτερα από την υψομετρική στάθμη απ' όπου άρχιζε η έδραση των τοίχων. Η παραπάνω εκσκαφή έγινε σε μία φάση και ολοκληρώθηκε σε πέντε (5) ημέρες, στις 20, 21, 22, 23 και 24 Νοεμβρίου 2017, χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί κανενός είδους αντιστήριξη πρανών ούτε καθολική αλλά ούτε και τμηματική (όπως η μέθοδος των ντουλαπιών σε κατάλληλες αποστάσεις που ενδείκνυται για την αποφυγή κατάρρευσης πρανών). Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι για την ασφάλεια των εργαζομένων στην οικοδομή ήταν εν προκειμένω απολύτως αναγκαία η λήψη μέτρων αντιστήριξης, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2, 4, 9 και 10 ΠΔ 1073/1981 και τη διευκρινιστική αυτών εγκύκλιο 130236/15.2.1982, καθόσον η εκσκαφή είχε φθάσει σε βάθος τριών (3) μέτρων από τη στάθμη του οδοστρώματος έμπροσθεν της οικίας, ενώ κατά τις άνω διατάξεις η υποχρέωση αντιστήριξης ξεκινά από βάθος 2 μέτρων για (πολύ μικρότερη) τάφρο 1,5 μέτρου, με τη μνεία ότι η μη υποχρεωτική περιοχή αντιστήριξης (κάτω των 2 μέτρων) δεν σημαίνει αυτόματα και απαλλαγή από τη σχετική υποχρέωση αλλά ανάγκη έρευνας της φύσεως του εδάφους με τις παραμέτρους του άρθρου 10 ΠΔ 1073/1981.

Εξάλλου, στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας του έργου (Σ.Α.Υ.) είχε προβλεφθεί γενικώς ο κίνδυνος από αστοχία του εδάφους (κατολισθήσεις, καταρρεύσεις, υποχωρήσεις πρανών...) και είχε επισημανθεί η ανάγκη υποστύλωσης των πλαϊνών ορίων. Την υποχρέωση αυτή, καθώς και την πιθανότητα κατάρρευσης της οικοδομής και κινδύνου βλάβης ανθρώπινης υγείας ή ζωής από την παραβίασή της, καλώς γνώριζε ο 3ος κατηγορούμενος, εκ του επαγγέλματός του, όμως, προς εξοικονόμηση χρόνου και δαπανών αποφάνθηκε να την παραλείψει, πιστεύοντας ότι δεν θα επέλθει το αξιόποινο αποτέλεσμα, ο δε 4ος κατηγορούμενος είχε επίγνωση της απόλυτης άγνοιάς του για την τήρηση και των συντονισμό των μέτρων ασφαλείας, για τα οποία βάσει της υπ' αρ. 89/2017 άδειας δόμησης ήταν αποκλειστικός υπεύθυνος, γνωρίζοντας την ανάγκη συνεχούς παρουσίας του επιβλέποντος κατά το στάδιο των εκσκαφών και τη σπουδαιότητά τους για την ασφάλεια όλων των μετέπειτα εργαζομένων στην οικοδομή. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι περίπου έναν μήνα μετά από την ως άνω εκσκαφή, οι κύριοι του έργου, δια του άμεσου αντιπροσώπου τους, Α. Β. και του εν τοις πράγμασι επιβλέποντος μηχανικού - 3ου κατηγορουμένου, εγκατέστησαν στις 4 Δεκεμβρίου 2017 στο εργοτάξιο τον εργολάβο Σ. Μ. και το απασχολούμενο απ' αυτόν προσωπικό, προκειμένου να εκτελέσει το έργο της κατασκευής του φέροντος οργανισμού του κτιρίου. Εκείνη την ημερομηνία, ο Σ. Μ. με το συνεργείο του έστρωσε το έδαφος που σκαφθεί με άοπλο σκυρόδεμα ή "μπετόν καθαριότητας", όπως σύμφωνα με τους κανόνες της τέχνης συνήθως γίνεται, που τοποθετείται για την επίτευξη καθαρής - επίπεδης επιφάνειας για την τοποθέτηση του σιδηρού οπλισμού του κτιρίου, ώστε αφενός αυτός να μην έρχεται σε επαφή με το χώμα και διαβρωθεί και αφετέρου να μπορεί με ευκολία να προσαρμοστεί, δεθεί και στερεωθεί από τους εργαζομένους. Στις 21.12.2017, ο προαναφερόμενος Σ. Μ., με τον εργάτη του S. A., βρίσκονταν μόνοι τους στο εργοτάξιο και τοποθετούσαν ράβδους σιδηρού οπλισμού της θεμελίωσης του φέροντα οργανισμού, όταν ξαφνικά τμήμα της ανατολικής λίθινης τοιχοποιίας κατέρρευσε επάνω τους και τους καταπλάκωσε, επιφέροντας τον θάνατο του S. A. και τη σωματική βλάβη του Σ. Μ.. Η εν λόγω κατάρρευση του κτιρίου, οφείλεται στην προηγηθείσα γενική εκσκαφή, με την οποία αφαιρέθηκε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του, ενώ, από την εξωτερική πλευρά του υπερκείμενου οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου του, και, αφετέρου, στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του.

Εξάλλου, αποδείχθηκε ότι η κατάσταση της τοιχοποιίας καθαυτής δεν προκάλεσε ούτε συνετέλεσε σε οποιονδήποτε βαθμό στην κατάρρευση της, όπως υποστήριξε ο 3ος κατηγορούμενος. Και τούτο, διότι από το σύνολο των φωτογραφιών που επισκοπήθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία, καθόλου δεν επιβεβαιώνεται η κεντρική θέση της επιχειρηματολογίας του εν λόγω κατηγορουμένου (και των προσκομισθεισών απ' αυτόν τεχνικών εκθέσεων πολιτικού μηχανικού Π. Τ.), ότι η τοιχοποιία ήταν "δίστρωτη" ή "τρίστρωτη", δηλαδή ότι δεν επρόκειτο για έναν συμπαγή τοίχο 60 εκ., κατά την παραδοχή της μελέτης του 4ου κατηγορουμένου, αλλά ότι επρόκειτο για δύο τοιχία ανεξάρτητα μεταξύ τους, καθόσον από τις φωτογραφίες αυτές και ιδίως αυτές που απεικονίζουν το τμήμα του τοίχου πλησίον του τμήματος που κατέρρευσε, είναι ευχερώς αντιληπτό, διά γυμνού οφθαλμού και χωρίς να προϋποτίθενται ειδικές γνώσεις, ότι πρόκειται περί ενός ενιαίου και συμπαγούς τοίχου. Ομοίως, καθόλου πειστικές δεν είναι οι θέσεις του ίδιου κατηγορουμένου, ότι η αιτία της κατάρρευσης εντοπίζεται στην τοιχοποιία, επειδή έλαβε χώρα κατάρρευση της τοιχοποιίας, και όχι του εδάφους πλησίον της στάθμης του υπογείου, ή επειδή δεν κατέρρευσε και ο έμπροσθεν του ανατολικού τοίχου δρόμος, όπως κατ' ανάγκην θα συνέβαινε, κατά την επιχειρηματολογία του, αν είχαμε αστοχία του εδάφους. Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι στο χρονικό διάστημα από τις 24 Νοεμβρίου 2017, οπότε είχαν ολοκληρωθεί κατά τον προεκτεθέντα εντελώς πρόχειρο και πλημμελή τρόπο οι εργασίες εκσκαφής εντός του χώρου του διώροφου κτιρίου, μέχρι τον χρόνο επέλευσης του αξιοποίνου αποτελέσματος, είχαν επικρατήσει ιδιαίτερα δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες για τα δεδομένα της περιοχής, με έντονη βροχόπτωση και χαμηλές θερμοκρασίες, της τάξης των 2,5 βαθμών Κελσίου περίπου, γεγονός που επιδείνωσε την επικινδυνότητα της εκσκαφής. Ο 3ος κατηγορούμενος, επιχειρώντας να αρνηθεί την ευθύνη του, ισχυρίστηκε ότι λειτούργησε ως βοηθός εκπληρώσεως, ισχυρισμός που αναιρείται από την ίδια την απολογία του, κατά την οποία αρνήθηκε ότι υπήρξε οποιαδήποτε ρητή ή σιωπηρή συμφωνία μεταξύ αυτού και των κυρίων του έργου ή τον 4° κατηγορούμενο για εκτέλεση του συμφωνηθέντος έργου, ενώ ως εκ περισσού επισημαίνεται ότι ακόμη και εάν είχε λειτουργήσει ως βοηθός εκπληρώσεως, τούτο δεν αναιρεί την ποινική του ευθύνη. Επιπλέον, ο 3ος κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι οι εργαζόμενοι γνώριζαν ότι δεν ήταν αυτός ο υπεύθυνος μηχανικός επίβλεψης και για το λόγο αυτό δεν εισακούονταν οι εντολές του, ισχυρισμός που αναιρείται ιδίως από τη μη συνεχή ενημέρωση του 4ου κατηγορουμένου για την πρόοδο των εργασιών αλλά και τη μη ενημέρωσή του για τυχόν παρατυπίες στην πρόοδο των εργασιών, από την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Α. Κ., ο οποίος γνώριζε εξ όψεως τον 3° κατηγορούμενο από την παρουσία του στο έργο και την επίβλεψη αυτού, από την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Α. Β., που κατέθεσε για τη ρητή και σαφή ανάθεση της επίβλεψης στον 3° κατηγορούμενο, αλλά και από την απολογία του συγκατηγορουμένου του στο πρωτόδικο δικαστήριο Σ. Μ., ο οποίος κατέθεσε ότι είχε σαφείς οδηγίες από τον 3° κατηγορούμενο, τον οποίο επισκέφθηκε στο γραφείο του, ότι αυτός (ο Κ. Κ.) είχε αναλάβει το σύνολο των εργαζομένων στο έργο και ότι ο ίδιος του είχε δηλώσει ότι είναι υπεύθυνος του έργου. Επιπλέον, ο ίδιος ο 3ος κατηγορούμενος κατέθεσε ότι είχε μελετήσει το φάκελο του έργου, είχε διαβάσει το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας του έργου, στο οποίο είχε προβλεφθεί γενικώς ο κίνδυνος από αστοχία του εδάφους, ότι είχε επισκεφθεί το έργο πριν την έναρξη των εργασιών, είχε επιθεωρήσει τη σκεπή και δεν διαπίστωσε κάποια αστοχία ή επικινδυνότητα (αναιρώντας τον ισχυρισμό του ιδίου ότι αυτή κατέρρευσε και παρέσυρε τον τοίχο) και ότι είχε δώσει οδηγίες σε κάθε στάδιο του έργου (βλ. την απολογία του ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου, όπου αναφέρει ότι προσέφερε στους κυρίους του έργου όλες ανεξαιρέτως τις εργασίες του επιβλέποντος μηχανικού). Επομένως, αποδείχθηκε ότι οι κατηγορούμενοι Κ. Κ. (1η), Π. Κ. (2ος), Κ. Κ. (3ος) και Π. Β. (4ος) στην …, στις 21-12-2017, από αμέλειά τους, ήτοι από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν αιτιωδώς τον θάνατο άλλου και συγκεκριμένα του S. A. του V.

Ειδικότερα: Οι Κ. και Π. Κ., συνιδιοκτήτες παλαιάς διώροφης οικίας από λιθοδομή στην ΤΚ … Δήμου …, αφού προέβησαν στην έκδοση της υπ' αριθμ. ...2017 αδείας δόμησης και της υπ' αριθμ. ...2017 έγκρισης δόμησης της Δ/νσης Υπηρεσίας δόμησης του Δήμου … , αποφάσισαν να προβούν σε οικοδομικές εργασίες επί της οικίας τους οι οποίες περιλάμβαναν εργασίες στο εσωτερικό του παλαιού κτίσματος και κατασκευή νέου πρόσθετου φέροντος οργανισμού από οπλισμένο σκυρόδεμα εσωτερικά της εξωτερικής φέρουσας τοιχοποιίας, χωρίς να αναθέσουν την κατασκευή όλου του έργου σε έναν εργολάβο αλλά επιλέγοντας να εκτελέσουν αυτό με αυτεπιστασία, αναθέτοντας οι ίδιοι τα επιμέρους τμήματα του έργου σε εργολάβους δικής τους επιλογής μέσω του πληρεξουσίου τους Α. Β. του Α., ο οποίος ενεργούσε για λογαριασμό τους κατόπιν δικών τους εντολών. Την έκδοση της οικοδομικής αδείας ανέθεσαν στον πολιτικό μηχανικό, Π. Β. του Α. - 4° κατηγορούμενο, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντα του μελετητή μηχανικού, του επιβλέποντα μηχανικού και του συντονιστή των μέτρων ασφαλείας σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 6-7, 6, 7 Ν. 1396/1983, 3 ΠΔ 305/1996, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981 και ο οποίος, για το διάστημα που απουσίαζε από την Ελλάδα όρισε ως αντικαταστάτη του, επιβλέποντα μηχανικό, τον συγκατηγορούμενό του Κ. Κ.

Την πραγματοποίηση της γενικής εκσκαφής καθ' όλο το μήκος και το πλάτος του χωμάτινου δαπέδου της οικοδομής εσωτερικά του κτιρίου, σε βάθος 0,80 μ. ανέθεσαν στον εργολάβο Π. Μ. ο οποίος την είχε ολοκληρώσει μέχρι τις 4-12-2017. Τέλος, την πραγματοποίηση των οικοδομικών εργασιών εντός του κτιρίου ανέθεσαν στον εργολάβο, Σ. Μ. ο οποίος απασχολούσε στο συνεργείο του τον θανόντα S. A.

Παρόλο δε ότι οι συνιδιοκτήτες και συγκύριοι του έργου, Π. και Κ. Κ., είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση α) να εξασφαλίσουν την συνεχή παρουσία επιβλέποντος μηχανικού σε όλη τη διαδικασία της κατασκευής του και την λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας των εργαζομένων και τρίτων στο εργοτάξιο (σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ.1 Ν.1396/1983), β) να επιληφθούν πριν από την έναρξη εκτέλεσης της πρώτης φάσης εργασιών εκσκαφής ώστε να αξιολογηθούν τα δεδομένα και η ιδιαιτερότητα του έργου, να επιλεγεί η προσήκουσα μέθοδος ασφαλούς εκτέλεσής της, να έχει συνταχθεί ειδική μελέτη αντιστηρίξεων και μέσω αυτής να είχαν καθορισθεί τα βέλτιστα μέτρα ασφαλείας και, εν τέλει να εξασφαλίσουν την αναγκαία επίβλεψη εφαρμογής όλων των ανωτέρω και την παροχή οδηγιών από αρμόδιο πρόσωπο, κατάλληλο, διά της ανελλιπούς παρουσίας του και με τις σχετικές αναγραφές σε ημερολόγιο μέτρων ασφαλείας το οποίο έπρεπε να τηρείται (κατ' εφαρμογή των άρθρων 2, 4, 10 και 13 ΠΔ 1073/1981), δεν συμμορφώθηκαν στις υποχρεώσεις τους αυτές. Αποτέλεσμα της παράλειψής τους αυτής ήταν να πραγματοποιηθούν οι προαναφερθείσες εργασίες εκσκαφής από τον Π. Μ. χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση από μηχανικό, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, κατακόρυφα και εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των εξωτερικών τοιχοποιιών του κτιρίου, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό (άρθρο 2 ΠΔ 1073/1981), χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανότητα αύξησης της ωθήσεως των γαιών λόγω βροχόπτωσης ή από άλλη αιτία (άρθρο 10 ΠΔ 1073/1981), οι δονήσεις λόγω διέλευσης βαρέων οχημάτων (άρθρο 10 παρ. ε' ΠΔ 1073/1981), η αποσάθρωση αυτού (άρθρο 10 παρ. ε' και στ' ΠΔ 1073/1981) Έτσι, αντί να επιλεγεί η μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, έγινε η προαναφερθείσα γενική εκσκαφή η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του ενώ, από την εξωτερική πλευρά του υπερκείμενου οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου και αφετέρου στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του. Επιπλέον, αν και γνώριζαν τις ανωτέρω παραλείψεις τους, εγκατέστησαν στο -μη ασφαλές- εργοτάξιο τον εργολάβο Σ. Μ. και δεν μερίμνησαν ώστε να παρευρίσκεται διαρκώς επιβλέπων μηχανικός, ο οποίος θα τους υποδείκνυε τους κινδύνους από την εκσκαφή που είχε πραγματοποιηθεί και τον ασφαλή τρόπο πραγματοποίησης των εργασιών που του είχαν αναθέσει. Ο δε Π. Β., όφειλε, ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός βάσει των διατάξεων των άρθρων 2 παρ. 6-7 Ν. 1396/1983, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ΠΔ 305/1996, 2, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981 α) να συντάξει ειδική μελέτη λήψης μέτρων ασφαλείας σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης για την αντιστήριξη των, παρακείμενων της εκσκαφής, πρανών κατά τα προαναφερθέντα, β) να επιβλέπει την εφαρμογή της μελέτης αυτής και να παρέχει οδηγίες κατασκευής για την εκτέλεση των εργασιών αντιστήριξης και σταθερών ικριωμάτων τόσο κατά την έναρξη των εργασιών όσο και περιοδικά κατά την εκτέλεσή τους, να επιβλέπει την τήρηση των μέτρων ασφαλείας και να παρέχει οδηγίες σε περίπτωση επικίνδυνου έργου (όπως εν προκειμένω), υποδεικνύοντας εγγράφως προς τον κύριο του έργου τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας για την αποτροπή των κινδύνων που ενδέχεται να εμφανιστούν κατά την εκτέλεσή του. Αντ' αυτού όμως, δεν συνέταξε τέτοια, μελέτη, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν οι προαναφερθείσες εργασίες εκσκαφής από τον Π. Μ. χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση του, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, κατακόρυφα και εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των εξωτερικών τοιχοποιιών του κτιρίου, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό (άρθρο 2 ΠΔ 1073/1981), χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανότητα αύξησης της ωθήσεως των γαιών λόγω βροχόπτωσης ή από άλλη αιτία (άρθρο 10 ΠΔ 1073/1981), οι δονήσεις λόγω διέλευσης βαρέων οχημάτων (άρθρο 10 παρ. ε' ΠΔ 1073/1981), η αποσάθρωση αυτού (άρθρο 10 παρ. ε' και στ' ΠΔ 1073/1981). Έτσι, αντί να επιλεγεί η μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με τη μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, έγινε η προαναφερθείσα γενική εκσκαφή, η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του, ενώ από την εξωτερική πλευρά του υπερκείμενου οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου και αφετέρου στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του. Επιπλέον δε απουσίαζε στο εξωτερικό σχεδόν καθ' όλο το χρονικό διάστημα που πραγματοποιούντο οι εργασίες (ήτοι από αρχές Νοέμβρη έως τις 21-12-2017, με αποτέλεσμα να ασκεί πλημμελώς τα καθήκοντά του, η εκπλήρωση των οποίων απαιτούσε την φυσική του παρουσία σε κάθε φάση έναρξης ενός επιμέρους τμήματος του έργου και περιοδικά κατά την εκτέλεσή του. .................... Αποτέλεσμα της συγκλίνουσας αμέλειας απάντων των ως άνω κατηγορουμένων ήταν στον ανωτέρω τόπο, στις 21-12-2017 και περί ώρα 14.00 μ.μ. να καταρρεύσει -υπό την ώθηση των γαιών που περιέβαλαν το κτίριο- το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του ανατολικού και του δυτικού εξωτερικού τοίχου από λιθοδομή του, υπό ανακατασκευή, διώροφου κτιρίου και να συμπαρασύρει στην κατάρρευση και όλη τη φέρουσα ξύλινη, με επικάλυψη από κεραμίδια, στέγη του κτιρίου και να καταπλακωθούν από τόνους οικοδομικών υλικών οι S. A. και Σ. Μ., οι οποίοι εκείνη την στιγμή εκτελούσαν εργασίες κατασκευής ξυλοτύπων και τοποθέτησης σιδηρού οπλισμού στο εσωτερικό του κτιρίου. Από δε την αιτία αυτή προκλήθηκε, ακαριαία, ο θάνατος του S. A., λόγω ασφυξίας ανοξυγοναιμίας.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι οι ίδιοι, ως άνω κατηγορούμενοι, δηλαδή οι Κ. Κ., Π. Κ.,....... και Π. Β., στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν, αιτιωδώς, απλή κάκωση της υγείας άλλου, παρ' όλο ότι είχαν ιδιαίτερη, εκ του νόμου, υποχρέωση να αποτρέψουν το αποτέλεσμα αυτό. Συγκεκριμένα: οι Κ. Κ. και Π. Κ. ως συνιδιοκτήτες του ανωτέρω οικοδομικού έργου, ο Π. Β. ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός και συντονιστής των μέτρων ασφαλείας του έργου αυτού ............, αν και είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση - κατά τα προαναφερθέντα - να μεριμνούν για την ασφάλεια των εργαζομένων και τρίτων που βρίσκονταν εντός του χώρου της υπό ανακατασκευή διώροφης οικίας, επέδειξαν αμελή συμπεριφορά όπως εκτέθηκε αναλυτικά ανωτέρω, με αποτέλεσμα στις 21-12-2017 και περί ώρα 14:00 μ.μ. να καταρρεύσει - υπό την ώθηση των γαιών που περιέβαλαν το κτίριο - το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του ανατολικού και του δυτικού εξωτερικού τοίχου από λιθοδομή του, υπό ανακατασκευή, διώροφου κτιρίου και να συμπαρασύρει στην κατάρρευση και όλη τη φέρουσα ξύλινη, με επικάλυψη από κεραμίδια, στέγη του κτιρίου και να καταπλακωθεί από τόνους οικοδομικών υλικών ο Σ. Μ., ο οποίος εκείνη την στιγμή εκτελούσε εργασίες κατασκευής ξυλοτύπων και τοποθέτησης σιδηρού οπλισμού στο εσωτερικό του κτιρίου. Από δε την αιτία αυτή υπέστη ο Σ. Μ., με συνυπαιτιότητα των κατηγορουμένων αυτών, κάταγμα οπίσθιου τμήματος έξω κνημιαίου κονδύλου (ΑΡ), ήτοι απλή σωματική βλάβη. Επομένως, πρέπει να κηρυχθούν ένοχοι των πράξεων που τους αποδίδονται, πλην όμως το δικαστήριο αναγνωρίζει σε αυτούς την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 α' ΠΚ, όπως και πρωτοδίκως..".

Στη συνέχεια, το Δικαστήριο κήρυξε ένοχους τους κατηγορούμενους - αναιρεσείοντες, με την πρωτοδίκως αναγνωρισθείσα σε αυτούς ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ.2α ΠΚ, των αξιοποίνων πράξεων της ανθρωποκτονίας από αμέλεια τελεσθείσας δια παραλείψεων και της σωματικής βλάβης από αμέλεια και από υπόχρεους και επέβαλε σε καθένα από τους Κ. Κ. και Π. Κ. συνολική ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών και στον Π. Β. συνολική ποινή φυλάκισης εννέα (9) μηνών, την εκτέλεση των οποίων ανέστειλε επί τριετία, με το ακόλουθο διατακτικό, ήτοι του ότι:

"1. Οι κατηγορούμενοι Κ. Κ. (1η), Π. Κ. (2ος),...... και Π. Β. (4ος), στην …, στις 21-12- 2017, από αμέλειά τους, ήτοι από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν αιτιωδώς τον θάνατο άλλου και συγκεκριμένα του S. A. του V.

Ειδικότερα: Οι Κ. και Π. Κ., συνιδιοκτήτες παλαιάς διώροφης οικίας από λιθοδομή στην ΤΚ … Δήμου …, αφού προέβησαν στην έκδοση της υπ' αριθ. ...2017 αδείας δόμησης και της υπ' αριθ. ...2017 έγκρισης δόμησης της Δ/νσης Υπηρεσίας δόμησης του Δήμου …, αποφάσισαν να προβούν σε οικοδομικές εργασίες επί της οικίας τους, οι οποίες περιελάμβαναν εργασίες στο εσωτερικό του παλαιού κτίσματος και κατασκευή νέου πρόσθετου φέροντος οργανισμού από οπλισμένο σκυρόδεμα εσωτερικά της εξωτερικής φέρουσας τοιχοποιίας, χωρίς να αναθέσουν την κατασκευή όλου του έργου σε έναν εργολάβο αλλά επιλέγοντας να εκτελέσουν αυτό με αυτεπιστασία, αναθέτοντας οι ίδιοι τα επιμέρους τμήματα του έργου σε εργολάβους δικής τους επιλογής, μέσω του πληρεξουσίου τους Α. Β. του Α., ο οποίος ενεργούσε για λογαριασμό τους κατόπιν δικών τους εντολών. Την έκδοση της οικοδομικής αδείας ανέθεσαν στον πολιτικό μηχανικό - 4° κατηγορούμενο, Π. Β. του Α., ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντα του μελετητή μηχανικού, του επιβλέποντα μηχανικού και του συντονιστή των μέτρων ασφαλείας σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ 6-7, 6, 7 Ν. 1396/1983, 3 ΠΔ 305/1996, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981 και ο οποίος, για το διάστημα που απουσίαζε από την Ελλάδα όρισε ως αντικαταστάτη του, επιβλέποντα μηχανικό, τον συγκατηγορούμενό του ............. Την πραγματοποίηση της γενικής εκσκαφής καθ' όλο το μήκος και το πλάτος του χωμάτινου δαπέδου της οικοδομής εσωτερικά του κτιρίου, σε βάθος 0,80 μ ανέθεσαν στον εργολάβο Π. Μ. ο οποίος την είχε ολοκληρώσει μέχρι τις 4-12-2017. Τέλος, την πραγματοποίηση των οικοδομικών εργασιών εντός του κτιρίου ανέθεσαν στον εργολάβο Σ. Μ. ο οποίος απασχολούσε, στο συνεργείο του, τον θανόντα S. A.

Παρ' όλο, δε, ότι οι συνιδιοκτήτες και συγκύριοι του έργου, Π. και Κ. Κ., είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση α) να εξασφαλίσουν την συνεχή παρουσία επιβλέποντος μηχανικού σε όλη τη διαδικασία της κατασκευής του και την λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας των εργαζομένων και τρίτων στο εργοτάξιο (σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 Ν. 1396/1983), β) να επιληφθούν πριν από την έναρξη εκτέλεσης της πρώτης φάσης εργασιών εκσκαφής ώστε να αξιολογηθούν τα δεδομένα και η ιδιαιτερότητα του έργου, να επιλεγεί η προσήκουσα μέθοδος ασφαλούς εκτέλεσής της, να έχει συνταχθεί ειδική μελέτη αντιστηρίξεων και μέσω αυτής να είχαν καθορισθεί τα βέλτιστα μέτρα ασφαλείας και, εν τέλει να εξασφαλίσουν την αναγκαία επίβλεψη εφαρμογής όλων των ανωτέρω και την παροχή οδηγιών από αρμόδιο πρόσωπο, κατάλληλο, διά της ανελλιπούς παρουσίας του και με τις σχετικές αναγραφές σε ημερολόγιο μέτρων ασφαλείας το οποίο έπρεπε να τηρείται (κατ' εφαρμογή των άρθρων 2, 4, 10 και 13 ΠΔ 1073/1981), δεν συμμορφώθηκαν στις υποχρεώσεις τους αυτές. Αποτέλεσμα της παράλειψής τους αυτής ήταν να πραγματοποιηθούν οι προαναφερθείσες εργασίες εκσκαφής από τον Π. Μ. χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση από μηχανικό, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, κατακόρυφα και εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των εξωτερικών τοιχοποιιών του κτιρίου, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό (άρθρο 2 ΠΔ 1073/1981), χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανότητα αύξησης της ωθήσεως των γαιών λόγω βροχόπτωσης ή από άλλη αιτία (άρθρο 10 ΠΔ 1073/1981), οι δονήσεις λόγω διέλευσης βαρέων οχημάτων (άρθρο 10 παρ ε' ΠΔ 1073/1981), η αποσάθρωση αυτού (άρθρο 10 παρ ε' και στ' ΠΔ 1073/1981). Έτσι, αντί να επιλεγεί η μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, έγινε η προαναφερθείσα γενική εκσκαφή, η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του ενώ, από την εξωτερική πλευρά του, υπερκείμενου, οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου και, αφετέρου, στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του. Επιπλέον, αν και γνώριζαν τις ανωτέρω παραλείψεις τους, εγκατέστησαν στο -μη ασφαλές- εργοτάξιο τον εργολάβο Σ. Μ. και δεν μερίμνησαν ώστε να παρευρίσκεται διαρκώς επιβλέπων μηχανικός, ο οποίος θα τους υποδείκνυε τους κινδύνους από την εκσκαφή που είχε πραγματοποιηθεί και τον ασφαλή τρόπο πραγματοποίησης των εργασιών που του είχαν αναθέσει. Ο δε Π. Β., όφειλε ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός βάσει των διατάξεων των άρθρων 2 παρ 6-7 Ν 1396/1983, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ΠΔ 305/1996, 2, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981 α) να συντάξει ειδική μελέτη λήψης μέτρων ασφαλείας σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης για την αντιστήριξη των, παρακείμενων της εκσκαφής, πρανών κατά τα προαναφερθέντα, β) να επιβλέπει την εφαρμογή της μελέτης αυτής και να παρέχει οδηγίες κατασκευής για την εκτέλεση των εργασιών αντιστήριξης και σταθερών ικριωμάτων τόσο κατά την έναρξη των εργασιών όσο και περιοδικά κατά την εκτέλεσή τους, να επιβλέπει την τήρηση των μέτρων ασφαλείας και να παρέχει οδηγίες σε περίπτωση επικίνδυνου έργου (όπως εν προκειμένω), υποδεικνύοντας εγγράφως προς τον κύριο του έργου τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας για την αποτροπή των κινδύνων που ενδέχεται να εμφανιστούν κατά την εκτέλεσή του. Αντ' αυτού όμως, δεν συνέταξε τέτοια μελέτη, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν οι προαναφερθείσες εργασίες εκσκαφής από τον Π. Μ. χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση του, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, κατακόρυφα και εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των εξωτερικών τοιχοποιιών του κτιρίου, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό (άρθρο 2 ΠΔ 1073/1981), χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανότητα αύξησης της ωθήσεως των γαιών λόγω βροχόπτωσης ή από άλλη αιτία (άρθρο 10 ΠΔ 1073/1981), οι δονήσεις λόγω διέλευσης βαρέων οχημάτων (άρθρο 10 παρ ε' ΠΔ 1073/1981), η αποσάθρωση αυτού (άρθρο 10 παρ ε' και στ' ΠΔ 1073/1981). Έτσι, αντί να επιλεγεί η μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, έγινε η, προαναφερθείσα, γενική εκσκαφή η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του ενώ, από την εξωτερική πλευρά του, υπερκείμενου, οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου και, αφετέρου, στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του. Επιπλέον, δε, απούσιαζε στο εξωτερικό σχεδόν καθ' όλο το χρονικό διάστημα που πραγματοποιούντο οι εργασίες (ήτοι από αρχές Νοέμβρη έως τις 21-12-2017), με αποτέλεσμα να ασκεί πλημμελώς τα καθήκοντά του, η εκπλήρωση των οποίων απαιτούσε την φυσική του παρουσία σε κάθε φάση έναρξης ενός επιμέρους τμήματος του έργου και περιοδικά κατά την εκτέλεσή του....... Αποτέλεσμα της συγκλίνουσας αμέλειας απάντων των ως άνω κατηγορουμένων ήταν, στον ανωτέρω τόπο, στις 21-12-2017 και περί ώρα 14:00 μ.μ. να καταρρεύσει -υπό την ώθηση των γαιών που περιέβαλαν το κτίριο- το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του ανατολικού και του δυτικού εξωτερικού τοίχου από λιθοδομή του, υπό ανακατασκευή, διώροφου κτιρίου και να συμπαρασύρει στην κατάρρευση και όλη τη φέρουσα ξύλινη, με επικάλυψη από κεραμίδια, στέγη του κτιρίου και να καταπλακωθούν από τόνους οικοδομικών υλικών οι S. A. και Σ. Μ., οι οποίοι εκείνη την στιγμή εκτελούσαν εργασίες κατασκευής ξυλοτύπων και τοποθέτησης σιδηρού οπλισμού στο εσωτερικό του κτιρίου. Από δε την αιτία αυτή προκλήθηκε, ακαριαία, ο θάνατος του S. A., λόγω ασφυξίας- ανοξυγοναιμίας.

2. Οι ίδιοι, ως άνω κατηγορούμενοι, δηλαδή οι Κ. Κ., Π. Κ.,....... και Π. Β., στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν, αιτιωδώς, απλή κάκωση της υγείας άλλου, παρ' όλο ότι είχαν ιδιαίτερη, εκ του νόμου, υποχρέωση να αποτρέψουν το αποτέλεσμα αυτό. Συγκεκριμένα: οι Κ. Κ. και Π. Κ. ως συνιδιοκτήτες του ανωτέρω οικοδομικού έργου, ο Π. Β. ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός και συντονιστής των μέτρων ασφαλείας του έργου αυτού, και ο ........., αν και είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση -κατά τα προαναφερθέντα- να μεριμνούν για την ασφάλεια των εργαζομένων και τρίτων που βρίσκονταν εντός του χώρου της, υπό ανακατασκευή, διώροφης οικίας, επέδειξαν αμελή συμπεριφορά όπως εκτέθηκε αναλυτικά ανωτέρω, με αποτέλεσμα στις 21-12-2017 και περί ώρα 14:00 μμ να καταρρεύσει -υπό την ώθηση των γαιών που περιέβαλαν το κτίριο- το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του ανατολικού και του δυτικού εξωτερικού τοίχου από λιθοδομή του, υπό ανακατασκευή, διώροφου κτιρίου και να συμπαρασύρει στην κατάρρευση και όλη τη φέρουσα ξύλινη, με επικάλυψη από κεραμίδια, στέγη του κτιρίου και να καταπλακωθεί από τόνους οικοδομικών υλικών ο Σ. Μ., ο οποίος εκείνη την στιγμή εκτελούσε εργασίες κατασκευής ξυλοτύπων και τοποθέτησης σιδηρού οπλισμού στο εσωτερικό του κτιρίου. Από δε την αιτία αυτή υπέστη ο Σ. Μ., με συνυπαιτιότητα των κατηγορουμένων αυτών, κάταγμα οπίσθιου τμήματος έξω κνημιαίου κονδύλου (ΑΡ), ήτοι απλή σωματική βλάβη".

Δ. Επί των από 15-9-2025 αιτήσεων αναιρέσεων των Κ. Κ. και Π. Κ. : Με το παραπάνω σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως αυτό παραδεκτώς συμπληρώνεται από το διατακτικό, το Εφετείο δέχθηκε ότι οι αναιρεσείοντες, Κ. Κ. και Π. Κ., ως συνιδιοκτήτες και συγκύριοι του επίδικου οικοδομικού έργου, που είχαν επιφυλάξει για τον εαυτό τους την αυτεπιστασία, αν και είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να μεριμνούν για την ασφάλεια των εργαζομένων και τρίτων που βρίσκονταν εντός του χώρου της, υπό ανακατασκευή, διώροφης οικίας τους, από αμέλειά τους, ήτοι από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν αιτιωδώς τον θάνατο του S. A. του V. και την απλή σωματική βλάβη του Σ. Μ., που εργάζονταν στο άνω έργο, διότι, παρέλειψαν, μολονότι όφειλαν, να συμμορφωθούν στις, προβλεπόμενες από τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ.1 Ν.1396/1983, 2, 4, 10 και 13 ΠΔ 1073/1981, υποχρεώσεις τους, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν οι εργασίες εκσκαφής στο επίδικο έργο χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση από μηχανικό, χωρίς την τήρηση μέρων ασφαλείας και χωρίς να έχει συνταχθεί μελέτη αντιστήριξης, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, αφού δεν επελέγη η τεχνικά ορθή μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την ασφαλή πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, αλλά αντίθετα, έγινε ενιαία και συνεχόμενη εκσκαφή επί του εδάφους του υπογείου του κτιρίου, η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του θεμελίου του ανατολικού τοίχου αυτού, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό, με συνέπεια, στις 21-12-2017, να καταρρεύσει το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του εξωτερικού τοίχου του διώροφου, από λιθοδομή, κτιρίου τους μαζί με την στέγη του και να καταπλακωθούν έτσι, από τόνους οικοδομικών υλικών οι S. A., που, εξ αυτού του λόγου, απεβίωσε ακαριαία συνεπεία ασφυξίας και ο Σ. Μ., που υπέστη απλή σωματική βλάβη, τους οποίους οι αναιρεσείοντες, ως συγκύριοι του έργου, είχαν εγκαταστήσει σε αυτό για την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών, μολονότι γνώριζαν τις ως άνω παραλείψεις τους. Ωστόσο, δεν προσδιορίζεται στο σκεπτικό ούτε και στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης ποιό από τα δύο είδη αμέλειας (μη συνειδητή ή ενσυνείδητη) δέχεται ότι συντρέχει στη συγκεκριμένη περίπτωση στο πρόσωπο των ανωτέρω κατηγορουμένων - αναιρεσειόντων, αφού δεν γίνεται, ούτε προκύπτει από τα πιο πάνω περιστατικά που εκτίθενται στο σκεπτικό και στο διατακτικό, τέτοια διάκριση. Με τα δεδομένα αυτά δεν καθίσταται εφικτός από το παρόν Δικαστήριο ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής των ουσιαστικών ποινικών διατάξεων των άρθρων 28, 302 παρ.1 και 314 παρ. 1α' του ΠΚ, τις οποίες το Εφετείο που δίκασε, παραβίασε έτσι εκ πλαγίου, στερώντας την απόφασή του από νόμιμη βάση. Επομένως, κατά παραδοχή, ως βάσιμου, του τρίτου, κοινού, λόγου των αναιρέσεων της Κ. Κ. και του Π. Κ., περί έλλειψης νόμιμης βάσης (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ), πρέπει να αναιρεθεί, ως προς αυτούς, στο σύνολό της η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας του δεύτερου, κοινού, λόγου των ίδιων αναιρέσεων, περί έλλειψης αιτιολογίας (άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ).

Ε. Επί της από 17-9-2025 αίτησης αναίρεσης του Π. Β. : Με το παραπάνω σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως αυτό παραδεκτώς συμπληρώνεται από το διατακτικό, το Εφετείο δέχθηκε ότι ο αναιρεσείων, Π. Β., ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός στο επίδικο οικοδομικό έργο, αν και είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να μεριμνά για την ασφάλεια των εργαζομένων και τρίτων που βρίσκονταν εντός του χώρου του άνω έργου, από αμέλειά του, ήτοι από έλλειψη της προσοχής που όφειλε και μπορούσε να επιδείξει, προκάλεσε αιτιωδώς το θάνατο του S. A. του V. και την απλή σωματική βλάβη του Σ. Μ., διότι, παρέλειψε, μολονότι όφειλε, να συμμορφωθεί στις, προβλεπόμενες από τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ 6-7 Ν 1396/1983, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ΠΔ 305/1996, 2, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981, υποχρεώσεις του, προσέτι δε, απουσίαζε στο εξωτερικό καθ' όλο το χρονικό διάστημα που πραγματοποιούνταν οι επίδικες εργασίες, έχοντας επίγνωση της απόλυτης άγνοιάς του για την τήρηση των αναγκαίων μέτρων ασφαλείας στο έργο, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν οι εργασίες εκσκαφής στο έργο, χωρίς ο ίδιος να έχει συντάξει ειδική μελέτη λήψης μέτρων ασφαλείας και χωρίς την επίβλεψη και καθοδήγησή του για την τήρηση των αναγκαίων μέτρων ασφαλείας, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, καθώς δεν επελέγη η τεχνικά ορθή μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την ασφαλή πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, αλλά αντίθετα, έγινε ενιαία και συνεχόμενη εκσκαφή επί του εδάφους του υπογείου του κτιρίου, η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του θεμελίου του ανατολικού τοίχου αυτού, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό, με συνέπεια, στις 21-12-2017, να καταρρεύσει το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του εξωτερικού τοίχου του διώροφου, από λιθοδομή, κτιρίου μαζί με την στέγη του και να καταπλακωθούν έτσι, από τόνους οικοδομικών υλικών οι S. A., που, εξ αυτού του λόγου, απεβίωσε ακαριαία συνεπεία ασφυξίας και ο Σ. Μ., που υπέστη απλή σωματική βλάβη, οι οποίοι, κατά τον άνω χρόνο, εκτελούσαν οικοδομικές εργασίες εντός του κτιρίου.

Ωστόσο, δεν προσδιορίζεται στο σκεπτικό ούτε και στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης ποιό από τα δύο είδη αμέλειας (μη συνειδητή ή ενσυνείδητη) δέχεται ότι συντρέχει στη συγκεκριμένη περίπτωση στο πρόσωπο του ανωτέρω κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος, αφού δεν γίνεται, ούτε προκύπτει από τα πιο πάνω περιστατικά που εκτίθενται στο σκεπτικό και στο διατακτικό, τέτοια διάκριση. Με τα δεδομένα αυτά δεν καθίσταται εφικτός από το παρόν Δικαστήριο ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής των ουσιαστικών ποινικών διατάξεων των άρθρων 28, 302 παρ.1 και 314 παρ. 1α' του ΠΚ, τις οποίες το Εφετείο που δίκασε, παραβίασε έτσι εκ πλαγίου, στερώντας την απόφασή του από νόμιμη βάση. Επομένως, κατά παραδοχή, ως βάσιμου, του δεύτερου λόγου της αναίρεσης του Π. Β. περί έλλειψης νόμιμης βάσης (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ), πρέπει να αναιρεθεί, ως προς αυτόν, στο σύνολό της η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας του πρώτου λόγου, περί έλλειψης αιτιολογίας (άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ) και του τρίτου λόγου της ίδιας αναίρεσης περί εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του νόμου (άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ).

ΣΤ. Κατά τα άρθρα 111, 112 και 113 του ΠΚ, το αξιόποινο των εγκλημάτων εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πέντε έτη, αρχόμενη από την ημέρα που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη. Η προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και ώσπου να γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, όχι όμως πέραν από τρία έτη για τα πλημμελήματα". Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 310 παρ. 1 περ. β', 368 περ. β' και 511 του ΚΠΔ, προκύπτει, ότι η παραγραφή, ως θεσμός δημόσιας τάξης εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως από τα δικαστήρια σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας και ειδικότερα ο 'Αρειος Πάγος, εφόσον εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί βάσιμος ένας λόγος της αναίρεσης απ' αυτούς, που αναφέρονται στο άρθρο 510 παρ. 1 ΚΠΔ, διαπιστώνοντας τη συμπλήρωσή της, που επήλθε μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης, οφείλει αυτεπαγγέλτως να αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη (ΑΠ 1176/2023, ΑΠ 684/2023, ΑΠ 534/2023).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι ένδικες αξιόποινες πράξεις για τις οποίες καταδικάστηκαν οι αναιρεσείοντες, ήτοι αυτές της ανθρωποκτονίας από αμέλεια τελεσθείσας δια παραλείψεων (302 παρ.1 ΠΚ) και της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεους (314 παρ. 1α ΠΚ), τιμωρούνται σε βαθμό πλημμελήματος και έχουν τελεσθεί στις 21-12-2017. Από τον χρόνο τέλεσης των πράξεων αυτών και μέχρι την ημερομηνία διάσκεψης της υπόθεσης, παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της οκταετίας, με συνέπεια να έχει εξαλειφθεί με παραγραφή το αξιόποινο αυτών. Επομένως, αφού οι κρινόμενες αιτήσεις αναίρεσης είναι παραδεκτές και καθεμία περιέχει παραδεκτό λόγο αναίρεσης, ο οποίος κρίθηκε και βάσιμος, κατά τ' ανωτέρω, και η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρείται στο σύνολό της, ως προς τους αναιρεσείοντες - κατηγορούμενους, πρέπει να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη κατ' αυτών, για τις ως άνω πράξεις, λόγω παραγραφής.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμόν 13Α, 82Α, 157/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Ναυπλίου.

ΠΑΥΕΙ ΟΡΙΣΤΙΚΑ την κατά των αναιρεσειόντων : 1) Κ. συζ. Π. Κ., 2) Π. Κ. του Γ. και 3) Π. Β. του Α. ποινική δίωξη, λόγω παραγραφής, για τις πράξεις της ανθρωποκτονίας από αμέλεια τελεσθείσας δια παραλείψεων και της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεους, και ειδικότερα για το ότι:

"1. Οι κατηγορούμενοι Κ. Κ., Π. Κ.,...... και Π. Β., στην Τρίπολη, στις 21-12-2017, από αμέλειά τους, ήτοι από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν αιτιωδώς τον θάνατο άλλου και συγκεκριμένα του S. A. του V.

Ειδικότερα: Οι Κ. και Π. Κ., συνιδιοκτήτες παλαιάς διώροφης οικίας από λιθοδομή στην ΤΚ … Δήμου …, αφού προέβησαν στην έκδοση της υπ' αριθ ...2017 αδείας δόμησης και της υπ' αριθ ...2017 έγκρισης δόμησης της Δ/νσης Υπηρεσίας δόμησης του Δήμου Τρίπολης, αποφάσισαν να προβούν σε οικοδομικές εργασίες επί της οικίας τους, οι οποίες περιελάμβαναν εργασίες στο εσωτερικό του παλαιού κτίσματος και κατασκευή νέου πρόσθετου φέροντος οργανισμού από οπλισμένο σκυρόδεμα εσωτερικά της εξωτερικής φέρουσας τοιχοποιίας, χωρίς να αναθέσουν την κατασκευή όλου του έργου σε έναν εργολάβο αλλά επιλέγοντας να εκτελέσουν αυτό με αυτεπιστασία, αναθέτοντας οι ίδιοι τα επιμέρους τμήματα του έργου σε εργολάβους δικής τους επιλογής, μέσω του πληρεξουσίου τους Α. Β. του Α., ο οποίος ενεργούσε για λογαριασμό τους κατόπιν δικών τους εντολών. Την έκδοση της οικοδομικής αδείας ανέθεσαν στον πολιτικό μηχανικό - κατηγορούμενο, Π. Β. του Α., ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντα του μελετητή μηχανικού, του επιβλέποντα μηχανικού και του συντονιστή των μέτρων ασφαλείας σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ 6-7, 6, 7 Ν. 1396/1983, 3 ΠΔ 305/1996, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981 και ο οποίος, για το διάστημα που απουσίαζε από την Ελλάδα όρισε ως αντικαταστάτη του, επιβλέποντα μηχανικό, τον συγκατηγορούμενό του ............. Την πραγματοποίηση της γενικής εκσκαφής καθ' όλο το μήκος και το πλάτος του χωμάτινου δαπέδου της οικοδομής εσωτερικά του κτιρίου, σε βάθος 0,80 μ ανέθεσαν στον εργολάβο Π. Μ., ο οποίος την είχε ολοκληρώσει μέχρι τις 4-12-2017. Τέλος, την πραγματοποίηση των οικοδομικών εργασιών εντός του κτιρίου ανέθεσαν στον εργολάβο Σ. Μ. ο οποίος απασχολούσε, στο συνεργείο του, τον θανόντα S. A.

Παρ' όλο, δε, ότι οι συνιδιοκτήτες και συγκύριοι του έργου, Π. και Κ. Κ., είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση α) να εξασφαλίσουν την συνεχή παρουσία επιβλέποντος μηχανικού σε όλη τη διαδικασία της κατασκευής του και την λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας των εργαζομένων και τρίτων στο εργοτάξιο (σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 Ν. 1396/1983), β) να επιληφθούν πριν από την έναρξη εκτέλεσης της πρώτης φάσης εργασιών εκσκαφής ώστε να αξιολογηθούν τα δεδομένα και η ιδιαιτερότητα του έργου, να επιλεγεί η προσήκουσα μέθοδος ασφαλούς εκτέλεσής της, να έχει συνταχθεί ειδική μελέτη αντιστηρίξεων και μέσω αυτής να είχαν καθορισθεί τα βέλτιστα μέτρα ασφαλείας και, εν τέλει να εξασφαλίσουν την αναγκαία επίβλεψη εφαρμογής όλων των ανωτέρω και την παροχή οδηγιών από αρμόδιο πρόσωπο, κατάλληλο, διά της ανελλιπούς παρουσίας του και με τις σχετικές αναγραφές σε ημερολόγιο μέτρων ασφαλείας το οποίο έπρεπε να τηρείται (κατ' εφαρμογή των άρθρων 2, 4, 10 και 13 ΠΔ 1073/1981), δεν συμμορφώθηκαν στις υποχρεώσεις τους αυτές. Αποτέλεσμα της παράλειψής τους αυτής ήταν να πραγματοποιηθούν οι προαναφερθείσες εργασίες εκσκαφής από τον Π. Μ. χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση από μηχανικό, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, κατακόρυφα και εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των εξωτερικών τοιχοποιιών του κτιρίου, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό (άρθρο 2 ΠΔ 1073/1981), χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανότητα αύξησης της ωθήσεως των γαιών λόγω βροχόπτωσης ή από άλλη αιτία (άρθρο 10 ΠΔ 1073/1981), οι δονήσεις λόγω διέλευσης βαρέων οχημάτων (άρθρο 10 παρ ε' ΠΔ 1073/1981), η αποσάθρωση αυτού (άρθρο 10 παρ ε' και στ' ΠΔ 1073/1981). Έτσι, αντί να επιλεγεί η μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, έγινε η προαναφερθείσα γενική εκσκαφή, η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του ενώ, από την εξωτερική πλευρά του, υπερκείμενου, οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου και, αφετέρου, στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του. Επιπλέον, αν και γνώριζαν τις ανωτέρω παραλείψεις τους, εγκατέστησαν στο -μη ασφαλές- εργοτάξιο τον εργολάβο Σ. Μ. και δεν μερίμνησαν ώστε να παρευρίσκεται διαρκώς επιβλέπων μηχανικός, ο οποίος θα τους υποδείκνυε τους κινδύνους από την εκσκαφή που είχε πραγματοποιηθεί και τον ασφαλή τρόπο πραγματοποίησης των εργασιών που του είχαν αναθέσει. Ο δε Π. Β., όφειλε, ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός, βάσει των διατάξεων των άρθρων 2 παρ 6-7 Ν 1396/1983, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 ΠΔ 305/1996, 2, 4, 10, 13 ΠΔ 1073/1981 α) να συντάξει ειδική μελέτη λήψης μέτρων ασφαλείας σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης για την αντιστήριξη των, παρακείμενων της εκσκαφής, πρανών κατά τα προαναφερθέντα, β) να επιβλέπει την εφαρμογή της μελέτης αυτής και να παρέχει οδηγίες κατασκευής για την εκτέλεση των εργασιών αντιστήριξης και σταθερών ικριωμάτων τόσο κατά την έναρξη των εργασιών όσο και περιοδικά κατά την εκτέλεσή τους, να επιβλέπει την τήρηση των μέτρων ασφαλείας και να παρέχει οδηγίες σε περίπτωση επικίνδυνου έργου (όπως εν προκειμένω), υποδεικνύοντας εγγράφως προς τον κύριο του έργου τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας για την αποτροπή των κινδύνων που ενδέχεται να εμφανιστούν κατά την εκτέλεσή του. Αντ' αυτού όμως, δεν συνέταξε τέτοια μελέτη, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν οι προαναφερθείσες εργασίες εκσκαφής από τον Π. Μ., χωρίς την επίβλεψη και την καθοδήγηση του, με τρόπο τεχνικά πλημμελή και επικίνδυνο, κατακόρυφα και εφαπτομενικά της παρειάς των θεμελίων των εξωτερικών τοιχοποιιών του κτιρίου, χωρίς να ληφθεί πρόνοια αντιστήριξης των πρανών της εκσκαφής από αρμόδιο μηχανικό (άρθρο 2 ΠΔ 1073/1981), χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανότητα αύξησης της ωθήσεως των γαιών λόγω βροχόπτωσης ή από άλλη αιτία (άρθρο 10 ΠΔ 1073/1981), οι δονήσεις λόγω διέλευσης βαρέων οχημάτων (άρθρο 10 παρ ε' ΠΔ 1073/1981), η αποσάθρωση αυτού (άρθρο 10 παρ ε' και στ' ΠΔ 1073/1981). Έτσι, αντί να επιλεγεί η μέθοδος της τμηματικής εκσκαφής και αντιστήριξης με την μέθοδο των ντουλαπιών από οπλισμένο σκυρόδεμα ανά κατάλληλες αποστάσεις, η οποία θα εξασφάλιζε την πρόσβαση και παραμονή των εργαζομένων στο εσωτερικό της οικοδομής, έγινε η, προαναφερθείσα, γενική εκσκαφή η οποία αφαίρεσε όλο το πρανές αντιστήριξης της εσωτερικής πλευράς του σημείου έδρασης του θεμελίου του ανατολικού τοίχου του κτιρίου καθ' όλο το μήκος του ενώ, από την εξωτερική πλευρά του, υπερκείμενου, οδοστρώματος, το υπάρχον πρανές ύψους 2 μέτρων συνέχιζε να ασκεί οριζόντια ώθηση καθ' όλο το μήκος του τοίχου, αφενός στο υπόγειο τμήμα του θεμελίου και, αφετέρου, στο υποσκαμμένο τμήμα κάτω από το σημείο έδρασής του. Επιπλέον, δε, απουσίαζε στο εξωτερικό σχεδόν καθ' όλο το χρονικό διάστημα που πραγματοποιούντο οι εργασίες (ήτοι από αρχές Νοέμβρη έως τις 21-12-2017), με αποτέλεσμα να ασκεί πλημμελώς τα καθήκοντά του, η εκπλήρωση των οποίων απαιτούσε την φυσική του παρουσία σε κάθε φάση έναρξης ενός επιμέρους τμήματος του έργου και περιοδικά κατά την εκτέλεσή του....... Αποτέλεσμα της συγκλίνουσας αμέλειας απάντων των ως άνω κατηγορουμένων ήταν, στον ανωτέρω τόπο, στις 21-12-2017 και περί ώρα 14:00 μ.μ. να καταρρεύσει -υπό την ώθηση των γαιών που περιέβαλαν το κτίριο- το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του ανατολικού και του δυτικού εξωτερικού τοίχου από λιθοδομή του, υπό ανακατασκευή, διώροφου κτιρίου και να συμπαρασύρει στην κατάρρευση και όλη τη φέρουσα ξύλινη, με επικάλυψη από κεραμίδια, στέγη του κτιρίου και να καταπλακωθούν από τόνους οικοδομικών υλικών οι S. A. και Σ. Μ., οι οποίοι εκείνη την στιγμή εκτελούσαν εργασίες κατασκευής ξυλοτύπων και τοποθέτησης σιδηρού οπλισμού στο εσωτερικό του κτιρίου. Από δε την αιτία αυτή προκλήθηκε, ακαριαία, ο θάνατος του S. A., λόγω ασφυξίας- ανοξυγοναιμίας.

2. Οι ως άνω κατηγορούμενοι, δηλαδή οι: 1)Κ. Κ., 2) Π. Κ.,....... και 3) Π. Β., στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, από έλλειψη της προσοχής που όφειλαν και μπορούσαν να επιδείξουν, προκάλεσαν, αιτιωδώς, απλή κάκωση της υγείας άλλου, παρ' όλο ότι είχαν ιδιαίτερη, εκ του νόμου, υποχρέωση να αποτρέψουν το αποτέλεσμα αυτό. Συγκεκριμένα: οι Κ. Κ. και Π. Κ., ως συνιδιοκτήτες του ανωτέρω οικοδομικού έργου, ο Π. Β., ως μελετητής και επιβλέπων μηχανικός και συντονιστής των μέτρων ασφαλείας του έργου αυτού, αν και είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση - κατά τα προαναφερθέντα - να μεριμνούν για την ασφάλεια των εργαζομένων και τρίτων που βρίσκονταν εντός του χώρου της, υπό ανακατασκευή, διώροφης οικίας, επέδειξαν αμελή συμπεριφορά, όπως εκτέθηκε αναλυτικά ανωτέρω, με αποτέλεσμα στις 21-12-2017 και περί ώρα 14:00 μμ να καταρρεύσει -υπό την ώθηση των γαιών που περιέβαλαν το κτίριο- το μεγαλύτερο τμήμα των φερόντων δομικών στοιχείων του ανατολικού και του δυτικού εξωτερικού τοίχου από λιθοδομή του, υπό ανακατασκευή, διώροφου κτιρίου και να συμπαρασύρει στην κατάρρευση και όλη τη φέρουσα ξύλινη, με επικάλυψη από κεραμίδια, στέγη του κτιρίου και να καταπλακωθεί από τόνους οικοδομικών υλικών ο Σ. Μ., ο οποίος εκείνη την στιγμή εκτελούσε εργασίες κατασκευής ξυλοτύπων και τοποθέτησης σιδηρού οπλισμού στο εσωτερικό του κτιρίου. Από δε την αιτία αυτή υπέστη ο Σ. Μ., με συνυπαιτιότητα των κατηγορουμένων αυτών, κάταγμα οπίσθιου τμήματος έξω κνημιαίου κονδύλου (ΑΡ), ήτοι απλή σωματική βλάβη".

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Ιανουαρίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή